Adhyaya 155

Verse 1

सूत उवाच । तथाऽन्ये तत्र तिष्ठंति वसवोऽष्टौ द्विजोत्तमाः । स्थानमेकं समाश्रित्य सर्वदैव प्रपूजिताः

সূতে ক’লে: হে দ্বিজোত্তম! তাত আন আন দেৱসত্ত্বাও বাস কৰে—অষ্ট বসু। একে পবিত্ৰ স্থান আশ্ৰয় কৰি তেওঁলোক সদায় পূজিত হয়।

Verse 2

एकादश तथा रुद्रा आदित्या द्वादशैव तु । देववैद्यौ तथा चान्यावश्विनौ तत्र संस्थितौ

তাতো একাদশ ৰুদ্ৰ আৰু নিশ্চয় দ্বাদশ আদিত্য অৱস্থিত; লগতে দেব-চিকিৎসক অশ্বিনী কুমাৰ দ্বয়ো তাতেই নিবাস কৰে।

Verse 3

देवतास्तत्र तिष्ठंति कोटिकोटिप्रनायकाः । एकैका ब्राह्मणश्रेष्ठाः कलिकालभयाकुलाः

সেই পবিত্ৰ স্থানে দেবতাসকল তিষ্ঠে—কোটি কোটি প্ৰধান নেতা। তথাপি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, কলিযুগৰ ভয়ংকৰতাত প্ৰত্যেকে কঁপে।

Verse 4

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यज्ञभागाप्तये सदा । अष्टम्यां शुक्लपक्षे तु मधुमासे व्यवस्थिते

হাটকেশ্বৰজ ক্ষেত্ৰত, যজ্ঞফলৰ নিজ নিজ ভাগ লাভৰ নিমিত্তে সদা, মধুমাস উপস্থিত হ’লে শুক্লপক্ষৰ অষ্টমীত বিধিপূৰ্বক এই আচাৰ পালন কৰিব লাগে।

Verse 5

यस्तान्वसूञ्छुचिर्भूत्वा स्नात्वा धौतांबरो नरः । तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पश्चात्संपूजयेन्नरः

যি নৰ শুচি হৈ স্নান কৰি ধৌত বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে, প্ৰথমে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলক তৰ্পণ-দানে তৃপ্ত কৰে, তাৰ পাছত সেই বসুসকলক সম্পূৰ্ণভাৱে পূজা কৰে—এইয়াই বিধি।

Verse 6

वसवस्त्वा कृण्वन्निति मन्त्रेणानेन भक्तितः । नैवेद्यं च ततो दद्याद्वसवश्छंदसाविति

ভক্তিৰে ‘বসৱস্ত্বা কৃণ্বন্ন…’ এই মন্ত্ৰে জপ কৰি, তাৰ পাছত নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিব; আৰু পুনৰ ‘বসৱশ্ছন্দসাৱ…’ এই সূত্ৰে (পূজা) আগবঢ়াব।

Verse 7

ततो धूपं सुगन्धं च यो यच्छति समाहितः । वसवस्त्वां जेतु तथा मन्त्रमेतमुदीरयेत्

তাৰ পাছত যি মন একাগ্ৰ কৰি সুগন্ধ ধূপ অৰ্পণ কৰে, তেওঁ ‘ৱসৱস্ত্বাং জেতু…’ বুলি আৰম্ভ হোৱা এই মন্ত্ৰটোও উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 8

आरार्तिकं ततो भूयो यः करोति द्विजोत्तमाः । वसवस्त्वां जेतु तथा श्रूयतां यत्फलं हि तत्

তাৰ পাছত পুনৰ, হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল! যি কোনোবাই আৰাৰ্তিক (দীপ ঘূৰোৱা) কৰে আৰু একেদৰে ‘ৱসৱস্ত্বাং জেতু…’ জপে—এতিয়া শুনা, সেই কৰ্মৰ নিশ্চিত ফল কি।

Verse 9

कन्याभिः कोटिभिर्यच्च पूजिताभिर्भवेत्फलम् । वसूनां चैव तत्सर्वमष्टभिस्तैः प्रपूजितैः

কোটি কোটি কন্যাই পূজা কৰিলে যি পুণ্যফল জন্মে, সেই সকলো পুণ্যই অষ্টবসু—সেই আট দেবতাক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে লাভ হয়।

Verse 10

तथा ये द्वादशादित्यास्तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताः । तान्स्थाप्य पूजयित्वा च सप्तम्यामर्कवासरे । सम्यक्छ्रद्धासमोपेतः पुष्पगन्धानुलेपनैः

একেদৰে, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত স্থিত দ্বাদশ আদিত্যক স্থাপন কৰি, সপ্তমী তিথিত ৰবিবাৰে, যথাযথ শ্ৰদ্ধাৰে, ফুল, সুগন্ধি আৰু অনুলেপনেৰে তেওঁলোকৰ পূজা কৰিলে বিধি সম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 11

पश्चात्तत्पुरतस्तेषां समस्तान्येकविंशतिः । आदित्यव्रत संज्ञानि तस्य पुण्यफलं शृणु

তাৰ পাছত, তেওঁলোকৰ সন্মুখতেই, মুঠ একুশটা ‘আদিত্য-ব্ৰত’ নামে পৰিচিত ব্ৰত-অনুষ্ঠান আছে; সেইবোৰৰ পৰা জন্মা পবিত্ৰ পুণ্যফল শুনা।

Verse 12

कोटिद्वादशकं यस्तु सूर्याणां पूजयेन्नरः । तत्फलं प्राप्नुयात्कृत्स्नं पूजयन्नात्र संशयः

কিন্তু যি নৰ বাৰ কোটি সূৰ্য্য (সূৰ্য্যদেৱৰ ৰূপসমূহ) পূজা কৰে, সি ইয়াত পূজা কৰিলেই সেই সম্পূৰ্ণ ফল সম্পূৰ্ণভাৱে লাভ কৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 13

तथैकादशरुद्रा ये तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । एकस्थाने स्थितास्तेषां पूजया श्रूयतां फलम्

তদ্ৰূপে, হে দ্বিজোত্তম! সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত অৱস্থিত একাদশ ৰুদ্ৰ একে ঠাইত একসাথে স্থিত আছে—তেওঁলোকৰ পূজাৰ ফল এতিয়া শুনা।

Verse 14

यस्तान्पूजयते भक्त्या स्थापयित्वा सुरेश्वरान् । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां जपेच्च शतरुद्रियम्

যি কোনো ব্যক্তি সেই সুৰেশ্বৰসকলক বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰি ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, আৰু চৈত্ৰ মাসৰ শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশীত শতৰুদ্ৰীয় জপ কৰে—

Verse 15

एकादशप्रमाणेन कोटयस्तेन पूजिताः । भवंति नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

একাদশৰ পৰিমাণ অনুসাৰে, তাৰ পূজাৰ দ্বাৰা কোটি কোটি পুণ্য লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই; এই সত্য মই ক’লোঁ।

Verse 16

यथा तावश्विनौ तत्र देववैद्यौ व्यवस्थितौ । आश्विने मासि चाश्विन्यां पूर्णिमायां तथा तिथौ

সেইদৰে, তাত দুজন অশ্বিন—দেৱবৈদ্য—স্থাপিত আছে; আৰু আশ্বিন মাসত, অশ্বিনী নক্ষত্ৰযুক্ত পূৰ্ণিমাৰ সেই তিথিত—

Verse 17

यस्तौ संपूजयित्वा तु ह्यश्विनीसूक्तमुच्चरेत् । द्विकोटि गुणितं पुण्यं सम्यक्तेन समाप्यते

যি জনে সেই দুয়োকে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি অশ্বিনী-সূক্ত উচ্চাৰণ কৰে, সি আচাৰ সঠিকভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰি দু’কোটি গুণ পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 19

सूत उवाच । तथाऽन्योऽपि च तत्रास्ति याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । पुष्पादित्य इति ख्यातः सर्वकामप्रदो नृणाम्

সূতে ক’লে: তেনেদৰে তাত আন এজনো দেৱতা আছে, যাজ্ঞবল্ক্যই প্ৰতিষ্ঠা কৰা; ‘পুষ্পাদিত্য’ নামে খ্যাত, মানুহৰ সকলো কামনা পূৰণকাৰী।

Verse 20

यो यं काममभिध्याय तं पूजयति मानवः । स तं कृत्स्नमवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

মানৱে যি কামনা মনত ধৰি তেওঁক পূজা কৰে, সি সেই কামনা সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰে—যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।

Verse 21

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । बहुवैरोऽरिनाशं च विद्यार्थी शास्त्रविद्भवेत्

অপুত্ৰে পুত্ৰ লাভ কৰে; ধনাৰ্থীয়ে ধন পায়; বহু বৈৰীৰে পীড়িত জনে শত্রুনাশ লাভ কৰে; আৰু বিদ্যাৰ্থী শাস্ত্ৰবিদ হয়।

Verse 22

सप्तम्यामर्कवारेण यस्तं पश्यति मानवः । मुच्येद्दिनोद्भवात्पापान्महतोऽपिद्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল! সপ্তমীত যদি ৰবিবাৰ হয়, যি মানুহে তেওঁক দৰ্শন কৰে, সি দিনোদ্ভৱ পাপৰ পৰা—যিমানেই মহৎ হওক—মুক্ত হয়।

Verse 23

पूजया हि प्रणश्येत पापं वर्षसमुद्भवम् । नाशं याति न संदेहस्तमः सूर्योदये यथा

নিশ্চয় পূজাৰ দ্বাৰা বছৰৰ ভিতৰত সঞ্চিত পাপ নাশ হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই—যেনেকৈ সূৰ্যোদয়ত অন্ধকাৰ লয় পায়।

Verse 24

अष्टोत्तरशतं चैव यः करोति प्रदक्षिणाम् । फलहस्तः स मुच्येत ह्याजन्ममरणादघात्

যি জনে অষ্টোত্তৰ শত (১০৮) প্ৰদক্ষিণা কৰে আৰু হাতে ফলৰ নৈবেদ্য ধৰে, সি জন্ম-মৰণৰ পুনৰাবৃত্তিত লেগি থকা পাপৰ পৰা নিশ্চয় মুক্ত হয়।

Verse 25

प्रदक्षिणां प्रकुवाणो यो यं काममभीप्सति । स तमाप्नोत्यसंदिग्धं निष्कामो मोक्षमाप्नुयात्

যি জনে প্ৰদক্ষিণা কৰি যি কামনা কৰে, সি নিঃসন্দেহে সেই কামনা লাভ কৰে; কিন্তু যি নিষ্কাম, সি মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 26

संक्रांतौ सूर्यवारेण यः कुर्यात्स्नापनक्रियाम् । अभीष्टं सिध्यते तस्य मेषे वा यदि वा तुले

সংক্রান্তিৰ সময়ত, যদি কোনোবাই ৰবিবাৰে স্নান-ক্ৰিয়া কৰে, তেন্তে তাৰ অভীষ্ট সিদ্ধ হয়—মেষত হওক বা তুলাত হওক।

Verse 27

तस्मिन्सर्वप्रयत्नेन वांछद्भिरीप्सितं फलम् । स देवो वीक्षणीयश्च पूजनीयो विशेषतः

সেয়েহে, যিসকলে ইপ্সিত ফল বিচাৰে, তেওঁলোকে সৰ্বপ্ৰযত্নে সেই দেৱতাৰ দৰ্শন কৰক; আৰু বিশেষকৈ গভীৰ ভক্তি-আদৰে পূজা কৰক।

Verse 28

यद्देवैः सकलैर्दृष्टैश्चमत्कारपुरोद्भवैः । फलमाप्नोति तद्दृष्टौ तेन तत्फलमाप्नुयात्

দেৱতাসকলে আশ্চৰ্য-চমৎকাৰময় নগৰত যি দেৱদৰ্শন কৰি যি ফল লাভ কৰিছিল, তাত তেনেদৰে তেওঁৰ দৰ্শন কৰিলেই সেই একে ফল লাভ হয়।

Verse 29

।ऋषय ऊचुः । याज्ञवल्क्येन देवोऽसौ यदि तावत्प्रतिष्ठितः । पुष्पादित्यः कथं प्रोक्त एतन्नो वक्तुमर्हसि

ঋষিসকলে ক’লে: যদি সেই দেৱতা সত্যই যাজ্ঞবল্ক্যই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, তেন্তে তেওঁক ‘পুষ্পাদিত্য’ বুলি কিয় কোৱা হয়? অনুগ্ৰহ কৰি আমাক এই কথা ক’ব।

Verse 31

अस्त्यत्र मेदिनीपृष्ठे सुपुरं वैदिशं महत् । नानासौध समाकीर्णं वरप्राकारशोभितम्

ইয়াত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত বৈদিশা নামৰ এক মহান সুন্দৰ নগৰ আছে; নানাবিধ প্ৰাসাদেৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু উত্তম প্ৰাচীৰ-দেৱালেৰে শোভিত।

Verse 32

उद्यानशतसंकीर्णं तडागैरुपशोभितम् । तत्रासीत्पार्थिवश्रेष्ठश्चित्रवर्मेति विश्रुतः

সেই নগৰ শত শত উদ্যানৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল আৰু পুখুৰী-সৰোবৰেদ্বাৰা অধিক শোভিত হৈছিল। তাত চিত্ৰৱৰ্মা নামে খ্যাত এক শ্ৰেষ্ঠ নৃপতি শাসন কৰিছিল।

Verse 33

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे सततं धर्मवत्सले

সেই ধৰ্মজ্ঞ, সদায় ধৰ্মপ্ৰিয় ৰজাৰ শাসনত ন দুর্ভিক্ষ আছিল, ন ব্যাধি, আৰু ন চোৰৰ কাৰণে কোনো ভয়।

Verse 34

तत्पुरे क्षत्रियो जात्या मणिभद्र इति स्मृतः । स वै धनेन संयुक्तः पितृपैतामहेन च

সেই নগৰত জন্মসূত্ৰে ক্ষত্ৰিয় এজন পুৰুষ আছিল, যাক মণিভদ্ৰ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। তেওঁ পিতৃ-পিতামহৰ পৰা লাভ কৰা ধন-সম্পদেৰে সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 35

तत्पुरं सकलं चैव स राजा मंत्रिभिः सह । कुसीदाहृतवित्तेन वर्तते कार्य उत्थिते

সেই সমগ্ৰ নগৰ আৰু সেই ৰজা মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে, যি কাৰ্য উঠি আহে, সেয়া সুদেৰে আহৰণ কৰা ধনেৰে চলাই আছিল।

Verse 36

स च कायेन कुब्जः स्याज्जराव्याप्तस्तथैव च । वलीपलितगात्रश्च ह्यत्यंतं च विरूपधृक्

তেওঁৰ দেহ কুঁজো হৈ পৰিল, বয়সে আচ্ছন্ন হ’ল। অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত ভাঁজ আৰু পকা চুলি দেখা দিলে; ৰূপে অতি বিকৃত হ’ল।

Verse 37

तथा चैव कुकीनाशः प्रभूतेऽपि धने सति । न ददाति स पापात्मा कस्यचित्किञ्चिदेव हि । न भक्षयति तृष्णार्तः स्वयमेव कथंचन

এইদৰে, প্ৰচুৰ ধন থাকিলেও তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হ’ল। পাপবুদ্ধিৰ সেই মানুহে কাকো একো দান নকৰিলে; তৃষ্ণাত কাতৰ হৈ তেওঁ নিজেও কেতিয়াও আহাৰ উপভোগ নকৰিলে।

Verse 38

एवंविधोऽपि सोऽतीवविरूपोऽपि सुदुर्मतिः । प्रार्थयामास वै कन्यां स्वजात्यां वीक्ष्य सुंदरीम्

এনেকুৱা হ’লেও—অতি বিকৃত ৰূপ আৰু দুষ্টবুদ্ধিৰ হ’লেও—তেওঁ নিজৰ জাতিৰ এগৰাকী সুন্দৰী কন্যাক দেখি তাইক বিয়াৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुदेहां च मुष्टिग्राह्यकृशोदरीम् । पद्मपत्रविशालाक्षीं गूढगुल्फां सुकेशिकाम्

তাইৰ ওঁঠ বিম্ব ফলৰ দৰে ৰঙা; দেহ মনোহৰ আৰু সুগঠিত; কঁকাল ইমান ক্ষীণ যে মুঠিৰে ঘেৰিব পৰা যায়। পদ্মপত্ৰ সদৃশ বিশাল নয়ন, গোপন-সুগঠিত গুল্ফ আৰু সুন্দৰ কেশ আছিল।

Verse 40

रक्तां सप्तसु गात्रेषु त्रिगंभीरां तथा पुनः । सर्वलक्षणसंपूर्णां जातीयां सुमनोरमाम्

তাইৰ দেহৰ সাত অঙ্গত ৰক্তিম আভা আছিল; তিনিধৰণৰ গম্ভীৰ-সৌন্দর্যও আছিল। পুনৰ সকলো শুভ লক্ষণে সম্পূৰ্ণ, নিজ গোষ্ঠীৰ আৰু অতি মনোৰমা আছিল।

Verse 41

क्षत्रियाद्द्विजशार्दूला दरिद्रेण च पीडितात् । तेन तत्सकलं वृत्तं भार्यायै संनिवेदितम्

হে দ্বিজশাৰ্দূলসকল! দাৰিদ্ৰ্যত পীড়িত সেই ক্ষত্ৰিয়ে তেতিয়া সমগ্ৰ ঘটনাটি নিজৰ পত্নীক নিবেদন কৰিলে।

Verse 42

तच्छ्रुत्वा सा च दुःखेन मूर्च्छिता संबभूव ह । संबोधिता ततस्तेन वाक्यैर्दृष्टांतसंभवैः

সেই কথা শুনি তাই দুখত মূৰ্ছিত হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ দৃষ্টান্ত-সম্বলিত বাক্যৰে তাক জাগ্ৰত কৰি তুলিলে।

Verse 43

क्षत्रिय उवाच । न सा विद्या न तच्छिल्पं न तत्कार्यं न सा कला । अर्थार्थिभिर्न तज्ज्ञानं धनिनां यन्न दीयते

ক্ষত্ৰিয়ে ক’লে: এনে কোনো বিদ্যা নাই, কোনো শিল্প নাই, কোনো কাৰ্য নাই, কোনো কলা নাই—আৰু ধন কামনা কৰা লোকৰ বাবে এনে কোনো জ্ঞানো নাই, যি ধনৱানসকলে নেদিয়ে।

Verse 44

इह लोके च धनिनां परोऽपि स्वजनायते । स्वजनोऽपि दरिद्राणां कार्यार्थे दुर्जनायते

এই সংসাৰত ধনীজনৰ বাবে পৰায়ো নিজৰ মানুহ হৈ উঠে; কিন্তু দৰিদ্ৰৰ বাবে কামৰ বেলাত নিজৰ লোকেও বৈৰী হৈ পৰে।

Verse 45

अर्थेभ्यो हि विवृद्धेभ्यः संभृतेभ्यस्ततस्ततः । प्रवर्तंते क्रियाः सर्वाः पर्वतेभ्यो यथापगाः

ধন বৃদ্ধি পাই নানা উৎসৰ পৰা সঞ্চিত হ’লে সকলো কাৰ্য প্ৰবাহিত হয়, যেন পৰ্বতৰ পৰা নদীসমূহ বোৱাই ওলাই আহে।

Verse 46

पूज्यते यदपूज्योऽपि यदगम्योऽपि गम्यते । वंद्यते यदवन्द्योऽपि ह्यनुबंधो धनस्य सः

ধনৰ বন্ধন এনেকুৱা যে অপূজ্যও পূজিত হয়, অগম্যও গম্য হয়, আৰু অৱন্দ্যও বন্দিত হয়।

Verse 47

अशनादिंद्रिया णीव स्युः कार्याण्यखिलानिह । सर्वस्मात्कारणाद्वित्तं सर्वसाधनमुच्यते

যেনেকৈ আহাৰ-আদি দ্বাৰা ইন্দ্ৰিয়সমূহ প্ৰবৃত্ত হয়, তেনেকৈ এই জগতত সকলো কাৰ্য উপায়-সাধনেৰে চলিত হয়; সেয়ে ধনক সকলো সিদ্ধিৰ সাধন বুলি কোৱা হয়।

Verse 48

अर्थार्थी जीवलोकोऽयं श्मशानमपि सेवते । जनितारमपि त्यक्त्वा निःस्वः संयाति दूरतः

ধনৰ লোভত এই জীৱজগত শ্মশানলৈও যায়; আৰু যেতিয়া মানুহ নিঃস্ব হয়, তেতিয়া জন্মদাতাকো ত্যাগ কৰি দূৰলৈ গুচি যায়।

Verse 155

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादि त्यमाहालये मणिभद्रवृत्तांते मणिभद्राय कन्याप्रदानार्थं क्षत्रियकृतनिजभार्यासंबोधनवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অধীন, মণিভদ্ৰ-বৃত্তান্তত, ‘মণিভদ্ৰলৈ কন্যা-প্ৰদানৰ উদ্দেশ্যে ক্ষত্ৰিয়ৰ নিজ পত্নীক সম্বোধনৰ বৰ্ণনা’ নামক ১৫৫তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 198

एतद्वः सर्वमाख्यातं माहात्म्यं वसुसंभवम् । आदित्यानां च रुद्राणामश्विनोर्द्विजसत्तमाः

হে দ্বিজসত্তমসকল! বসুসম্ভৱ এই সমগ্ৰ মাহাত্ম্য তোমালোকক কোৱা হ’ল; ই আদিত্য, ৰুদ্র আৰু অশ্বিনীদ্বয়ৰ সঙ্গেও সম্পৰ্কযুক্ত।