Adhyaya 23

Verse 1

अगस्त्य उवाच । त्रिलोचनं समासाद्य देवदेवः षडाननः । जगदंबिकयायुक्तः किं चकाराशु तद्वद

অগস্ত্য ক’লে: ত্ৰিলোচনক সমীপ গৈ, জগদম্বিকাৰ সৈতে যুক্ত ছয়-মুখীয়া দেবদেৱে তৎক্ষণাৎ কি কৰিলে? সেয়া মোক কওক।

Verse 2

स्कन्द उवाच । मुने कलशजाख्यामि यत्पृष्टं तन्निशामय । विरजःसंज्ञकं पीठं यत्प्रोक्तं सर्वसिद्धिदम्

স্কন্দ ক’লে: হে কলশজ মুনি (অগস্ত্য), তুমি যি সুধিছা সেয়া মই ক’ম—শুনা। ‘বিৰজা’ নামে এক পবিত্ৰ পীঠ আছে, যাক সকলো সিদ্ধি দানকাৰী বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 3

तत्पीठदर्शनादेव विरजा जायते नरः । यत्रास्ति तन्महालिंगं वाराणस्यां त्रिलोचनम्

সেই পীঠৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই মানুহ ‘বিৰজা’—মলিনতাহীন—হৈ উঠে। য’ত বাৰাণসীত ত্ৰিলোচন নামে সেই মহালিঙ্গ অৱস্থিত।

Verse 4

तीर्थं पिलिपिलाख्यं तद्द्युनद्यंभसि विश्रुतम् । सर्वतीर्थमयं तीर्थं तत्काश्यां परिगीयते

‘পিলিপিলা’ নামে সেই তীৰ্থ দিৱ্য নদীৰ জলে প্ৰসিদ্ধ। কাশীত তাক সকলো তীৰ্থৰ সাৰসমৃদ্ধ তীৰ্থ বুলি গীত-গোৱা হয়।

Verse 5

विष्टपत्रितयांतर्ये देवर्षिमनुजोरगाः । ससरित्पर्वतारण्याः संति ते तत्र यन्मुने

ত্ৰিৱিষ্টপৰ ত্ৰিবিধ অন্তৰালত দেৱতা, দেৱৰ্ষি, মানুহ আৰু নাগ—নদী, পৰ্বত আৰু অৰণ্যসহ—হে মুনি, সেই সকলো তাতেই বিদ্যমান।

Verse 6

तदारभ्य च तत्तीर्थं तच्च लिंगं त्रिलोचनम् । त्रिविष्टपमिति ख्यातमतोहेतोर्महत्तरम्

সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থ আৰু ত্ৰিলোচনৰ সেই লিঙ্গ ‘ত্ৰিৱিষ্টপ’ নামে খ্যাত হ’ল; এই কাৰণেই ই অতি মহত্ত্বশালী বুলি গণ্য।

Verse 7

त्रिविष्टपस्य लिंगस्य महिमोक्ताः पिनाकिना । जगज्जनन्याः पुरतो यथा वच्मि तथा मुने

ত্ৰিৱিষ্টপ লিঙ্গৰ মহিমা পিনাকধাৰী শিৱে জগত-জননীৰ সম্মুখত উচ্চাৰণ কৰিছিল; হে মুনি, যিদৰে কোৱা হৈছিল, মই তেনেদৰেই বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 8

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ शर्व सर्वद सर्वग । सर्वदृक्सर्वजनक किंचित्पृच्छामि तद्वद

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেৱদেৱ, জগন্নাথ—হে শৰ্ব, সৰ্বদাতা, সৰ্বব্যাপী; সৰ্বদৰ্শী, সৰ্বজনক—মই কিঞ্চিৎ সুধিছোঁ, সেয়া কওক।

Verse 9

इदं तव प्रियं क्षेत्रं कर्मबीजमहौषधम् । नैःश्रेयस्याः श्रियो गेहं ममापि प्रीतिदं महत्

এই তোমাৰ প্ৰিয় ক্ষেত্ৰ—কৰ্মবীজৰ বাবে উত্তম মহৌষধ; নৈঃশ্ৰেয়সৰ শ্ৰীৰ গৃহ। মোৰো বাবে ই মহৎ প্ৰীতি আৰু আনন্দ দান কৰে।

Verse 10

यत्क्षेत्ररजसोप्यग्रे त्रिलोक्यपि तृणायते । तस्याखिलस्य महिमा विष्वक्केनावगम्यते

এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ ধূলিৰ এটা কণো আগত ত্ৰিলোকক তৃণসম কৰি তোলে। সেই সৰ্বব্যাপী কাশীধামৰ অপাৰ মহিমা কোনে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজিব পাৰে?

Verse 11

यानीह संति लिंगानि तानि सर्वाण्यसंशयम् । निर्वाणकारणान्येव स्वयंभून्यपि तान्यपि

ইয়াত যিমান লিঙ্গ আছে, সিহঁত সকলো নিঃসন্দেহে নিৰ্বাণৰ কাৰণ; আৰু সিহঁতৰ মাজত স্বয়ম্ভূ—আপোনে প্ৰকাশিত—লিঙ্গো আছে।

Verse 12

यद्यप्येवं तथापीश विशेषं वक्तुमर्हसि । काश्यामनादिसिद्धानि कानि लिंगानि शंकर

যদিও তেনে হয়, তথাপি হে ঈশ্বৰ, বিশেষ ভেদটো বিস্তাৰে ক’বলৈ আপুনি যোগ্য। হে শংকৰ, কাশীত কোন কোন লিঙ্গ অনাদি-সিদ্ধ?

Verse 13

यत्र देवः सदा तिष्ठेत्संवर्तेऽपि स वल्लभः । यैरियं प्रथितिं प्राप्ता काशी मुक्तिपुरीति च

যি (লিঙ্গ)সমূহত প্ৰভু সদায় অৱস্থিত থাকে—সংৱৰ্ত (প্ৰলয়) কালতো সিহঁত প্ৰিয়—সেইবোৰৰ দ্বাৰাই কাশী ‘মুক্তিপুৰী’ বুলি খ্যাতি লাভ কৰিছে।

Verse 14

येषां स्मरणतोप्यत्र भवेत्पापस्य संक्षयः । दर्शनस्पर्शनाभ्यां च स्यातां स्वर्गापवर्गकौ

সেই (লিঙ্গ)সমূহৰ কেৱল স্মৰণেও ইয়াত পাপৰ ক্ষয় হয়; আৰু দৰ্শন-স্পৰ্শৰ দ্বাৰা স্বৰ্গ আৰু অপৱৰ্গ—চূড়ান্ত মুক্তি—দুয়ো লাভ হয়।

Verse 15

येषां समर्चनादेव मध्ये जन्म सकृद्विभो । लिंगानि पूजितानि स्युः काश्यां सर्वाणि निश्चितम्

হে বিভো! যিসকল লিঙ্গৰ যথাবিধি সমৰ্চনা কৰা হয়, মাজত কেৱল এক জন্ম হ’লেও যথেষ্ট; নিশ্চিত যে কাশীত সকলো লিঙ্গ পূজিত বুলিয়েই গণ্য হয়।

Verse 16

विधाय मय्यनुक्रोशं कारुण्यामृतसागर । एतदाचक्ष्व मे शंभो पादयोः प्रणतास्म्यहम्

হে শম্ভো, কৰুণামৃতৰ সাগৰ! মোৰ ওপৰত অনুকম্পা কৰ; এই কথা মোক কহা। মই তোমাৰ পদযুগলত প্ৰণত হৈ আছোঁ।

Verse 17

इत्याकर्ण्य महेशानस्तस्या देव्याः सुभाषितम् । कथयामास र्विध्यारे महालिंगानि सत्तम

এইদৰে সেই দেৱীৰ সুভাষিত বাক্য শুনি মহেশানাই, হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ, যথাক্ৰমে মহালিঙ্গসমূহৰ বৰ্ণনা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 18

यन्नामाकर्णनादेव क्षीयंते पापराशयः । प्राप्यते पुण्यसंभारः काश्यां निवार्णकारणम्

যাৰ নাম কেৱল শুনিলেই পাপৰাশি ক্ষয় হয়; কাশীত পুণ্যৰ সঞ্চয় লাভ হয়—ইয়াই মুক্তিৰ কাৰণ।

Verse 19

देवदेव उवाच । शृणु देवि परं गुह्यं क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिकारणम् । इदं विदंति नैवापि ब्रह्मनारायणादयः

দেৱদেৱে ক’লে: হে দেৱি, শুনা—এই ক্ষেত্ৰত মুক্তিৰ কাৰণ হোৱা পৰম গুহ্য তত্ত্ব। এই কথা ব্ৰহ্মা, নাৰায়ণ আদি সকলেও সত্যকৈ নাজানে।

Verse 20

असंख्यातानि लिंगानि पार्वत्यानंदकानने । स्थूलान्यपि च सूक्ष्माणि नानारत्नमयानि च

পাৰ্বতীৰ আনন্দকাননত অসংখ্য শিৱ-লিঙ্গ আছে—কিছুমান স্থূল, কিছুমান সূক্ষ্ম, আৰু বহুতো নানাবিধ মূল্যবান ৰত্নে গঢ়া।

Verse 21

नानाधातुमयानीशे दार्षदान्यप्यनेकशः । स्वयंभून्यप्यनेकानि देवर्षिस्थापितान्यहो

হে দেৱী, বহু লিঙ্গ নানাধাতুৰে গঢ়া, আৰু বহুতো শিলাৰ। বহুতো স্বয়ম্ভূ, আৰু বহুতো—আহা আশ্চৰ্য—দেৱঋষিসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰা।

Verse 22

सिद्धचारणगंधर्व यक्षरक्षोर्चितान्यपि । असुरोरगमर्त्यैश्च दानवैरप्सरोगणैः

সেই লিঙ্গসমূহ সিদ্ধ, চাৰণ, গন্ধৰ্ব, যক্ষ আৰু ৰাক্ষসসকলেও অৰ্চনা কৰে; লগতে অসুৰ, নাগ আৰু মৰ্ত্যমানৱেও, দানৱ আৰু অপ্সৰাগণেও।

Verse 23

दिग्गजेर्गिरिभिस्तीर्थेरृक्ष वानर किन्नरैः । पतत्रिप्रमुखैर्देवि स्वस्वनामांकितानि वै

হে দেৱী, দিগ্গজ, গিৰি, তীৰ্থ, ঋক্ষ (ভালুক), বানৰ, কিন্নৰ আৰু পতত্ৰিপ্ৰমুখ আদি যিসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে, সেই লিঙ্গসমূহত তেওঁলোকৰ নিজ নিজ নাম অঙ্কিত আছে।

Verse 24

प्रतिष्ठितानि यानीह मुक्तिहेतूनि तान्यपि । अदृश्यान्यपि दृश्यानि दुरवस्थान्यपि प्रिये

প্ৰিয়ে, ইয়াত যি যি লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠিত আছে, সেয়াই মুক্তিৰ হেতু। অদৃশ্যো লিঙ্গো দৰ্শনীয় হয়; দুঃঅৱস্থাত থকা লিঙ্গো এই ক্ষেত্ৰত পুজ্যই থাকে।

Verse 25

भग्नान्यपि च कालेन तानि पूज्यानि सुंदरि । परार्धशतसंख्यानि गणितान्येकदा मया

হে সুন্দৰি, কালে ভাঙি পেলালেও সিহঁত পূজ্যই। মই এবাৰ গণনা কৰিছিলোঁ—পৰাৰ্ধৰ শতসংখ্যা, অতি অপাৰ।

Verse 26

गंगाभस्यपि तिष्ठंति षष्टिकोटिमितानिहि । सिद्धलिंगानि तानीशे तिष्येऽदृश्यत्वमाययुः

গঙ্গাৰ তীৰতেই লিঙ্গসমূহ স্থিত—সঁচাকৈ ষাঠি কোটি পৰিমাণ। হে ঈশে দেৱী, সেই সিদ্ধ লিঙ্গসমূহ তিষ্য (কলি) যুগত মায়াবলে অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 27

गणनादिवसादवार्ङ्ममभक्तजनैःप्रिये । प्रतिष्ठितानि यानीह तेषां संख्या न विद्यते

হে প্ৰিয়ে, গণনা আৰম্ভ হোৱা দিনৰ পৰাই মোৰ ভক্তজনসকলে ইয়াত লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি আহিছে; সেয়ে ইয়াত প্ৰতিষ্ঠিত সিহঁতৰ সংখ্যা জনা নাযায়।

Verse 28

त्वया तु यानि पृष्टानि यैरिदं क्षेत्रमुत्तमम् । तानि लिंगानि वक्ष्यामि मुक्तिहेतूनि सुंदरि

কিন্তু হে সুন্দৰি, তুমি যিসকল লিঙ্গৰ বিষয়ে সুধিছা—যাৰ দ্বাৰা এই উত্তম ক্ষেত্ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ—সেই মুক্তিদায়ক লিঙ্গসমূহ মই এতিয়া বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 29

कलावतीव गोप्यानि भविष्यंति गिरींद्रजे । परं तेषां प्रभावो यः स्वस्वस्थानं न हास्यति

হে গিৰীন্দ্ৰজে, সিহঁত কলাৱতীৰ দৰে গোপন হ’ব, যেন কলাৰ আৱৰণে ঢাকি থোৱা। তথাপি সিহঁতৰ প্ৰভাৱ এনেকুৱা যে সিহঁতে নিজৰ নিজৰ স্থান কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিব।

Verse 30

कलिकल्मषपुष्टा ये ये दुष्टा नास्तिकाः शठाः । एतेषां सिद्धलिंगानां ज्ञास्यंत्याख्यामपीह न

কলিযুগৰ পাপত পুষ্ট যি যি দুষ্ট, নাস্তিক আৰু ছলনাময় লোক—সিহঁতে ইয়াত এই সিদ্ধ (স্বয়ম্ভূ) লিঙ্গসমূহৰ নাম আৰু যশো নাজানে।

Verse 31

नामश्रवणतोपीह यल्लिंगानां शुभानने । वृजिनानि क्षयं यांति वर्धंते पुण्यराशयः

হে শুভাননে, এই লিঙ্গসমূহৰ নাম কেৱল শুনিলেই ইয়াত পাপসমূহ ক্ষয় হয় আৰু পুণ্যৰাশি বৃদ্ধি পায়।

Verse 32

ओंकारः प्रथमं लिंगं द्वितीयं च त्रिलोचनम् । तृतीयश्च महादेवः कृत्तिवासाश्चतुर्थकम्

ওংকাৰ প্ৰথম লিঙ্গ, দ্বিতীয় ত্ৰিলোচন। তৃতীয় মহাদেৱ, আৰু চতুৰ্থ কৃত্তিবাস।

Verse 33

रत्नेशः पंचमं लिंगं षष्ठं चंद्रेश्वराभिधम् । केदारः सप्तमं लिंगं धर्मेशश्चाष्टमं प्रिये

ৰত্নেশ পঞ্চম লিঙ্গ, ষষ্ঠ চন্দ্ৰেশ্বৰ নামে খ্যাত। কেদাৰ সপ্তম লিঙ্গ, আৰু ধৰ্মেশ অষ্টম, হে প্ৰিয়ে।

Verse 34

वीरेश्वरं च नवमं कामेशं दशमं विदुः । विश्वकर्मेश्वरं लिंगं शुभमेकादशं परम्

বীৰেশ্বৰ নবম বুলি জনা যায়, আৰু কামেশ দশম। শুভ বিশ্বকৰ্মেশ্বৰ লিঙ্গ পৰম একাদশ।

Verse 35

द्वादशं मणिकर्णीशमविमुक्तं त्रयोदशम् । चतुर्दशं महालिंगं मम विश्वेश्वराभिधम्

মণিকৰ্ণীশ দ্বাদশ; অৱিমুক্ত ত্ৰয়োদশ। চতুৰ্দশ মহালিঙ্গ মোৰেই, যাৰ নাম ‘বিশ্বেশ্বৰ’ বুলি খ্যাত।

Verse 36

प्रिये चतुर्दशैतानि श्रियोहेतूनि सुंदरि । एतेषां समवायोयं मुक्तिक्षेत्रमिहेरितम्

প্ৰিয়ে, সুন্দৰি! এই চৌদহটিই শ্ৰী-সমৃদ্ধিৰ হেতু। ইহঁতৰ একত্ৰ উপস্থিতিকেই ইয়াত ‘মুক্তিক্ষেত্ৰ’ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 37

देवताः समधिष्ठात्र्यः क्षेत्रस्यास्य परा इमाः । आराधिताः प्रयच्छंति नृभ्यो नैःश्रेयसीं श्रियम्

এই পৰম দেবতাসকল এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ অধিষ্ঠাতা শক্তি। সিহঁতক আৰাধনা কৰিলে, সিহঁতে মানুহক পৰম কল্যাণলৈ লৈ যোৱা মঙ্গলময় শ্ৰী দান কৰে।

Verse 38

आनंदकानने मुक्त्यै प्रोक्तान्येतानि सुंदरि । प्रिये चतुर्दशेज्यानि महालिंगानि देहिनाम्

সুন্দৰি! আনন্দকাননত মুক্তিৰ বাবে এইবোৰ ঘোষণা কৰা হৈছে। প্ৰিয়ে! দেহধাৰীসকলৰ বাবে এই চৌদহ মহালিঙ্গেই পূজাৰ বিষয়।

Verse 39

प्रतिमासं समारभ्य तिथिं प्रतिपदं शुभाम् । एतेषां लिंगमुख्यानां कार्या यात्रा प्रयत्नतः

প্ৰতি মাহ আৰম্ভ কৰি, শুভ প্ৰতিপদা তিথিত, এই লিঙ্গ-প্ৰধানসমূহলৈ যাত্ৰা যত্নসহকাৰে কৰা উচিত।

Verse 40

अनाराध्य महादेवमेषु लिंगेषु कुंभज । कः काश्यां मोक्षमाप्नोति सत्यं सत्यं पुनःपुनः

হে কুম্ভজ অগস্ত্য! এই লিঙ্গসমূহত মহাদেৱৰ আৰাধনা নকৰিলে কাশীত কোনে মোক্ষ লাভ কৰিব? এই সত্য—সত্যই—মই পুনঃপুনঃ কওঁ।

Verse 41

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीफलमभीप्सुभिः । पूज्यान्येतानि लिंगानि भक्त्या परमया मुने

সেয়েহে, হে মুনি, কাশীৰ সত্য ফল কামনা কৰা লোকসকলে সকলো প্ৰয়াসেৰে পৰম ভক্তিৰে এই লিঙ্গসমূহ পূজা কৰিব লাগে।

Verse 42

अगस्त्य उवाच । एतान्येव किमन्यानि महालिंगानि षण्मुख । निर्वाणकारणानीह यदि संति तदा वद

অগস্ত্য ক’লে: হে ষণ্মুখ স্কন্দ! এইবোৰেই কেৱল মহালিঙ্গ নে, নে ইয়াত আনবোৰো আছে—যিবোৰ নিৰ্বাণৰ কাৰণ? যদি আছে, তেন্তে কওক।

Verse 43

स्कंद उवाच । अन्यान्यपि च संतीह महालिंगानि सुव्रत । कलिप्रभावाद्गुप्तानि भविष्यंत्येव तानि वै

স্কন্দ ক’লে: হে সুৱ্ৰত! ইয়াত আন আন মহালিঙ্গো আছে; কিন্তু কলিৰ প্ৰভাৱত সিহঁত নিশ্চয় গোপন হৈ থাকিব।

Verse 44

यस्येश्वरे सदाभक्तिर्यः काशीतत्त्ववित्तमः । स एवैतानि लिंगानि वेत्स्यत्यन्यो न कश्चन

যাৰ ঈশ্বৰত সদা ভক্তি আছে আৰু যি কাশীৰ তত্ত্ব সত্যকৈ জানে, সেয়েই এই লিঙ্গসমূহ চিনিব; আন কোনেও নহয়।

Verse 45

येषां नामग्रहेणापि कलिकल्मष संक्षयः । अमृतेशस्तारकेशो ज्ञानेशः करुणेश्वरः

যিসকলৰ নাম মাত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলেই কলিযুগৰ পাপ-কল্মষ ক্ষয় হয়—অমৃতেশ, তাৰকেশ, জ্ঞানেশ আৰু কৰুণেশ্বৰ।

Verse 46

मोक्षद्वारेश्वरश्चैव स्वर्गद्वारेश्वरस्तथा । ब्रह्मेशो लांगलश्चैव वृद्धकालेश्वरस्तथा

আৰু (এই নামসমূহো আছে)—মোক্ষদ্বাৰেশ্বৰ, স্বৰ্গদ্বাৰেশ্বৰ, ব্ৰহ্মেশ, লাঙ্গল, আৰু তদ্ৰূপে বৃদ্ধকালেশ্বৰ।

Verse 47

वृषेशश्चैव चंडीशो नंदिकेशो महेश्वरः । ज्योतीरूपेश्वरं लिंगं ख्यातमत्र चतुर्दशम्

আৰু বৃষেশ, চণ্ডীশ, নন্দিকেশ, মহেশ্বৰো; আৰু ইয়াত জ্যোতিরূপেশ্বৰ নামে লিঙ্গ চতুৰ্দশ বুলি খ্যাত।

Verse 48

काश्यां चतुर्दशैतानि महालिंगानि सुंदरि । इमानि मुक्तिहेतूनि लिंगान्यानंदकानने

হে সুন্দৰী, কাশীত এই চতুৰ্দশ মহালিঙ্গ আছে; মুক্তিৰ হেতু এই লিঙ্গসমূহ আনন্দকাননত অৱস্থিত।

Verse 49

कलिकल्मषबुद्धीनां नाख्येयानि कदाचन । एतान्याराधयेद्यस्तु लिंगानीह चतुर्दश

কলিৰ কল্মষে দুষিত বুদ্ধিধাৰীসকলৰ বাবে এইসমূহ কেতিয়াও ঘোষণা কৰিব নালাগে; কিন্তু যিয়ে ইয়াত এই চতুৰ্দশ লিঙ্গৰ আৰাধনা কৰে…

Verse 50

न तस्य पुनरावृत्तिः संसाराध्वनि कर्हिचित् । काशीकोशोयमतुलो न प्रकाश्यो यतस्ततः

তেওঁৰ বাবে সংসাৰ-যাত্ৰাৰ পথত কেতিয়াও পুনৰ আগমন নাথাকে। কাশীৰ এই অতুল ‘ধনভাণ্ডাৰ’ সকলো ঠাইত আৰু সকলোজনৰ আগত প্ৰকাশযোগ্য নহয়।

Verse 51

एतल्लिंगाभिधा देवि महापद्यपि दुःखहृत् । रहस्यं परमं चैतत्क्षेत्रस्यास्य वरानने

হে দেবী, মহা বিপদৰ মাজতো এই লিঙ্গৰ নামৰ উচ্চাৰণ/জ্ঞান দুখ দূৰ কৰে। হে সুন্দৰ-মুখী, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ ই পৰম ৰহস্য।

Verse 52

चतुर्दशापि लिंगानि मत्सान्निध्यकराणि हि । अविमुक्तस्य हृदयमेतदेव गिरींद्रजे

এই চৌদা লিঙ্গ নিশ্চিতভাৱে মোৰ সন্নিধি তৎক্ষণাৎ আনে। হে গিৰিৰাজ-কন্যা, এই সমষ্টিয়েই অৱিমুক্তৰ ‘হৃদয়’।

Verse 53

इमानि यानि लिंगानि सर्वेषां मुक्तिदानि हि । एकैकभुवनस्येह सारमादाय सर्वतः । मयैतानि कृतान्येव महाभक्तिकृपावशात्

এই লিঙ্গসমূহ সকলোৰে বাবে মুক্তিদাতা। সকলো দিশৰ পৰা প্ৰতিটো লোকৰ সাৰ সংগ্ৰহ কৰি, মহাভক্তিৰ প্ৰতি কৃপাবশত মই নিজেই ইয়াক স্থাপন কৰিলোঁ।

Verse 54

अस्मिन्क्षेत्रे ध्रुवं मुक्तिरिति या प्रथिति प्रिये । कारणं तत्र लिंगानि ममैतानि चतुर्दश

হে প্ৰিয়ে, ‘এই ক্ষেত্ৰত মুক্তি নিশ্চিত’ বুলি যি প্ৰসিদ্ধ কথা, তাৰ কাৰণ মোৰ এই চৌদা লিঙ্গ।

Verse 55

त एव व्रतिनः कांते त एव च तपस्विनः । ध्यातान्येतानि यैर्भक्तैर्लिंगान्यानंदकानने

হে প্ৰিয়ে! সত্য ব্ৰতধাৰী তেৱেঁই, সত্য তপস্বীও তেৱেঁই—যিসকল ভক্তে আনন্দ-কাননত এই লিঙ্গসমূহ ধ্যান কৰে।

Verse 56

त एवाभ्यस्तसद्योगा दत्तदानास्त एव हि । काश्यामिमानि लिंगानि यैर्दृष्टान्यपि दूरतः

তেওঁলোকেই সৎযোগৰ সত্য অভ্যাসী, তেওঁলোকেই দানকাৰী—যিসকলে কাশীত এই লিঙ্গসমূহ দূৰৰ পৰাও দৰ্শন কৰিছে।

Verse 57

इष्टापूर्ताश्च ये धर्माः प्रणीता मुनिसत्तमैः । ते सर्वे तेन विहिता यावज्जीवं निरेनसा

মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলে যি ইষ্ট আৰু পূৰ্ত ধৰ্ম উপদেশ দিছে—সেই সকলো তেনেই সম্পন্ন কৰে, সাৰাজীৱন নিৰুপাপভাৱে।

Verse 58

येनाविमुक्तमासाद्य महालिंगानि पार्वति । सकृदभ्यर्चितानीह स मुक्तो नात्र संशयः

হে পাৰ্বতী! যি অৱিমুক্তত উপনীত হৈ ইয়াত মহালিঙ্গসমূহক একবাৰো অৰ্চনা কৰে—সেইজন মুক্ত হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 59

स्कंद उवाच । अन्यान्यपि च विंध्यारे देव्यै प्रोक्तानि शंभुना । स्वभक्तानां हिताथार्य तान्यथाकर्णयाग्रज

স্কন্দ ক’লে: তদুপৰি, বিন্ধ্যাৰ অৰণ্যত শম্ভুৱে নিজৰ ভক্তসকলৰ হিতৰ বাবে দেৱীক আন কথাও কৈছিল। হে পূজনীয় মুনি, সিহঁত ক্ৰমে এতিয়া শুনা।

Verse 60

शैलेशः संगमेशश्च स्वर्लीनो मध्यमेश्वरः । हिरण्यगर्भ ईशानो गोप्रेक्षो वृषभध्वजः

(কাশীৰ পূজনীয় লিঙ্গসমূহ:) শৈলেশ, সংগমেশ, স্বর্লীন, মধ্যমেশ্বৰ, হিৰণ্যগর্ভ, ঈশান, গোপ্ৰেক্ষ আৰু বৃষভধ্বজ।

Verse 61

उपशांत शिवो ज्येष्ठो निवासेश्वर एव च । शुक्रेशो व्याघ्रलिंगं च जंबुकेशं चतुर्दशम्

উপশান্ত-শিৱ, জ্যেষ্ঠ আৰু নিবাসেশ্বৰো; শুক্ৰেশ, ব্যাঘ্ৰলিঙ্গ আৰু জম্বুকেশ—এইদৰে চৌদা (মহালিঙ্গ) সম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 62

मुने चतुर्दशैतानि महांत्यायतनानि वै । एतेषामपि सेवातो नरो मोक्षमवाप्नुयात्

হে মুনি, এই চৌদা নিশ্চয়েই মহৎ আয়তন (ধাম); ইয়াৰ সেৱা আৰু ভক্তিপূৰ্ণ উপাসনাৰে নৰ মোক্ষ লাভ কৰে।

Verse 63

चैत्रकृष्णप्रतिपदं समारभ्य प्रयत्नतः । आ चतुर्दशिपूज्यानि लिंगान्येतानि सत्तमैः

চৈত্ৰ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ প্ৰতিপদাৰ পৰা যত্নে আৰম্ভ কৰি, চতুৰ্দশীলৈকে এই লিঙ্গসমূহ সৎতম ভক্তসকলে অধ্যবসায়ে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 64

एतेषां वार्षिकी यात्रा सुमहोत्सवपूर्वकम् । कार्या मुमुक्षुभिः सम्यक्क्षेत्रसंसिद्धिदायिनी

ইয়াৰ বাৰ্ষিক যাত্ৰা মহোৎসৱৰ সৈতে কৰা উচিত; মোক্ষকামীসকলে ইয়াক যথাযথভাৱে পালন কৰিব লাগে, কিয়নো ই কাশী-ক্ষেত্ৰত সম্পূৰ্ণ আধ্যাত্মিক সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 65

मुने चतुर्दशैतानि महालिंगानि यत्नतः । दृष्ट्वा न जायते जंतुः संसारे दुःखसागरे

হে মুনি, এই চৌদ্দটা মহালিঙ্গ যত্নে দৰ্শন কৰিলে জীৱে সংসাৰ—দুখৰ সাগৰ—ত পুনৰ জন্ম নলয়।

Verse 66

क्षेत्रस्य परमं तत्त्वमेतदेव प्रिये ध्रुवम् । संसाररोगग्रस्तानामिदमेव महौषधम्

হে প্ৰিয়ে, ক্ষেত্ৰৰ এইয়েই ধ্ৰুৱ পৰম তত্ত্ব; সংসাৰ-ৰোগে পীড়িতসকলৰ বাবে এইয়েই একমাত্ৰ মহৌষধ।

Verse 67

क्षेत्रस्योपनिषच्चैषा मुक्तिबीजमिदं परम् । कर्मकाननदावाग्निरेषा लिंगावलिः प्रिये

হে প্ৰিয়ে, এইয়েই ক্ষেত্ৰৰ উপনিষদ-সদৃশ গূঢ় তত্ত্ব, মুক্তিৰ পৰম বীজ; এই লিঙ্গমালা কৰ্ম-অৰণ্য দগ্ধ কৰা দাৱাগ্নি।

Verse 68

एकैकस्यास्य लिंगस्य महिमाद्यंत वर्जितः । मयैव ज्ञायते देवि सम्यङ्नान्येन केनचित्

হে দেবী, এই প্ৰতিটো লিঙ্গৰ মহিমা আদ্যন্তবর্জিত, অনন্ত; ইয়াক সম্যকভাৱে কেৱল মইয়েই জানো, আন কোনো নহয়।

Verse 69

इति श्रुत्वा मुने प्राह देवी हृष्टतनूरुहा । प्रणम्य देवमीशानं सर्वज्ञं सर्वदं शिवम्

এই কথা শুনি, হে মুনি, দেবী আনন্দে ৰোমাঞ্চিত দেহে উঠিল; আৰু সৰ্বজ্ঞ, সৰ্বদাতা, শিৱ—ঈশান দেৱক প্ৰণাম কৰি ক’লে।

Verse 70

देव्युवाच । रहस्यं परमं काश्यां यदेतत्समुदीरितम् । तच्छ्रुत्वोत्सुकतां प्राप्तं मनो मेतीव वल्लभ

দেৱীয়ে ক’লে: “হে প্ৰিয়তম, কাশী সম্পৰ্কে উচ্চাৰিত এই পৰম গোপন ৰহস্য শুনি মোৰ মন অধিক জানিবলৈ অতি উৎসুক হৈ উঠিল।”

Verse 71

यदुक्तं लिगमेकैकं महासारतरं परम् । काश्यां परमनिर्वाणकारणं कारणेश्वर

“হে কাৰণেশ্বৰ, আপুনি কৈছে যে প্ৰতিটো লিঙ্গ একে একে পৰম সাৰভূত—আৰু কাশীত পৰম নিৰ্বাণ লাভৰ মূল কাৰণ।”

Verse 72

प्रत्येकं महिमानं मे ब्रूह्येषां भुवनेश्वर । चतुर्दशानां लिंगानां श्रवणादघहारिणाम्

“হে ভুবনেশ্বৰ, এই চৌদহটা লিঙ্গৰ মহিমা মোক একে একে কওক—যাৰ কেৱল শ্ৰৱণেই পাপ নাশ কৰে।”

Verse 73

ओंकारेशस्य लिंगस्य कथमत्र समागमः । अतिपुण्यतमात्तस्मात्क्षेत्रादमरकंटकात्

“ওঁকাৰেশৰ লিঙ্গটো কেনেকৈ ইয়ালৈ (কাশীত) আহিল, সেই অতি পুণ্যময় ক্ষেত্ৰ অমৰকণ্টকৰ পৰা?”

Verse 74

किमात्मकोऽयमोंकारो महिमास्य च को हर । केनाराधि पुरा चैष ददावाराधितश्च किम्

“হে হৰ, এই ওঁকাৰৰ সত্য স্বৰূপ কি আৰু ইয়াৰ মহিমা কি? প্ৰাচীন কালে কোনে ইয়াক আৰাধনা কৰিছিল, আৰু প্ৰসন্ন হৈ ই কি দান কৰিছিল?”

Verse 75

मृडानीवाक्सुधामेतां विधाय श्रुतिगोचराम् । कथामकथयद्देव ओंकारस्यमहाद्भुताम्

এইদৰে মৃডাণী (পাৰ্বতী)ৰ অমৃতসম বাক্য ৰচনা কৰি, যি শ্ৰুতি-গোচৰ পবিত্ৰ কাহিনী ৰূপে শ্ৰৱণযোগ্য, প্ৰভুৱে তেতিয়া ওঁকাৰৰ মহাদ্ভুত কথা বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 76

देवदेव उवाच । कथामाकर्णयापर्णे वर्णयामि तवाग्रतः । यथोंकारस्य लिंगस्य प्रादुर्भाव इहाभवत्

দেৱদেৱে ক’লে: “শুনা, হে অপৰ্ণা; মই তোমাৰ আগত বৰ্ণনা কৰোঁ—ইয়াত ওঁকাৰ-লিঙ্গৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ কেনেকৈ হৈছিল।”

Verse 77

पुरानंदवने चात्र ब्रह्मणा विश्वयोनिना । तपस्तप्तं महादेवि समाधिं दधतापरम्

“পূৰ্বতে, ইয়াত আনন্দবনত, বিশ্বযোনি ব্ৰহ্মাই, হে মহাদেৱী, পৰম সমাধি ধৰি তপস্যা কৰিছিল।”

Verse 78

पूर्णे युगसहस्रेऽथ भित्त्वा पातालसप्तकम् । उदतिष्ठत्पुरोज्योतिर्विद्योतित हरिन्मुखम्

“তাৰ পাছত, যেতিয়া হাজাৰ যুগ সম্পূৰ্ণ হ’ল, সাত পাটাল ভেদি সন্মুখত এক দীপ্ত জ্যোতি উদিত হ’ল, যিয়ে ব্ৰহ্মাৰ মুখ উজ্জ্বল কৰি তুলিলে।”

Verse 79

यदंतराविरभवन्निर्व्याजेन समाधिना । तदेव परमं धाम बहिराविरभूद्विधेः

“ব্ৰহ্মাৰ নিৰ্ভেজাল সমাধিৰ দ্বাৰা যি পৰম ধাম অন্তৰত প্ৰকাশ পাইছিল, সেয়াই স্ৰষ্টাৰ আগত বাহিৰতো প্ৰকাশিত হ’ল।”

Verse 80

योभूच्चटचटाशब्दः स्फुटतो भूमिभागतः । तच्छब्दाद्व्यसृजद्वेधाः समाधिं क्रमतो वशी

তেতিয়া পৃথিৱীৰ এক অংশৰ পৰা স্পষ্ট “চট-চট” ধ্বনি উঠিল; সেই ধ্বনিৰ পৰা আত্মসংযমী স্ৰষ্টা ব্ৰহ্মাই ক্ৰমে ক্ৰমে সমাধিৰ পৰা নিজকে মুক্ত কৰিলে।

Verse 81

स्रष्टाविसृष्ट तद्ध्यानो यावदुन्मील्यलोचने । पुरः पश्येद्ददर्शाग्रे तावदक्षरमादिमम्

সৃষ্টিৰ বিসৰ্গত মনোনিবেশ কৰা স্ৰষ্টাই যেতিয়া চকু মেলিলে; সন্মুখলৈ চোৱা মাত্ৰেই তেওঁ আগত আদিম অক্ষৰ—অবিনাশী তত্ত্ব—দেখিলে।

Verse 82

अकारं सत्त्वसंपन्नमृक्क्षेत्रं सृष्टिपालकम् । नारायणात्मकं साक्षात्तमः पारे प्रतिष्ठितम्

তেওঁ ‘অ’ কাৰ দেখিলে—সত্ত্বে পৰিপূৰ্ণ, ঋগ্বেদৰ ক্ষেত্ৰ, সৃষ্টিৰ পালক; সাক্ষাৎ নাৰায়ণস্বৰূপ, অন্ধকাৰৰ পাৰত প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 83

उकारमथ तस्याग्रे रजोरूपं यजुर्जनिम् । विधातारं समस्तस्य स्वाकारमिव बिंबितम्

তাৰ পাছত তেওঁৰ আগত ‘উ’ কাৰ প্ৰকাশ পালে—ৰজসৰূপ, যজুৰ্বেদৰ উৎপত্তিস্থান; সকলোৰে বিধাতা, যেন নিজৰেই ৰূপত প্ৰতিবিম্বিত।

Verse 84

नीरवध्वांतसंकेत सदनाभं तदग्रतः । मकारं स ददर्शाथ तमोरूपं विशेषतः

তাৰ আগত তেওঁ ‘ম’ কাৰ দেখিলে—নিৰৱ অন্ধকাৰৰ সংকেতধাৰী, সদনৰ দৰে আভাসিত; বিশেষকৈ তমসৰূপ।

Verse 85

साम्नो योनिं लये हेतुं साक्षाद्रुद्रस्वरूपिणम् । अथ तत्पुरतो ध्याता व्यधात्स्वनयनातिथिम्

তেওঁ তাক সামন (সামবেদ)ৰ যোনি, লয়ৰ হেতু, আৰু সাক্ষাৎ ৰুদ্ৰ-স্বৰূপ বুলি দেখিলে। তাৰ পাছত ধ্যানীজনে তাক নিজৰ আগত, নিজৰ চকুৰ অতিথি যেন, দর্শনৰূপে স্থাপন কৰিলে।

Verse 86

विश्वरूपमयाकारं सगुणं वापि निर्गुणम् । अनाख्यनादसदनं परमानंदविग्रहम्

সেয়া আছিল বিশ্বৰূপময় আকাৰ—সগুণো, নিৰ্গুণো; অনাখ্য, নাদৰ সদন, আৰু পৰমানন্দৰ দেহ-স্বৰূপ।

Verse 87

शव्दब्रह्मेति यत्ख्यातं सर्ववाङ्मयकारणम् । अथोपरिष्टान्नादस्य बिंदुरूपं परात्परम्

যি ‘শব্দ-ব্ৰহ্ম’ বুলি খ্যাত—সকলো বাক্‌-ময়ৰ কাৰণ—সেই নাদৰ ওপৰত তেওঁ বিন্দু-ৰূপ, পৰাত্পৰ পৰমক দেখিলে।

Verse 88

कारणं कारणानां च जगद्योनिं च तं परम् । विधिर्विलोकयांचक्रे तपसागोचरीकृतम्

সেই পৰম—কাৰণসমূহৰো কাৰণ আৰু জগতৰ যোনি—বিধি ব্ৰহ্মাই তপস্যাৰ দ্বাৰা গোঁচৰ কৰা ৰূপে চাই দেখিলে।

Verse 89

अवनादोमिति ख्यातं सर्वस्यास्य प्रभावतः । भक्तमुन्नयते यस्मात्तदोमिति य ईरितः

ই ‘অৱনাদ ওঁ’ বুলি খ্যাত; ইয়াৰ প্ৰভাৱ-শক্তিৰে এই সকলো প্ৰকাশ পায়। আৰু যিহেতু ই ভক্তক উন্নীত কৰে, সেয়েহে ইয়াক ‘ওঁ’ বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়।

Verse 90

अरूपोपि सरूपाढ्यः स धात्रा नेत्रगीकृतः । तारयेद्यद्भवांभोधेः स्वजपासक्तमानसम् । ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्मा व्यलोकयत्

যদিও তেওঁ অৰুপ, তথাপি সকলো ৰূপে সমৃদ্ধ। ধাত্ৰাই তেওঁক অন্তৰ্দৰ্শনৰ বিষয় কৰিলে; কিয়নো নিজৰ জপত আসক্ত মনক তেওঁ ভৱ-সমুদ্ৰ পাৰ কৰায়। সেয়ে তেওঁ “তারা” নামে খ্যাত—যাক ব্ৰহ্মাই দৰ্শন কৰিলে।

Verse 91

प्रणूयते यतः सर्वैः परनिर्वाणकामुकैः । सर्वेभ्योभ्यधिकस्तस्मात्प्रणवो यैः प्रकीर्तितः

যেহেতু পৰম নিৰ্বাণ কামনা কৰা সকলোৱে তাক উচ্চাৰণ কৰে, সেয়ে সেই অক্ষৰ “প্ৰণৱ” বুলি কীৰ্তিত—সকলো উচ্চাৰণতকৈ শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 92

स्वसेवितारं पुरुषं प्रणयेद्यः परंपदम् । अतस्तप्रणवं शांतं प्रत्यक्षीकृतवान्विधिः

যি নিজৰ সেৱিত ভক্ত-আত্মাক পৰম পদলৈ লৈ যায়, সেয়াই সেই পুৰুষ। সেয়ে বিধি ব্ৰহ্মাই সেই শান্ত প্ৰণৱক নিজ উপলব্ধিত প্ৰত্যক্ষ কৰিলে।

Verse 93

त्रयीमयस्तुरीयोयस्तुर्यातीतोखिलात्मकः । नादबिंदुस्वरूपो यः स प्रैक्षि द्विजगामिना

যি বেদীয় ত্ৰয়ীৰ সাৰ, যি তুৰীয় আৰু তুৰীয়াতীত, যাৰ স্বৰূপ সৰ্বব্যাপী, আৰু যি নাদ-বিন্দুৰূপে প্ৰকাশিত—তাক দ্বিজ-যাত্ৰী ব্ৰহ্মাই দৰ্শন কৰিলে।

Verse 94

प्रावर्तंत यतो वेदाः सांगाः सर्वस्य योनयः । सवेदादिः पद्मभुवा पुरस्तादवलोकितः

যাৰ পৰা বেদসমূহ অঙ্গসহ প্ৰবাহিত হ’ল, যি সৰ্বসৃষ্টিৰ যোনি-উৎস—সেই বেদাদিও পদ্মভূ ব্ৰহ্মাই নিজৰ আগতে দৰ্শন কৰিলে।

Verse 95

वृषभो यस्त्रिधाबद्धो रोरवीति महोमयः । सनेत्रविषयी चक्रे परमः परमेष्ठिना

সেই মহিমান্বিত ‘বৃষভ’ ত্ৰিধা-বদ্ধ, মহা ‘ওঁ’ ধ্বনিত; পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মা, সৰ্বোচ্চজন, তাক দৰ্শনৰ বিষয় কৰিলে।

Verse 96

शृंगश्चत्वारि यस्यासन्हस्तासः सप्त एव च । द्वे शीर्षे च त्रयः पादाः स देवो विधिनैक्षत

যাৰ ৰূপত চাৰি শৃংগ, সাত হাত, দুটা মূৰ আৰু তিনিটা পা আছিল—সেই দেৱতাক বিধি ব্ৰহ্মাই দৰ্শন কৰিলে।

Verse 97

यदंतर्लीनमखिलं भूतं भावि भवत्पुनः । तद्बीजं बीजरहितं द्रुहिणेन विलोकितम्

যাৰ অন্তৰত অতীত-ভৱিষ্যৎ-বৰ্তমানৰ সকলো সত্তা লীন হৈ থাকে—সেই বীজ, যি নিজে বীজৰহিত, দ্ৰুহিণ ব্ৰহ্মাই দৰ্শন কৰিলে।

Verse 98

लीनं मृग्येत यत्रैतदाब्रह्मस्तंबभाजनम् । अतः स भाज्यते सद्भिर्यल्लिंगं तद्विलोकितम्

য’ত এই সমগ্ৰ জগত—ব্ৰহ্মাৰ পৰা ঘাঁহৰ তৃণলৈকে—লীন ৰূপে অনুসন্ধান কৰা হয়; সেয়ে সজ্জনে সেই তত্ত্ব ভেদ কৰি বুজে—সেই লিঙ্গ-চিহ্নই দৰ্শিত হ’ল।

Verse 99

पंचार्था यत्र भासंते पंचब्रह्ममयं हि यत् । आदिपंचस्वरूपंयन्निरैक्षि ब्रह्मणा हि तत्

য’ত পঞ্চ তত্ত্ব দীপ্ত হয়—যি পঞ্চব্ৰহ্মময়—সেই আদ্য পঞ্চৰূপ স্বৰূপক ব্ৰহ্মাই দৰ্শন কৰিলে।

Verse 100

तमालोक्य ततो वेधा लिंगरूपिणमीश्वरम् । पंचाक्षरं प्रपंचाच्च भिन्नं तुष्टाव शंकरम्

লিঙ্গ-ৰূপ ধাৰণ কৰা সেই ঈশ্বৰক দেখি, তেতিয়া বেধা ব্ৰহ্মাই প্ৰপঞ্চৰ পৰা পৃথক শংকৰক স্তৱ কৰিলে আৰু পঞ্চাক্ষৰী পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্রৰো বন্দনা কৰিলে।

Verse 110

नानावर्णस्वरूपाय वर्णानां पतये नमः । नमस्ते स्वररूपाय नमो व्यंजनरूपिणे

নানাবৰ্ণ-স্বরূপ, সকলো বৰ্ণৰ অধিপতি, আপোনাক নমস্কাৰ। স্বৰ-ৰূপে আপোনাক নমস্কাৰ; ব্যঞ্জন-ৰূপে আপোনাক নমো নমঃ।

Verse 120

शब्दब्रह्म नमस्तुभ्यं परब्रह्म नमोस्तुते । नमो वेदांतवेद्याय वेदानां पतये नमः

শব্দব্ৰহ্ম-ৰূপে আপোনাক নমস্কাৰ; পৰব্ৰহ্ম-ৰূপে নমোস্তुতে। বেদান্তে যাক বোধ কৰা যায়, সেই আপোনাক নমস্কাৰ; বেদসমূহৰ অধিপতি আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 130

सर्वभुक्सर्वकर्ता त्वं सर्वसंहारकारक । योगिनां हृदयाकाश कृतालय नमोस्तु ते

আপুনি সকলোৰে ভোক্তা, সকলোৰে কৰ্তা, আৰু সকলো সংহাৰৰ কাৰক। হে যোগীসকলৰ হৃদয়-আকাশক নিজৰ নিবাস কৰা প্ৰভু, আপোনাক নমস্কাৰ।

Verse 140

त्वमेव हि शरण्यं मे त्वमेव हि गतिः परा । त्वामेव प्रणमामीश नमस्तुभ्यं नमो नमः

আপুনিয়েই মোৰ আশ্ৰয়, আপুনিয়েই মোৰ পৰম গতি। হে ঈশ্বৰ, মই কেৱল আপোনাকেই প্ৰণাম কৰোঁ—আপোনাক নমস্কাৰ, নমো নমঃ।

Verse 150

ईश्वर उवाच । सुरश्रेष्ठ तपःश्रेष्ठ सर्वाम्नाय निधिर्भव । सृष्टेःकरणसामर्थ्यं तवास्तु मदनुग्रहात्

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ, হে তপঃশ্ৰেষ্ঠ—সকলো আম্নায় (বৈদিক পৰম্পৰা)ৰ নিধি হোৱা। মোৰ অনুগ্ৰহে সৃষ্টিকাৰ্য সম্পাদনৰ সামৰ্থ্য তোমাৰ হওক।”

Verse 160

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तीर्थानि सह सागरैः । षष्टि कोटि सहस्राणि मत्स्योदर्यां विशंति हि

অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশী তিথিত, তীৰ্থসমূহ সাগৰসমেত নিশ্চয়েই মত্স্যোদৰীত প্ৰৱেশ কৰে—ষাঠি কোটি আৰু সহস্ৰসমূহৰ পৰিমাণে।

Verse 170

केवलं भूमिभाराय जन्मिनो जन्म तस्य वै । येनानंदवने दृष्टो नोंकारः सर्वकामदः

যি জন জন্ম ধৰে, তাৰ সেই জন্ম সঁচাকৈয়ে পৃথিৱীৰ ওপৰত কেৱল ভাৰ—যদি আনন্দবনত সৰ্বকামদাতা ওঁকাৰৰ দৰ্শন নোহোৱা হয়।

Verse 180

स्कंद उवाच । ब्रह्मापि भजतेद्यापि तल्लिंगं कलशोद्भव । स्तुवन्ब्रह्म स्तवेनैव स्वात्मना विहितेन हि

স্কন্দে ক’লে: “হে কলশোদ্ভৱ অগস্ত্য! আজিও ব্ৰহ্মাই সেই লিঙ্গৰ উপাসনা কৰে, আৰু নিজৰ আত্মাই ৰচিত এই স্তৱেৰে পৰমক স্তুতি কৰে।”

Verse 182

ब्रह्मस्तवमिमं जप्त्वा त्रिकालं परिवत्सरम् । अंतकाले भवेज्ज्ञानं येन बंधात्प्रमुच्यते

এই ব্ৰহ্মস্তৱ ত্ৰিকাল জপ কৰি এক পূৰ্ণ বছৰৰ অন্তত, অন্তিম ক্ষণত সেই জ্ঞান উদয় হয়—যাৰ দ্বাৰা বন্ধনৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।