Adhyaya 46

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कृप्णद्वैपायनः स्कंद शंभुभक्तिपरो यदि । यदि क्षेत्ररहस्यज्ञः क्षेत्रसंन्यासकृद्यदि

অগস্ত্য ক’লে: হে স্কন্দ! যদি কৃষ্ণ-দ্বৈপায়ন (ব্যাস) শম্ভুৰ ভক্তিত পৰায়ণ হয়, যদি তেওঁ ক্ষেত্ৰৰ ৰহস্য জানে, আৰু যদি তেওঁ ক্ষেত্ৰ-সম্বন্ধীয় সন্ন্যাস স্থাপনকাৰী হয়—

Verse 2

तथा दृष्टप्रभावश्चेत्तथा चेज्ज्ञानिनां वरः । पुरीं वाराणसीं श्रेष्ठां कथं किल शपिष्यति

আৰু যদি তেওঁৰ প্ৰভাৱ-শক্তি প্ৰত্যক্ষ দেখা গৈছে, আৰু যদি তেওঁ জ্ঞানীসকলৰ মাজত সঁচাকৈ শ্ৰেষ্ঠ হয়—তেন্তে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ নগৰী বাৰাণসীক তেওঁ কেনেকৈ শাপ দিব পাৰে?

Verse 3

स्कंद उवाच । सत्यमेतत्त्वया पृच्छि कथयामि मुने शृणु । तस्य व्यासस्य चरितं भविष्यं त्वयि पृच्छति

স্কন্দ ক’লে: তুমি যি সঁচা আৰু যথাযথ প্ৰশ্ন কৰিছা। হে মুনি, শুনা—মই ক’বলৈ ধৰোঁ; তোমাৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত ব্যাসৰ চৰিত্ৰ প্ৰকাশ পাব।

Verse 4

यदारभ्य मुनेस्तस्य नंदी स्तंभितवान्भुजम् । तदारभ्य महेशानं संस्तौति परमादृतः

যেতিয়াৰে পৰা নন্দীয়ে সেই মুনিৰ বাহু স্তম্ভিত কৰি থমাই দিলে, তেতিয়াৰে পৰা সি পৰম আদৰে মহেশানক স্তৱ কৰে।

Verse 5

काश्यां तीर्थान्यनेकानि काश्यां लिगान्यनेकशः । तथापि सेव्यो विश्वेशः स्नातव्या मणिकर्णिका

কাশীত বহু তীৰ্থ আছে, কাশীত অসংখ্য লিঙ্গো আছে; তথাপি সৰ্বোপরি বিশ্বেশৰ সেৱা কৰিব লাগে আৰু মণিকৰ্ণিকাত স্নান কৰিব লাগে।

Verse 6

लिंगेष्वेको हि विश्वेशस्तीर्थेषु मणिकर्णिका । इति संव्याहरन्व्यासस्तद्द्वयं बहु मन्यते

‘লিঙ্গসমূহৰ মাজত একমাত্ৰ বিশ্বেশ; তীৰ্থসমূহৰ মাজত মণিকৰ্ণিকা’—এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি ব্যাসে এই দুয়োটাক অতি উচ্চ মৰ্যাদা দিয়ে।

Verse 7

त्यक्त्वा स बहु वाग्जालं प्रातः स्नात्वा दिनेदिने । निर्वाणमंडपे वक्ति महिमानं महेशितुः

সি বহু তৰ্ক-বিতৰ্কৰ জাল ত্যাগ কৰি, প্ৰতিদিন পুৱাতে স্নান কৰে; আৰু নিৰ্বাণ-মণ্ডপত মহেশৰ মহিমা ঘোষণা কৰে।

Verse 8

शिष्याणां पुरतो नित्यं क्षेत्रस्य महिमा महान् । व्याख्यायते मुदा तेन व्यासेन परमर्षिणा

শিষ্যসকলৰ সন্মুখত প্ৰতিদিন, সেই পৰম ঋষি ব্যাসে ক্ষেত্ৰৰ মহান মহিমা আনন্দেৰে ব্যাখ্যা কৰে।

Verse 9

अत्र यत्क्रियते क्षेत्रे शुभं वाऽशुभमेव वा । संवर्तेपि न तस्यांतस्तस्माच्छ्रेयः समाचरेत्

এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ কাশীত যি কৰা হয়—শুভ হওক বা অশুভ—তাৰ ফল প্ৰলয়কালতো শেষ নহয়। সেয়ে ইয়াত সত্য কল্যাণ আৰু ধৰ্মক দৃঢ়ভাৱে আচৰণ কৰা উচিত।

Verse 10

क्षेत्रसिद्धिं समीहंते ये चात्र कृतिनो जनाः । यावज्जीवं न तैस्त्याज्या सुधीभिर्मणिकर्णिका

যিসকল কৃতী আৰু সিদ্ধপ্ৰায় জন এই ক্ষেত্ৰৰ সিদ্ধি কামনা কৰে, সেই বুদ্ধিমানসকলৰ বাবে জীৱন থাকোঁতে মণিকৰ্ণিকাক কেতিয়াও ত্যাগ কৰা উচিত নহয়।

Verse 11

चक्रपुष्करिणी तीर्थे स्नातव्यं प्रतिवासरम् । पुष्पैः पत्रैः फलैस्तोयैरर्च्यो विश्वेश्वरः सदा

চক্রপুষ্কৰিণী তীৰ্থত প্ৰতিদিন স্নান কৰা উচিত। আৰু বিশ্বেশ্বৰক সদায় ফুল, পাতা, ফল আৰু জলেৰে অৰ্চনা কৰা উচিত।

Verse 12

स्ववर्णाश्रमधर्मश्च त्यक्तव्यो न मनागपि । प्रत्यहं क्षेत्रमहिमा श्रोतव्यः श्रद्धया सकृत्

নিজৰ বৰ্ণ-আশ্ৰমধৰ্ম একেবাৰে সামান্যও ত্যাগ কৰা উচিত নহয়। আৰু প্ৰতিদিন শ্ৰদ্ধাৰে অন্তত এবাৰ এই ক্ষেত্ৰ (কাশী)ৰ মহিমা শ্ৰৱণ কৰা উচিত।

Verse 13

यथाशक्ति च देयानि दानान्यत्र सुगुप्तवत् । अन्नान्यपि च देयानि विघ्नान्परिजिहीर्षुणा

ইয়াত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিব লাগে, গোপনে আৰু দেখুৱাবিহীনভাৱে। আৰু বিঘ্ন দূৰ কৰিব বিচৰা জনে অন্নদানো কৰিব লাগে।

Verse 14

परोपकरणं चात्र कर्तव्यं सुधिया सदा । पर्वस्वपि विशेषेण स्नानदानादिकाः क्रियाः

ইয়াত সুবুদ্ধিসম্পন্ন লোকে সদায় পৰোপকাৰ কৰিব লাগে। বিশেষকৈ পৰ্ব-পুণ্যদিনত স্নান, দান আদি ধৰ্মক্ৰিয়া সম্পাদন কৰা উচিত।

Verse 15

सरस्वती सरिद्रूपा ह्यतः शास्त्रनिकेतनम् । आनंदकाननं सर्वं धर्मशास्त्रकृतालयम्

সেয়ে সৰস্বতী ইয়াত নদীৰূপে বিদ্যমান; এই স্থান শাস্ত্ৰ-বিদ্যাৰ নিকেতন। সমগ্ৰ আনন্দকানন ধৰ্ম আৰু শাস্ত্ৰে গঢ়া এক পবিত্ৰ আলয়।

Verse 16

अत्र मर्म न वक्तव्यं सुधियां कस्यचित्क्वचित् । परदार परद्रव्य परापकरणं त्यजेत्

ইয়াত সুবুদ্ধিমান লোকে কাহাৰো গোপন কথা কেতিয়াও ক’তো প্ৰকাশ নকৰিব। পৰস্ত্ৰী, পৰধন আৰু পৰকষ্টদান—এই সকলো ত্যাগ কৰিব।

Verse 17

परापवादो नो वाच्यः परेर्ष्यां न च कारयेत् । असत्यं नैव वक्तव्यं प्राणैः कंठगतैरपि

পৰনিন্দা কেতিয়াও ক’ব নালাগে, আৰু আনৰ প্ৰতি ঈৰ্ষা জগাব নালাগে। মিছা কথা কেতিয়াও নক’ব—প্ৰাণ গলালৈ উঠিলেও।

Verse 18

अत्रत्य जंतुरक्षार्थमसत्यमपि भाषयेत् । येनकेनप्रकारेण शुभेनाप्यशुभेन वा

ইয়াত কোনো জীৱৰ ৰক্ষাৰ বাবে কেতিয়াবা অসত্য কথাও ক’ব পাৰি—যিকোনো উপায়ে, শুভ যেন লাগক বা অশুভ, যদি তাতে ৰক্ষা সম্পন্ন হয়।

Verse 19

अत्रत्यः प्राणिमात्रोपि रक्षणीयः प्रयत्नतः । एकस्मिन्रक्षिते जंतावत्र काश्यां प्रयत्नतः । त्रैलोक्यरक्षणात्पुण्यं यत्स्यात्तत्स्यान्न संशयः

ইয়াত কাশীত প্ৰাণীমাত্ৰ, সৰু জীৱো হ’লেও, সম্পূৰ্ণ প্ৰয়াসে ৰক্ষা কৰিবলগীয়া। যদি কাশীত একোটা জীৱকো আন্তৰিক উদ্যোগে ৰক্ষা কৰা যায়, তেন্তে ত্ৰিলোক ৰক্ষা কৰাৰ পৰা যি পুণ্য হয়, সেই পুণ্যেই লাভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 20

ये वसंति सदा काश्यां क्षेत्रसंन्यासकारिणः । त एव रुद्रा मंतव्या जीवन्मुक्ता न संशयः

যিসকলে সদায় কাশীত বাস কৰে আৰু ক্ষেত্ৰ-সংন্যাস গ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোককেই ৰুদ্ৰ স্বৰূপ বুলি মানিব লাগে; তেওঁলোক জীৱন্মুক্ত—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 21

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्ते संतोष्याः प्रयत्नतः । तेषु वै परितुष्टेषु तुष्येद्विश्वेश्वरः स्वयम्

তেওঁলোক পূজ্য, তেওঁলোকক নমস্কাৰ কৰিবলগীয়া, আৰু প্ৰয়াসেৰে তেওঁলোকক সন্তুষ্ট কৰিব লাগে। তেওঁলোক সত্যই সন্তুষ্ট হ’লে বিশ্বেশ্বৰ স্বয়ং তুষ্ট হয়।

Verse 22

काश्यां वसंति ये मर्त्या दूरस्थैरपि सन्नरैः । योगक्षेमो विधातव्यस्तेषां विश्वेशितुर्मुदे

কাশীত বাস কৰা মর্ত্যসকলৰ যোগ-ক্ষেম, অৰ্থাৎ কল্যাণ আৰু নিৰাপত্তাৰ ব্যৱস্থা, দূৰত থকা সজ্জন লোকেও কৰিব লাগে—বিশ্বেশ্বৰ, বিশ্বৰ অধিপতিক আনন্দিত কৰিবলৈ।

Verse 23

प्रसरस्त्विंद्रियाणां च निवार्योत्र निवासिभिः । मनसोपि हि चांचल्यमिह वार्यं प्रयत्नतः

ইয়াত বাস কৰা লোকসকলে ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ বাহিৰমুখী প্ৰসাৰ ৰোধ কৰিব লাগে। নিশ্চয়, মনৰ চাঞ্চল্যও ইয়াত প্ৰয়াসেৰে দমন কৰিব লাগে।

Verse 24

मरणं नाभिकांक्षेद्धि कांक्ष्यो मोक्षोऽपिनो पुनः । शरीरशोषणोपायः कर्तव्यः सुधिया नहि

মৰণ কামনা নকৰিবা; আৰু লোভেৰে মোক্ষো কামনা নকৰিবা। জ্ঞানী জনে দেহ শুকুৱাই বা দেহক কষ্ট দিয়া উপায় গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 25

आत्मरक्षात्र कर्तव्या महाश्रेयोभिवृद्धये । अत्रात्म त्यजनोपायं मनसापि न चिंतयेत्

ইয়াত (কাশীত) মহাশ্ৰেয়স বৃদ্ধি কৰিবলৈ আত্ম-ৰক্ষা কৰা উচিত। ইয়াত দেহ ত্যাগ (আত্মবিনাশ) কৰাৰ কোনো উপায় মনতেও চিন্তা নকৰিবা।

Verse 26

गर्वः परोत्र विद्यानां धनगर्वोत्र वै महान् । मुक्तिगर्वेण नो भिक्षां प्रयच्छंत्यत्र वासिनः

ইয়াত বিদ্যাৰ গৰ্ব এক ডাঙৰ বাধা; ইয়াত ধনৰ গৰ্বো সত্যই ডাঙৰ। আৰু ‘মুক্তি’ৰ গৰ্বৰ বাবে ইয়াৰ বাসিন্দাসকলে ভিক্ষা দান নকৰে।

Verse 27

एकस्मिन्नपि यच्चाह्नि काश्यां श्रेयोभिलभ्यते । न तु वर्षशतेनापि तदन्यत्राप्यते क्वचित्

কাশীত এটা দিনতেই যি পৰম শ্ৰেয়স লাভ হয়, সেয়া অন্য ঠাইত—কোনো ঠাইতেই—শ বছৰতো কেতিয়াও লাভ নহয়।

Verse 28

अन्यत्र योगाभ्यसनाद्यावज्जन्म यदर्ज्यते । वाराणस्यां तदेकेन प्राणायामेन लभ्यते

অন্য ঠাইত জীৱনভৰ যোগ-অভ্যাসে যি অৰ্জন হয়, সেয়া বাৰাণসীত এটা প্ৰাণায়ামতেই লাভ হয়।

Verse 29

सर्वतीर्थावगाहाच्च यावज्जन्म यदर्ज्यते । तदानंदवने प्राप्यं मणिकर्ण्येकमज्जनात्

জীৱনভৰ সকলো তীৰ্থঘাটত স্নান কৰি যি পুণ্য অৰ্জিত হয়, সেই একে পুণ্য আানন্দবন (কাশী)ত মণিকৰ্ণিকাত একবাৰ ডুব দিয়াতেই লাভ হয়।

Verse 30

सर्वलिंगार्चनात्पुण्यं यावज्जन्म यदर्ज्यते । सकृद्विश्वेशमभ्यर्च्य श्रद्धया तदवाप्यते

জীৱনভৰ সকলো লিঙ্গৰ পূজাৰে যি পুণ্য অৰ্জিত হয়, সেই পুণ্য বিশ্বাসসহ একবাৰ বিশ্বেশ্বৰক অৰ্চনা কৰিলেই লাভ হয়।

Verse 31

गृहिण्युवाच । भगवन्भिक्षुकास्तावदद्य दृष्टा न कुत्रचित् । असत्कृत्यातिथिं नाथो न मे भोक्ष्यति कर्हिचित्

গৃহিণীয়ে ক’লে: “ভগৱন, আজি মই ক’তো ভিক্ষুক দেখা নাই। হে নাথ, যদি মই অতিথিক সৎকাৰ নকৰোঁ, তেন্তে মোৰ স্বামী কেতিয়াও মোৰ অন্ন ভক্ষণ নকৰিব।”

Verse 32

गवां कोटि प्रदानेन सम्यग्दत्तेन यत्फलम । तत्फलं सम्यगाप्येत विश्वेश्वर विलोकनात्

সঠিক বিধিৰে এক কোটি গৰু দান কৰিলে যি ফল লাভ হয়, সেই একে ফল বিশ্বেশ্বৰক কেৱল দৰ্শন কৰিলেই সম্পূৰ্ণৰূপে পোৱা যায়।

Verse 33

यत्षोडशमहादानैः पुण्यं प्रोक्तं महर्षिभिः । तत्पुण्यं जायते पुंसां विश्वेशे पुष्पदानतः

মহর্ষিসকলে ষোড়শ মহাদানৰ পৰা যি পুণ্য হয় বুলি কৈছে, সেই একে পুণ্য মানুহৰ বিশ্বেশ্বৰলৈ পুষ্প অৰ্পণ কৰাত জন্মে।

Verse 34

अश्वमेधादिभिर्यज्ञैर्यत्फलं प्राप्यतेखिलैः । पंचामृतानां स्नपनाद्विश्वेशे तदवाप्यते

অশ্বমেধ আদি সকলো যজ্ঞে যি ফল লাভ হয়, সেই ফলেই বিশ্বেশ্বৰক পঞ্চামৃতৰে স্নান-অভিষেক কৰিলে লাভ হয়।

Verse 35

विशेषपूजा कर्तव्या सुमहोत्सवपूर्वकम । कार्यास्तथाधिका यात्राः समर्च्याः क्षेत्रदेवताः

মহোৎসৱৰ পূৰ্বে বিশেষ পূজা কৰ্তব্য; তদ্ৰূপ অধিক যাত্ৰা কৰণীয়, আৰু ক্ষেত্ৰদেৱতাসকলকো বিধিমতে সমৰ্চনা কৰিব লাগে।

Verse 36

मन्ये धर्ममयी मूर्तिः कापि त्वं शुचिमानसा । त्वद्दर्शनात्परां प्रीतिं संप्राप्तानींद्रियाणि मे

হে শুচিমানস, মই তোমাক ধৰ্মময় কোনো মূৰ্তি বুলি মানো। তোমাৰ দৰ্শনে মোৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহে পৰম আনন্দ-প্ৰীতি লাভ কৰিলে।

Verse 37

महापूजोपकरणं योर्पयेद्विश्वभर्तरि । न तं संपत्तिसंभारा विमुंचंतीह कुत्रचित्

যি বিশ্বভৰ্ত্তা প্ৰভুত মহাপূজাৰ উপকৰণ অৰ্পণ কৰে, তাক এই লোকত ক’তাও সম্পত্তিৰ সমাহাৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে।

Verse 38

सर्वर्तुकुसुमाढ्यां च यः कुर्यात्पुष्पवाटिकाम् । तदंगणे कल्पवृक्षाश्छायां कुर्वंति शीतलाम्

যি সকলো ঋতুৰ কুসুমে সমৃদ্ধ পুষ্পবাটিকা কৰে, তাৰ আঙণত কল্পবৃক্ষসমূহে শীতল ছাঁ দান কৰে।

Verse 39

यः क्षीरस्नपनार्थं वै विश्वेशे धेनुमर्पयेत् । क्षीरार्णवतटे तस्य निवसेयुः पितामहाः

যি কোনো ভক্তে ক্ষীৰ-স্নানৰ উদ্দেশ্যে বিশ্বেশ্বৰ প্ৰভুলৈ গাই অৰ্পণ কৰে, তেওঁৰ পিতৃলোকসকল ক্ষীৰসাগৰৰ তীৰত বাস কৰিবলৈ আহে।

Verse 40

विश्वेशराजसदने यः सुधां चित्रमेव वा । कारयेत्तस्य भवनं कैलासचित्रितं भवेत्

যি কোনো জনে বিশ্বেশ্বৰৰ ৰাজ-মন্দিৰ-প্ৰাঙ্গণত চূণাপলিশ বা চিত্ৰাঙ্কন কৰায়, তেওঁৰ নিজ গৃহ কৈলাসৰ দৰে অলংকৃত হয়।

Verse 41

ब्राह्मणान्यतिनो वापि तथैव शिवयोगिनः । भोजयेद्योत्र वै काश्यामेकैक गणना क्रमात्

যি কোনো জনে কাশীত ব্ৰাহ্মণ, সন্ন্যাসী তথা শিৱ-যোগীসকলক ক্ৰমে ক্ৰমে একে একে গণনা কৰি সন্মানসহ ভোজন কৰায়, তেওঁ মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 42

कोटिभोज्यफलं तस्य श्रद्धया नात्र संशयः । तपस्त्वत्र प्रकर्तव्यं दानमत्र प्रदापयेत्

শ্ৰদ্ধাৰে তেওঁ নিশ্চয়েই কোটি জনক ভোজন কৰোৱাৰ ফল লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। সেয়ে ইয়াত তপস্যা কৰা উচিত আৰু ইয়াতেই দান দিয়া উচিত (কাশীত)।

Verse 43

विश्वेशस्तोषणीयोत्र स्नानहोमजपादिभिः । अन्यत्र कोटिजप्येन यत्फलं प्राप्यते नरैः । अष्टोत्तरशतं जप्त्वा तदत्र समवाप्यते

ইয়াত (কাশীত) স্নান, হোম, জপ আদি দ্বাৰা বিশ্বেশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰা উচিত। অন্য ঠাইত কোটি বাৰ জপে যি ফল মানুহে পায়, ইয়াত কেৱল অষ্টোত্তৰ শত (১০৮) বাৰ জপ কৰিলেই সেই ফল লাভ হয়।

Verse 44

कोटिहोमेन यत्प्रोक्तं फलमन्यत्र सूरिभिः । अष्टोत्तराहुतिशतात्तदत्रानंदकानने

অন্য ঠাইত সূৰিসকলে কোটিহোমে যি ফল বৰ্ণনা কৰে, সেই ফলেই ইয়াত আনন্দকাননত কেৱল অষ্টোত্তৰ (১০৮) আহুতি দিলেই লাভ হয়।

Verse 45

यो जपेद्रुद्रसूक्तानि काश्यां विश्वेशसन्निधौ । पारायणेन वेदानां सर्वेषां फलमाप्यते

যি কাশীত বিশ্বেশ্বৰ সন্নিধানত ৰুদ্ৰসূক্তসমূহ জপ কৰে, সি সকলো বেদৰ সম্পূৰ্ণ পাৰায়ণৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 46

तस्य पुण्यं न जानामि चिंतिते चाक्षरे परे । काश्यां नित्यं प्रवस्तव्यं सेव्योत्तरवहा सदा

যি পৰম অক্ষৰৰ চিন্তন কৰে, তাৰ পুণ্যৰ পৰিমাপ মই নাজানো। কাশীত নিত্য বাস কৰিব লাগে আৰু সদায় উত্তৰবাহিনী (উত্তৰমুখী) নদীৰ সেৱা কৰিব লাগে।

Verse 47

आपद्यपि हि घोरायां काशी त्याज्या न कुत्रचित् । यतः सर्वापदांहर्ता त्राता विश्वपतिः प्रभुः

ভয়ংকৰ আপদতো কাশী কেতিয়াও ত্যাগ কৰিব নালাগে; কিয়নো বিশ্বপতি প্ৰভুৱেই সকলো আপদাৰ হৰ্তা আৰু সত্য ত্ৰাতা।

Verse 48

अवंध्यं दिवसं कुर्यात्स्नानदानजपादिभिः । यतः काश्यां कृतं कर्म महत्त्वाय प्रकल्पते

স্নান, দান, জপ আদি কৰ্মে দিনটো সাৰ্থক কৰিব লাগে; কিয়নো কাশীত কৰা যিকোনো কৰ্ম মহৎ আধ্যাত্মিক উৎকৰ্ষৰ কাৰণ হয়।

Verse 49

कृच्छ्रचांद्रायणादीनि कर्तव्यानि प्रयत्नतः । तथेंद्रियविकाराश्च न बाधंतेत्र कर्हिचित्

কৃচ্ছ্ৰ আৰু চান্দ্ৰায়ণ আদি ব্ৰত-নিয়ম যত্নসহকাৰে পালন কৰিব লাগে; তেতিয়া ইন্দ্ৰিয়ৰ বিকাৰ আৰু চঞ্চলতা ইয়াত কেতিয়াও বাধা নহয়।

Verse 50

यदींद्रियाणि कुर्वंति विक्रियामिह देहिनाम् । तदात्रवाससं सिद्धिर्विघ्नेभ्यो नैव लभ्यते

যদি ইয়াত দেহধাৰীসকলৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহে বিকাৰ-চঞ্চলতা উৎপন্ন কৰে, তেন্তে অভিপ্ৰেত সাধনাৰ সিদ্ধি নাপোৱা যায়, কিয়নো সেয়া বিঘ্নেৰে আৱৃত থাকে।

Verse 51

अगस्त्य उवाच । कृच्छ्र चांद्रायणादीनि व्यासो वक्ष्यति यानि वै । तेषां स्वरूपमाख्याहि स्कंदेंद्रिय विशुद्धये

অগস্ত্য ক’লে: ‘কৃচ্ছ্ৰ, চান্দ্ৰায়ণ আদি—যিবোৰ ব্যাসো বৰ্ণনা কৰিব—হে স্কন্দ! ইন্দ্ৰিয়-শুদ্ধিৰ বাবে সিহঁতৰ সত্য স্বৰূপ মোক কোৱা।’

Verse 52

स्कंद उवाच । कथयामि महाबुद्धे कृच्छ्रादीनि तवाग्रतः । यानि कृत्वात्र मनुजो देहशुद्धिं लभेत्पराम्

স্কন্দ ক’লে: ‘হে মহাবুদ্ধি! তোমাৰ সন্মুখত মই কৃচ্ছ্ৰ আদি ব্ৰত-নিয়ম ক’ম; যিবোৰ পালন কৰিলে মানুহে ইয়াত দেহৰ পৰম শুদ্ধি লাভ কৰে।’

Verse 53

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेन चैकेन पादकृच्छ्रः प्रकीर्तितः

এদিন একবাৰ আহাৰ, কেৱল ৰাতি আহাৰ, নাযাচিত (নমাগি পোৱা) আহাৰত জীৱন, আৰু তাৰ পিছত এদিন উপবাস—ইয়াক পাদ-কৃচ্ছ্ৰ ব্ৰত বুলি কোৱা হয়।

Verse 54

वटोदुंबरराजीव बिल्वपत्रकुशोदकम् । प्रत्येकं प्रत्यहं पीतं पर्णकृच्छ्रः प्रकीर्तितः

বট, উদুম্বৰ, পদ্ম, বিল্বপাত আৰু কুশেৰে সংসিক্ত জল—প্ৰত্যেকটো পৃথককৈ একে একে দিনত পান কৰা—ইয়াক ‘পৰ্ণ-কৃচ্ছ্ৰ’ ব্ৰত বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 55

पिण्याकघृततक्रांबु सक्तूनां प्रतिवासरम् । एकैकमुपवासश्च कृच्छ्रः सौम्यः प्रकीर्तितः

পিণ্যাক (তেলখলি), ঘৃত, তক্ৰ (মাখন-জল), জল আৰু সত্তূ—এইবোৰ একে একে প্ৰতিদিন, ক্ৰমে গ্ৰহণ কৰি, বিধিমতে উপবাসসহ পালন কৰা—ইয়াক ‘সৌম্য কৃচ্ছ্ৰ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 56

हविषा प्रातरश्नीत हविषा सायमेव च । हविषा याचितं त्रींस्तु सोपवासस्त्रयहं वसेत्

প্ৰাতে হৱিষ আহাৰ কৰক আৰু সন্ধ্যাতো হৱিষেই গ্ৰহণ কৰক। তিনিদিন ভিক্ষাৰে লাভ কৰা হৱিষমাত্ৰ গ্ৰহণ কৰি, তাৰ পাছত উপবাসসহ তিনিদিন অৱস্থান কৰক।

Verse 57

एकैकग्रासमश्नीयादहानि त्रीणि पूर्ववत् । त्र्यहं चोपवसेदंत्यमतिकृच्छ्रं चरन्द्विजः

পূৰ্বৰ বিধি অনুসাৰে তিনিদিন প্ৰতিদিন কেৱল এক গ্ৰাস আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব; আৰু অন্তত তিনিদিন উপবাস কৰিব। এইদৰে আচৰণ কৰা দ্বিজে ‘অতি-কৃচ্ছ্ৰ’ ব্ৰত পালন কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 58

कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिः । द्वादशाहोपवासेन पराकः परिकीर्तितः

কৃচ্ছ্ৰ-অতিকৃচ্ছ্ৰ একুশ দিন দুধেৰে (আহাৰ ৰূপে) পালন কৰা হয়। বাৰ দিন উপবাসেৰে ‘পৰাক’ ব্ৰত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 59

त्र्यहं प्रातस्त्रयहं सायं त्र्यहमद्यादयाचितम् । त्र्यहं चोपवसेदंत्यं प्राजापत्यं चरन्द्विजः

দ্বিজে প্ৰাজাপত্য ব্ৰত এইদৰে আচৰণ কৰিব: তিনিদিন পুৱাতে আহাৰ, তিনিদিন কেৱল সন্ধিয়াত; তিনিদিন নোমাগি দিয়া আহাৰেই গ্ৰহণ; আৰু শেষ তিনিদিন উপবাস পালন কৰিব।

Verse 60

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधिसर्पिः कुशोदकम् । एकरात्रोपवासश्च कृच्छ्रः सांतपनः स्मृतः

গোমূত্ৰ, গোবৰ, ক্ষীৰ, দধি, সৰ্পিঃ আৰু কুশ-জল; লগতে একৰাতি উপবাস—এই তপস্যাক ‘সাঁতপন কৃচ্ছ্ৰ’ (তাপদায়ক প্ৰায়শ্চিত্ত) বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 61

पृथक्सांतपनद्रव्यैः षडहः सोपवासकः । सप्ताहेन तु कृच्छ्रोयं महासांतपनः स्मृतः

সাঁতপনৰ দ্ৰব্য ছয়টা পৃথক পৃথককৈ ছয়দিন উপবাসসহ গ্ৰহণ কৰিলে; এই কৃচ্ছ্ৰ সপ্তাহত সম্পূৰ্ণ হ’লে তাক ‘মহাসাঁতপন’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 62

तप्तकृच्छ्रं चरन्विप्रो जलक्षीरघृतानिलान् । एतांस्त्र्यहं पिबेदुष्णान्सकृत्स्नायी समाहितः

তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ আচৰণ কৰি ব্ৰাহ্মণে উষ্ণ কৰি জল, ক্ষীৰ, ঘৃত আৰু তাৰপিছত বায়ু-আহাৰ (প্ৰাণমাত্ৰ) গ্ৰহণ কৰিব; প্ৰতিটো তিনিদিনকৈ, দৈনিক একবাৰ স্নান কৰি, স্থিৰচিত্তে সমাহিত থাকিব।

Verse 63

त्र्यहमुष्णाः पिबेदापस्त्र्यहमुष्णं पयः पिबेत् । त्र्यहमुष्णघृतं प्राश्य वायुभक्षो दिनत्रयम्

তিনিদিন উষ্ণ জল পান কৰিব; তিনিদিন উষ্ণ ক্ষীৰ পান কৰিব; তিনিদিন উষ্ণ ঘৃত গ্ৰহণ কৰিব; আৰু তিনিদিন কেৱল বায়ু-আহাৰ (প্ৰাণমাত্ৰ) লৈ জীৱন ধাৰণ কৰিব।

Verse 64

पलमेकं पयः पीत्वा सर्पिषश्च पलद्वयम् । पलमेकं तु तोयस्य तप्तकृच्छ्र उदाहृतः

এটা পল গাখীৰ পান কৰি, দুটা পল ঘিউ আৰু এটা পল পানী গ্ৰহণ কৰা—এই পৰিমাণক ‘তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ’ তপস্যা বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 65

गोमूत्रेण समायुक्तं यावकं यः प्रयोजयेत् । कृच्छ्रमेकाह्न्किं प्रोक्तं शरीरस्य विशोधनम्

যি গোমূত্ৰেৰে মিশ্ৰিত যাৱক (যৱৰ জাউ) গ্ৰহণ কৰে—ই একদিনীয়া কৃচ্ছ্ৰ বুলি কোৱা হৈছে, শৰীৰ শোধনৰ বাবে।

Verse 66

हस्तावुत्तानतः कृत्वा दिवसं मारुताशनः । रात्रौ जले स्थितो व्युष्टः प्राजापत्येन तत्समम्

হাত দুটা ওপৰলৈ মেলি, দিনটো মাৰুত-আশন (বায়ুক আহাৰ) হৈ থাকি; ৰাতি পানীত থিয় হৈ প্ৰভাতলৈ জাগি থাকিলে—ই প্ৰাজাপত্য প্ৰায়শ্চিত্তৰ সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 67

एकैकं ह्रासयेद्ग्रासं कृष्णे शुक्ले च वर्धयेत् । उपस्पृशं स्त्रिषवणमेतच्चांद्रायणं स्मृतम्

কৃষ্ণ পক্ষত প্ৰতিদিন একেকটা গ্ৰাস কমাব, আৰু শুক্ল পক্ষত প্ৰতিদিন একেকটা গ্ৰাস বঢ়াব; তিনিওটা সন্ধ্যাত উপস্পৰ্শ (আচমন) কৰি—ইয়াক চাঁদ্ৰায়ণ ব্ৰত বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 68

एकैकं वर्धयेद्ग्रासं शुक्ले कृष्णे च ह्रासयेत् । भुंजीत दर्शे नो किंचिदेष चांद्रायणो विधिः

শুক্ল পক্ষত প্ৰতিদিন একেকটা গ্ৰাস বঢ়াব আৰু কৃষ্ণ পক্ষত প্ৰতিদিন একেকটা গ্ৰাস কমাব; আৰু অমাৱস্যাত একো নাখাব—এইয়েই চাঁদ্ৰায়ণৰ বিধি।

Verse 69

चतुरः प्रातरश्नीयात्पिंडान्विप्रः समाहितः । चतुरोस्तमिते सूर्ये शिशुचांद्रायणं स्मृतम्

সংযমী বিপ্ৰই প্ৰাতে চাৰি গৰাকী আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব, আৰু সূৰ্য অস্ত যেতিয়া হয় তেতিয়াও চাৰি গৰাকী। এই আচাৰ ‘শিশু-চান্দ্ৰায়ণ’ (শিশু-ৰূপ চান্দ্ৰায়ণ) বুলি স্মৰণীয়।

Verse 70

अष्टावष्टौ समश्नीयात्पिंडान्मध्यंदिने स्थिते । नियतात्मा हविष्यस्य यतिचांद्रायणं स्मृतम्

মধ্যাহ্ন উপস্থিত হলে, নিয়তচিত্তে হৱিষ্য আহাৰৰ আঠ আৰু আঠ গৰাকী গ্ৰহণ কৰিব। এই আচাৰ ‘যতি-চান্দ্ৰায়ণ’ (সন্ন্যাসী-ৰূপ চান্দ্ৰায়ণ) বুলি স্মৃত।

Verse 71

यथाकथंचित्पिंडानां तिस्रोशीतीः समाहितः । मासेनाश्नन्हविष्यस्य चंद्रस्यैति सलोकताम्

যথাকথঞ্চিত্ যদি কোনোবাই তিৰাশি গৰাকী পিণ্ডৰ মাপ পালন কৰিব পাৰে, স্থিৰচিত্তে, আৰু এক মাহ এইদৰে হৱিষ্য আহাৰ গ্ৰহণ কৰে—তেওঁ চন্দ্ৰলোকত বাস লাভ কৰে।

Verse 72

अद्भिर्गात्राणि शुध्यंति मनः सत्येन शुद्ध्यति । विद्या तपोभ्यां भूतात्मा बुद्धिर्ज्ञानेन शुद्ध्यति

জলে দেহ শুদ্ধ হয়; সত্যে মন শুদ্ধ হয়। বিদ্যা আৰু তপস্যাৰে জীৱাত্মা শুদ্ধ হয়, আৰু সত্য জ্ঞানে বুদ্ধি শুদ্ধ হয়।

Verse 73

तच्च ज्ञानं भवेत्पुंसां सम्यक्काशीनिषेवणात् । काशीनिषेवणेन स्याद्विश्वेशकरुणोदयः

সেই সত্য জ্ঞান মানুহৰ হয় কাশীত যথাযথ সেৱা-ভজন আৰু নিবাসৰ দ্বাৰা। কাশীসেৱাৰে বিশ্বেশ্বৰ (বিশ্বৰ ঈশ) কৰুণাৰ উদয় ঘটে।

Verse 74

ततो महोदयावाप्तिः कर्मनिर्मूलनक्षमा । अतः काश्यां प्रयत्नेन स्नान दान तपो जपः

তাৰ পৰা মহা আধ্যাত্মিক সমৃদ্ধিৰ লাভ হয়, যি কৰ্মক মূলসহ উচ্ছেদ কৰিবলৈ সক্ষম। সেয়ে কাশীত প্ৰযত্নে স্নান, দান, তপ আৰু মন্ত্র-জপ কৰা উচিত।

Verse 75

व्रतं पुराणश्रवणं स्मृत्युक्ताध्व निषेवणम् । प्रतिक्षणे प्रतिदिनं विश्वेश पदचिंतनम्

ব্ৰত পালন, পুৰাণ শ্ৰৱণ, স্মৃতিত কোৱা পথৰ সেৱা-অনুসৰণ, আৰু প্ৰতিক্ষণে প্ৰতিদিন বিশ্বেশ্বৰ পবিত্ৰ পদৰ ধ্যান—এইয়েই কাশীৰ জীৱন-ধাৰা।

Verse 76

लिंगार्चनं त्रिकालं च लिंगस्यापि प्रतिष्ठितिः । साधुभिः सह संलापो जल्पः शिवशिवेति च

দিনত ত্ৰিবাৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনা, লগতে লিঙ্গৰ প্ৰতিষ্ঠা; সাধুসকলৰ সৈতে সৎসং-সংলাপ; আৰু ‘শিৱ, শিৱ’ বুলি পুনঃপুন উচ্চাৰণ—এইবোৰ কাশীত প্ৰশংসিত আচাৰ।

Verse 77

अतिथेश्चापि सत्कारो मैत्रीतीर्थनिवासिभिः । आस्तिक्यबुद्धिर्विनयो मानामान समानधीः

অতিথিৰো সৎকাৰ, তীৰ্থত বাস কৰা লোকসকলৰ সৈতে মৈত্ৰী, আস্তিক দৃষ্টিভংগী, বিনয়, আৰু মান-অমানত সমদৃষ্টি—এইবোৰ কাশীত প্ৰশংসিত গুণ।

Verse 78

अकामिता त्वनौद्धत्यमरागित्वमहिंसनम् । अप्रतिग्रहवृत्तिश्च मतिश्चानुग्रहात्मिका

নিষ্কামতা, অনৌদ্ধত্য অৰ্থাৎ অহংকাৰ-ৰহিততা, বৈৰাগ্য, অহিংসা, অনুচিত দান গ্ৰহণ নকৰা জীৱন-ধাৰা, আৰু অনুগ্ৰহ-কৰুণাময় মন—এইবোৰ কাশী-সেৱকৰ প্ৰশংসিত গুণ।

Verse 79

अदंभितात्वमात्सर्यमप्रार्थितधनागमः । अलोभित्वमनालस्यमपारुष्यमदीनता

অদম্ভিতা, অমাত্সৰ্য (ঈৰ্ষাহীনতা), অনুৰোধ নকৰাকৈ ধন লাভ, অলৌভ্য, অনালস্য (অলসতাহীন পৰিশ্ৰম), অপাৰুষ্য (কঠোৰতাহীন মৃদুতা) আৰু অদীনতা (অটুট আত্মসম্মান)—এই গুণসমূহ কাশীৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা জনে সাধন কৰিব লাগে।

Verse 80

इत्यादि सत्प्रवृत्तिश्च कर्तव्या क्षेत्रवासिना । प्रत्यहं चेति शिष्येभ्यः सधर्ममुपदेक्ष्यति

এইদৰে সৎপ্ৰবৃত্তি আদি কাশী-ক্ষেত্ৰবাসীয়ে পালন কৰিব লাগে; আৰু তেওঁ প্ৰতিদিন শিষ্যসকলক সেই ধৰ্মময় জীৱন-পথৰ উপদেশ দিব।

Verse 81

नित्यं त्रिषवणस्नायी नित्यं भिक्षाकृताशनः । लिंगपूजार्चको नित्यमित्थं व्यासो वसेत्पुरा

ত্ৰিসন্ধ্যাত নিত্য স্নানকাৰী, নিত্য ভিক্ষাৰে আহাৰ গ্ৰহণকাৰী, আৰু প্ৰতিদিন শিৱলিঙ্গৰ পূজাৰ্চনা কৰা—এইদৰে ব্যাস মুনি সেই নগৰী (কাশী)ত বাস কৰিছিল।

Verse 82

एकदा तस्य जिज्ञासां कर्तुं देवीं हरोवदत् । अद्य भिक्षाटनं प्राप्ते व्यासे परमधार्मिके

এবাৰ তেওঁক পৰীক্ষা কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি হৰে দেৱীক ক’লে—“আজি, পৰম ধৰ্মিষ্ঠ ব্যাস ভিক্ষাৰ্থে আহিলে…”

Verse 83

अपि सर्वगते क्वापि भिक्षां मा यच्छ सुंदरि । तथेत्युक्ता भवानी सा भवं भवनिवारणम्

“সৰ্বত্ৰ গ’লেও, সুন্দৰী, ক’তো ভিক্ষা নিদিবা।” এইদৰে কোৱা হ’লে, সংসাৰ-ভৱ নিবারণকাৰিণী ভৱানীয়ে ‘তথা’ বুলি সন্মতি দিলে।

Verse 84

नमस्कृत्य प्रतिगृहं तस्य भिक्षां न्यषेधयत् । स मुनिः सहितः शिष्यैर्भिक्षामप्राप्य दूनवत्

প্ৰতি ঘৰত নমস্কাৰ লাভ কৰিলেও তেওঁৰ ভিক্ষা তাতেই নাকচ কৰা হ’ল। সেই মুনি শিষ্যসকলসহ আহাৰ নাপাই দুখিত হ’ল।

Verse 85

वेलातिक्रममालोक्य पुनर्बभ्राम तां पुरीम् । गृहेगृहे परिप्राप्ता भिक्षान्यैः सर्वभिक्षुकैः

উচিত সময় পাৰ হৈ যোৱা দেখি তেওঁ পুনৰ সেই নগৰীত ঘূৰি ফুৰিলে। কিন্তু ঘৰে ঘৰে ভিক্ষা আন আন ভিক্ষুকে লাভ কৰিলে।

Verse 86

तदह्निनालभद्भिक्षां सशिष्यः स मुनिः क्वचित् । अथ सायंतनं कर्म कृत्वा छात्रैः समन्वितः

সেই দিন মুনি শিষ্যসকলসহ ক’তোতেও ভিক্ষা নাপালে। তাৰ পাছত ছাত্ৰসকলসহ সন্ধ্যাকালীন ধৰ্মকর্ম সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 87

उपोषणपरो भूत्वा तथैवासीदहर्निशम् । अथान्येद्युर्मुनिर्व्यासः कृत्वा माध्याह्निकं विधिम्

উপবাসত দৃঢ় হৈ তেওঁ দিন-ৰাত তেনেদৰেই থাকিল। তাৰ পাছত পৰদিন মুনি ব্যাসে মধ্যাহ্নিক বিধি সম্পন্ন কৰি…

Verse 88

ययौ भिक्षाटनं कर्तुं सशिष्यः परितः पुरीम् । सर्वत्र स परिभ्रांतः प्रतिसौधं मुहुर्मुहुः

শিষ্যসকলসহ তেওঁ নগৰীৰ চৌপাশে ভিক্ষা কৰিবলৈ ওলাই গ’ল। সৰ্বত্ৰ তেওঁ বাৰে বাৰে ঘূৰি ফুৰিলে, প্ৰতিটো অট্টালিকা আৰু ঘৰত গৈ।

Verse 89

न क्वापि लब्धवान्भिक्षां भाग्यहीनो धनं यथा । अथ चिंतितवान्व्यासः परिश्रांतः परिभ्रमन्

পৰিশ্ৰান্ত হৈ ঘূৰি ফুৰোঁতে ব্যাসে ক’তো ভিক্ষা নাপালে—যেন ভাগ্যহীন জনে ধন নাপায়। তেতিয়া ব্যাসে মনতে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 90

को हेतुर्यन्न लभ्येत भिक्षा यत्नेन रक्षिता । अंतेवासिन आहूय व्यासः पप्रच्छ चाखिलान्

“যত্নেৰে বিচাৰি সংৰক্ষিত ভিক্ষাও কিয় নাপোৱা যায়?” এইদৰে ভাবি ব্যাসে আশ্ৰমৰ অন্তেৱাসী শিষ্যসকলক মাতি সকলোকে সুধিলে।

Verse 91

भवद्भिरपि नो भिक्षा परिप्राप्तेति गम्यते । किमत्र पुरि संवृत्तं द्वित्रा यात ममाज्ञया

“দেখা যায়, তোমালোকেও ভিক্ষা নাপালে। এই নগৰীত কি ঘটিল? মোৰ আজ্ঞাত তোমালোকৰ দু-তিনিজন গৈ খবৰ লোৱা।”

Verse 92

द्वितीयेह्न्यपि यद्भिक्षा न लभ्येतातियत्नतः । अनिष्टं किंचिदत्रासीन्महागुरुनिपातजम्

“যদি দ্বিতীয় দিনতোও অতিযত্ন সত্ত্বেও ভিক্ষা নাপোৱা যায়, তেন্তে নিশ্চয় ইয়াত কোনো অমঙ্গল ঘটিছে—কোনো মহাগুৰুৰ পতনৰ পৰা উদ্ভূত।”

Verse 93

अन्नक्षयो वा सर्वस्यां नगर्यामभवत्क्षणात् । राजदंडोथ युगपज्जातः सर्वपुरौकसाम्

“হয়তো ক্ষণমাত্ৰতে সমগ্ৰ নগৰীত অন্নৰ অভাৱ ঘটিল; নতুবা একেলগে সকলো নগৰবাসীৰ ওপৰত ৰাজদণ্ড পৰিল।”

Verse 94

अथवा वारिता भिक्षा केनाप्यस्मासु चेर्ष्यया । पुरौकसोभवन्दुस्थास्तूपसर्गेण केनचित्

অথবা আমাৰ প্ৰতি ঈৰ্ষ্যাৰ বশত কোনোবাই ভিক্ষা-দান ৰোধ কৰিছে; নাইবা কোনো উপসৰ্গৰ কাৰণে নগৰবাসী দুঃখিত হৈ পৰিছে।

Verse 95

किमेतदखिलमज्ञात्वा समागच्छत सत्वरम् । द्वित्राः पवित्रचरणात्प्राप्यानुज्ञां गुरोरथ । समाचख्युः समागम्य दृष्ट्वर्द्धि तत्पुरौकसाम्

“এই সকলো কি, একো নজনাকৈ সোনকালে উভতি আহা।” তেতিয়া দু-তিনিজনে পবিত্ৰ চৰণধাৰী গুৰুৰ অনুমতি লৈ গ’ল আৰু উভতি আহিল; আহি নগৰবাসীৰ সমৃদ্ধি দেখাৰ কথা জনালে।

Verse 96

शिष्या ऊचुः । शृण्वंत्वाराध्यचरणा नोपसर्गोत्र कश्चन । नान्नक्षयो वा सर्वस्यां नगर्यामिह कुत्रचित्

শিষ্যসকলে ক’লে: “শুনক, হে আৰাধ্য চৰণধাৰী! ইয়াত কোনো উপসৰ্গ নাই; আৰু এই সমগ্ৰ নগৰীত ক’তো অন্নৰ অভাৱ নাই।”

Verse 97

यत्र विश्वेश्वरः साक्षाद्यत्राऽमरधुनी स्वयम् । त्वादृशा यत्र मुनयः क्व भीस्तत्रोपसर्गजा

য’ত স্বয়ং সাক্ষাৎ বিশ্বেশ্বৰ বিদ্যমান, য’ত অমৰধুনী গঙ্গা নিজে উপস্থিত, আৰু য’ত আপোনাৰ দৰে মুনিসকল বাস কৰে—তাত উপসৰ্গজনিত ভয় কেনেকৈ থাকিব?

Verse 98

समृद्धिर्या गृहस्थानामिह विश्वेशितुः पुरि । न सर्द्धिरस्ति वैकुंठे स्वल्पास्ता अलकादयः

বিশ্বেশ্বৰৰ এই পুৰীত গৃহস্থসকলে যি সমৃদ্ধি লাভ কৰে, তেনে সমৃদ্ধি বৈকুণ্ঠতো নাই; তাৰ তুলনাত অলকা আদি স্থানসমূহো সৰু বুলিয়েই লাগে।

Verse 99

रत्नाकरेषु रत्नानि न तावंति महामुने । यावंति संति विश्वेशनिर्माल्योपभुजां गृहे

হে মহামুনে! ৰত্নাকৰসমূহত যিমান ৰত্ন আছে, সিমান নহয়; কাশীত বিশ্বেশ্বৰ প্ৰভুৰ পবিত্ৰ নিৰ্মাল্য গ্ৰহণ কৰা ভক্তসকলৰ ঘৰত যিমান ধন-রত্ন আছে, সিমানেই অধিক।

Verse 100

गृहेगृहेत्र धान्यानां राशयो यादृशः पुनः । न तादृशः कल्पवृक्षदत्ता ऐंद्रे पुरे क्वचित्

আৰু পুনৰ—ইয়াত প্ৰত্যেক ঘৰত যিধৰণৰ ধান্যৰ ঢিপ আছে, তেনে ঢিপ ক’তো নাই; ইন্দ্ৰপুৰীতো কল্পবৃক্ষৰ দান হিচাপেও কেতিয়াও তেনে নহয়।

Verse 110

श्रीकंठाः सर्व एवात्र सर्वे मृत्युंजया ध्रुवम् । मोक्षश्री श्रितवर्ष्माणस्त्वर्धनारीश्वरायतः

ইয়াত নিশ্চয়েই সকলেই শ্ৰীকণ্ঠ; সকলেই ধ্ৰুৱভাবে মৃত্যুঞ্জয়। তেওঁলোকৰ দেহ মোক্ষশ্ৰীৰ দীপ্তিত আৱৃত, কিয়নো অর্ধনাৰীশ্বৰাৰ কৃপাই তেওঁলোকক গঢ়ি তুলিছে।

Verse 120

सर्वे सुरनिकायाश्च सर्व एव महर्षयः । योगिनः सर्व एवात्र काशीनाथमुपासते

সকলো দেৱগণ, সকলো মহর্ষি, আৰু সকলো যোগী ইয়াত কাশীনাথৰ উপাসনা কৰে।

Verse 130

अथ गच्छन्महादेव्या गृहद्वारि निषण्णया । प्राकृतस्त्रीस्वरूपिण्या भिक्षायै प्रार्थितोतिथिः

তাৰ পাছত অতিথি আগবাঢ়ি যেতেই, মহাদেৱী এটা ঘৰৰ দুৱাৰত বহি—সাধাৰণ নাৰীৰ ৰূপ ধৰি—ভিক্ষা বিচাৰি তেওঁক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 140

किंवा नु करुणामूर्तिरिह काशिनिवासिनाम् । सर्वदुःखौघहरिणी परानंदप्रदायिनी

সঁচাকৈ, কাশীবাসীৰ বাবে তেওঁ দয়াৰ মূৰ্তি নহয়নে? যিয়ে সকলো দুখৰ বান দূৰ কৰে আৰু পৰম আনন্দ দান কৰে।

Verse 150

अत्रत्यस्यैव हि मुने गृहिणी गृहमेधिनः । नित्यं वीक्षे चरंतं त्वां भिक्षां शिष्यगणैर्वृतम्

হে মুনি, মই এই ঠাইৰেই এজন গৃহস্থৰ গৃহিণী। মই নিত্য তোমাক ভিক্ষাৰ বাবে চলি ফুৰোঁতে দেখি, শিষ্যগণৰ দলেৰে বেষ্টিত।

Verse 160

यावतार्थिजनस्तृप्तिमेति सर्वोपि सर्वशः । वयं न तादृङ्महिला भर्तृसंदेहकारिकाः

যেতিয়ালৈকে সকলো আৰ্ত জনে সকলো দিশে তৃপ্তি নাপায়—তেতিয়ালৈকে আমি সেৱা কৰোঁ। আমি তেনে ধৰণৰ নাৰী নহয়, যিয়ে স্বামীৰ মনত সন্দেহ জগায়।

Verse 170

अतितृप्तिं समापन्नास्ते तदन्ननिषेवणात् । आचांताश्चंदनैः स्रग्भिरंबरैः परिभूषिताः

সেই অন্ন ভক্ষণ কৰি তেওঁলোকে অতিশয় তৃপ্ত হ’ল। তাৰ পাছত আচমন কৰি, চন্দন, মালা আৰু বস্ত্ৰেৰে সন্মানিত আৰু অলংকৃত হ’ল।

Verse 180

विचार्य कारिता नित्यं स्वधिष्ण्योदय चिंतनम् । गृहस्थ उवाच । एषु धर्मेषु भो विद्वंस्त्वयि कोस्तीह तद्वद

বিচাৰ কৰি তেওঁ নিত্য নিজৰ ধৰ্মস্থানৰ উদয় (কৰ্তব্য-স্থিতি) চিন্তা কৰি থাকিল। গৃহস্থে ক’লে: ‘হে বিদ্বান, এই ধৰ্মসমূহৰ মাজত তোমাৰ ভিতৰত ইয়াত কি আছে? সেইটো কোৱা।’

Verse 190

अद्य प्रभृति न क्षेत्रे मदीये शापवर्जिते । आवस क्रोधन मुने न वासे योग्यतात्र ते

আজি পৰা, হে ক্ৰোধী মুনি, শাপবর্জিত মোৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তুমি বাস নকৰিবা। এই ধামত বাস কৰিবলৈ তুমি যোগ্য নহোৱা।

Verse 200

अहोरात्रं स पश्यन्वै क्षेत्रं दृष्टेरदूरगम् । प्राप्याष्टमीं च भूतां च मध्ये क्षेत्रं सदा विशेत्

দিন-ৰাতি জুৰি সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰক চাই থাকিব—এতিয়া ওচৰ যে দৃষ্টিৰ পৰা দূৰ নহয়। অষ্টমী তিথি আহিলে, সদায় ক্ষেত্ৰৰ মধ্যভাগত প্ৰৱেশ কৰি তাতেই অৱস্থিত থাকিব।

Verse 204

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं व्यासशाप विमोक्षणम् । महादुर्गोपसर्गेभ्यो भयं तस्य न कुत्रचित्

এই পুণ্যময় অধ্যায়—ব্যাসৰ শাপমোচনকাৰী—শুনি ল’লে, মহা বিপদ আৰু কঠোৰ উপসৰ্গৰ পৰা তাৰ ক’তাও ভয় নাথাকে।

Verse 285

शरीरसौष्ठवं कांक्ष्यं व्रतस्नानादिसिद्धये । आयुर्बह्वत्र वै चिंत्यं महाफलसमृद्धये

ব্ৰত, তীৰ্থস্নান আদি সিদ্ধিৰ বাবে দেহৰ সুস্থতা কামনা কৰা উচিত। আৰু মহাফলৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে ইয়াত দীঘলীয়া আয়ুৰো প্ৰাৰ্থনা কৰা উচিত।