Adhyaya 119

Verse 2

ऋषय ऊचुः । यत्वया सूतज प्रोक्तं देवी कात्यायनी च सा । महिषांतकरी जाता कथं सा मे प्रकीर्तय । कीदृग्दानववर्यः स माहिषं रूपमाश्रितः । कस्मात्स सूदितो देव्या तन्मे विस्तरतो वद

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতপুত্ৰ! আপুনি কৈছিলে যে দেবী কাত্যায়নী, আৰু তাই মহিষ-সংহাৰিণী হ’ল। সেয়া কেনেকৈ ঘটিল, আমাক কওক। মহিষৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা সেই শ্ৰেষ্ঠ দানৱ কিদৰে আছিল? আৰু কোন কাৰণে দেবীয়ে তাক বধ কৰিলে? এই কথা বিস্তাৰে কওক।”

Verse 3

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि देव्या माहात्म्यमुत्तमम् । श्रुतमात्रेऽपि मर्त्यानां येन शत्रुक्षयो भवेत्

সূতে ক’লে: “ইয়াত মই তোমালোকক দেবীৰ পৰম উত্তম মাহাত্ম্য কীৰ্তন কৰিম; যাক কেৱল শুনিলেই মর্ত্যলোকৰ লোকসকলৰ শত্রুনাশ ঘটে।”

Verse 4

हिरण्याक्षसुतः पूर्वं महिषोनाम दानवः । आसीन्महिषरूपेण येन भुक्तं जगत्त्रयम्

পূৰ্বে হিৰণ্যাক্ষৰ পুত্ৰ ‘মহিষ’ নামৰ এজন দানৱ আছিল। সি মহিষৰ ৰূপ ধৰি ত্ৰিলোকক দমন কৰি পীড়িত কৰিছিল।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । माहिषेण स्वरूपेण किंजातः सूतनंदन । अथवा शापदोषेण सञ्जातः केनचिद्वद

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতনন্দন! মহিষ-ৰূপে সি কিয় জন্মিল? নে কোনো শাপৰ দোষত সি তেনে হ’ল? আমাক কওক।”

Verse 6

सूत उवाच । संजातो हि सुरूपाढ्यः शतपत्रनिभाननः । दीर्घबाहुः पृथुग्रीवः सर्वलक्षणलक्षितः । नाम्ना चित्रसमः प्रोक्तस्तेजोवीर्यसमन्वितः

সূত ক’লে: তেওঁ অতি সুন্দৰ ৰূপে জন্মিলে, শতপত্ৰ পদ্মসদৃশ মুখ; দীঘল বাহু, প্ৰশস্ত গ্ৰীৱা, সকলো শুভ লক্ষণে লক্ষিত। নামত চিত্ৰসম বুলি কোৱা হ’ল, তেজ আৰু বীৰ্য্যে সমন্বিত।

Verse 7

सबाल्यात्प्रभृति प्रायो महिषाणां प्रबोधनम् । करोति संपरित्यज्य सर्वमश्वादिवाहनम्

শৈশৱকালৰ পৰা তেওঁ অধিকাংশ সময় মহিষ জগাই উঠোৱা আৰু হঁকোৱাতেই নিয়োজিত থাকিল; ঘোঁৰা আদি সকলো আন বাহন সম্পূৰ্ণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 9

कदाचिन्महिषारूढः स प्रतस्थे दनोः सुतः । जाह्नवीतीरमासाद्य विनिघ्नञ्जलपक्षिणः

এদিন মহিষত আৰোহী হৈ দনুৰ সেই পুত্ৰে যাত্ৰা কৰিলে; জাহ্নৱীৰ তীৰত উপস্থিত হৈ তাত থকা জলপক্ষীসমূহক নিধন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 10

विहंगासक्तचित्तेन शून्येन स मुनीश्वरः । दृष्टो न महिषक्षुण्णः खुरैर्वेगवशाद्द्विजः

পক্ষীত আসক্ত চিত্তে, মন শূন্য হৈ থকা সেই মুনীশ্বৰে বেগে দৌৰা মহিষৰ খুৰত এজন দ্বিজ পিষ্ট হোৱাটো লক্ষ্য নকৰিলে।

Verse 12

ततः क्षतजदिग्धांगः स दृष्ट्वा दानवं पुरः । अथ दृष्ट्वा प्रणामेन रहितं कोपमाविशत् । ततः प्रोवाच तं क्रुद्धस्तोयमादाय पाणिना । यस्मात्पाप मम क्षुण्णं गात्रं महिषजैः खुरैः

তেতিয়া তেওঁৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ ৰক্তে লেপিত হ’ল। সন্মুখত দানৱক দেখি, আৰু প্ৰণামবিহীন দেখি, সেই মুনিয়ে ক্ৰোধত আচ্ছন্ন হ’ল। হাতত জল লৈ ক্ৰুদ্ধ হৈ ক’লে: “হে পাপী! তোমাৰ মহিষৰ খুৰে মোৰ দেহ পিষ্ট কৰিছে…”

Verse 13

समाधेश्च कृतो भंगस्तस्मात्त्वं महिषो भव । यावज्जीवसि दुर्बुद्धे सम्यग्ज्ञानसमन्वितः

তুমি মোৰ সমাধি ভাঙিলা; সেয়ে তুমি মহিষ হোৱা। যিমান দিন জীয়াই থাকিবা, হে দুষ্টবুদ্ধি, তেতিয়ালৈকে তোমাৰ ভিতৰত স্পষ্ট জ্ঞান-চেতনা থাকিব।

Verse 14

अथाऽसौ महिषो जातः कृष्णगात्रधरो महान् । अतिदीर्घविषाणश्च अंजनाद्रिरिवापरः

তেতিয়া সি এক মহান মহিষ হ’ল—কৃষ্ণ দেহধাৰী, অতি দীঘল শিঙযুক্ত—যেন আনজনাদ্ৰি পৰ্বতৰ আন এটা ৰূপ।

Verse 15

ततः प्रसादयामास तं मुनिं विनयान्वितः । शापातं कुरु मे विप्र बाल्यभावादजानतः

তাৰ পিছত সি বিনয়সহ সেই মুনিক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ ক’লে: “হে বিপ্ৰ (ব্ৰাহ্মণ), মোৰ ওপৰত পৰা শাপখন কৃপা কৰি কোমল কৰক; বাল্যভাবত মই নাজানিছিলোঁ।”

Verse 16

अथ तं स मुनिः प्राह न मे स्याद्वचनं वृथा । तस्माद्यावत्स्थिताः प्राणास्तावदित्थं भविष्यति

তেতিয়া মুনিয়ে তাক ক’লে: “মোৰ বাক্য বৃথা হ’ব নোৱাৰে। সেয়ে যিমান দিন প্ৰাণ থাকে, তিমান দিন এইদৰে থাকিব।”

Verse 17

महिषस्य स्वरूपेण निन्दितस्य सुदुर्मते । एवं स तं परित्यज्य गंगातीरं मुनीश्वरः । जगामाऽन्यत्र सोऽप्याशु गत्वा शुक्रमुवाच ह

এইদৰে মহিষৰ ৰূপে নিন্দিত সেই অতি দুষ্টজন তাতেই পৰি ৰ’ল। মুনীশ্বৰ গঙ্গাৰ তীৰ এৰি অন্য ঠাইলৈ গ’ল; সিও শীঘ্ৰে গৈ শুক্ৰক ক’লে।

Verse 18

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

মই কোনো এক কাৰণত দুর্বাসা ঋষিৰ শাপত পৰি মহিষ-অৱস্থালৈ নীত হ’লোঁ; সেয়ে তুমি মোৰ আশ্ৰয়, মোৰ গতি হোৱা।

Verse 19

यथा स्यात्पूर्वजं देहं तिर्यक्त्वं नश्यते यथा । प्रसादात्तव विप्रेंद्र तथा नीतिर्विधीयताम्

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, আপোনাৰ প্ৰসাদে তেনে বিধান কৰক যে মই মোৰ পূৰ্বৰ দেহ পুনৰ লাভ কৰোঁ আৰু এই তিৰ্যক-অৱস্থা নাশ পায়।

Verse 20

शुक्र उवाच । तस्य शापोऽन्यथा कर्तुं नैव शक्यः कथंचन । केनापि संपरित्यज्य देवमेकं महेश्वरम्

শুক্ৰ ক’লে: সেই শাপ কোনো মতে সলনি কৰা নাযায়। সেয়ে কোনোপধ্যেই একমাত্ৰ দেৱ মহেশ্বৰক ত্যাগ নকৰি, কেৱল তেওঁৰেই আশ্ৰয় লোৱা।

Verse 21

तस्मादाराधयाऽशु त्वं गत्वा लिंगमनुत्तमम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदायके

সেয়ে তুমি শীঘ্ৰে গৈ হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত—যি সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী—সেই অনুত্তম লিঙ্গৰ আৰাধনা কৰা।

Verse 22

तत्र सञ्जायते सिद्धिः शीघ्रं दानवसत्तम । अपि पापयुगे प्राप्ते किं पुनः प्रथमे युगे

তাত, হে দানৱসত্তম, সিদ্ধি অতি শীঘ্ৰে জন্মে—পাপযুগ আহিলেও; তেন্তে প্ৰথম যুগত কিমান অধিক!

Verse 23

एवमुक्तः स शुक्रेण दानवः सत्वरं ययौ । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तपस्तेपे ततः परम्

শুক্ৰৰ উপদেশ পাই সেই দানৱ তৎক্ষণাৎ হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ গ’ল আৰু তাৰ পাছত তাত তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 25

तस्यैवं वर्तमानस्य तपःस्थस्य महात्मनः । जगाम सुमहान्कालः कृच्छ्रे तपसि वर्ततः

এইদৰে তপস্যাত স্থিৰ হৈ থকা সেই মহাত্মা তপস্বীৰ ক্ষেত্ৰত, কঠোৰ তপত অবিচল থাকোঁতে অতি দীঘল সময় পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो गत्वा तद्दृष्टिगोचरम् । प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि वरं वरय दानव

তাৰ পাছত সন্তুষ্ট মহাদেৱে গৈ তেওঁৰ দৃষ্টিগোচৰ হ’ল আৰু প্ৰসন্ন হৈ ক’লে— “মই সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত। হে দানৱ, বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 27

महिष उवाच । अहं दुर्वाससा शप्तो महिषत्वे नियोजितः । तिर्यक्त्वं नाशमायातु तस्मान्मे त्वत्प्रसादतः

মহিষে ক’লে— “দুৰ্বাসাৰ শাপে মই মহিষত্বত নিযুক্ত হ’লোঁ। সেয়ে তোমাৰ কৃপাৰে মোৰ এই তিৰ্যক অৱস্থা অন্ত হ’ক।”

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । नान्यथा शक्यते कर्तुं तस्य वाक्यं कथंचन । तस्मात्तव करिष्यामि सुखोपायं शृणुष्व तम्

শ্ৰীভগৱানে ক’লে— “তেওঁৰ বাক্য কোনোপধ্যেই অন্যথা কৰিব নোৱাৰি। সেয়ে তোমাৰ বাবে মই সহজ উপায় কৰিম—সেইটো শুনা।”

Verse 29

ये केचिन्मानवा भोगा दैविका ये तथाऽसुराः । ते सर्वे तव गात्रेऽत्र सम्प्रयास्यंति संश्रयम्

মানৱৰ ভোগ, দেৱলোকৰ ভোগ আৰু তদ্ৰূপ অসুৰৰ ভোগ—যি কিছুমান আছে—সকলোই ইয়াত তোমাৰেই গাত্ৰত আশ্ৰয় লৈ একত্ৰিত হ’ব।

Verse 31

महिष उवाच । यद्येवं देवदेवेश भोगप्राप्तिर्भवेन्मम । तस्मादवध्यमेवास्तु गात्रमेतन्मम प्रभो

মহিষ ক’লে: “যদি তেনেহ’লে, হে দেৱদেৱেশ, যদি মোৰ ভোগপ্ৰাপ্তি হয়, তেন্তে হে প্ৰভু, মোৰ এই গাত্ৰ অৱধ্যেই হওক—বধ কৰিব নোৱাৰা।”

Verse 32

दशानां देवयोनीनां मनुष्याणां विशेषतः । तिर्यञ्चानां च नागानां पक्षिणां सुरसत्तम

দশ প্ৰকাৰ দেৱযোনিৰ মাজত, আৰু বিশেষকৈ মানৱৰ মাজত—তদুপৰি তিৰ্যক (পশু)ৰ মাজত, নাগসকলৰ মাজত আৰু পক্ষীৰ মাজত, হে সুৰসত্তম—

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नावध्योऽस्ति धरापृष्ठे कश्चिद्देही च दानव । तस्मादेकं परित्यक्त्वा शेषान्प्रार्थय दैत्यप

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: “হে দানৱ, ধৰাৰ পৃষ্ঠত কোনো দেহধাৰী সম্পূৰ্ণৰূপে অৱধ্য নহয়। সেয়ে সেই এক দাবী ত্যাগ কৰি, বাকী বৰসমূহ প্ৰাৰ্থনা কৰা, হে দৈত্যপতি।”

Verse 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

তাৰ পাছত সি বহুক্ষণ ধ্যান কৰি বৃষভধ্বজ (শিৱ)ক ক’লে: “এগৰাকী স্ত্ৰীক বাদ দি, আন কাৰোৰ দ্বাৰা মোৰ বধ নহওক।”

Verse 35

तथात्र मामके तीर्थे यः कश्चिच्छ्रद्धया नरः । करोति स्नानमव्यग्रस्त्वां पश्यति ततः परम्

এইদৰে মোৰ এই পবিত্ৰ তীৰ্থত যি কোনো মানুহে শ্ৰদ্ধাৰে আৰু অব্যগ্ৰচিত্তে স্নান কৰে, তাৰ পিছত সি তোমাৰ (প্ৰভুৰ) দৰ্শন লাভ কৰে।

Verse 36

तस्य स्यात्त्वत्प्रसादेन संसिद्धिः सार्वकामिकी । सर्वोपद्रवनाशश्च तेजोवृद्धिश्च शंकर

হে শংকৰ! তোমাৰ প্ৰসাদে তাৰ সকলো কামনাৰ পূৰ্ণ সিদ্ধি হয়; সকলো উপদ্ৰৱ নাশ পায় আৰু তাৰ আধ্যাত্মিক তেজ বৃদ্ধি পায়।

Verse 37

भोगार्थमिष्यते कायं यतो मर्त्यं सुरासुरैः । समवाप्स्यसि तान्सर्वांस्तस्मात्तव कलेवरम्

কাৰণ ভোগৰ বাবে দেৱতা আৰু অসুৰসকলেও মর্ত্যদেহ কামনা কৰে; তুমিও সেই সকলো ভোগ লাভ কৰিবা; সেয়ে তোমাৰ এই কলেৱৰ সম্বন্ধে—

Verse 38

भूतप्रेतपिशाचादि संभवास्तस्य तत्क्षणात् । दोषा नाशं प्रयास्यंति तथा रोगा ज्वरादयः

সেই ক্ষণতেই ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আদি জনিত দোষ-দুঃখ নাশ পায়; তদ্ৰূপ জ্বৰ আদি ৰোগসমূহো বিনাশলৈ যায়।

Verse 39

एवमुक्त्वाऽथ देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । महिषोऽपि निजं स्थानं प्रजगाम ततः परम्

এইদৰে কৈ দেৱেশ্বৰ তেতিয়া দৃষ্টিৰ পৰা অন্তৰ্ধান হ’ল। মহিষোও তাৰ পিছত নিজৰ নিবাসস্থানলৈ গ’ল।

Verse 40

स गत्वा दानवान्सर्वान्समाहूय ततः परम् । प्रोवाचामर्षसंयुक्तः सभामध्ये व्यवस्थितः

সেয়া আগবাঢ়ি গৈ সকলো দানৱক মাতি আনিলে; তাৰ পাছত সভাৰ মাজত থিয় হৈ, ৰোষ আৰু ক্ৰোধেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ ক’লে।

Verse 41

पिता मम पितृव्यश्च ये चान्ये मम पूर्वजाः । दानवा निहता देवैर्वासुदेवपुरोगमैः

“মোৰ পিতা, মোৰ পিতৃব্য আৰু মোৰ আন সকলো পূৰ্বজ—সেই দানৱসকলক দেৱতাসকলে, আগত ভাসুদেৱক লৈ, বধ কৰিলে।”

Verse 42

तस्मात्तान्नाशयिष्यामि देवानपि महाहवे । अहं त्रैलोक्यराज्यं हि ग्रहीष्यामि ततः परम्

“সেয়ে কাৰণে মই মহাযুদ্ধত সেই দেৱসকলকো বিনাশ কৰিম; আৰু তাৰ পাছত ত্ৰিলোকৰ ৰাজত্ব মই গ্ৰহণ কৰিম।”

Verse 43

अथ ते दानवाः प्रोचुर्युक्तमेतदनुत्तमम् । अस्मदीयमिदं राज्यं यच्छक्रः कुरुते दिवि

তেতিয়া সেই দানৱসকলে ক’লে, “এই কথা যুক্তিসংগত, নিশ্চয়েই অতিউত্তম। শক্ৰে স্বৰ্গত যি ৰাজত্ব ভোগ কৰে, সেয়া প্ৰকৃততে আমাৰেই।”

Verse 44

तस्मादद्यैव गत्वाऽशु हत्वेन्द्रं रणमूर्धनि । दिव्यान्भोगान्प्रभुञ्जानाः स्थास्यामः सुखिनो दिवि

“সেয়ে কাৰণে আজিেই আমি শীঘ্ৰে গৈ, যুদ্ধৰ শিৰোভাগত ইন্দ্ৰক বধ কৰিম; তাৰ পাছত দিব্য ভোগ উপভোগ কৰি, স্বৰ্গত সুখে থাকিম।”

Verse 45

एवं ते दानवाः सर्वे कृत्वा मंत्रविनिश्चयम् । मेरुशृंगं ततो जग्मुः सभृत्यबलवाहनः

এইদৰে সেই সকলো দানৱে মন্ত্ৰ-বিচাৰত দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি ল’লে; তাৰ পাছত দাস-অনুচৰ, সৈন্য আৰু বাহনসহ মেরুৰ শৃংগলৈ গ’ল।

Verse 46

अथ शक्रादयो देवा दृष्ट्वा तद्दानवोद्भवम् । अकस्मादेव संप्राप्तं बलं शस्त्रास्त्रसंयुतम् । युद्धार्थं स्वपुरद्वारि निर्ययुस्तदनंतरम्

তেতিয়া শক্ৰ আদি দেৱতাসকলে হঠাতে আহি উপস্থিত হোৱা, শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰে সজ্জিত সেই দানৱ-সেনা দেখি, যুদ্ধৰ উদ্দেশ্যে তৎক্ষণাৎ নিজৰ নগৰৰ দুৱাৰলৈ ওলাই আহিল।

Verse 47

आदित्या वसवो रुद्रा नासत्यौ च भिषग्वरौ । विश्वेदेवास्तथा साध्याः सिद्धा विद्याधराश्च ये

আদিত্য, বসু, ৰুদ্র, আৰু দুজন নাসত্য—চিকিৎসকৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—তথা বিশ্বেদেৱ, সাধ্য, সিদ্ধ আৰু যিসকল বিদ্যাধৰ আছে, সেইসকল সকলোও (সংঘাতৰ বাবে) সমবেত হ’ল।

Verse 48

ततः समभवद्युद्धं देवानां सह दानवैः । मिथः प्रभर्त्स्यमानानां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

তাৰ পাছত দেৱতা আৰু দানৱৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল; পৰস্পৰে গৰ্জি উঠি আঘাত কৰা তেওঁলোকৰ ‘প্ৰত্যাৱর্তন’ কেৱল মৃত্যুক অন্ত কৰি হে ঘটিছিল।

Verse 49

एवं समभवद्युद्धं यावद्वर्षत्रयं दिवि । रक्तनद्योतिविपुलास्तत्रातीव प्रसुस्रुवुः

এইদৰে স্বৰ্গলোকত যুদ্ধ তিন বছৰ ধৰি চলি থাকিল; তাত অতি বিপুল ধাৰা ৰক্ত-নদীৰ দৰে বৈ ওলাই আহিল।

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शक्रं दृष्टैवारावणसंस्थितम् । तं शुक्लेनातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । देवैः परिवृतं दिव्यशस्त्रपाणिभिरेव च

আন এদিন তেওঁলোকে শক্ৰক ঐৰাৱতত আৰূঢ় হৈ আসীন দেখা পালে; তেওঁৰ মূৰ ওপৰত শুভ্ৰ ৰাজছত্ৰ ধৰি আছিল, আৰু দিৱ্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰধাৰী দেৱগণে তাঁক পৰিবেষ্টন কৰি আছিল।

Verse 51

ततः कोपपरीतात्मा महिषो दानवाधिपः । महावेगं समासाद्य तस्यैवाभिमुखो ययौ

তেতিয়া দানৱাধিপতি মহিষ ক্ৰোধে আচ্ছন্নচিত্ত হৈ মহাবেগ সংগ্ৰহ কৰি সোজাকৈ তেওঁৰ অভিমুখে ধাৱিত হ’ল।

Verse 52

शृंगाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां ततश्चैरावणं गजम् । विव्याध हृदये सोऽथ चक्रे रावं सुदारुणम्

তাৰ পিছত অতি তীক্ষ্ণ শৃংগদ্বয়েৰে সি ঐৰাৱত গজৰ হৃদয় বিদ্ধ কৰিলে; তেতিয়া ঐৰাৱতে অতি ভয়ংকৰ ৰাৱ তুলিলে।

Verse 53

ततः पराङ्मुखो भूत्वा पलायनपरायणः । अभिदुद्राव वेगेन पुरी यत्रामरावती

তেতিয়া সি মুখ ঘূৰাই পলায়নকেই আশ্ৰয় কৰি বেগেৰে সেই নগৰলৈ দৌৰিলে, য’ত অমৰাৱতী অৱস্থিত।

Verse 54

अंकुशोत्थप्रहारैश्च क्षतकुंभोऽपि भूरिशः । महामात्रनिरुद्धोऽपि न स तस्थौ कथंचन

হাতী-অঙ্কুশৰ উঠা প্ৰহাৰে বাৰে বাৰে আঘাত পাই কপোল ক্ষত-বিক্ষত হ’লেও, আৰু মহামাত্ৰসকলে বাধা দিলেও, সি কোনোপধ্যেই থিয় হৈ থাকিব নোৱাৰিলে।

Verse 55

अथाब्रवीत्सहस्राक्षो महिषं वीक्ष्य गर्वितम् । गर्जमानांस्तथा दैत्यान्क्ष्वेडनास्फोटनादिभिः

তেতিয়া সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) গৰ্বে ফুলা মহিষক দেখি—আৰু দৈত্যসকলক উপহাস, হাততালি আৰু নানা গর্জনত গুঞ্জৰিত দেখি—এইদৰে ক’লে।

Verse 56

मा दैत्य प्रविजानीहि यन्नष्टस्त्रिदशाधिपः । एष नागो रणं हित्वा विवशो याति मे बलात्

“হে দৈত্য, ত্ৰিদশাধিপতি নষ্ট হ’ল বুলি নাভাবিবা। এই হাতী ৰণ ত্যাগ কৰি মোৰ বলত অসহায় হৈ আঁতৰি গৈছে।”

Verse 57

तस्मात्तिष्ठ मुहूर्तं त्वं यावदास्थाय सद्रथम् । नाशयामि च ते दर्पं निहत्य निशितैः शरैः

“সেয়ে তুমি এক মুহূর্ত থিয় হৈ থাক, যেতিয়ালৈকে মই উত্তম ৰথত আৰোহণ কৰোঁ। তীক্ষ্ণ শৰ নিক্ষেপে তোমাক নিধন কৰি তোমাৰ দৰ্প নাশ কৰিম।”

Verse 58

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो मातलिः शक्रसारथिः । सहस्रैदर्शभिर्युक्तं वाजिनां वातरंहसाम्

সেই সময়তে শক্রৰ সাৰথি মাতলি উপস্থিত হ’ল, বায়ুৰ দৰে বেগী হাজাৰটা ঘোঁৰাৰে যোজিত ৰথ লৈ।

Verse 59

ते ऽथ मातलिना अश्वाः प्रतोदेन समाहताः । उत्पतंत इवाकाशे सत्वं संप्रदुद्रुवुः

তাৰ পাছত মাতলিয়ে প্ৰতোদেৰে ঘোঁৰাবোৰক আঘাত কৰাত, সিহঁতে মহাবলেৰে আগবাঢ়িল—যেন আকাশলৈ উৰি উঠিব বুলি।

Verse 60

अथ चापं समारोप्य सत्वरं पाकशासनः । शरैराशीविषाकारैश्छादयामास दानवम्

তেতিয়া পাকশাসন ইন্দ্ৰই তৎক্ষণাৎ ধনু উঠাই, বিষধৰ সাপৰ দৰে তীৰে দানৱক আচ্ছাদিত কৰিলে।

Verse 61

ततः स वेगमास्थाय भूयोऽपि क्रोधमूर्छितः । अभिदुद्राव वेगेन स यत्र त्रिदशाधिपः

তাৰ পাছত সি পুনৰ বেগ সঞ্চয় কৰি, ক্ৰোধ-মূৰ্ছাত আচ্ছন্ন হৈ, য’ত ত্ৰিদশাধিপতি ইন্দ্ৰ আছিল তাত প্ৰচণ্ড বেগেৰে ধাৱিত হ’ল।

Verse 62

ततस्तान्सुहयांस्तस्य शृंगाभ्यां वेगमाश्रितः । दारयामास संक्रुद्ध आविध्याविध्य चासकृत्

তেতিয়া সি বেগৰ ভৰসাত, ক্ৰুদ্ধ হৈ, শিঙেৰে সেই উৎকৃষ্ট ঘোঁৰাবোৰক ফালি পেলালে; বাৰে বাৰে আঘাত কৰি উলটাই-ছিটাই দিলে।

Verse 63

ततस्ते वाजिनस्त्रस्ताः संजग्मुः क्षतवक्षसः । रक्तप्लावितसर्वांगा मार्गमैरावणस्य च

তেতিয়া সেই ঘোঁৰাবোৰ ভয়ত কঁপি, বুকত আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ, সৰ্বাঙ্গ ৰক্তে ভিজা অৱস্থাত, ঐৰাৱতৰ পথ ধৰি পলাই গ’ল।

Verse 64

ततः शक्ररथं दृष्ट्वा विमुखं सुरसत्तमाः । सर्वे प्रदुद्रुवुर्भीतास्तस्य मार्गमुपाश्रिताः

তাৰ পাছত শক্ৰৰ ৰথ বিমুখ হোৱা দেখি, সুৰসত্তম সকলোৱে ভয়ত সেই একে পথ ধৰি দৌৰি পলাই গ’ল।

Verse 65

ततस्तु दानवाः सर्वे भग्नान्दृष्ट्वा रणे सुरान् । शस्त्रवृष्टिं प्रमुंचंतो गर्जमाना यथा घनाः

তেতিয়া ৰণত দেৱতাসকলক ভগ্ন হোৱা দেখি সকলো দানৱে অস্ত্ৰৰ বৰষুণ বৰষাই দিলে, আৰু ঘন মেঘৰ দৰে গর্জন কৰিলে।

Verse 66

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता रजनी तमसावृता । न किंचित्तत्र संयाति कस्यचिद्दृष्टिगोचरे

ইতিমধ্যে অন্ধকাৰৰে আৱৃত ৰজনী আহি পৰিল; তাত কাৰো দৃষ্টিৰ পৰিসৰত একোৱেই নপৰিল।

Verse 67

ततस्तु दानवाः सर्वे युद्धान्निर्वृत्य सर्वतः । मेरुशृंगं समाश्रित्य रम्यं वासं प्रचक्रमुः

তাৰ পাছত সকলো দানৱে চাৰিওফালে যুদ্ধ থমকাই মেরুৰ এক শৃংগত আশ্ৰয় লৈ মনোৰম শিবিৰ স্থাপন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 68

विजयेन समायुक्तास्तुष्टिं च परमां गताः । कथाश्चक्रुश्च युद्धोत्था युद्धं तस्य यथा भवत्

বিজয়ে সমন্বিত হৈ পৰম সন্তুষ্টি লাভ কৰি, তেওঁলোকে পৰস্পৰে যুদ্ধৰ কথা পাতিলে—সেই সংঘাত কেনেকৈ ঘটিছিল।

Verse 69

देवाश्चापि हतोत्साहाः प्रहारैः क्षतविक्षताः । मंत्रं चक्रुर्मिथो भूत्वा बृहस्पतिपुरःसराः

দেৱতাসকলেও উৎসাহ হেৰুৱাই, আঘাতত ক্ষতবিক্ষত হৈ, বृहস্পতিকে অগ্ৰগণ্য কৰি একেলগে মিলি পৰামৰ্শ কৰিলে।

Verse 70

सांप्रतं दानवैः सैन्यमस्माकं विमुखं कृतम् । विध्वस्तं सुनिरुत्साहमक्षमं युद्धकर्मणि

বৰ্তমান দানৱসকলে আমাৰ সেনাক বিমুখ কৰি দিলে; সেয়া বিধ্বস্ত, সম্পূৰ্ণ নিৰুৎসাহ আৰু যুদ্ধকৰ্মত অক্ষম হৈ পৰিল।

Verse 72

एवं ते निश्चयं कृत्वा ब्रह्मलोकं ततो गताः । शून्यां शक्रपुरीं कृत्वा सर्वे देवाः सवासवाः

এইদৰে সিদ্ধান্ত কৰি, ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতা ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল; শক্ৰপুৰী (অমৰাৱতী) শূন্য কৰি থৈ গ’ল।

Verse 73

ततः प्रातः समुत्थाय दानवास्ते प्रहर्षिताः । शून्यां शक्रपुरीं दृष्ट्वा विविशुस्तदनंतरम्

তাৰ পাছত পুৱা উঠি সেই দানৱসকল আনন্দিত হ’ল; শূন্য শক্ৰপুৰী দেখি সিহঁতে তৎক্ষণাৎ তাত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 74

अथ शाक्रे पदे दैत्यं महिषं संनिधाय च । प्रणेमुस्तुष्टिसंयुक्ताश्चक्रुश्चैव महोत्सवम्

তাৰ পাছত শক্ৰৰ সিংহাসনত দৈত্য মহিষক স্থাপন কৰি, সন্তুষ্টচিত্তে সিহঁতে প্ৰণাম কৰিলে আৰু মহোৎসৱ পালন কৰিলে।

Verse 76

जगृहुर्यज्ञभागांश्च सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । देवस्थानेषु सर्वेषु देवताऽभिमताश्च ये

সিহঁতে ত্ৰিদিৱবাসী সকলো দেৱতাৰ যজ্ঞভাগ কেঢ়ি ল’লে; আৰু সকলো দেৱস্থানত দেৱতাসকলৰ প্ৰিয় আৰু অধিকাৰসিদ্ধ বস্তুসমূহো দখল কৰিলে।

Verse 94

स्थापयित्वा महल्लिगं भक्त्या देवस्य शूलिनः । प्रासादं च ततश्चक्रे कैलासशिखरोपमम्

ভক্তিৰে ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভু শিৱৰ মহালিঙ্গ স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত তেওঁ কৈলাস-শিখৰৰ সদৃশ এক প্ৰাসাদ-মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।