Adhyaya 33

Verse 1

अगस्त्य उवाच । स्कंदज्ञानोदतीर्थस्य माहात्म्यं वद सांप्रतम् । ज्ञानवापीं प्रशंसंति यतः स्वर्गौकसोप्यलम्

অগস্ত্য ক’লে: এতিয়া স্কন্দ-জ্ঞানোদ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য কোৱা। কিয়নো জ্ঞানৱাপীক অতি প্ৰশংসা কৰে—এনেকি স্বৰ্গবাসীয়েও তাক গুণগান কৰে।

Verse 2

स्कंद उवाच । घटोद्भव महाप्राज्ञ शृणु पापप्रणोदिनीम् । ज्ञानवाप्याः समुत्पत्तिं कथ्यमानां मयाधुना

স্কন্দ ক’লে: হে ঘটোদ্ভৱ মহাপ্ৰাজ্ঞ, শুনা—মই এতিয়া জ্ঞানৱাপীৰ পাপনাশিনী উৎপত্তিৰ কথা ক’ম।

Verse 3

अनादिसिद्धे संसारे पुरा देवयुगे मुने । प्राप्तः कुतश्चिदीशानश्चरन्स्वैरमितस्ततः

হে মুনি, অনাদি সিদ্ধ এই সংসাৰত, পুৰণি দেৱযুগত, ঈশান ক’তবাৰ পৰা আহি ইফালে-সিফালে স্বেচ্ছাই বিচৰণ কৰিছিল।

Verse 4

न वर्षंति यदाभ्राणि न प्रावर्तंत निम्रगाः । जलाभिलाषो न यदा स्नानपानादि कर्मणि

যেতিয়া মেঘে বৰষা নকৰে আৰু নদীৰ সোঁত থমকি যায়; যেতিয়া স্নান-পান আদি কৰ্মৰ বাবেও পানীৰ আকাঙ্ক্ষা নাথাকে—তেতিয়া জগত দুঃখত পতিত হয়।

Verse 5

क्षारस्वादूदयोरेव यदासीज्जलदर्शनम् । प्रथिव्यां नरसंचारे वतर्माने क्वचित्क्वचित्

যেতিয়া পৃথিৱীত মানুহৰ ঘূৰণিৰ মাজত পানীৰ দৰ্শন কেৱল কেতিয়াবা কেতিয়াবা হয়, আৰু সেয়াও কেতিয়াবা লৱণীয়া কেতিয়াবা মিঠা—তেতিয়া পানীৰ অভাৱ স্পষ্ট হয়।

Verse 6

निर्वाणकमलाक्षेत्रं श्रीमदानंदकाननम् । महाश्मशानं सर्वेषां बीजानां परमूषरम्

ই নিৰ্বাণৰ পদ্মক্ষেত্ৰ, আনন্দৰ শ্ৰীমন্ত কানন; ই সকলোৰে মহাশ্মশান, য’ত কৰ্মবীজসমূহৰ বাবে পৰম উষৰ ভূমি হয়।

Verse 7

महाशयनसुप्तानां जंतूनां प्रतिबोधकम् । संसारसागरावर्त पतज्जंतुतरंडकम्

ই মহাশয়নত নিদ্ৰিত জীৱসমূহক জাগ্ৰত কৰে; ই সংসাৰ-সাগৰৰ ঘূৰ্ণিত পতিত প্ৰাণীৰ বাবে জীৱন-তৰী।

Verse 8

यातायातातिसंखिन्न जंतुविश्राममंडपम । अनेकजन्मगुणित कर्मसूत्रच्छिदाक्षुरम्

ই অহৰহ যাতায়াতত অতিশয় ক্লান্ত জীৱসমূহৰ বাবে বিশ্ৰাম-মণ্ডপ; ই বহু জন্মে গাঁথা কৰ্মসূত্ৰ ছেদন কৰা তীক্ষ্ণ ধাৰ।

Verse 9

सच्चिदानंदनिलयं परब्रह्मरसायनम् । सुखसंतानजनकं मोक्षसाधनसिद्धिदम्

ই সচ্চিদানন্দৰ নিলয়, পৰব্ৰহ্মৰ অমৃত-ৰস; ই সুখৰ অবিচ্ছিন্ন ধাৰা জন্মায় আৰু মোক্ষসাধনৰ সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 10

प्रविश्य क्षेत्रमेतत्स ईशानो जटिलस्तदा । लसत्त्रिशूलविमलरश्मिजालसमाकुलः

তেতিয়া জটাধাৰী প্ৰভু ঈশান এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰিলে; দীপ্ত ত্ৰিশূলৰ পৰা ঝলমল কৰা নিৰ্মল ৰশ্মিজালত আৱৃত হৈ তেওঁ দিৱ্য তেজে উজ্জ্বল আছিল।

Verse 11

आलुलोके महालिंगं वैकुंठपरमेष्ठिनोः । महाहमहमिकायां प्रादुरास यदादितः

তেওঁ মহালিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে, যি বৈকুণ্ঠৰ প্ৰভু আৰু পৰমেষ্ঠী (ব্ৰহ্মা)ৰ ‘মই, মই’ অহংকাৰৰ মহাসংঘৰ্ষত আদিতে প্ৰকাশ পাইছিল।

Verse 12

ज्योतिर्मयीभिर्मालाभिः परितः परिवेष्टितम् । वृंदैर्वृंदारकर्षीणां गणानां च निरंतरम्

ই চাৰিওফালে জ্যোতিৰ মালাৰে বেষ্টিত আছিল; আৰু সদায় দেৱগণৰ দলে দলে আৰু শিৱৰ গণসমূহে নিৰন্তৰ সেৱা কৰি থাকিছিল।

Verse 13

सिद्धानां योगिनां स्तोमैरर्च्यमानं निरंतरम् । गीयमानं च गंधर्वैः स्तूयमानं च चारणैः

সিদ্ধ আৰু যোগীৰ অসংখ্য সমূহে তাক নিৰন্তৰ অৰ্চনা কৰিছিল; গন্ধৰ্বসকলে গীত গাইছিল আৰু চাৰণসকলে সদায় স্তৱ কৰিছিল।

Verse 14

अंगहारैरप्सरोभिः सेव्यमानमनेकधा । नीराज्यमानं सततं नागीभिर्मणिदीपकैः

অপ্সৰাসীসকলৰ মনোহৰ অঙ্গহাৰ নৃত্যৰে সি নানা প্ৰকাৰে সেৱিত হৈছিল; আৰু নাগীসকলে মণি-দীপক লৈ সদায় নীৰাজন কৰি আৰাধনা কৰিছিল।

Verse 15

विद्याधरीकिन्नरीभिस्त्रिकालं कृतमंडनम् । अमरीचमरीराजि वीज्यमानमितस्ततः

বিদ্যাধৰী আৰু কিন্নৰীসকলে ত্ৰিকাল সজাই তুলিছিল; আৰু অমৰীসকলৰ দীপ্ত চামৰীৰ ঝলমল শাৰী লৈ সি ইফাল-সিফালৰ পৰা বীজিত হৈছিল।

Verse 16

अस्येशानस्य तल्लिंगं दृष्ट्वेच्छेत्यभवत्तदा । स्नपयामि महल्लिंगं कलशैः शीतलैर्जलैः

তেতিয়া ঈশানৰ সেই লিঙ্গ দেখা মাত্ৰেই মনত তৎক্ষণাৎ ইচ্ছা জাগিল— “মই এই মহালিঙ্গক শীতল জলেৰে ভৰা কলশেৰে স্নপন কৰিম।”

Verse 17

चखान च त्रिशूलेन दक्षिणाशोपकंठतः । कुंडं प्रचंडवेगेन रुद्रोरुद्रवपुर्धरः

তাৰ পাছত ৰুদ্ৰ—ৰৌদ্ৰ ৰূপ ধৰি—দক্ষিণ দিশৰ কাষত ত্ৰিশূলেৰে প্ৰচণ্ড বেগে এটা কুণ্ড খনন কৰিলে।

Verse 18

पृथिव्यावरणांभांसि निष्क्रांतानि तदा मुने । भूप्रमाणाद्दशगुणैर्यैरियं वसुधावृता

তেতিয়া, হে মুনি, পৃথিৱীক ঘেৰি থকা জলসমূহ ফুটি ওলাই আহিল—যি জলে এই বসুধা আৱৃত, পৃথিৱীৰ পৰিমাণতকৈ দহগুণ অধিক।

Verse 19

तैर्जलैः स्नापयांचक्रे त्वत्स्पृष्टैरन्यदेहिभिः । तुषारैर्जाड्यविधुरैर्जंजपूकौघहारिभिः

সেই জলৰে তেওঁ স্নান কৰালে—যি আন দেহধাৰীসকলৰ বাবে অস্পৰ্শ্য; কিন্তু তোমাৰ স্পৰ্শে সিহঁত শীতল শিশিৰৰ দৰে হৈ জড়তা দূৰ কৰে আৰু মশাৰ ঝাঁক খেদাই দিয়ে।

Verse 20

सन्मनोभिरिवात्यच्छैरनच्छैर्व्योमवर्त्मवत् । ज्योत्स्नावदुज्ज्वलच्छायैः पावनैः शंभुनामवत्

সেই জল অতি নিৰ্মল আছিল—সৎ মনৰ দৰে; আকাশ-পথৰ দৰে কলংকমুক্ত; জ্যোৎস্নাৰ দৰে উজ্জ্বল, আৰু শম্ভুৰ নামৰ দৰে পবিত্ৰকাৰী।

Verse 21

पीयूषवत्स्वादुतरैः सुखस्पर्शैर्गवांगवत् । निष्पापधीवद्गंभीरैस्तरलैः पापिशर्मवत्

অমৃততকৈও মিঠা, স্পৰ্শত সুখদায়ক—গাইৰ অঙ্গৰ দৰে; পাপহীন বুদ্ধিৰ দৰে গভীৰ, আৰু কোমল স্ৰোতে বোৱা—পাপীকেও শান্তি দানকাৰী।

Verse 22

विजिताब्जमहागंधैः पाटलामोदमोदिभिः । अदृष्टपूर्वलोकानां मनोनयनहारिभिः

সুগন্ধত সিহঁতে পদ্মৰ মহাগন্ধকো জয় কৰিছিল, পাটলা ফুলৰ সুবাসে মন মোহিত কৰিছিল; আগতে নেদেখা লোকসমূহৰ মন আৰু নয়ন হৰণকাৰী আছিল।

Verse 23

अज्ञानतापसंतप्त प्राणिप्राणैकरक्षिभिः । पंचामृतानां कलशैः स्नपनातिफलप्रदैः

অজ্ঞানৰ তাপে দগ্ধ প্ৰাণীসকলৰ প্ৰাণবায়ুৰ একমাত্ৰ ৰক্ষক, পঞ্চামৃতৰ কলহসমূহেৰে তেওঁ স্নান কৰালে—যি স্নান অতি মহৎ ফল দান কৰে।

Verse 24

श्रद्धोपस्पर्शि दृदयलिंग त्रितयहेतुभिः । अज्ञानतिमिरार्काभैर्ज्ञानदान निदायकैः

শ্ৰদ্ধাৰে স্পৰ্শিত কৰ্মসমূহে—পূজাৰ ত্ৰিবিধ লক্ষণৰ কাৰণস্বৰূপ—আৰু অজ্ঞানৰ তিমিৰ নাশ কৰা সূৰ্যসম দীপ্তিমান জ্ঞান-দানৰ দ্বাৰা,

Verse 25

विश्वभर्तुरुमास्पर्शसुखातिसुखकारिभिः । महावभृथसुस्नान महाशुद्धिविधायिभिः

বিশ্বভৰ্ত্তা প্ৰভুৰ ওপৰত উমাৰ স্পৰ্শে যি পৰম সুখ দান কৰে তেনে কৰ্মসমূহে, আৰু মহাশুদ্ধি বিধানকাৰী উৎকৃষ্ট মহা-অৱভৃথ স্নানৰ দ্বাৰা—

Verse 26

सहस्रधारैः कलशैः स ईशानो घटोद्भव । सहस्रकृत्वः स्नपयामास संहृष्टमानसः

তেতিয়া ঈশানে, হে ঘটোদ্ভৱ অগস্ত্য, আনন্দিত চিত্তে, সহস্ৰ ধাৰা বোৱাই দিয়া কলশসমূহেৰে (প্ৰভুক) পুনঃ পুনঃ—সহস্ৰবাৰ—স্নপন কৰালে।

Verse 27

ततः प्रसन्नो भगवान्विश्वात्मा विश्वलोचनः । तमुवाच तदेशानं रुद्रं रुद्रवपुर्धरम्

তাৰ পাছত বিশ্বাত্মা, বিশ্বলোচন ভগৱান প্ৰসন্ন হ’ল আৰু সেই ঈশানক ক’লে—সেই ৰুদ্ৰক, যি ৰুদ্ৰৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 28

तव प्रसन्नोस्मीशान कर्मणानेन सुव्रत । गुरुणानन्यपूर्वेण ममातिप्रीतिकारिणा

“হে ঈশান, এই কৰ্মৰ দ্বাৰা মই তোমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন, হে সুৱ্ৰত! গুৰুৰ দৰে সেৱাৰে—যাৰ পূৰ্বে তুলনা নাই—তুমি মোক অতিশয় প্ৰীতি দান কৰিলা।”

Verse 29

ततस्त्वं जटिलेशान वरं ब्रूहि तपोधन । अदेयं न तवास्त्यद्य महोद्यमपरायण

তেতিয়া তুমি, হে জটাধাৰী ঈশান, বৰ কোৱা; হে তপোধন! আজি তোমাৰ বাবে একো ‘অদেয়’ নহয়, হে মহা-উদ্যমত পৰায়ণ।

Verse 30

ईशान उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरयोग्योस्म्यहं यदि । तदेतदतुलं तीर्थं तव नाम्नास्तु शंकर

ঈশান ক’লে: যদি তুমি প্ৰসন্ন হওঁ, হে দেৱেশ, আৰু যদি মই বৰৰ যোগ্য হওঁ, তেন্তে এই অতুল তীৰ্থ তোমাৰ নামেই হওক, হে শংকৰ।

Verse 31

विश्वेश्वर उवाच । त्रिलोक्यां यानि तीर्थानि भूर्भुवःस्वः स्थितान्यपि । तेभ्योखिलेभ्यस्तीर्थेभ्यः शिवतीर्थमिदं परम्

বিশ্বেশ্বৰ ক’লে: ত্ৰিলোকত—ভূ, ভুৱঃ আৰু স্বঃত—যিমান তীৰ্থ আছে, সেই সকলো তীৰ্থৰ ওপৰত এই শিৱ-তীৰ্থই পৰম।

Verse 32

शिवज्ञानमिति ब्रूयुः शिवशब्दार्थचिंतकाः । तच्च ज्ञानं द्रवीभूतमिह मे महिमोदयात्

যিসকলে ‘শিৱ’ শব্দৰ অৰ্থ চিন্তা কৰে, তেওঁলোকে তাক ‘শিৱ-জ্ঞান’ বুলিয়ে কয়। আৰু মোৰ মহিমাৰ উদয়ত সেই জ্ঞানেই ইয়াত যেন দ্ৰৱীভূত হৈ প্ৰকাশ পাইছে।

Verse 33

अतो ज्ञानोद नामैतत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । अस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

সেয়ে এই তীৰ্থৰ নাম ‘জ্ঞানোদ’—ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত। ইয়াৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 34

ज्ञानोदतीर्थसंस्पर्शादश्वमेधफलं लभेत् । स्पर्शनाचमनाभ्यां च राजसूयाश्वमेधयोः

জ্ঞানোদা নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থ স্পৰ্শ কৰিলেই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ পুণ্য লাভ হয়। আৰু তাৰ স্পৰ্শ আৰু আচমন (জল গ্ৰহণ) কৰিলে ৰাজসূয় আৰু অশ্বমেধ—উভয় যজ্ঞৰ ফল প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 35

फल्गुतीर्थे नरः स्नात्वा संतर्प्य च पितामहान् । यत्फलं समवाप्नोति तदत्र श्राद्धकर्मणा

ফল্গু তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু পিতৃসকলক সন্তৰ্পণ কৰি মানুহে যি পুণ্যফল লাভ কৰে, সেই একে ফল ইয়াত শ্ৰাদ্ধকর্ম সম্পাদন কৰিলেই প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 36

गुरुपुष्यासिताष्टम्यां व्यतीपातो यदा भवेत् । तदात्र श्राद्धकरणाद्गयाकोटिगुणं भवेत्

যেতিয়া গুৰু (বৃহস্পতী) আৰু পুষ্য নক্ষত্ৰত কৃষ্ণ অষ্টমীত ব্যতীপাত যোগ ঘটে, তেতিয়া ইয়াত শ্ৰাদ্ধ কৰিলেই গয়াৰ পুণ্যতকৈ কোটিগুণ অধিক ফল হয়।

Verse 37

यत्फलं समवाप्नोति पितॄन्संतर्प्य पुष्करे । तत्फलं कोटिगुणितं ज्ञानतीर्थे तिलोदकैः

পুষ্কৰত পিতৃসকলক সন্তৰ্পণ কৰি যি পুণ্যফল লাভ হয়, সেই একে ফল জ্ঞানতীৰ্থত তিলজল অৰ্পণ কৰিলে কোটিগুণ বৃদ্ধি পায়।

Verse 38

सन्निहत्यां कुरुक्षेत्रे तमोग्रस्ते विवस्वति । यत्फलं पिंडदानेन तज्ज्ञानोदे दिने दिने

কুৰুক্ষেত্ৰত সন্নিহত্যা উপলক্ষে, যেতিয়া সূৰ্য গ্ৰহণে অন্ধকাৰগ্ৰস্ত হয়, পিণ্ডদানৰ দ্বাৰা যি পুণ্যফল লাভ হয়—সেই একে ফল জ্ঞানোদাত দিনে দিনে প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 39

पिंडनिर्वपणं येषां ज्ञानतीर्थे सुतैः कृतम् । मोदंते शिवलोके ते यावदाभूतसंप्लवम्

যিসকলৰ বাবে পুত্ৰসকলে জ্ঞানতীৰ্থত পিণ্ড-দান কৰিলে, তেওঁলোক শিৱলোকত আনন্দ কৰে, যেতিয়ালৈকে মহাপ্ৰলয় ন ঘটে।

Verse 40

अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः । प्रातः स्नात्वाथ पीतांभस्त्वंतर्लिंगमयो भवेत्

অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশী তিথিত উত্তম নৰে উপবাস কৰিব। প্ৰভাতে স্নান কৰি জল পান কৰিলে, তেওঁ অন্তৰত লিঙ্গময়—শিৱময় হয়।

Verse 41

एकादश्यामुपोष्यात्र प्राश्नाति चुलुकत्रयम् । हृदये तस्य जायंते त्रीणि लिंगान्यसंशयम्

ইয়াত একাদশী তিথিত উপবাস কৰি তিন চুলুক জল গ্ৰহণ কৰিব। তাৰ হৃদয়ত নিঃসন্দেহে তিনিটা লিঙ্গ উদ্ভৱ হয়।

Verse 42

ईशानतीर्थे यः स्नात्वा विशेषात्सोमवासरे । संतर्प्य देवर्षि पितॄन्दत्त्वा दानम स्वशक्तितः

যি ঈশানতীৰ্থত স্নান কৰে—বিশেষকৈ সোমবাৰে—দেৱ, ঋষি আৰু পিতৃসকলক সন্তৰ্পণ কৰি, আৰু নিজ শক্তি অনুসাৰে দান দি,

Verse 43

ततः समर्च्य श्रीलिंगं महासंभारविस्तरैः । अत्रापि दत्त्वा नानार्थान्कृतकृत्योभवेन्नरः

তাৰ পাছত মহাসামগ্ৰী আৰু বিস্তৃত উপচাৰে শ্ৰীলিঙ্গক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, ইয়াতো নানাবিধ দান দি, নৰ কৃতকৃত্য হয়—তাৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ হয়।

Verse 44

उपास्य संध्यां ज्ञानोदे यत्पापं काललोपजम् । क्षणेन तदपाकृत्य ज्ञानवाञ्जायते द्विजः

জ্ঞানোদত সন্ধ্যা-উপাসনা কৰিলে, সময়-অবহেলাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা যি পাপ, সেয়া ক্ষণতে নাশ হয়; আৰু দ্বিজ সত্য জ্ঞানত সমৃদ্ধ হয়।

Verse 45

शिवतीर्थमिदं प्रोक्तं ज्ञानतीर्थमिदं शुभम् । तारकाख्यमिदं तीर्थं मोक्षतीर्थमिदं धुवम्

ইয়াক শিৱ-তীৰ্থ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; এই শুভ স্থান জ্ঞান-তীৰ্থ। এই তীৰ্থ ‘তাৰক’ নামে খ্যাত, আৰু নিশ্চয়েই মোক্ষ দানকাৰী তীৰ্থ।

Verse 46

स्मरणादपि पापौघो ज्ञानोदस्य क्षयेद्ध्रुवम् । दर्शनात्स्पर्शनात्स्नानात्पानाद्धर्मादिसंभवः

জ্ঞানোদক কেৱল স্মৰণ কৰিলেও পাপৰ মহাস্ৰোত নিশ্চয় ক্ষয় হয়। তাৰ দৰ্শন, স্পৰ্শ, তাত স্নান আৰু জল পান কৰিলে ধৰ্ম আদি শুভ ফল উদ্ভৱ হয়।

Verse 47

डाकिनीशाकिनी भूतप्रेतवेतालराक्षसाः । ग्रहाः कूष्मांडझोटिंगाः कालकर्णी शिशुग्रहाः

ডাকিনী আৰু শাকিনী; ভূত, প্ৰেত, বেতাল আৰু ৰাক্ষস; দুষ্ট গ্ৰহ; কূষ্মাণ্ড আৰু ঝোটিঙা; কালকাৰ্ণী আৰু শিশুগ্ৰহ—

Verse 48

ज्वरापस्मारविस्फोटद्वितीयकचतुर्थकाः । सर्वे प्रशममायांति शिवर्तार्थजलेक्षणात्

জ্বৰ, অপস্মাৰ, বিস্ফোট, আৰু দ্বিতীয়-চতুৰ্থ দিনত পুনৰ ঘূৰি অহা জ্বৰ—সকলো শিৱর্তার্থৰ জল দৰ্শন কৰাতেই শান্ত হয়।

Verse 49

ज्ञानोदतीर्थपानीयैर्लिंगं यः स्नापयेत्सुधीः । सर्वतीर्थोदकैस्तेन ध्रुवं संस्नापितं भवेत्

যি সুবুদ্ধি ভক্তে জ্ঞানোদা তীৰ্থৰ পানীৰে শিৱলিঙ্গ স্নান কৰায়, সি নিশ্চয়েই সকলো তীৰ্থৰ জলৰে তাত অভিষেক কৰিল বুলি গণ্য হয়।

Verse 50

ज्ञानरूपोह मेवात्र द्रवमूर्तिं विधाय च । जाड्यविध्वंसनं कुर्यां कुर्यां ज्ञानोपदेशनम्

‘মই নিজেই জ্ঞান-স্বৰূপ; ইয়াত দ্ৰৱ-মূৰ্তি ধাৰণ কৰি মই জড়তা বিনাশ কৰিম আৰু সত্য জ্ঞানৰ উপদেশ দিম।’

Verse 51

इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । कृतकृत्यमिवात्मानं सोप्यमंस्तत्रिशूलभृत्

এইদৰে বৰ দান কৰি শম্ভু তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল; ত্ৰিশূলধাৰীজনে নিজক কৃতকৃত্য, যেন কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হ’ল, বুলি ভাবিলে।

Verse 52

ईशानो जटिलो रुद्रस्तत्प्राश्य परमोदकम् । अवाप्तवान्परं ज्ञानं येन निर्वृतिमाप्तवान्

জটা-ধাৰী ৰুদ্ৰ ঈশানে সেই পৰম উদক পান কৰি পৰম জ্ঞান লাভ কৰিলে, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ পূৰ্ণ শান্তি লাভ কৰিলে।

Verse 53

स्कंद उवाच । कलशोद्भव चित्रार्थमितिहासं पुरातनम् । ज्ञानवाप्यां हि यद्वृत्तं तदाख्यामि निशामय

স্কন্দে ক’লে: ‘হে কলশোদ্ভৱ! শুনা। জ্ঞানবাপীত যি ঘটিছিল, সেই আশ্চৰ্য প্ৰাচীন ইতিবৃত্ত মই বৰ্ণনা কৰোঁ।’

Verse 54

हरिस्वामीति विख्यातः काश्यामासीद्विजः पुरा । तस्यैका तनया जाता रूपेणाऽप्रतिमा भुवि

প্ৰাচীন কালত কাশীত হৰিস্বামী নামে খ্যাত এজন দ্বিজ বাস কৰিছিল। তেওঁৰ একমাত্ৰ কন্যা জন্মিল, যাৰ ৰূপ পৃথিৱীত অতুলনীয় আছিল।

Verse 55

न समा शीलसंपत्त्या तस्या काचन भूतले । कलाकलापकुशला स्वरेणजितकोकिला

ভূমণ্ডলত শীল-সম্পত্তিত তেনেকুৱা সমান কোনো নাৰী নাছিল। কলাৰ সমগ্ৰ সমাহাৰত নিপুণ, কণ্ঠ-মাধুৰ্যত সি কোকিলাকো জয় কৰিছিল।

Verse 56

न नारी तादृगस्तीह ना भरी किन्नरी न च । विद्याधरी न नो नागी गंधर्वी नासुरी न च

ইয়াত তেনেকুৱা নাৰী কোনো নাই—ন দেবকন্যা, ন কিন্নৰী। ন বিদ্যাধৰী, ন নাগী, ন গন্ধৰ্বী, ন অসুৰীও তেনেকুৱা সমান হ’ব নোৱাৰে।

Verse 57

निर्वाणनरसिंहोयं भक्तनिर्वाणकारणम् । मणिप्रदीपनागोयं महामणिविभूषणः

এই নৰসিংহেই মুক্তিদাতা—ভক্তসকলৰ নিৰ্বাণৰ মূল কাৰণ। এই নাগ মণিৰ প্ৰদীপৰ দৰে দীপ্তিমান, মহামণিৰ অলংকাৰে বিভূষিত।

Verse 58

तदास्य शरणं यातो मन्ये दर्शभयाच्छशी । दिवापि न त्यजेत्तां तु त्रस्तश्चंडमरीचितः

মোৰ মতে, নিজৰ দীপ্তিত পৰাভূত হোৱাৰ ভয়তে চন্দ্ৰও যেন তাইৰ শৰণ লৈছে। দিনতো সি তাইক নেড়ে নাযায়, সূৰ্যৰ তীব্ৰ কিৰণত আতংকিত হৈ।

Verse 59

तद्भ्रूर्भ्रमरराजीव गंडपत्रलतांतरे । उदंचन्न्यंचदुड्डीन गतेरभ्यासभाजिनी

তাইৰ ভ্ৰূ—ৰাজভ্ৰমৰৰ দৰে—গালৰ লতা-সদৃশ পাতৰ মাজত উঠি-নামি দৌৰি ফুৰে, যেন দ্ৰুত উৰণৰ কৌশল অনুশীলন কৰি আছে।

Verse 60

तच्चारुलोचनक्षेत्रे विचरंतौ च खंजनौ । सदैव शारदीं प्रीतिं निर्विशेते निजेच्छया

তাইৰ মনোহৰ নয়নৰ ক্ষেত্ৰত যেন দুটা খঞ্জন পাখি বিচৰণ কৰে; আৰু নিজ ইচ্ছাৰে সদায় শাৰদীয় আনন্দ-প্ৰীতিত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 61

सुदत्या रदनश्रेणी छेदेषु विषमेषुणा । विहिता कांचनी रेखा क्वेंदावेतावती कला

তাইৰ সুশোভিত দন্তশ্ৰেণী—যদিও ফাঁকবোৰ অসম—এনে লাগিল যেন তীক্ষ্ণ বাণে তাত সোনালী ৰেখা আঁকি থৈছে। চন্দ্ৰৰ ক’ত এনে কলা?

Verse 62

प्रायो मदन भूपाल हर्म्य रत्नांतरे शुभे । जितप्रवालसुच्छाये तस्या रदनवाससी

হে ৰাজন, সেই কন্যাৰ দন্ত আৰু ওষ্ঠ যেন মদন-ভূপালৰ শুভ ৰত্নময় প্ৰাসাদ—ভিতৰত দীপ্তিমান, আৰু বৰ্ণত উজ্জ্বল প্ৰবালকো জয় কৰে।

Verse 63

स्वर्गे मर्त्ये च पाताले नैषा रेखा क्वचित्स्त्रियाम् । तत्कंठरेखात्रितय व्याजेन शपते स्मरः

স্বৰ্গে, মর্ত্যে বা পাতালত কোনো নাৰীত এনে ৰেখা কেতিয়াও দেখা নাযায়। আৰু তাইৰ কণ্ঠৰ তিনিটা ৰেখাৰ অজুহাতে স্মৰ (কামদেৱ) যেন শপথ কৰে।

Verse 64

शंके चित्त भुवो राज्ञो लसत्पटकुटीद्वयम् । अनर्घ्यरत्नकोशाढ्यं तम्या वक्षोरुहद्वयम्

মোৰ সন্দেহ হয়, কামৰাজৰ নিজ বাসস্থানেই যেন এই দুটা দীপ্ত বস্ত্ৰ-মণ্ডপত পৰিণত হৈছে—তাইৰ দুটা স্তন—অমূল্য ৰত্নৰ ভঁৰালৰে সমৃদ্ধ যেন।

Verse 65

अनंगभू नियमतोऽदृश्ये मध्ये नतभ्रुवः । रोमालीलक्षिकामूर्ध्वामिव यष्टिं विधिर्व्यधात्

সংযমিত নিয়মে বিধাতাই তাইৰ মধ্যভাগ ইমান সূক্ষ্ম কৰি গঢ়িলে যে প্ৰায় অদৃশ্য—এটা সৰু দণ্ডৰ দৰে—আৰু তাৰ ওপৰত ৰোমাৱলীৰ ৰেখা যেন চিহ্নৰূপে অঙ্কিত।

Verse 66

तस्या नाभीदरीं प्राप्य कंदर्पोऽनंगता गतः । पुनः प्राप्तुमिवांगानि तप्यते परमं तपः

তাইৰ নাভিৰ গহ্বৰলৈ গৈ কন্দৰ্প পুনৰ ‘অনঙ্গ’—দেহহীন—হ’ল; যেন নিজৰ অঙ্গ পুনৰ লাভ কৰিবলৈ, সি পৰম তপস্যা কৰে।

Verse 67

गुरुणैतन्नितंबेन महामन्मथ दीक्षया । भुवि के के युवानो न स्वाधीना प्रापितादृशाम्

সেই বিস্তৃত নিতম্বৰ গুৰুভাৰে—মহামন্মথৰ দীক্ষাৰ দৰে—পৃথিৱীত কোন কোন যুবক আছে, যি এনে দৰ্শনৰ অধীন নহয়?

Verse 68

ऊरुस्तंभेन चैतस्याः स्तंभवत्कस्यनो मनः । तस्तंभेन मुने वापि सुवृत्तेन सुवर्तनम्

তাইৰ উৰুদ্বয়ৰ স্তম্ভসদৃশ দৃঢ়তাই কাৰ মনক স্তম্ভিত, নিশ্চল নকৰে? সেই ‘স্তম্ভ’ৰ প্ৰভাৱত মুনিৰো সুস্থিৰ গতি ডলিব পাৰে।

Verse 69

पादांगुष्ठनखज्योतिः प्रभया कस्य न प्रभा । विवेकजनिताऽध्वंसि मुने तस्या मृगीदृशः

তাইৰ ডাঙৰ আঙুঠিৰ নখৰ জ্যোতিৰ প্ৰভাত কোনৰ দীপ্তি নুমাই নাযায়? হে মুনি, সেই মৃগনয়নী কন্যাৰ বিবেক-জনিত দৃঢ় সংকল্পে সৰু সৰু মোহ ভাঙি পেলায়।

Verse 70

सा प्रत्यहं ज्ञानवाप्यां स्नायं स्नायं शिवालये । संमार्जनादि कर्माणि कुरुतेऽनन्यमानसा

সেই কন্যাই প্ৰতিদিন জ্ঞান-ৱাপীত পুনঃপুনঃ স্নান কৰে, আৰু শিৱালয়ত ঝাড়ু দিয়া আদি পৰিচৰ্যা-কর্ম অনন্যচিত্তে সম্পাদন কৰে।

Verse 71

तत्पादप्रतिबिंबेषु रेखा शष्पांकुरं चरन् । नान्यद्वनांतरं याति काश्यां यूनां मनोमृगः

তাইৰ পদ-প্ৰতিবিম্বত দেখা ৰেখাবোৰৰ কোমল অঙ্কুৰ চৰি, কাশীৰ যুবকৰ মন-মৃগ আন কোনো বনান্তৰ পথলৈ নাযায়।

Verse 72

तदास्य पंकजं हित्वा यूनां नेत्रालिमालया । न लतांतरमासेवि अप्यामोदप्रसूनयुक्

তাইৰ মুখ-পঙ্কজ এৰি, যুবকৰ নয়ন-ভ্ৰমৰ মালাই সুগন্ধি পুষ্পে ভৰা আন কোনো লতাকো আশ্ৰয় নলয়।

Verse 73

सुलोचनापि सा कन्या प्रेक्षेतास्यं न कस्यचित् । सुश्रवा अपि सा बाला नादत्ते कस्यचिद्वचः

সুলোচনা হ’লেও সেই কন্যাই কাকো মুখলৈ নাচায়; সুশ্ৰবা হ’লেও সেই বালাই কাকো কথাক (প্ৰণয়-প্ৰস্তাৱ) গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 74

सुशीला शीलसंपन्ना रहस्तद्विरहातुरैः । प्रार्थितापि सुरूपाढ्यैर्नाभिलाषं बबंध सा

সুশীলা গুণ-শীলসম্পন্না আছিল। গোপনে সুৰুপ যুৱকে, তাইৰ বিৰহত কাতৰ হৈও, প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল; তথাপি তাই কাকো কামনাৰে নাবান্ধিলে।

Verse 75

धनैस्तस्याजनेतापि युवभिः प्रार्थितो बहु । नाशकत्तां सुलीलां सदातुं शीलोर्जितश्रियम्

ধন আগবঢ়োৱা বহু যুৱকে বাৰে বাৰে প্ৰাৰ্থনা কৰিলেও, তাইৰ পিতাই সেই সুলীলাক দান কৰিব নোৱাৰিলে; কিয়নো তাইৰ দীপ্তি শীল আৰু গুণৰ পৰা উদ্ভূত আছিল।

Verse 76

ज्ञानोदतीर्थभजनात्सा सुशीला कुमाग्किा । बहिरंतस्तदाऽद्राक्षीत्सर्वलिंगमयं जगत

জ্ঞানোদ তীৰ্থত ভজন-উপাসনা কৰি কুমাৰী সুশীলাই তেতিয়া ভিতৰে-বাহিৰে সমগ্ৰ জগত শিৱৰ লিঙ্গ-স্বরূপে ব্যাপ্ত বুলি দৰ্শন কৰিলে।

Verse 77

कदाचिदेकदा तां तु प्रसुप्तां सदनांगणे । मोहितो रूपसंपत्त्या कश्चिद्विद्याधरोऽहरत्

এদিন এবাৰ, তাই ঘৰৰ চোতালত শুই থাকোঁতে, তাইৰ ৰূপ-সম্পদত মোহিত এজন বিদ্যাধৰে তাইক হৰণ কৰি নিলে।

Verse 78

व्योमवर्त्मनितां रात्रौ यावन्मलयपर्वतम् । स निनीषति तावच्च विद्युन्माली समागतः

ৰাতি আকাশ-পথে তাইক লৈ গৈ, মলয় পৰ্বতলৈ নিবলৈ উদ্যত হওঁতেই, সেই মুহূর্ততে বিদ্যুন্মালী আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 79

राक्षसो भीषणवपुः कपालकृतकुंडलः । वसारुधिरलिप्तांगः श्मश्रुलः पिंगलोचनः

এটি ভয়ংকৰ দেহধাৰী এক ৰাক্ষস প্ৰকাশ পালে—কপালৰ পৰা গঢ়া কুণ্ডল পিন্ধা, চৰ্বি আৰু ৰক্তে লিপ্ত অংগ, দাড়িওৱালা, পিঙ্গল নয়নধাৰী।

Verse 80

राक्षस उवाच । ममदृग्गोचरं यातो विद्याधरकुमारक । अद्य त्वामेतया सार्धं प्रेषयामि यमालयम्

ৰাক্ষসে ক’লে: “হে বিদ্যাধৰ কুমাৰ! তুমি মোৰ দৃষ্টিগোচৰলৈ আহিলা। আজি মই তোমাক—এই নাৰীৰ সৈতে—যমালয়লৈ পঠাম।”

Verse 81

इति श्रुत्वाथ सा वाक्यं व्याघ्राघ्राता मृगी यथा । चकंपेऽतीव संभीता कदलीदलवन्मुहुः

সেই বাক্য শুনি তাই নাৰীজনী অতিশয় ভীত হ’ল; যেন বাঘে ঘ্ৰাণ লোৱা মৃগী, তেনেকৈ সি কদলীপত্ৰৰ দৰে বাৰে বাৰে কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 82

निजघान त्रिशूलेन रक्षो विद्याधरं च तम् । विद्याधरकुमारोपि नितरां मधुराकृतिः

সেই ৰাক্ষসে ত্ৰিশূলেৰে সেই বিদ্যাধৰক আঘাত কৰিলে। আৰু বিদ্যাধৰ কুমাৰো—অতিশয় মধুৰ আৰু মনোহৰ আকৃতিৰ হ’লেও—যুদ্ধত নামি পৰিল।

Verse 83

तद्भीषणत्रिशूलेन भिन्नोस्को महाबलः । जघान मुष्टिघातेन वज्रपातोपमेन तम्

সেই ভীষণ ত্ৰিশূলেৰে বুকু ফাটি গ’লেও, মহাবলীজনাই বজ্ৰপাত সদৃশ মুষ্টিঘাতেৰে তাক আঘাত কৰিলে।

Verse 84

नरमांसवसामत्तं विद्युन्मालिनमाहवे । चूर्णितो मुष्टिपातेन सोऽपतद्वसुधातले

যুদ্ধক্ষেত্ৰত নৰমাংস আৰু চৰ্বিৰে উন্মত্ত বিদ্যুন্মালিন মুঠিৰ এক প্ৰচণ্ড আঘাতত চূর্ণ-বিচূর্ণ হৈ পৃথিৱীত ঢলি পৰিল।

Verse 85

राक्षसो मृत्युवशगो वज्रेणेव महीधरः । विद्याधरोपि तच्छूलघातेन विकलीकृतः

সেই ৰাক্ষসটো বজ্ৰৰ আঘাতত পৰ্বতৰ দৰে মৃত্যুৰ মুখত পৰিল; আৰু বিদ্যাধৰো সেই শূলৰ আঘাতত বিকল হৈ পৰিল।

Verse 86

उवाच गद्गदं वाक्यं विघूर्णित विलोचनः । प्रिये मुधा समानीता सुशित्यर्धोक्तिमुच्चरन्

যন্ত্ৰণাত চকু ঘূৰাই তেওঁ গদগদ কণ্ঠেৰে ভঙা ভঙা মাতেৰে ক’লে: 'প্ৰিয়া, তোমাক ইয়ালৈ অনাহকত অনা হ’ল...'

Verse 87

जहौ प्राणान्रणे वीरस्तां प्रियां परितः स्मरन्

সেই বীৰজন ৰণক্ষেত্ৰত চাৰিওফালে তেওঁৰ প্ৰিয়াক স্মৰণ কৰি প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 88

अनन्यपूर्वसंस्पर्श सुखं समनुभूय सा । तमेव च पतिं मत्वा चक्रे शोकाग्निसात्तनुम्

পূৰ্বে কেতিয়াও অনুভৱ নকৰা স্পৰ্শৰ সুখ অনুভৱ কৰি, তাই কেৱল তেওঁকেই স্বামী বুলি মানি ল’লে আৰু নিজৰ শৰীৰটো শোকৰ জুইত আহুতি দিলে।

Verse 89

लिंगत्रयशरीरिण्यास्तस्याः सान्निध्यतः स हि । दिव्यं वपुः समासाद्य राक्षसस्त्रिदिवं ययौ

তিন লিঙ্গ-শৰীৰ ধাৰিণী সেই দেৱীৰ সান্নিধ্য মাত্ৰতেই সেই ৰাক্ষসে দিব্য দেহ লাভ কৰি ত্ৰিদিৱ, স্বৰ্গলোকলৈ গ’ল।

Verse 90

रणे पणीकृतप्राणो विद्याधरसुतोपि सः । अंते प्रियां स्मरन्प्राप जनुर्मलयकेतुतः

ৰণত প্ৰাণকেই পণ কৰি যুঁজ দিয়া, বিদ্যাধৰৰ পুত্ৰ হোৱা সত্ত্বেও, অন্তত প্ৰিয়াক স্মৰণ কৰি সি মলয়কেতুৰ দ্বাৰা জন্ম লাভ কৰিলে।

Verse 91

ध्यायंती सापि तं बाला विद्याधरकुमारकम् । विरहाग्नौ विसृष्टासुः कर्णाटे जन्मभागभूत्

সেই কিশোৰীও সেই বিদ্যাধৰ কুমাৰক ধ্যান কৰি থাকিল; বিৰহৰ অগ্নিত প্ৰাণ বিসৰ্জন কৰি, সি কৰ্ণাটত জন্ম ল’বলৈ নিয়তি লাভ কৰিলে।

Verse 92

सुतो मलयकेतोस्तां कालेन परिणीतवान् । माल्यकेतुरनंगश्रीः पित्रा दत्तां कलावतीम्

সময় গ’লে মলয়কেতুৰ পুত্ৰ—অনঙ্গৰ শ্ৰীতে দীপ্ত মাল্যকেতু—পিতৃয়ে দত্তা কলাৱতীক বিবাহ কৰিলে।

Verse 93

सापि प्राग्वासनायोगाल्लिंगार्चनरता सती । हित्वा मलयजक्षोदं विभूतिं बह्वमंस्त वै

পূৰ্বজন্মৰ বাসনাৰ যোগে সেয়ো পতিব্ৰতা সতী লিঙ্গাৰ্চনত ৰতা আছিল; চন্দনৰ গুঁড়া ত্যাগ কৰি, সি বিভূতি (পবিত্ৰ ভস্ম)কেই অতি মূল্যৱান বুলি মানিলে।

Verse 94

मुक्ता वैदूर्य माणिक्य पुष्परागेभ्य एव सा । मेने रुद्राक्षनेपध्यमनर्घ्यं गर्भसुंदरी

গৰ্ভসুন্দৰীয়ে মুক্তা, বৈদূৰ্য, মাণিক্য আৰু পুষ্পৰাগতকৈও অধিক অমূল্য বুলি ৰুদ্ৰাক্ষ-মণিৰ অলংকাৰক গণ্য কৰিলে।

Verse 95

कलावती माल्यकेतुं पतिं प्राप्य पतिव्रता । अपत्यत्रितयं लेभे दिव्यभोगसमृद्धिभाक्

কলাৱতীয়ে মাল্যকেতুক স্বামী ৰূপে পাই পতিৱ্ৰতা ধৰ্মত অটল থাকিল; তেখেতে তিনিটা সন্তান লাভ কৰিলে আৰু দিৱ্য ভোগ-সমৃদ্ধি উপভোগ কৰিলে।

Verse 96

एकदा कश्चिदौदीच्यो माल्यकेतुं नरेश्वरम् । चित्रकृच्चित्रपटिकां चित्रां दर्शितवानथ

এদিন উত্তৰ দেশৰ এজন চিত্ৰকাৰ এজনে নৰেশ্বৰ মাল্যকেতুক এক আশ্চৰ্য চিত্ৰিত পটিকা (চিত্ৰপট) দেখুৱালে।

Verse 97

सर्वसौंदर्यनिलया सर्वलक्षणसत्खनिः । अधिशेते ध्रुवं ध्वांतं तन्मौलिं ब्रध्न साध्वसात्

সকলো সৌন্দৰ্যৰ নিবাস, সকলো শুভ লক্ষণৰ সত্য খনি সেই নাৰীয়ে হঠাৎ ভয়ত দেখিলে—তাঁৰ মুকুটত এক স্থিৰ অন্ধকাৰ যেন শুই আছে।

Verse 98

मुहुर्मुहुः प्रपश्यंती रहसि प्राणदेवताम् । विसस्मार स्वमपि च समाधिस्थेव योगिनी

নিঃসঙ্গতাত প্ৰাণদেৱতাক বাৰে বাৰে দেখি থাকোঁতে, তেখেতে নিজৰকো পাহৰি গ’ল—সমাধিস্থ যোগিনীৰ দৰে।

Verse 99

क्षणमुन्मील्य नयने कृत्वा नेत्रातिथिं पटीम् । तर्जन्यग्रमथोत्क्षिप्य स्वात्मानं समबोधयत्

তাই ক্ষণেকৰ বাবে নয়ন মেলি, চিত্ৰাঙ্কিত পটখনক দৃষ্টিৰ ‘অতিথি’ কৰি ল’লে; তাৰ পাছত তৰ্জনী আঙুলিৰ আগ উঠাই নিজকে পুনৰ সজাগ কৰিলে।

Verse 100

संभेदोयमसे रम्य उपलोलार्कमग्रतः । उपश्रीकेशवपदं वरणैषा सरिद्वरा

“এইটো অতি ৰমণীয় সঙ্গম; পানীত কঁপা কঁপা সূৰ্যৰ প্ৰতিবিম্ব দেখা যায়। ইয়াত কেশৱৰ ‘পদচিহ্ন’ শোভা পাইছে; আৰু এই উত্তম নদীৰ নাম ‘ৱৰণা’।”

Verse 110

तृणीकृत्य निजं देहं यत्र राजर्षिसत्तमः । हरिश्चंद्रः सपत्नीको व्यक्रीणाद्भूरयं हि सा

এইয়াই সেই স্থান, য’ত ৰাজর্ষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ হৰিশ্চন্দ্ৰে—পত্নীসহ—নিজ দেহক তৃণসম জ্ঞান কৰি নিজকে বিক্ৰী কৰিছিল।

Verse 120

एषा मत्स्योदरी रम्या यत्स्नातो मानवोत्तमः । मातुर्जातूदरदरीं न विशेदेष निश्चयः

এই মনোমোহা তীৰ্থ ‘মৎস্যোদৰী’; যি উত্তম মানুহে ইয়াত স্নান কৰে, সি পুনৰ কেতিয়াও মাতৃগৰ্ভৰ দৰাত প্ৰৱেশ নকৰে—এইটো নিশ্চিত।

Verse 130

चतुर्वेदेश्वरश्चैष चतुर्वेदधरो विधिः । लभेद्यद्वीक्षणाद्विप्रो वेदाध्ययनजं फलम्

এইয়াই চাৰিবেদৰ ঈশ্বৰ—চাৰিবেদধাৰী বিধাতা ব্ৰহ্মা। কেৱল তেওঁৰ দৰ্শনেই এজন ব্ৰাহ্মণক বেদ অধ্যয়নৰ পৰা জন্মা ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 140

वैरोचनेश्वरश्चैष पुरः प्रह्लादकेशवात् । बलिकेशवनामासावेष नारदकेशवः

এই তীৰ্থখন বৈৰোচনেশ্বৰ। প্ৰহ্লাদ-কেশৱৰ সন্মুখত বালি-কেশৱ নামে খ্যাত এই কেশৱ অৱস্থিত—ইয়াত নাৰদ-কেশৱ বুলিও প্ৰসিদ্ধ।

Verse 150

बिंदुमाधवभक्तो यस्तं यमोपि नमस्यति । प्रणवात्मा य एकोऽस्ति नादबिंदु स्वरूपधृक्

যি বিন্দু-মাধৱৰ ভক্ত, তাক যমো নমস্কাৰ কৰে। কিয়নো সেই এক পৰম সত্তা প্ৰণৱ (ওঁ) স্বৰূপ, নাদ আৰু বিন্দুৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি অৱস্থিত।

Verse 160

यस्यार्चनाल्लभेज्जंतुः प्रियत्वं सर्वजन्तुषु । इदमायतनं श्रेष्ठं मणिमाणिक्यनिर्मितम्

যাৰ আৰ্চনাৰে জীৱ সকলো প্ৰাণীৰ মাজত প্ৰিয়তা লাভ কৰে। এই শ্ৰেষ্ঠ আয়তন ৰত্ন-মাণিক্যৰে নিৰ্মিত।

Verse 170

कालेश्वरकपर्दीशौ चरणावतिनिर्मलौ । ज्येष्ठेश्वरो नितंबश्च नाभिर्वै मध्यमेश्वरः

কালেś্বৰ আৰু কপৰ্ডীশ পদত নিৰ্মল ৰক্ষক। জ্যেষ্ঠেশ্বৰ নিতম্বত, আৰু নাভিত নিশ্চয়েই মধ্যমেশ্বৰ।

Verse 180

अशोकाख्यमिदं तीर्थं गंगाकेशव एष वै । मोक्षद्वारमिदं श्रेष्ठं स्वर्ग द्वारमिदं विदुः

অশোক নামে এই তীৰ্থই গঙ্গা-কেশৱ। এই শ্ৰেষ্ঠ স্থান ‘মোক্ষদ্বাৰ’; ইয়াক ‘স্বৰ্গদ্বাৰ’ বুলিও জনা যায়।