Adhyaya 4

Verse 1

स्कंद उवाच । कुंभसंभव वक्ष्यामि शृणोत्ववहितो भवान् । कपर्दीशस्य लिंगस्य महामाहात्म्यमुत्तमम्

স্কন্দে ক’লে: হে কুম্ভসম্ভৱ (অগস্ত্য), মই ক’ম—আপুনি মনোযোগে শুনক—কপৰ্দীশৰ লিঙ্গৰ পৰম উত্তম মহামাহাত্ম্য।

Verse 2

कपर्दी नाम गणपः शंभोरत्यंतवल्लभः । पित्रीशादुत्तरे भागे लिंगं संस्थाप्य शांभवम्

কপৰ্দী নামৰ এজন গণপ, যি শম্ভু (শিৱ)ৰ অতি প্ৰিয়, পিত্ৰীশৰ মন্দিৰৰ উত্তৰ ভাগত এটা শাঁভৱ (শৈৱ) লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 3

कुंडं चखान तस्याग्रे विमलोदक संज्ञकम् । यस्य तोयस्य संस्पर्शाद्विमलो जायते नरः

তাৰ সন্মুখত তেওঁ ‘বিমলোদক’ নামৰ এটা কুণ্ড খনন কৰিলে; যাৰ জলে স্পৰ্শ কৰিলেই মানুহ বিমল, অৰ্থাৎ পবিত্ৰ, হৈ উঠে।

Verse 4

इतिहासं प्रवक्ष्यामि तत्र त्रेतायुगे पुरा । यथावृत्तं कुंभयोने श्रवणात्पातकापहम्

এতিয়া মই ত্ৰেতাযুগৰ পুৰাতন পবিত্ৰ ইতিহাস ক’ম—যেনেকৈ ঘটিছিল তেনেকৈয়ে, হে কুম্ভযোনি (অগস্ত্য)! ইয়াক কেৱল শ্ৰৱণ কৰিলেই পাপ নাশ হয়।

Verse 5

एकः पाशुपत श्रेष्ठो वाल्मीकिरिति संज्ञितः । तपश्चचार स मुनिः कपर्दीशं समर्चयन्

পাশুপতি-ভক্তসকলৰ মাজত এজন শ্ৰেষ্ঠ ভক্ত আছিল, যাৰ নাম বাল্মীকি বুলি খ্যাত। সেই মুনিয়ে তপস্যা কৰিছিল আৰু কপৰ্দীশ (শিৱ)ক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিছিল।

Verse 6

एकदा स हि हेमंते मार्गे मासि तपोधनः । स्नात्वा तत्र महातीर्थे मध्याह्ने विमलोदके

এবাৰ হেমন্ত ঋতুত, মাৰ্গ মাহত, তপধন সেই তপস্বীয়ে মধ্যাহ্নত তাত মহাতীৰ্থত নিৰ্মল জলে স্নান কৰিলে।

Verse 7

चकार भस्मना स्नानमापादतलमस्तकम् । लिंगस्य दक्षिणेभागे कृतमाध्याह्निकक्रियः

সিয়ে ভস্মেৰে পদতলৰ পৰা মস্তকলৈ স্নান কৰিলে। আৰু লিঙ্গৰ দক্ষিণ ভাগত থাকি মধ্যাহ্নিক নিত্যক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 8

न्यस्तमस्तकपांसुश्च संध्यामाध्यात्मिकीं स्मरन् । जपन्पंचाक्षरीं विद्यां ध्यायन्देवं कपर्दिनम्

মস্তক নত কৰি, আধ্যাত্মিক সন্ধ্যা স্মৰণ কৰি, সিয়ে পঞ্চাক্ষৰী বিদ্যা জপ কৰিছিল আৰু দেৱ কপৰ্দিন (শিৱ)ক ধ্যান কৰিছিল।

Verse 9

कृत्वा संहारमार्गेण सप्रमाणं प्रदक्षिणाम् । हुडुंकृत्य हुडुंकृत्य हुडुंकृत्य त्रिरुच्चकैः

সংহাৰ-মাৰ্গ অনুসৰি সম্পূৰ্ণ আৰু প্ৰমাণসহ প্ৰদক্ষিণা কৰি, তেওঁ উচ্চস্বৰে ‘হুডুং’ ‘হুডুং’ বুলি পুনঃপুনঃ তিনিবাৰ উচ্ছাৰণ কৰিলে।

Verse 10

प्रणवं पुरतः कृत्वा षड्जादिस्वरभेदतः । गीतं विधाय सानंदं सनृत्यं हस्तकान्वितम्

প্ৰণৱ ‘ওঁ’ক আগত ৰাখি, ষড়্জ আদি স্বৰৰ ভেদ অনুসৰি সুৰ-বদল কৰি, তেওঁ আনন্দেৰে গীত গাইলে—নৃত্যও কৰিলে, হস্ত-মুদ্ৰাৰে সজ্জিত।

Verse 11

अंगहारैर्मनोहारि चारी मंडलसंयुतम् । क्षणं तत्र सरस्तीरे उपविष्टो महातपाः

মনোহাৰী অঙ্গহাৰসমূহেৰে, চাৰী আৰু মণ্ডল-গতি সংযুক্ত কৰি, সেই মহাতপস্বী তাত সৰসীৰ তীৰত ক্ষণেক উপৱিষ্ট হ’ল।

Verse 12

अद्राक्षीद्राक्षसं घोरमतीव विकृताकृतिम् । शुष्कशंखकपोलास्यं निमग्ना पिंगलोचनम्

তেওঁ এক ভয়ংকৰ ৰাক্ষস দেখিলে, অতি বিকৃত আকৃতিৰ; শুকান শঙ্খ সদৃশ গাল-মুখ, আৰু পিঙ্গল চকু গভীৰে নিমগ্ন।

Verse 13

रूक्षस्फुटितकेशाग्रं महालंब शिरोधरम् । अतीव चिपिट घ्राणं शुष्कौष्ठमतिदंतुरम्

তাৰ চুলিৰ আগবোৰ ৰূক্ষ আৰু ফুটি যোৱা; মূৰ আৰু গল ডাঙৰকৈ লম্ব হৈ ঝুলিছিল। নাক অতি চিপিট, ওঁঠ শুকান, আৰু দাঁত অতি দন্তুৰভাৱে বাহিৰলৈ ওলাই আছিল।

Verse 14

महाविशालमौलिं च प्रोर्ध्वीभूतशिरोरुहम् । प्रलंबकर्णपालीकं पिंगलश्मश्रुभीषणम्

তেওঁৰ মূৰ অতি বিশাল আছিল, চুলি ওপৰলৈ থিয় হৈ উঠিছিল; কাণৰ লতি দীঘলকৈ ওলমি আছিল, আৰু পিঙ্গল, কাঁইটীয়া গোঁফে তেওঁক ভয়ংকৰ কৰি তুলিছিল।

Verse 15

प्रलंबित ललज्जिह्वमत्युत्कट कृकाटिकम् । स्थूलास्थि जत्रु संस्थानं दीर्घस्कंधद्वयोत्कटम्

তেওঁৰ জিভা দীঘলকৈ ওলাই ওলমি আছিল, গলদেশ অতি বিকটভাৱে উভৰি উঠিছিল; জত্রু আৰু ঊৰ্ধ্ববক্ষস্থল ঘন হাড়ে গঠিত, আৰু দুয়োটা কাঁধ দীঘল আৰু ভয়ংকৰভাৱে বৃহৎ আছিল।

Verse 16

निमग्नकक्षाकुहरं शुष्कह्रस्व भुजद्वयम् । विरलांगुलिहस्ताग्रं नतपीन नखावलिम्

তেওঁৰ বগলৰ গহ্বৰ গভীৰকৈ ধসা আছিল; দুয়োটা বাহু শুকান আৰু সৰু। হাতৰ আগফালে আঙুলিবোৰ পাতল আৰু বিৰল, আৰু নখবোৰ বেঁকা হৈ মোটা হৈছিল।

Verse 17

विशुष्क पांसुलोत्क्रोडं पृष्ठलग्नोदरत्वचम् । कटीतटेन विकटं निर्मांसत्रिकबंधनम्

তেওঁৰ কঁকাল-পাশ সম্পূৰ্ণ শুকাই ধূলিময় হৈছিল; পেটৰ ছাল পিঠিত লেগি আছিল। কঁকাল বিকট আৰু ভয়ংকৰ, আৰু পিঠিৰ সন্ধিবোৰ মাংসহীন হাড়ীয়া গাঁঠেৰে বাঁধ খাই আছিল।

Verse 18

प्रलंब स्फिग्युगयुतं शुष्कमुष्काल्पमेहनम् । दीर्घनिर्मांसलोरूकं स्थूलजान्वस्थिपंजरम्

তেওঁৰ নিতম্ব তললৈ ওলমি আছিল; অণ্ডকোষ শুকাই সৰু হৈছিল আৰু অঙ্গ ক্ষুদ্ৰ। উৰু দীঘল কিন্তু মাংসহীন, আৰু হাঁটু ভাৰী—ভয়ংকৰ হাড়ৰ খাঁচাৰ দৰে।

Verse 19

अस्थिचर्मावशेषं च शिराजालितविग्रहम् । शिरालं दीर्घजंघं च स्थूलगुल्फास्थिभीषणम्

তেওঁ কেৱল হাড় আৰু ছালৰ সমষ্টি আছিল; তেওঁৰ শৰীৰটো ওলাই থকা শিৰাৰে আবৃত আছিল। শিৰাবোৰ স্পষ্ট আছিল, দীঘল ভৰি আৰু শকত গেৰুৱা হাড়ৰ সৈতে তেওঁক ভয়ংকৰ দেখাইছিল।

Verse 20

अतिविस्तृत पादं च दीर्घवक्रकृशांगुलिम् । अस्थिचर्मावशेषेण शिराताडितविग्रहम्

তেওঁৰ ভৰি দুখন অতিশয় বহল আছিল, যাৰ আঙুলিবোৰ আছিল দীঘল, বক্ৰ আৰু ক্ষীণ। কেৱল হাড় আৰু ছাল হোৱাৰ বাবে, তেওঁৰ গোটেই শৰীৰটো ওলাই থকা শিৰাৰে কোবোৱা যেন লাগিছিল।

Verse 21

विकटं भीषणाकारं क्षुत्क्षाममतिलोमशम् । दावदग्धद्रुमाकारमति चंचललोचनम्

তেওঁৰ ৰূপ আছিল বিকট আৰু ভয়ংকৰ, ভোকত জৰ্জৰিত আৰু শৰীৰত অত্যধিক নোম আছিল। তেওঁক দাবানলত দগ্ধ হোৱা গছৰ দৰে লাগিছিল আৰু তেওঁৰ চকু দুটা চঞ্চল আছিল।

Verse 22

मूर्तं भयानकमिव सर्वप्राणिभयप्रदम् । हृदयाकंपनं दृष्ट्वा तं प्रेतं वृद्धतापसः । अतिदीनाननं कस्त्वमिति धैर्येण पृष्टवान्

সেই প্ৰেতক দেখি, যি মূৰ্তমান ভয়ৰ দৰে আছিল আৰু সকলোৰে বাবে ত্ৰাসৰ কাৰণ আছিল, বৃদ্ধ তপস্বীয়ে অটল সাহসেৰে সুধিলে: 'হে অতি দুখী মুখৰ অধিকাৰী, তুমি নো কোন?'

Verse 23

कुतस्त्वमिह संप्राप्तः कस्मात्ते गतिरीदृशी । अनुक्रोशधियारक्षः पृच्छामि वद निर्भयम्

'তুমি ক’ৰ পৰা ইয়ালৈ আহিছা? তোমাৰ এনে গতি কিয় হ’ল? হে প্ৰেত, মই দয়াৰে সুধিছো—নিৰ্ভয়ে কোৱা।'

Verse 24

अस्माकं तापसानां च न भयं त्वद्विधान्मनाक् । शिवनामसहस्राणां विभूतिकृतवर्मणाम्

আমাৰ তপস্বীসকলৰ বাবে তোমাৰ দৰে সত্তাৰ পৰা এক বিন্দুও ভয় নাই; কিয়নো আমি বিভূতি-ভস্মৰ কৱচে আৱৃত আৰু শিৱৰ সহস্ৰনাম জপে ৰক্ষিত।

Verse 25

तापसोदीरितमिति तद्रक्षः प्रीतिपूवर्कम् । निशम्य प्रांजलिः प्राह तं कृपालुं तपोधनम्

তপস্বীৰ কথাবোৰ শুনি সেই ৰাক্ষস আনন্দিত হ’ল; হাত জোৰ কৰি নমস্কাৰ কৰি, দয়ালু তপোধন মুনিক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 26

राक्षस उवाच । अनुक्रोशोस्ति यदि ते भगवंस्तापसोत्तम । स्ववृत्तांतं तदा वच्मि शृणुष्वावहितः क्षणम्

ৰাক্ষসে ক’লে: “হে ভগৱান, তপস্বীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! যদি তোমাৰ কৰুণা থাকে, তেন্তে মই মোৰ নিজ কাহিনী ক’ম; এক মুহূৰ্ত মনোযোগেৰে শুনা।”

Verse 27

प्रतिष्ठानाभिधानोस्ति देशो गोदावरी तटे । तीर्थप्रतिग्रहरुचिस्तत्रासं ब्राह्मणस्त्वहम्

গোদাৱৰীৰ তীৰত ‘প্ৰতিষ্ঠান’ নামে এটা দেশ আছে। তাত মই ব্ৰাহ্মণ হৈ বাস কৰিছিলোঁ, তীৰ্থ-কৰ্মৰ দান-দক্ষিণা গ্ৰহণ কৰাত আনন্দ পাইছিলোঁ।

Verse 28

तेन कर्मविपाकेन प्राप्तोस्मि गतिमीदृशीम् । मरुस्थले महाघोरे तरुतोयविवर्जिते

সেই কৰ্মৰ বিপাক পকিবলৈ মই এনে দশালৈ আহিলোঁ—ভয়ংকৰ মৰুভূমিত নিক্ষিপ্ত, য’ত গছো নাই, পানীও নাই।

Verse 29

गतो बहुतरः कालस्तत्र मे वसतो मुने । क्षुधितस्य तृषार्तस्य शीततापसहस्य च

হে মুনি, তাত বাস কৰি থাকোঁতে মোৰ অতি দীঘল সময় পাৰ হৈ গ’ল—ক্ষুধাত কাতৰ, তৃষ্ণাত পীড়িত, আৰু শীত-তাপ সহি থাকিলোঁ।

Verse 30

वर्षत्यपि महामेघे धारासारैर्दिवानिशम् । प्रावृट्कालेऽनिले वाति किंचित्प्रावरणं न मे

মহামেঘে দিন-ৰাতি ধাৰাসাৰে বৰষিলেও, আৰু প্ৰাৱৃট্‌কালত বতাহ বলিলেও, মোৰ একো সামান্য আৱৰণো নাই।

Verse 31

पर्वण्यदत्तदाना ये कृततीर्थप्रतिग्रहाः । त इमां योनिमृच्छंति महादुःख निबंधनीम्

যিসকলে পৰ্বদিনত দান নকৰে, কিন্তু তীৰ্থত দান-দক্ষিণা গ্ৰহণ কৰে, সিহঁতে এই একে যোনিত পতিত হয়—মহাদুঃখৰ বন্ধনকাৰী।

Verse 32

गते बहुतिथे काले मरुभूमौ मुने मया । दृष्टो ब्राह्मणदायाद एकदा कश्चिदागतः

অতি দীঘল সময় পাৰ হোৱাৰ পাছত, হে মুনি, সেই মৰুভূমিত মই এবাৰ এজন ব্ৰাহ্মণৰ বংশধৰক আহি পোৱা দেখিলোঁ।

Verse 33

सूर्योदयमनुप्राप्य संध्याविधिविवर्जितः । कृत्वा मूत्रपुरीषे तु शौचाचमनवर्जितः

সূৰ্যোদয়ৰ সময় উপস্থিত হোৱাত সি সন্ধ্যাবিধি ত্যাগ কৰিলে; আৰু মূত্ৰ-পুৰীষ কৰি শৌচ আৰু আচমনো নকৰিলে।

Verse 34

मुक्तकच्छमशौचं च संध्याकर्मविवर्जितम् । तं दृष्ट्वा तच्छरीरेहं संक्रांतो भोगलिप्सया

সেই ব্ৰাহ্মণক দেখি—যি পোছাকত অসাৱধান, অশুচি আৰু সন্ধ্যা-কর্ম ত্যাগ কৰিছিল—ভোগৰ লোভত মই ইয়াত তাৰেই দেহত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ।

Verse 35

स द्विजो मंदभाग्यान्मे केनचिद्वणिजा सह । अर्थलोभेन संप्राप्तः पुरीं पुण्यामिमां मुने

হে মুনি, মোৰ বাবে অমঙ্গলজনক সেই ব্ৰাহ্মণজন কোনো এজন বণিকৰ সৈতে ধনৰ লোভত প্ৰেৰিত হৈ এই পুণ্য নগৰীত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 36

अंतःपुरि प्रविष्टोभूत्स द्विजो मुनिसत्तम । तच्छरीराद्बहिर्भूतस्त्वहं पापैः समं क्षणात्

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, সেই ব্ৰাহ্মণজন অন্তঃপ্ৰাকাৰলৈ প্ৰৱেশ কৰোঁতেই, মই পাপসমূহৰ সৈতে ক্ষণমাত্ৰতে তাৰ দেহৰ পৰা বাহিৰলৈ নিক্ষিপ্ত হ’লোঁ।

Verse 37

प्रवेशो नास्ति चास्माकं प्रेतानां तपसां निधे । महतां पातकानां च वाराणस्यां शिवाज्ञया

হে তপস্যাৰ নিধি, শিৱৰ আজ্ঞাত বাৰাণসীত আমাৰ প্ৰেতসকলৰ—আৰু মহাপাতকসমূহৰো—প্ৰৱেশ নাই।

Verse 38

अद्यापि तानि पापानि तद्बहिर्निर्गमेच्छया । बहिरेव हि तिष्ठंति सीम्नि प्रमथसाध्वसात्

আজিও সেই পাপসমূহে তাক বাহিৰলৈ উলিয়াবৰ ইচ্ছাৰে সীমান্ততহে—বাহিৰতেই—থাকি আছে, কিয়নো শিৱৰ প্ৰমথসকলৰ ভয়।

Verse 39

अद्य श्वो वा परश्वो वा स बहिर्निर्गमिष्यति । इत्याशया स्थिताः स्मो वै यावदद्य तपोधन

‘আজি, কাইলৈ, বা পৰহি তেওঁ বাহিৰলৈ ওলাই যাব’—এই আশাতেই আমি এতিয়ালৈ অপেক্ষা কৰি আছোঁ, হে তপোধন।

Verse 40

नाद्यापि स बहिर्गच्छेन्नाद्याप्याशा प्रयाति नः । इत्यास्महे निराधारा आशापाश नियंत्रिताः

এতিয়াও তেওঁ বাহিৰলৈ নাযায়, আৰু এতিয়াও আমাৰ আশা নাযায়। সেয়ে আমি আধাৰহীন হৈ থাকোঁ, আশাৰ পাঁশে বাঁধ খাই।

Verse 41

चित्रमद्यतनं वच्मि तपस्विंस्तन्निशामय । अतीव भावि कल्याणमिति मन्येऽधुनैव हि

আজি হোৱা এক আশ্চৰ্য কথা কওঁ—হে তপস্বী, সেয়া শুনা। মোৰ মনে হয়, অতি মহান মঙ্গল এতিয়াই ঘটিব।

Verse 42

आप्रयागं प्रतिदिनं प्रयामः क्षुधिता वयम् । आहारकाम्यया क्वापि परं नो किंचिदाप्नुमः

ক্ষুধাতুৰ হৈ আমি প্ৰতিদিন প্ৰয়াগলৈকে ঘূৰি ফুৰোঁ, আহাৰৰ কামনাৰে; কিন্তু একোও লাভ নকৰোঁ।

Verse 43

संति सर्वत्र फलिनः पादपाः प्रतिकाननम् । जलाशयाश्च स्वच्छापाः संति भूम्यां पदेपदे

সৰ্বত্ৰ প্ৰতিখন কাননত ফলধাৰী গছ আছে, আৰু ভূমিত পদে পদে স্বচ্ছ পানীৰ জলাশয়ো আছে।

Verse 44

अन्यान्यपि च भक्ष्याणि सर्वेषां सुलभान्यहो । पानान्यपि विचित्राणि संति भूयांसि सर्वतः

আন আন ধৰণৰ ভক্ষ্যও—সকলোৰে বাবে সহজলভ্য—ইয়াত নিশ্চয় আছে; আৰু চাৰিওফালে বিচিত্ৰ ধৰণৰ পানীয়ো বহুত পৰিমাণে উপলব্ধ।

Verse 45

परं नो दृग्गतान्येव दूरे दूरे व्रजंत्यहो । दैवादद्यैकमायांतं दृष्ट्वा कार्पटिकं मुने

কিন্তু আমাৰ দৃষ্টিগোচৰ হোৱা সকলো বস্তু হায়! দূৰে দূৰে সৰি যায়। আজি দেৱবিধানবশত, হে মুনি, এক চিথৰা-পিন্ধা ভিক্ষুকক আগবাঢ়ি আহোঁতে দেখি…

Verse 46

तस्यांतिकमहं प्राप्तः क्षुधया परिपीडितः । प्रसह्य भक्षयाम्येनमिति मत्वा त्वरान्वितः

ক্ষুধাত কাতৰ হৈ মই তাৰ ওচৰলৈ দৌৰি গ’লোঁ; আৰু ‘বলপূৰ্বক বশ কৰি তাক ভক্ষণ কৰিম’ বুলি ভাবি, তৎক্ষণাৎ আগবাঢ়িলোঁ।

Verse 47

यावत्तं तु जिघृक्षामि तावत्तद्वदनांबुजात् । शिवनामपवित्रा वाङ्निरगाद्विघ्नहारिणी

কিন্তু যেতিয়াই মই তাক ধৰিবলৈ উদ্যত হ’লোঁ, তেতিয়াই তাৰ মুখ-কামলৰ পৰা শিৱনাম-শুচি বাণী ওলাই আহিল, যি সকলো বিঘ্ন হৰণ কৰে।

Verse 48

शिवनामस्मरणतो मदीयमपि पातकम् । मंदीभूतं ततस्तेन प्रवेशं लब्धवानहम्

শিৱনাম স্মৰণৰ দ্বাৰা মোৰ নিজৰ পাপো ম্লান হৈ গ’ল; আৰু তাৰ ফলতেই মইও (তাৰ সৈতে) প্ৰৱেশ লাভ কৰিলোঁ।

Verse 49

सीमस्थैः प्रमथैर्नाहं सद्यो दृग्गोचरीकृतः । शिवनामश्रुतौ येषां तान्न पश्येद्यमोपि यत्

সীমাত স্থিত প্ৰমথসকলৰ দৃষ্টিত মই তৎক্ষণাৎ নপৰিলোঁ; যিসকলে শিৱ-নাম শুনিছে, তেওঁলোকক যমেও দেখা নাপায়।

Verse 50

अंतर्गेहस्य सीमानं प्राप्तस्तेन सहाधुना । स तु कार्पटिको मध्यं प्रविष्टोहमिहस्थितः

এতিয়া তেওঁৰ সৈতে মই অন্তৰ-প্ৰাঙ্গণৰ সীমালৈ আহি পালোঁ; সেই চিথৰা-পিন্ধা ভিক্ষুকে মাজভাগত সোমাই গ’ল, আৰু মই ইয়াত থিয় হৈ ৰ’লোঁ।

Verse 51

आत्मानं बहुमन्येहं त्वां विलोक्याधुना मुने । मामुद्धर कृपालो त्वं योनेरस्मात्सदारुणात्

হে মুনি, এতিয়া আপোনাক দেখি মই নিজকে অতি ধন্য মানোঁ। হে কৃপালু, এই সদা ভয়ংকৰ যোনি-অৱস্থাৰ পৰা মোক উদ্ধাৰ কৰক।

Verse 52

इति प्रेतवचः श्रुत्वा स कृपालुस्तपोधनः । मनसा चिंतयामास धिङ्निजार्थोद्यमान्नरान्

প্ৰেতৰ এই বাক্য শুনি সেই কৃপালু তপোধনে মনে মনে চিন্তা কৰিলে: ‘ধিক সেই মানুহক, যি কেৱল নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে চেষ্টা কৰে!’

Verse 53

स्वोदरं भर यः सर्वे पशुपक्षिमृगादयः । स एव धन्यः संसारे यः परार्थोद्यतः सदा

গৰু-চৰাই-মৃগ আদি সকলো জীৱে কেৱল নিজৰ পেট ভৰে; কিন্তু সংসাৰত সঁচাকৈ ধন্য সেইজন, যি সদায় পৰহিতৰ বাবে উদ্যোগী।

Verse 54

तपसाद्य निजेनाहं प्रेतमेतमघातुरम् । मामेव शरणं प्राप्तमुद्धरिष्याम्यसंशयम्

নিজ তপস্যাৰ বলত মই নিশ্চয় এই দুঃখাক্ৰান্ত প্ৰেতক—যি কেৱল মোৰ শৰণ লৈছে—উদ্ধাৰ কৰিম; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 55

विमृश्येति स वै चित्ते पिशाचं प्राह सत्तमः । विमलोदे सरस्यस्मिन्स्नाहि रे पापनुत्तये

মনত বিচাৰ কৰি সেই উত্তম জনে পিশাচক ক’লে: “পাপ নাশ কৰিবলৈ এই বিমলোদ সৰোবৰতে স্নান কৰ।”

Verse 56

पिशाच ते पिशाचत्वं तीर्थस्यास्य प्रभावतः । कपर्दीशेक्षणादद्य क्षणात्क्षीणं विनंक्ष्यति

হে পিশাচ, এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত—আৰু কপৰ্ডীশৰ দৃষ্টিমাত্ৰে—তোৰ পিশাচত্ব আজি ক্ষণতে ক্ষয় হৈ লোপ পাব।

Verse 57

श्रुत्वेति स मुनेर्वाक्यं प्रेतः प्राह प्रणम्य तम् । प्रीतात्मा प्रीतमनसं प्रबद्धकरसंपुटः

মুনিৰ বাক্য শুনি প্ৰেতটোৱে তেওঁক প্ৰণাম কৰি ক’লে—হৃদয় আনন্দিত, মন তৃপ্ত, আৰু হাত জোৰ কৰি ভক্তিভাৱে।

Verse 58

पानीयं पातुमपि नो लभेयं मुनिसत्तम । स्नानस्य का कथा नाथ रक्षेयुर्जलदेवताः

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মই পান কৰিবলৈও পানী নাপাওঁ। তেন্তে স্নানৰ কথা ক’ত, হে নাথ? জলদেৱতাসকলে মোক বাধা দিয়ে।

Verse 59

पानस्याप्यत्र का वार्ता जलस्पर्शोपि दुर्लभः । इति प्रेतोक्तमाकर्ण्य स भृशं प्रीतिमानभूत्

“ইয়াত পান কৰাৰো কি আশা? পানী স্পৰ্শ কৰাও দুষ্প্ৰাপ্য।” প্ৰেতৰ এই বাক্য শুনি তেওঁ অতিশয় প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 60

उवाच च तपस्वी तं जगदुद्धरणक्षमः । गृहाणेमां विभूतिं त्वं ललाटफलके कुरु

তাৰ পাছত জগত উদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম তপস্বীয়ে তাক ক’লে: “এই পবিত্ৰ বিভূতি গ্ৰহণ কৰা আৰু ললাটত লেপন কৰা।”

Verse 61

अस्माद्विभूतिमाहात्म्यात्प्रेत कोपि न कुत्रचित् । बाधा करोति कस्यापि महापातकिनोप्यहो

“এই বিভূতি-মাহাত্ম্যৰ বলত কোনো প্ৰেত ক’তো কাৰো বাধা দিব নোৱাৰে—আশ্চৰ্য, মহাপাতকীয়েও নহয়।”

Verse 62

भालं विभूतिधवलं विलोक्य यमकिंकराः । पापिनोपि पलायंते भीताः पाशुपतास्त्रतः

বিভূতিধৱল ললাট দেখি যমৰ কিঙ্কৰসকল পলাই যায়—পাপীয়েও—পাশুপত অস্ত্ৰৰ আঘাতত ভীত হোৱা যেন।

Verse 63

अस्थिध्वजांकितं दृष्ट्वा यथा पांथा जलाशयम् । दूरं यंति तथा भस्म भालांकं यमकिंकराः

যেনেকৈ পথিকসকলে জলাশয়ৰ চিহ্ন দেখি তাৰ ফালে দূৰলৈ যায়, তেনেকৈ ভস্মচিহ্নিত ললাট দেখি যমৰ কিঙ্কৰসকল দূৰলৈ আঁতৰি যায়।

Verse 64

कृतभूति तनुत्राणं शिवमंत्रैर्नरोत्तमम् । नोपसर्पंति नियतमपि हिंस्राः समंततः

শিৱ-মন্ত্ৰেৰে অভিমন্ত্ৰিত পৱিত্ৰ বিভূতিয়ে নৰোত্তমৰ দেহৰ ৰক্ষাকৱচ হয়; চাৰিওফালে থকা হিংস্ৰ সত্ত্বসমূহো নিশ্চিতভাৱে তেওঁৰ ওচৰলৈ নাহে।

Verse 66

सर्वेभ्यो दुष्टसत्त्वेभ्यो यतो रक्षेदहर्निशम् । रक्षत्येषा ततः प्रोक्ता विभूतिर्भूतिकृद्यतः

যিহেতু ই দিন-ৰাতি সকলো দুষ্ট সত্ত্বৰ পৰা ৰক্ষা কৰে আৰু নিজেই ৰক্ষাকাৰী, সেয়ে ইয়াক ‘বিভূতি’ বোলা হয়; কিয়নো ই কল্যাণ আৰু শুভ সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 67

भासनाद्भर्त्सनाद्भस्म पांसुः पांसुत्वदायतः । पापानां क्षारणात्क्षारो बुधेरेवं निरुच्यते

ইয়াক ‘ভস্ম’ বোলা হয়, কিয়নো ই প্ৰকাশ কৰে আৰু (অধৰ্মক) তিৰস্কাৰ কৰে; ‘পাংশু’ বোলা হয়, কিয়নো ই সকলোকে ধূলিসদৃশ কৰে; আৰু ‘ক্ষাৰ’ বোলা হয়, কিয়নো ই পাপ খুঁচৰি আঁতৰায়—এনেদৰে জ্ঞানীসকলে ব্যাখ্যা কৰে।

Verse 68

गृहीत्वा धारमध्यात्स भस्म प्रेतकरेऽर्पयत् । सोप्यादरात्समादाय भालदेशे न्यवेशयत्

ধাৰাৰ মাজৰ পৰা ভস্ম লৈ তেওঁ প্ৰেতৰ হাতত অৰ্পণ কৰিলে; আৰু সিও আদৰেৰে গ্ৰহণ কৰি কপালত স্থাপন কৰিলে।

Verse 69

विभूतिधारिणं वीक्ष्य पिशाचं जलदेवताः । जलावगाहनपरं वारयांचक्रिरे न तम्

বিভূতি ধাৰণ কৰা পিশাচক দেখি জলদেৱতাসকলে তাক বাধা নিদিলে; যদিও সি জলত অৱগাহন (স্নান) কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ আছিল।

Verse 70

स्नात्वा पीत्वा स निर्गच्छेद्यावत्तस्माज्जलाशयात् । तावत्पैशाच्यमगमद्दिव्यदेहमवाप च

স্নান কৰি জল পান কৰি, যেতিয়াই সি সেই জলাশয়ৰ পৰা ওলাই আহিল, তেতিয়াই তাৰ পিশাচ-অৱস্থা দূৰ হ’ল আৰু সি দিব্য দেহ লাভ কৰিলে।

Verse 71

दिव्यमालांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः । दिव्ययानं समारुह्य वर्त्म प्राप्तोथ पावनम्

দিব্য মালা আৰু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, স্বৰ্গীয় সুগন্ধি লেপনেৰে অলংকৃত হৈ, সি দিব্য যানত আৰোহণ কৰি পৱিত্ৰ পথত আগবাঢ়িল।

Verse 72

गच्छता तेन गगने स तपस्वी नमस्कृतः । प्रोच्चैः प्रोवाच भगवन्मोचितोस्मि त्वयानघ

গগনত গমন কৰোঁতে সেই তপস্বীয়ে এজন ঋষিক নমস্কাৰ কৰিলে আৰু উচ্চস্বৰে ক’লে, “হে ভগৱান, হে অনঘ! তোমাৰ দ্বাৰাই মই মুক্ত হ’লোঁ।”

Verse 73

तस्मात्कदर्ययोनित्वादतीव परिनिंदितात् । अस्य तीर्थस्य माहात्म्याद्दिव्यदेहमवाप्तवान्

অতি নিন্দিত আৰু ঘৃণিত সেই জন্ম-অৱস্থাৰ পৰা, এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যৰ বলত সি দিব্য দেহ লাভ কৰিলে।

Verse 74

पिशाचमोचनं तीर्थमद्यारभ्य समाख्यया । अन्येषामपि पैशाच्यमिदं स्नानाद्धरिष्यति

আজিৰ পৰা নাম অনুসাৰে এই তীৰ্থ ‘পিশাচমোচন তীৰ্থ’ বুলি খ্যাত হ’ব; আৰু আনসকলৰো পিশাচ-অৱস্থা ইয়াত স্নান কৰিলে দূৰ হ’ব।

Verse 75

अस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये ये स्नास्यंतीह मानवाः । पिंडांश्च निर्वपिष्यंति संध्यातर्पणपूर्वकम्

এই মহাপুণ্য তীৰ্থত যিসকল মানুহে স্নান কৰে আৰু সন্ধ্যা-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি তৰ্পণৰ পূৰ্বে পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে পিণ্ড দান কৰে, তেওঁলোকে সেই পিতৃ-অৰ্পণৰ দ্বাৰা মহা ধৰ্মপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 76

दैवात्पैशाच्यमापन्नास्तेषां पितृपितामहाः । तेपि पैशाच्यमुत्सृज्य यास्यंति परमां गतिम्

যদি ভাগ্যবশত তেওঁলোকৰ পিতৃ আৰু পিতামহ-প্ৰপিতামহ পিশাচ-সদৃশ অৱস্থালৈ পতিত হয়, তথাপি তেওঁলোকে সেই অৱস্থা ত্যাগ কৰি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 77

अद्यशुक्लचतुर्दश्यां मार्गेमासि तपोनिधे । अत्र स्नानादिकं कार्यं पैशाच्यपरिमोचनम

হে তপোনিধি! আজি মাৰ্গশীৰ্ষ মাসৰ শুক্ল চতুৰ্দশীত ইয়াত স্নান আদি কৰ্ম কৰা উচিত; ই পিশাচ-দোষৰ পৰা মুক্তি প্ৰদান কৰে।

Verse 78

इमां सांवत्सरीं यात्रां ये करिष्यंति मानवाः । तीर्थप्रतिग्रहात्पापान्निःसरिष्यंति ते नराः

যিসকল মানুহে এই বাৰ্ষিক যাত্ৰা সম্পন্ন কৰে, তীৰ্থৰ অনুগ্রহ লাভ কৰি তেওঁলোকে পাপৰ পৰা ওলাই আহে আৰু পাপ ত্যাগ কৰে।

Verse 79

पिशाचमोचने स्नात्वा कपर्दीशं समर्च्य च । कृत्वा तत्रान्नदानं च नरोन्यत्रापि निर्भयाः

পিশাচমোচনত স্নান কৰি, কপৰ্দীশ প্ৰভুক সমৰ্চনা কৰি, আৰু তাত অন্নদান কৰি মানুহ অন্য ঠাইতো নিৰ্ভয় হয়।

Verse 80

मार्गशुक्लचतुर्दश्यां कपर्दीश्वर संनिधौ । स्नात्वान्यत्रापि मरणान्न पैशाच्यमवाप्नुयुः

মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত কপৰ্ডীশ্বৰ দেৱৰ সন্নিধিত স্নান কৰিলে, তেওঁলোকে আন ঠাইত মৃত্যুবৰণ কৰিলেও পিশাচ-দোষৰ পীড়া নাপায়।

Verse 81

इत्युक्त्वा दिव्यपुरुषो भूयोभूयो नमस्य तम् । तपोधनं महाभागो दिव्यां गतिमवाप्तवान्

এইদৰে কৈ সেই দিব্য পুৰুষে সেই মহাতপোধনক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ কৰিলে; আৰু সেই ভাগ্যৱানে দিব্য গতি লাভ কৰিলে।

Verse 82

तपोधनोपि तं दृष्ट्वा महाश्चर्यं घटोद्भव । कपर्दीश्वरमाराध्य कालान्निर्वाणमाप्तवान्

হে ঘটোদ্ভৱ অগস্ত্য! সেই তপোধনেও সেই মহা আশ্চৰ্য দেখি কপৰ্ডীশ্বৰক আৰাধনা কৰিলে; আৰু কালক্ৰমে তেওঁ নিৰ্বাণ, অৰ্থাৎ চূড়ান্ত মুক্তি, লাভ কৰিলে।

Verse 83

पिशाचमोचनं तीर्थं तदारभ्य महामुने । वाराणस्यां परां ख्यातिमगमत्सर्वपापहृत्

হে মহামুনে! তেতিয়াৰ পৰা পিশাচমোচন তীৰ্থই বাৰাণসীত পৰম খ্যাতি লাভ কৰিলে, কিয়নো ই সকলো পাপ হৰণ কৰে।

Verse 84

पैशाचमोचने तीर्थे संभोज्य शिवयोगिनम् । कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैक परिसंख्यया

পৈশাচমোচন তীৰ্থত শিৱ-যোগীক ভোজন কৰালে, যথাৰ্থভাৱে কোটিজন অতিথিক ভোজন কৰোৱাৰ ফল লাভ হয়—প্ৰত্যেক কৰ্মৰ পুণ্য এইদৰে গণনা কৰা হয়।

Verse 85

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं नरो नियतमानसः । भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च कदाचिन्नाभिभूयते

এই পুণ্য অধ্যায় শুনি, নিয়তচিত্ত নৰে কেতিয়াও ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচৰ দ্বাৰা পৰাভূত নহয়।

Verse 86

बालग्रहाभिभूतानां बालानां शांतिकारकम् । पठनीयं प्रयत्नेन महाख्यानमिदं परम्

বাল-গ্ৰহে পীড়িত শিশুসকলৰ বাবে এই পৰম মহাখ্যান শান্তি আৰু ৰক্ষা দানকাৰী; সেয়া যত্নেৰে পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 87

इदमाख्यानमाकर्ण्य गच्छन्देशांतरं नरः । चोरव्याघ्रपिशाचाद्यैर्नाभिभूयेत कुत्रचित्

এই পবিত্ৰ আখ্যান শুনি নৰে দেশান্তৰলৈ গ’লেও, ক’তাও চোৰ, বাঘ, পিশাচ আদি দ্বাৰা পৰাভূত নহয়।