
এই পঞ্চাশতম অধ্যায়ত ব্যাসদেৱে সূতৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত কাশীখণ্ডৰ বিষয়বস্তুক অনুক্ৰমণিকা-ধৰণে ক্ৰমবদ্ধভাৱে বৰ্ণনা কৰে। সংলাপ, তীৰ্থ-প্ৰশংসা, মন্দিৰ-উৎপত্তিৰ কাহিনী আৰু দেৱতা-মাহাত্ম্য আদি বিষয় ক্ৰমে উল্লেখ কৰি তেওঁ গ্ৰন্থখনৰ ভিতৰুৱা বিষয়সূচীৰ দৰে এক দিশা-নিৰ্দেশ দিয়ে। তাৰ পাছত সূতৰ অনুৰোধত ব্যাসে কাশী-যাত্ৰাৰ বিধান কয়—প্ৰথমে শুদ্ধিস্নান, দেৱ আৰু পিতৃসকলৰ বাবে তৰ্পণ- পূজা, ব্ৰাহ্মণ-সত্কাৰ আৰু দান। তাৰ পিছত বিভিন্ন পৰিক্ৰমা: নিত্য পঞ্চতীৰ্থিকা (জ্ঞানবাপী, নন্দিকেশ, তাৰকেশ, মহাকাল, দণ্ডপাণি আদি), বিস্তৃত বৈশ্বেশ্বৰী আৰু বহু-আয়তন পথ, অষ্টায়তন যাত্ৰা, একাদশ-লিঙ্গ যাত্ৰা, আৰু চন্দ্ৰতিথি অনুসৰি গৌৰী-যাত্ৰা। অন্তৰ্গৃহ (ভিতৰুৱা পৰিসৰ) জুৰি বহু মন্দিৰ-দৰ্শনৰ বিস্তৃত ক্ৰমো দিয়া হৈছে, আৰু অধিক ফলৰ বাবে মৌনৰ মহিমা কোৱা হৈছে। শেষত ফলশ্ৰুতি—শ্ৰৱণ-পাঠে মহাপুণ্য লাভ হয়, লিখিত প্ৰতিলিপি সন্মান কৰা মঙ্গলদায়ক, আৰু বিধিপূৰ্বক যাত্ৰাই বিঘ্ননাশ, পুণ্যবৃদ্ধি আৰু মুক্তিমুখী ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 1
सूत उवाच । इदं स्कांदमहं श्रुत्वा काशीखंडमनुत्तमम् । नितरां परितृप्तोस्मि हृदि चापि विधारितम्
সূতে ক’লে—স্কন্দপুৰাণৰ এই অনুত্তম কাশীখণ্ড শুনি মই অতিশয় তৃপ্ত হ’লোঁ, আৰু ইয়াক হৃদয়ত দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখিলোঁ।
Verse 2
अनुक्रमणिकाध्यायं तथा माहात्म्यमुत्तमम् । पाराशर्य समाचक्ष्व यथापूर्वमिदं भवेत्
হে পাৰাশৰ্য (পাৰাশৰৰ পুত্ৰ), অনুক্ৰমণিকা-অধ্যায় আৰু এই উত্তম মাহাত্ম্যো যথাপূৰ্ব যি আছিল, তেনেকৈয়ে ইয়াত স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰা।
Verse 3
व्यास उवाच । सूतावधेहि धर्मात्मञ्जातूकर्ण्य निशामय । शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वपि च बालकाः
ব্যাসে ক’লে: হে সূত, হে ধৰ্মাত্মা—শুনা, জাতূকৰ্ণ্য। শুক, বৈশম্পায়ন আদি সকলেও, আনকি কনিষ্ঠ শিষ্যসকলেও, এই কথা শুনক।
Verse 4
अनुक्रमणिकाध्यायं माहात्म्यं चापि खंडजम् । प्रवक्ष्याम्यघनाशाय महापुण्यप्रवर्धनम्
মই অনুক্ৰমণিকা-অধ্যায় আৰু এই খণ্ডত উদ্ভূত মাহাত্ম্যো ঘোষণা কৰিম—ই পাপ নাশ কৰে আৰু মহাপুণ্য বহুগুণে বৃদ্ধি কৰে।
Verse 5
विंध्यनारदसंवादः प्रथमे परिकीर्तितः । सत्यलोकप्रभावश्च द्वितीयः समुदाहृतः
প্ৰথম (অধ্যায়)ত বিন্ধ্য আৰু নাৰদৰ সংলাপ কীৰ্তিত হৈছে; দ্বিতীয়ত সত্যলোকৰ মহিমাময় প্ৰভাৱ বৰ্ণিত হৈছে।
Verse 6
अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः । पतिव्रता चरित्रं च प्रस्थानं कुंभसंभवः
তাৰ পাছত অগস্ত্যৰ আশ্ৰমস্থললৈ দেৱতাসকলৰ আগমন বৰ্ণিত হৈছে; পতিব্ৰতা নাৰীৰ চৰিত্ৰ আছে; আৰু কুম্ভসম্ভৱ (অগস্ত্য) মুনিৰ প্ৰস্থানৰ কথাও আছে।
Verse 7
तीर्थप्रशंसा च ततः सप्तपुर्यस्ततः स्मृताः । संयमिन्याः स्वरूपं च ब्रध्नलोकस्ततः परम्
তাৰ পাছত পবিত্ৰ তীৰ্থসমূহৰ মহিমা বৰ্ণিত হয়; তাৰ পিছত স্মৰণ কৰা হয় খ্যাত সাত পুণ্যপুৰী; তাৰ পিছত সংযমিনীৰ সত্য স্বৰূপ; আৰু তাৰো পৰে ব্ৰধ্নলোক নামৰ পৰম লোক।
Verse 8
इंद्राग्न्योर्लोकसंप्राप्तिस्ततश्च शिवशर्मणः । अग्नेः समुद्भवस्तस्मात् क्रव्याद्वरुणसंभवः
তাৰ পিছত ইন্দ্ৰ আৰু অগ্নিৰ লোকলৈ প্ৰাপ্তিৰ কথা কোৱা হয়, আৰু তাৰ পিছত শিৱশৰ্মণৰ কাহিনী; তাৰো পাছত অগ্নিৰ পৰা প্ৰকাশ, আৰু তাৰ পৰা ক্ৰব্যাদ আৰু বৰুণৰ উৎপত্তি।
Verse 9
गंधवत्यलकापुर्योरीशयोस्तु समुद्भवः । चंद्रलोकपरिप्राप्तिः शिवशर्मद्विजन्मनः
তাৰ পিছত গন্ধৱতী আৰু অলকাপুৰীৰ অধীশ্বৰসকলৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা হয়; আৰু দ্বিজ শিৱশৰ্মণে চন্দ্ৰলোক সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰাৰ কথা কোৱা হয়।
Verse 10
उडुलोक कथा तस्मात्ततः शुक्रसमुद्भवः । माहेय गुरुसौरीणां लोकानां वर्णनं ततः
তাৰ পাছত উডুলোকৰ কাহিনী আহে; তাৰ পিছত শুক্ৰৰ উৎপত্তি; আৰু তাৰ পিছত মাহেয়, গুৰু (বৃহস্পতী) আৰু সৌৰী (শনি)ৰ লোকসমূহৰ বৰ্ণনা।
Verse 11
सप्तर्षीणां ततो लोका ध्रुवस्य च तपस्ततः । ततो ध्रुवपदप्राप्तिर्ध्रुवलोक स्थितिस्ततः
তাৰ পিছত সপ্তঋষিসকলৰ লোকসমূহৰ বৰ্ণনা হয়; তাৰ পিছত ধ্ৰুৱৰ তপস্যা; তাৰ পিছত ধ্ৰুৱপদৰ চিৰস্থায়ী প্ৰাপ্তি; আৰু তাৰো পৰে ধ্ৰুৱলোকত তেওঁৰ স্থিতি।
Verse 12
दर्शनं सत्यलोकस्य तस्य वै शिवशर्मणः । चतुर्भुजाभिषेकश्च निर्वाणं शिवशर्मणः
সেই ভক্ত শিৱশর্মণৰ বাবে সত্যলোকৰ দৰ্শন লাভ হয়; চতুৰ্ভুজ দিৱ্য ৰূপৰ অভিষেকো হয়; আৰু অন্তত শিৱশর্মণৰ নিৰ্বাণ, মুক্তি প্ৰাপ্ত হয়।
Verse 13
स्कंदागस्त्योश्च संवादो मणिकर्ण्याः समुद्भवः । ततस्तु गंगामाहात्म्यं ततो दशहरास्तवः
তাৰ পাছত স্কন্দ আৰু অগস্ত্যৰ সংবাদ; মণিকৰ্ণীৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত; তাৰ পিছত গঙ্গাৰ মাহাত্ম্য, আৰু তাৰ পাছত দশহৰাৰ স্তৱ-স্তোত্ৰসমূহ।
Verse 14
प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम् । वाराणस्याः प्रशंसाथ भैरवाविर्भवस्ततः
আৰু গঙ্গাৰ প্ৰভাৱৰ বৰ্ণনাও আছে; গঙ্গাৰ সহস্ৰ নাম; তাৰ পাছত বাৰাণসীৰ প্ৰশংসা, আৰু তাৰ পিছত ভৈৰৱৰ আবিৰ্ভাৱ।
Verse 15
दंडपाणेः समुद्भूतिर्ज्ञानवाप्युद्भवस्ततः । आख्यानं च कलावत्याः सदाचारस्ततः परम्
তাৰ পাছত দণ্ডপাণিৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত; তাৰ পিছত জ্ঞানৱাপীৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা; কলাৱতীৰ আখ্যানে; আৰু তাৰ পাছত সদাচাৰ, ধৰ্মসম্মত আচৰণৰ উপদেশ।
Verse 16
ब्रह्मचारि प्रकरणं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यप्रकरणमविमुक्तेशवर्णनम्
তাৰ পাছত ব্ৰহ্মচৰ্য অনুশাসনৰ প্ৰকৰণ; আৰু স্ত্ৰী-লক্ষণসমূহৰ বৰ্ণনা; কৰ্তব্য-অকৰ্তব্যৰ প্ৰকৰণ; আৰু অৱিমুক্তেশৰ বিৱৰণ।
Verse 17
ततो गृहस्थधर्माश्च ततो योगनिरूपणम् । कालज्ञानं ततः प्रोक्तं दिवोदासस्य वर्णनम्
তাৰ পাছত গৃহস্থ-ধৰ্মসমূহৰ উপদেশ; তাৰ পাছত যোগৰ নিৰূপণ। তাৰ পিছত কাল-জ্ঞান (শুভ মুহূৰ্ত)ৰ শিক্ষা কোৱা হৈছে, আৰু তাৰ পাছত দিৱোদাসৰ বৰ্ণনা।
Verse 18
काश्याश्च वर्णनं तस्माद्योगिनीवर्णनं ततः । लोलार्कस्य समाख्यानमुत्तरार्ककथा ततः
তাৰ পাছত কাশীৰ বৰ্ণনা; তাৰ পাছত যোগিনীসকলৰ বৰ্ণনা। তাৰ পিছত লোলাৰ্কৰ সম্পূৰ্ণ আখ্যান, আৰু তাৰ পাছত উত্তৰাৰ্কৰ কাহিনী।
Verse 19
सांबादित्यस्य महिमा द्रुपदादित्य शंसनम् । ततस्तु गरुडाख्यानमरुणार्कादयस्ततः
তাৰ পাছত সাম্বাদিত্যৰ মহিমা; দ্ৰুপদাদিত্যৰ স্তৱ-প্ৰশংসা। তাৰ পাছত গৰুড়ৰ আখ্যান, আৰু তাৰ পিছত অৰুণাৰ্ক আদি (সূৰ্যৰ প্ৰকাশসমূহ)ৰ বৰ্ণনা।
Verse 20
दशाश्वमेधिकं तीर्थं मंदराच्च गणागमः । पिशाचमोचनाख्यानं गणेशप्रेषणं ततः
তাৰ পাছত দশাশ্বমেধিক নামৰ তীৰ্থৰ উল্লেখ; আৰু মন্দৰ পৰ্বতৰ পৰা শিৱৰ গণসকলৰ আগমন। তাৰ পিছত পিশাচ-মোচনৰ আখ্যান, আৰু তাৰ পাছত গণেশৰ প্ৰেৰণ (পঠোৱা)ৰ প্ৰসঙ্গ।
Verse 21
मायागणपतेश्चाथ ढुंढिप्रादुर्भवस्ततः । विष्णुमायाप्रपंचोथ दिवोदासविसर्जनम्
তাৰ পাছত মায়াগণপতিৰ আখ্যান; আৰু তাৰ পিছত ঢুংঢিৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ। তাৰ পিছত বিষ্ণুৰ মায়াৰ বিস্তাৰ, আৰু তাৰ পাছত দিৱোদাসৰ বিদায় (বিসর্জন)।
Verse 22
ततः पंचनदोत्पत्तिर्बिंदुमाधवसंभवः । ततो वैष्णवतीर्थानां माहात्म्यपरिवर्णनम्
তাৰ পিছত পঞ্চনদৰ উৎপত্তি আৰু বিন্দুমাধৱৰ প্ৰাকট্য বৰ্ণিত হয়; তাৰ পাছত কাশীৰ বৈষ্ণৱ তীৰ্থসমূহৰ মহিমা বিস্তাৰে গীত হয়।
Verse 23
प्रयाणं मंदरात्काशीं वृषभध्वजशूलिनः । जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठस्थाने महेशितुः
তাৰ পিছত মন্দৰ পৰ্বতৰ পৰা কাশীলৈ বৃষভধ্বজ, শূলধাৰী প্ৰভুৰ যাত্ৰা বৰ্ণিত হয়; আৰু মহেশ্বৰৰ পবিত্ৰ জ্যেষ্ঠস্থানত জৈগীষব্যৰ সৈতে সংলাপ কোৱা হয়।
Verse 24
ततः क्षेत्ररहस्यस्य कथनं पापनाशनम् । अथातः कंदुकेशस्य व्याघ्रेशस्य समुद्भवः
তাৰ পিছত ক্ষেত্ৰ-ৰহস্যৰ পাপনাশক ব্যাখ্যা কোৱা হয়; আৰু তাৰ পাছত কন্দুকেশ আৰু ব্যাঘ্ৰেশৰ উৎপত্তিৰ কাহিনী বৰ্ণিত হয়।
Verse 25
ततः शैलेश्वरकथा रत्नेशस्य च दर्शनम् । कृत्तिवासः समुत्पत्तिस्ततश्चायतनागमः
তাৰ পিছত শৈলেশ্বৰ কথা আৰু ৰত্নেশৰ দৰ্শন হয়; তাৰ পাছত কৃত্তিবাসৰ উৎপত্তি, আৰু তাৰ পিছত আয়তন (মন্দিৰ) সম্পৰ্কীয় পৰম্পৰাৰ আগম বৰ্ণিত হয়।
Verse 26
देवतानामधिष्ठानं दुर्गासुरपराक्रमः । दुर्गाया विजयश्चाथ तत ओंकारवर्णनम्
তাৰ পিছত দেবতাসকলৰ অধিষ্ঠান বৰ্ণিত হয়, দুৰ্গাসুৰৰ ভয়ংকৰ পৰাক্ৰম, আৰু মাতৃ দুৰ্গাৰ বিজয়; তাৰ পাছত ওঁকাৰৰ বিস্তৃত বৰ্ণনা কোৱা হয়।
Verse 27
पुनरोंकारमाहात्म्यं त्रिलोचनसमुद्भवः । त्रिलोचनप्रभावोथ केदाराख्यानमेव च
পুনৰ ওঁকাৰৰ মাহাত্ম্য ঘোষণা কৰা হয়; ত্ৰিলোচনৰ উদ্ভৱ, ত্ৰিলোচনৰ প্ৰভাৱ, আৰু কেদাৰৰ আখ্যানো বৰ্ণিত হয়।
Verse 28
ततो धर्मेशमहिमा ततः पक्षिकथा शुभा । ततो विश्वभुजाख्यानं दुर्दमस्य कथा ततः
তাৰ পিছত ধৰ্মেশৰ মহিমা; তাৰ পিছত পাখিৰ এক শুভ কাহিনী; তাৰ পিছত বিশ্বভুজৰ আখ্যানো, আৰু তাৰ পাছত দুৰ্দমৰ কথা।
Verse 29
ततो वीरेश्वराख्यानं वीरेश महिमा पुनः । गंगातीर्थैश्च संयुक्ता कामेश महिमा ततः
তাৰ পিছত বীৰেশ্বৰ আখ্যানো, আৰু পুনৰ বীৰেশৰ মহিমা; তাৰ পিছত গঙ্গাৰ তীৰ্থসমূহৰ সৈতে যুক্ত কামেশৰ মাহাত্ম্য।
Verse 30
विश्वकर्मेश महिमा दक्षयज्ञसमुद्भवः । सत्या देहविसर्गश्च ततो दक्षेश्वरोद्भवः
তাৰ পিছত বিশ্বকৰ্মেশৰ মহিমা, দক্ষযজ্ঞ-সম্বন্ধীয় উদ্ভৱ, সতীৰ দেহত্যাগ, আৰু তাৰ পিছত দক্ষেশ্বৰৰ প্ৰকাশ।
Verse 31
ततो वै पार्वतीशस्य महिम्नः परिकीर्तनम् । गंगेशस्याथ महिमा नर्मदेशसमुद्भवः
তাৰ পিছত নিশ্চয়েই পাৰ্বতীশৰ মহিমাৰ কীৰ্তন; তাৰ পাছত গঙ্গেশৰ মহিমা, আৰু নর্মদা-দেশ-সম্বন্ধীয় উদ্ভৱৰ আখ্যানো।
Verse 32
सतीश्वरसमुत्पत्तिरमृतेशादि वणर्नम् । व्यासस्य हि भुजस्तंभो व्यासशापविमोक्षणम्
ইয়াত ক্ৰমে সতীশ্বৰ-উৎপত্তি, অমৃতেś আৰু অন্যান্য পবিত্ৰ প্ৰকাশৰ বৰ্ণনা, ব্যাসৰ বাহু স্তম্ভিত হোৱা আৰু ব্যাস-শাপৰ পৰা বিমোচন—এই সকলো কাশীৰ তীৰ্থসমূহৰ মহিমা প্ৰকাশ কৰা বিষয় ৰূপে কীৰ্তিত হৈছে।
Verse 33
क्षेत्रतीर्थकदंबं च मुक्तिमंडप संकथा । विश्वेशाविर्भवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः
পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (কাশী)ৰ ক্ষেত্ৰ-তীৰ্থসমূহৰ গুচ্ছ বৰ্ণিত হৈছে, মুক্তি-মণ্ডপৰ কাহিনীসহ; তাৰ পাছত বিশ্বেশৰ আবিৰ্ভাৱ কীৰ্তিত হয়—আৰু তাৰপিছত যাত্ৰা-পরিক্ৰমাৰ বিধান প্ৰদৰ্শিত হয়।
Verse 34
एतदाख्यानशतकं क्रमेण परिकीर्तितम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वखंड श्रुतेः फलम् । अनुक्रमणिकाध्यायेप्यस्ति यात्रापरिक्रमः
এইদৰে এই ‘শত আখ্যান’ ক্ৰমে কীৰ্তিত হ’ল; যাৰ কেৱল শ্ৰৱণমাত্ৰেই সকলো খণ্ড শ্ৰৱণৰ ফল লাভ হয়। আৰু অনুক্ৰমণিকা-অধ্যায়তো যাত্ৰা-পরিক্ৰমা অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
Verse 35
सूत उवाच । यात्रा परिक्रमं ब्रूहि जनानां हितकाम्यया । यथावत्सिद्धिकामानां सत्यवत्याः सुतोत्तम
সূতে ক’লে: হে সত্যৱতীৰ শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰ, জনসাধাৰণৰ হিতকামনাৰে যাত্ৰা-পরিক্ৰমা যথাযথভাৱে কোৱা, যাতে সিদ্ধি আৰু পূৰ্ণতা কামনা কৰা লোকসকলে সঠিকভাৱে অনুসৰণ কৰিব পাৰে।
Verse 36
व्यास उवाच । निशामय महाप्राज्ञ लोमहर्षण वच्मि ते । यथा प्रथमतो यात्रा कर्तव्या यात्रिकैर्मुदा
ব্যাসে ক’লে: হে মহাপ্ৰাজ্ঞ লোমহর্ষণ, শুনা; মই তোমাক ক’ম—আৰম্ভণিৰ পৰা যাত্ৰিকসকলে কেনেকৈ আনন্দেৰে যাত্ৰা যথাযথভাৱে কৰিব লাগে।
Verse 37
सचैलमादौ संस्नाय चक्रपुष्करिणीजले । संतर्प्यदेवासपितॄन्ब्राह्मणांश्च तथार्थिनः
প্ৰথমে চক্ৰপুষ্কৰিণীৰ জলে বস্ত্ৰসহ স্নান কৰি, দেৱতা আৰু পিতৃলোকক তৰ্পণ কৰি তৃপ্ত কৰিব; লগতে ব্ৰাহ্মণ আৰু দৰিদ্ৰ-আৰ্তজনকো দান-সাহায্য দিব।
Verse 38
आदित्यं द्रौपदीं विष्णुं दंडपाणिं महेश्वरम् । नमस्कृत्य ततो गच्छेद्द्रष्टुं ढुंढिविनायकम्
আদিত্য, দ্ৰৌপদী, বিষ্ণু, দণ্ডপাণি আৰু মহেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰি, তাৰ পিছত ঢুঁঢিৱিনায়কক দৰ্শন কৰিবলৈ আগবাঢ়িব।
Verse 39
ज्ञानवापीमुपस्पृश्य नंदिकेशं ततोर्चयेत् । तारकेशं ततोभ्यर्च्य महाकालेश्वरं ततः
জ্ঞানৱাপীৰ জল স্পৰ্শ কৰি আচমন কৰি, প্ৰথমে নন্দিকেশক পূজা কৰিব; তাৰ পিছত তাৰকেশক আৰাধনা কৰি, তদনন্তৰে মহাকালেশ্বৰক পূজা কৰিব।
Verse 40
ततः पुनर्दंडपाणिमित्येषा पंचतीर्थिका
তাৰ পিছত পুনৰ দণ্ডপাণিৰ ওচৰলৈ উভতি যাব—ইয়াকেই ‘পঞ্চতীৰ্থিকা’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 41
दैनंदिनी विधातव्या महाफलमभीप्सुभिः । ततो वैश्वेश्वरी यात्रा कार्या सर्वार्थ सिद्धिदा
মহাফল কামনা কৰা লোকসকলে ইয়াক দৈনিক বিধি হিচাপে পালন কৰিব লাগে। তাৰ পিছত বৈশ্বেশ্বৰী যাত্ৰা কৰিব লাগে, যি সকলো উদ্দেশ্য সিদ্ধি দান কৰে।
Verse 42
द्विसप्तायतनानां च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । कृष्णां प्रतिपदं प्राप्य भूतावधि यथाविधि
চৌদহ আয়তন (ধাম)-ৰ যাত্ৰা যত্নসহে কৰিব লাগে। কৃষ্ণপক্ষৰ প্ৰতিপদ লাভ কৰি, বিধি অনুসাৰে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমালৈকে এই যাত্ৰা সম্পন্ন কৰিব।
Verse 43
अथवा प्रतिभूतं च क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः । तत्तत्तीर्थकृतस्नानस्तत्तल्लिंगकृतार्चनः
অথবা, ক্ষেত্ৰ-সিদ্ধি কামনা কৰা লোকসকলৰ বাবে এইটোও ফলপ্ৰদ উপায়: যি যি তীৰ্থ, তাত স্নান; আৰু যি যি লিঙ্গ, তাত পূজা-অৰ্চনা।
Verse 44
मौनेन यात्रां कुर्वाणः फलं प्राप्नोति यात्रिकः । ओंकारं प्रथमं पश्येन्मत्स्योदर्यां कृतोदकः
মৌন ধৰি যাত্ৰা কৰা যাত্ৰিকে যাত্ৰাৰ ফল লাভ হয়। মৎস্যোদৰীত উদক-ক্ৰিয়া কৰি প্ৰথমে ওঁকাৰৰ দৰ্শন কৰিব।
Verse 45
त्रिविष्टपं महादेवं ततो वै कृत्तिवाससम् । रत्नेशं चाथ चंद्रेशं केदारं च ततो व्रजेत्
তাৰ পাছত ত্ৰিৱিষ্টপ মহাদেৱলৈ যাব, আৰু তাৰ পিছত কৃত্তিবাসলৈ। তাৰপৰা ৰত্নেশ, তাৰপৰা চন্দ্ৰেশ, আৰু তাৰ পাছত কেদাৰলৈ গমন কৰিব।
Verse 46
धर्मेश्वरं च वीरेशं गच्छेत्कामेश्वरं ततः । विश्वकर्मेश्वरं चाथ मणिकर्णीश्वरं ततः
ধৰ্মেশ্বৰ আৰু বীৰেশ্বৰলৈ দৰ্শন কৰিবলৈ যাব; তাৰ পাছত কামেশ্বৰলৈ। তাৰপৰা বিশ্বকৰ্মেশ্বৰলৈ, আৰু তাৰ পাছত মণিকৰ্ণীশ্বৰলৈ গমন কৰিব।
Verse 47
अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा ततो विश्वेशमर्चयेत् । एषा यात्रा प्रयत्नेन कर्तव्या क्षेत्रवासिना
অৱিমুক্তেশ্বৰক দৰ্শন কৰি, তাৰ পাছত বিশ্বেশ্বৰক পূজা কৰিব। কাশীৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা লোকৰ বাবে এই যাত্ৰা প্ৰচেষ্টাৰে কৰণীয়।
Verse 48
यस्तु क्षेत्रमुषित्वा तु नैतां यात्रां समाचरेत् । विघ्नास्तस्योपतिष्ठंते क्षेत्रोच्चाटनसूचकाः
কিন্তু যি ক্ষেত্ৰত বাস কৰি এই যাত্ৰা নকৰে, তাৰ বাবে বাধা-বিঘ্ন উঠি আহে; সেয়া ক্ষেত্ৰৰ পৰা উৎখাত হোৱাৰ সংকেত।
Verse 49
अष्टायतन यात्रान्या कर्तव्या विघ्रशांतये । दक्षेशः पार्वतीशश्च तथा पशुपतीश्वरः
বিঘ্ন শান্তিৰ বাবে অষ্ট আয়তনৰ আন এক যাত্ৰা কৰণীয়: দক্ষেশ, পাৰ্বতীশ, আৰু তদ্ৰূপ পশুপতীশ্বৰ।
Verse 50
गंगेशो नर्मदेशश्च गभस्तीशः सतीश्वरः । अष्टमस्तारकेशश्च प्रत्यष्टमि विशेषतः
গঙ্গেশ, নৰ্মদেশ, গভস্তীশ, সতীশ্বৰ; আৰু অষ্টম তাৰকেশ—বিশেষকৈ প্ৰতিটো অষ্টমীত দৰ্শনীয়।
Verse 51
दृश्यान्येतानि लिंगानि महापापोपशांतये । अपरापि शुभा यात्रा योगक्षेमकरी सदा
মহাপাপ শান্তিৰ বাবে এই লিঙ্গসমূহ দৰ্শনীয়। আৰু আন এক শুভ যাত্ৰাও আছে, যি সদায় যোগ-ক্ষেম, নিৰাপত্তা আৰু আধ্যাত্মিক সমৃদ্ধি দান কৰে।
Verse 52
सर्वविघ्रोपहंत्री च कर्तव्या क्षेत्रवासिभिः । शैलेशं प्रथमं वीक्ष्य वरणास्नानपूर्वकम्
কাশী-ক্ষেত্ৰবাসীসকলে সকলো বিঘ্ন নাশ কৰা এই বিধি পালন কৰিব লাগে: প্ৰথমে বৰণা নদীত স্নান কৰি, তাৰ পাছত প্ৰথমে শৈলেশৰ দৰ্শন কৰিব।
Verse 53
स्नानं तु संगमे कृत्वा द्रष्टव्यः संगमेश्वरः । स्वलीन तीर्थे सुस्नातः पश्येत्स्वलीनमीश्वरम्
সঙ্গমত স্নান কৰি সঙ্গমেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব লাগে। স্বলীনা তীৰ্থত ভালদৰে স্নান কৰি প্ৰভু স্বলীনা ঈশ্বৰক দৰ্শন কৰিব।
Verse 54
स्नात्वा मंदाकिनी तीर्थे द्रष्टव्यो मध्यमेश्वरः । पश्येद्धिरण्यगर्भेशं तत्र तीर्थे कृतोदकः
মন্দাকিনী তীৰ্থত স্নান কৰি মধ্যমেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব লাগে। সেই তীৰ্থতে উদক-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি হিৰণ্যগর্ভেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব।
Verse 55
मणिकर्ण्यां ततः स्नात्वा पश्येदीशानमीश्वरम् । ततः कूपमुपस्पृश्य गोप्रेक्षमवलोकयेत्
তাৰ পাছত মণিকৰ্ণীত স্নান কৰি ঈশান প্ৰভুক দৰ্শন কৰিব। তাৰ পাছত কূপৰ জল স্পৰ্শ কৰি গোপ্ৰেক্ষক দৰ্শন কৰিব লাগে।
Verse 56
कापिलेय ह्रदे स्नात्वा वीक्षेत वृषभध्वजम् । उपशांतशिवं पश्येत्तत्कूपविहितोदकः
কাপিলেয় হ্ৰদত স্নান কৰি বৃষভধ্বজ (বৃষধ্বজধাৰী শিৱ)ক দৰ্শন কৰিব। সেই কূপৰ জলেৰে উদক-ক্ৰিয়া কৰি উপশান্তশিৱক দৰ্শন কৰিব।
Verse 57
पंचचूडाह्रदे स्नात्वा ज्येष्ठस्थानं ततोर्चयेत् । चतुःसमुद्रकूपे तु स्नात्वा देवं समर्चयेत्
পঞ্চচূড়া হ্ৰদত স্নান কৰি, তাৰ পাছত জ্যেষ্ঠস্থানৰ পূজা কৰিব। আৰু চতুঃসমুদ্ৰ কূপত স্নান কৰি, দেৱ (প্ৰভু)ক বিধিমতে সমাৰ্চনা কৰিব।
Verse 58
देवस्याग्रे तु या वापी तत्रोपस्पर्शने कृते । शुक्रेश्वरं ततः पश्येत्तत्कूपविहितोदकः
দেৱৰ সন্মুখত যি বাপী আছে, তাত জল-স্পৰ্শনৰ বিধি সম্পন্ন কৰি; আৰু সেই কূপত নিৰ্ধাৰিত জল-ক্ৰিয়া পালন কৰি, তাৰ পাছত শুক্ৰেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব।
Verse 59
दंडखाते ततः स्नात्वा व्याघ्रेशं पूजयेत्ततः । शौनकेश्वरकुंडे तु स्नानं कृत्वा ततोर्चयेत्
তাৰ পাছত দণ্ডখাতাত স্নান কৰি, তেতিয়া ব্যাঘ্ৰেশ্বৰ পূজা কৰিব। আৰু শৌনকেশ্বৰ কুণ্ডত স্নান কৰি, তাৰ পাছত তাতেই প্ৰভুক অৰ্চনা কৰিব।
Verse 60
जंबुकेशं महालिंगं कृत्वा यात्रामिमां नरः । क्वचिन्न जायते भूयः संसारे दुःखसागरे
জম্বুকেশৰ মহালিঙ্গলৈ এই যাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰিলে, মানুহে এই দুঃখ-সাগৰ সংসাৰত ক’তো পুনৰ জন্ম নলয়।
Verse 61
समारभ्य प्रतिपदं यावत्कृष्णा चतुर्दशी । एतत्क्रमेण कर्तव्यान्ये तदायतनानि वै
প্ৰতিপদাৰ পৰা ক্ৰিষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীলৈকে—এই বিধানৰ অন্তৰ্গত সকলো আয়তন (ধাম) নিশ্চয় এই একে ক্ৰমে পালন (দৰ্শন-পূজা) কৰিব লাগে।
Verse 62
इमां यात्रां नरः कृत्वा न भूयोप्यभिजायते । अन्या यात्रा प्रकर्तव्यैका दशायतनोद्भवा
এই যাত্ৰা যি নৰে সম্পন্ন কৰে, সি পুনৰ জন্ম নলয়। আৰু আন এক যাত্ৰাও কৰণীয়—যি দহ পবিত্ৰ আয়তনৰ পৰা উদ্ভৱ হয়।
Verse 63
आग्नीध्र कुंडे सुस्नातः पश्येदाग्नीध्रमीश्वरम् । उर्वशीशं ततो गच्छेत्ततस्तु नकुलीश्वरम्
আগ্নীধ্ৰ কুণ্ডত সুস্নান কৰি আগ্নীধ্ৰেশ্বৰ ঈশ্বৰক দৰ্শন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত উৰ্বশীশলৈ যাব, আৰু তাৰ পাছত নকুলীশ্বৰলৈ।
Verse 64
आषाढीशं ततो दृष्ट्वा भारभूतेश्वरं ततः । लांगलीशमथालोक्य ततस्तु त्रिपुरांतकम्
তাৰ পাছত আষাঢীশক দৰ্শন কৰি, তাৰ পাছত ভাৰভূতেশ্বৰক চাব। লাঙ্গলীশক আলোক কৰি, তাৰ পাছত ত্ৰিপুৰান্তকলৈ অগ্ৰসর হ’ব।
Verse 65
ततो मनःप्रकामेशं प्रीतिकेशमथो व्रजेत् । मदालसेश्वरं तस्मात्तिलपर्णेश्वरं ततः
তাৰ পাছত মনঃপ্ৰকামেশ আৰু প্ৰীতিকেশলৈ যাব। তাতৰ পৰা মদালসেশ্বৰলৈ অগ্ৰসর হ’ব, আৰু তাৰ পাছত তিলপৰ্ণেশ্বৰলৈ।
Verse 66
यात्रैकादशलिंगानामेषा कार्या प्रयत्नतः । इमां यात्रां प्रकुर्वाणो रुद्रत्वं प्राप्नुयान्नरः
এই এগাৰটা লিঙ্গৰ যাত্ৰা প্ৰচেষ্টাৰে কৰণীয়। যি নৰে এই যাত্ৰা সম্পন্ন কৰে, সি ৰুদ্ৰত্ব অৱস্থা লাভ কৰে।
Verse 67
अतः परं प्रवक्ष्यामि गारी यात्रामनुत्तमाम् । शुक्लपक्षे तृतीयायां या यात्रा विष्वगृद्धिदा
এতিয়া মই অনুত্তম গৌৰী-যাত্ৰাৰ বৰ্ণনা কৰিম। শুক্লপক্ষৰ তৃতীয়াত অনুষ্ঠিত এই যাত্ৰাই চাৰিওফালে সমৃদ্ধি আৰু বৃদ্ধি দান কৰে।
Verse 68
गोप्रेक्षतीर्थे सुस्नाय मुखनिर्मालिकां व्रजेत् । ज्येष्ठावाप्यां नरः स्नात्वा ज्येष्ठागौरीं समर्चयेत्
গোপ্রেক্ষ তীৰ্থত সুস্নান কৰি মুখনির্মালিকালৈ যাব লাগে। তাৰ পিছত জ্যেষ্ঠাৱাপীত স্নান কৰি মানুহে জ্যেষ্ঠা-গৌৰীক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব।
Verse 69
सौभाग्यगौरी संपूज्या ज्ञानवाप्यां कृतोदकैः । ततः शृंगारगौरीं च तत्रैव च कृतोदकः
জ্ঞানৱাপীত পবিত্ৰ জল গ্ৰহণ কৰি সৌভাগ্য-গৌৰীক সম্পূৰ্ণ উপচাৰে পূজা কৰিব লাগে। তাৰ পিছত তাতেই জল লৈ শৃঙ্গাৰ-গৌৰীকো অর্চনা কৰিব।
Verse 70
स्नात्वा विशालगंगायां विशालाक्षीं ततो व्रजेत् । सुस्नातो ललितातीर्थे ललितामर्चयेत्ततः
বিশালা-গঙ্গাত স্নান কৰি তাৰ পিছত বিশালাক্ষীৰ দৰ্শনলৈ যাব। পুনৰ ললিতা তীৰ্থত সুস্নান কৰি তেতিয়া ললিতাক অর্চনা কৰিব।
Verse 71
स्नात्वा भवानीतीर्थेथ भवानीं परिपूजयेत् । मंगला च ततोभ्यर्च्या बिंदुतीर्थकृतोदकैः
ভৱানী তীৰ্থত স্নান কৰি ভৱানীক পূৰ্ণ ভক্তিৰে পূজা কৰিব। তাৰ পিছত বিন্দু তীৰ্থৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা পবিত্ৰ জলেৰে মঙ্গলাকো অর্চনা কৰিব।
Verse 72
ततो गच्छेन्महालक्ष्मीं स्थिरलक्ष्मीसमृद्धये । इमां यात्रां नरः कृत्वा क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिजन्मनि
তাৰ পিছত স্থিৰ আৰু চিৰস্থায়ী লক্ষ্মী-সমৃদ্ধি বৃদ্ধি পাবলৈ মহালক্ষ্মীৰ ধামলৈ যোৱা উচিত। এই মুক্তি-জননী পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত এই যাত্ৰা সম্পন্ন কৰিলে ভক্তে মঙ্গলময় সিদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 73
न दुःखैरभिभूयेत इहामुत्रापि कुत्रचित् । कुर्यात्प्रतिचतुर्थीह यात्रां विघ्नेशितुः सदा
সেইজন কেতিয়াও দুখেৰে পৰাভূত নহয়—ইয়াতো নহয়, পৰলোকতো নহয়, ক’তোৱে নহয়। সেয়ে প্ৰতিটো চতুৰ্থীত সদায় বিঘ্নেশ (বিঘ্নহৰ)ৰ যাত্ৰা কৰা উচিত।
Verse 74
ब्राह्मणेभ्यस्तदुद्देशाद्देया वै मोदका मुदे । भौमे भैरवयात्रा च कार्या पातकहारिणी
সেই উদ্দেশ্যতেই ব্ৰাহ্মণসকলক আনন্দে মোদক দান কৰা উচিত। আৰু মঙলবাৰে ভৈৰৱৰ যাত্ৰা কৰা উচিত, কিয়নো ই পাপ হৰণ কৰে।
Verse 75
रविवारे रवेर्यात्रा षष्ठ्यां वारविसंयुजि । तथैव रविसप्तम्यां सर्वविघ्नोपशांतये
ৰবিবাৰে ৰবি (সূৰ্যদেৱ)ৰ যাত্ৰা কৰা উচিত। তদ্ৰূপে ষষ্ঠী তিথি ৰবিবাৰৰ সৈতে মিলিলে, আৰু ৰবি-সপ্তমীতও—ই সকলো বিঘ্ন সম্পূৰ্ণ শান্ত কৰিবলৈ।
Verse 76
नवम्यामथवाष्टम्यां चंडीयात्रा शुभा मता । अंतर्गृहस्य वै यात्रा कर्तव्या प्रतिवासरम्
নৱমী অথবা অষ্টমী তিথিত চণ্ডীৰ যাত্ৰা শুভ বুলি মানা হয়। আৰু অন্তৰ্গৃহ (অন্তৰালয়/অন্তৰ্পথ)ৰ যাত্ৰা নিশ্চয়েই প্ৰতিদিন কৰা উচিত।
Verse 77
प्रातःस्नानं विधायादौ नत्वा पंचविनायकान् । नमस्कृत्वाथ विश्वेशं स्थित्वा निर्वाणमंडपे
প্ৰথমে প্ৰাতঃস্নান সম্পন্ন কৰি পঞ্চবিনায়কক প্ৰণাম কৰিব। তাৰ পিছত বিশ্বেশ্বৰ প্ৰভুক নমস্কাৰ কৰি নিৰ্বাণ-মণ্ডপত থিয় হ’ব।
Verse 78
अंतर्गृहस्य यात्रा वै करिष्ये घौघशांतये । गृहीत्वा नियमं चेति गत्वाथ मणिकर्णिकाम्
‘পাপৰ বন্যা শান্ত কৰিবলৈ মই অন্তৰ্গৃহ যাত্ৰা কৰিম’—এই সংকল্প কৰি, নিয়ম-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি তাৰ পিছত মণিকৰ্ণিকালৈ যাব।
Verse 79
स्नात्वा मौनेन चागत्य मणिकर्णीशमर्चयेत् । कंबलाश्वतरौ नत्वा वासुकीशं प्रणम्य च
স্নান কৰি মৌন অৱস্থাত উভতি আহি মণিকৰ্ণীশক পূজা কৰিব। কম্বল আৰু অশ্বতৰক প্ৰণাম কৰি, বাসুকীশকো প্ৰণাম কৰিব।
Verse 80
पर्वतेशं ततो दृष्ट्वा गंगाकेशवमप्यथ । ततस्तु ललितां दृष्ट्वा जरासंधेश्वरं ततः
তাৰ পিছত পৰ্বতেশৰ দৰ্শন কৰি আৰু গঙ্গা-কেশৱৰো দৰ্শন কৰি; তাৰ পাছত ললিতাৰ দৰ্শন কৰি, তাৰ পিছত জরাসন্ধেশ্বৰলৈ আগবাঢ়িব।
Verse 81
ततो वै सोमनाथं च वाराहं च ततो व्रजेत् । ब्रह्मेश्वरं ततो नत्वा नत्वागस्तीश्वरं ततः
তাৰ পিছত নিশ্চয়েই সোমনাথলৈ যাব আৰু তাৰ পিছত বাৰাহলৈ। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি, তাৰ পিছত অগস্তীশ্বৰকো প্ৰণাম কৰিব।
Verse 82
कश्यपेशं नमस्कृत्य हरिकेशवनं ततः । वैद्यनाथं ततो दृष्ट्वा ध्रुवेशमथ वीक्ष्य च
কশ্যপেশক নমস্কাৰ কৰি তাৰ পিছত হৰিকেশৱনলৈ আগবাঢ়িব। তাৰপিছত বৈদ্যনাথৰ দৰ্শন কৰি ধ্ৰুৱেশকো চাব।
Verse 83
गोकर्णेश्वरमभ्यर्च्य हाटकेशमथो व्रजेत् । अस्थिक्षेप तडागे च दृष्ट्वा वै कीकसेश्वरम्
গোকৰ্ণেশ্বৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি তাৰ পিছত হাটকেশলৈ যাব। আৰু অস্থিক্ষেপ তড়াগত নিশ্চয় কীকসেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব।
Verse 84
भारभूतं ततो नत्वा चित्रेगुप्तेश्वरं ततः । चित्रघंटां प्रणम्याथ ततः पशुपतीश्वरम्
তাৰ পিছত ভাৰভূতক নতশিৰ হৈ চিত্ৰেগুপ্তেশ্বৰলৈ যাব। চিত্ৰঘণ্টাক প্ৰণাম কৰি তাৰপিছত পশুপতীশ্বৰলৈ গমন কৰিব।
Verse 85
पितामहेश्वरं गत्वा ततस्तु कलशेश्वरम् । चंद्रेशस्त्वथ वीरेशो विद्येशोग्नीश एव च
পিতামহেশ্বৰলৈ গৈ তাৰ পিছত কলশেশ্বৰক দৰ্শন কৰিব। তাৰপিছত চন্দ্ৰেশ, তাৰপিছত বীৰেশ, বিদ্যেশ আৰু অগ্নীশকো চাব।
Verse 86
नागेश्वरो हरिश्चंद्रश्चिंतामणिविनायकः । सेनाविनायकश्चाथ द्रष्टव्यः सर्वविघ्नहृत्
নাগেশ্বৰ আৰু হৰিশ্চন্দ্ৰক দৰ্শন কৰিব লাগে, লগতে চিন্তামণি বিনায়ককো। তাৰ পিছত সেনাবিনায়ককো চাব—যি সকলো বিঘ্ন হৰণ কৰে।
Verse 87
वसिष्ठवामदेवौ च मूर्तिरूपधरावुभौ । द्रष्टव्यौ यत्नतः काश्यां महाविघ्नविनाशिनौ
বসিষ্ঠ আৰু বামদেৱ—উভয়ে মূৰ্তিৰূপ ধৰি—কাশীত যত্নসহ দৰ্শনীয়; কিয়নো তেওঁলোকে মহাবিঘ্ন বিনাশ কৰে।
Verse 88
सीमाविनायकं चाथ करुणेशं ततो व्रजेत् । त्रिसंध्येशो विशालाक्षी धर्मेशो विश्वबाहुका । आशाविनायकश्चाथ वृद्धादित्यस्ततः पुनः
তাৰ পিছত সীমাবিনায়কক দৰ্শন কৰি, তাৰ পাছত কৰুণেশলৈ যাব। ত্ৰিসন্ধ্যেশ, বিশালাক্ষী, ধৰ্মেশ আৰু বিশ্ববাহুকাৰো দৰ্শন কৰিব। তাৰ পিছত আশাবিনায়ক, আৰু পুনৰ তাৰ পাছত বৃদ্ধাদিত্য।
Verse 89
चतुर्वक्त्रेश्वरं लिंगं ब्राह्मीशस्तु ततः परः । ततो मनःप्रकामेश ईशानेशस्ततः परम्
চতুৰ্বক্ত্ৰেশ্বৰ লিঙ্গ দৰ্শন কৰিব লাগে, আৰু তাৰ ওপৰে ব্ৰাহ্মীশ আছে। তাৰ পিছত মনঃপ্ৰকামেশ, আৰু তাৰ ওপৰে ঈশানেশ।
Verse 90
चंडीचंडीश्वरौ दृश्यौ भवानीशंकरौ ततः । ढुंढिं प्रणम्य च ततो राजराजेशमर्चयेत्
চণ্ডী আৰু চণ্ডীশ্বৰ দৰ্শন কৰিব লাগে, আৰু তাৰ পিছত ভবানী আৰু শংকৰক। ঢুংঢিক প্ৰণাম কৰি তাৰ পাছত ৰাজরাজেশৰ অৰ্চনা কৰিব।
Verse 91
लांगलीशस्ततोभ्यर्च्यस्ततस्तु नकुलीश्वरः । परान्नेशमथो नत्वा परद्रव्येश्वरं ततः
তাৰ পিছত লাঙ্গলীশৰ অৰ্চনা কৰিব লাগে; তাৰ পাছত নকুলীশ্বৰ। পৰান্নেশক নমস্কাৰ কৰি তাৰ পিছত পৰদ্ৰব্যেশ্বৰলৈ আগবাঢ়িব।
Verse 92
प्रतिग्रहेश्वरं वापि निष्कलंकेशमेव च । मार्कंडेयेशमभ्यर्च्य ततश्चाप्सरसेश्वरम्
প্ৰতিগ্ৰহেশ্বৰ আৰু নিষ্কলংকেশ্বৰক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিব; মাৰ্কণ্ডেয়েশ্বৰক যথাবিধি অৰ্চনা কৰি, তাৰ পাছত অপ্সৰসেশ্বৰক উপাসনা কৰিব।
Verse 93
गंगेशोर्च्यस्ततो ज्ञानवाप्यां स्नानं समाचरेत् । नंदिकेशं तारकेशं महाकालेश्वरं ततः
গঙ্গেশ্বৰক পূজা কৰি জ্ঞানৱাপীত স্নান কৰিব; তাৰ পাছত নন্দিকেশ, তাৰকেশ আৰু তাৰ পিছত মহাকালেশ্বৰক অৰ্চনা কৰিব।
Verse 94
दंडपाणिं महेशं च मोक्षेशं प्रणमेत्ततः । वीरभद्रेश्वरं नत्वा अविमुक्तेश्वरं ततः
তাৰ পাছত দণ্ডপাণি, মহেশ আৰু মোক্ষেশক প্ৰণাম কৰিব; বীৰভদ্ৰেশ্বৰক নমস্কাৰ কৰি, তাৰ পিছত অৱিমুক্তেশ্বৰক পূজা কৰিব।
Verse 95
विनायकांस्ततः पंच विश्वनाथं ततो व्रजेत् । ततो मौनं विसृज्याथ मंत्रमेतमुदीरयेत्
তাৰ পাছত পাঁচজন বিনায়কক দৰ্শন কৰি, তাৰ পিছত বিশ্বনাথৰ ওচৰলৈ যাব। তাৰ পাছত মৌন ভাঙি এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 96
अंतर्गृहस्य यात्रेयं यथावद्या मया कृता । न्यूनातिरिक्तया शंभुः प्रीयतामनया विभुः
অন্তৰ্গৃহৰ এই যাত্ৰা মই যথাবিধি সম্পন্ন কৰিলোঁ; ন্যূন বা অতিরিক্ত নোহোৱাকৈ—ইয়াৰ দ্বাৰা সর্বব্যাপী প্ৰভু শম্ভু প্ৰসন্ন হওক।
Verse 97
इति मंत्रं समुच्चार्य क्षणं वै मुक्तिमंडपे । विश्रम्य यायाद्भवनं निष्पापः पुण्यवान्नरः
এইদৰে মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি মুক্তি-মণ্ডপত ক্ষণেক বিশ্ৰাম কৰিব; তাৰ পিছত সতেজ হৈ মানুহ ঘৰলৈ যাব—পাপমুক্ত আৰু পুণ্যসমৃদ্ধ।
Verse 98
संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः । कार्या यात्रा प्रयत्नेन महापुण्य समृद्धये
বিষ্ণুৰ পবিত্ৰ দিন আহিলে, মহাপুণ্য বৃদ্ধি কৰিবলৈ যত্নসহকাৰে সকলো দিশৰ বিষ্ণু-তীৰ্থসমূহলৈ যাত্ৰা কৰিব লাগে।
Verse 99
नभस्य पंचदश्यां च कुलस्तंभं समर्चयेत् । दुःखं रुद्रपिशाचत्वं न भवेद्यस्य पूजनात्
নভস মাহৰ পঞ্চদশীত কুলস্তম্ভক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব; তেওঁৰ পূজনাৰ ফলত দুখ আৰু ৰুদ্ৰ-পিশাচৰ গ্ৰাসত পৰাৰ অৱস্থা নঘটে।
Verse 100
श्रद्धापूर्वमिमा यात्रा कर्तव्याः क्षेत्रवासिभिः । पर्वस्वपि विशेषेण कार्या यात्राश्च सर्वतः
এই যাত্ৰাসমূহ ক্ষেত্ৰবাসীসকলে শ্ৰদ্ধাৰে কৰিব লাগে; আৰু পৰ্বৰ দিনত বিশেষকৈ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ সকলো ঠাইতে যাত্ৰা কৰা উচিত।
Verse 110
अधीत्य चतुरो वेदान्सांगान्यत्फलमाप्यते । काशीखंडं समाकर्ण्य तत्फलं लभ्यते नरैः
চাৰিও বেদ সাঙ্গসহ অধ্যয়ন কৰিলে যি ফল লাভ হয়, কাশীখণ্ড মনোযোগে শুনিলে মানুহে সেই একে ফলেই লাভ কৰে।
Verse 120
य इदं श्रावयेद्विद्वान्समस्तं त्वर्धमेव वा । पादमात्रं तदर्धं वा त्वेकं व्याख्यानमुत्तमम्
যি বিদ্বানে এই পাঠ শ্ৰাৱয়ায়—সমগ্ৰ, বা কেৱল অৰ্ধ; বা পাদমাত্ৰ, বা তাৰো অৰ্ধ; বা একেটি উত্তম ব্যাখ্যাও—সেই নিৰ্দিষ্ট পুণ্য লাভ কৰে।
Verse 130
तस्य पुत्रो भवत्येव शंभोराज्ञा प्रभावतः । किं बहूक्तेन सूतेह यस्य यस्य मनोरथः
শম্ভুৰ আজ্ঞাৰ প্ৰভাৱবলে সি নিশ্চয়েই পুত্ৰ লাভ কৰে। হে সূত! অধিক ক’লে কি লাভ—ইয়াত যাৰ যি মনোৰথ, সেয়াই সিদ্ধ হয়।
Verse 134
सर्वेषां मंगलानां च महामंगलमुत्तमम् । गृहेपि लिखितं पूज्यं सर्वमंगलसिद्धये
সকলো মঙ্গলৰ মাজত ই পৰম মহামঙ্গল। গৃহত লিখি থ’লেও ই পূজ্য, সকলো মঙ্গল-সিদ্ধিৰ বাবে।