Adhyaya 23

Verse 1

शिवशर्मोवाच । सत्यलोकेश्वर विधे सर्वेषां प्रपितामह । किंचिद्विज्ञप्तुकामोस्मि न भयाद्वक्तुमुत्सहे

শিৱশৰ্মাই ক’লে: হে বিধাতা ব্ৰহ্মা, সত্যলোকৰ ঈশ্বৰ, সকলো সত্তাৰ পৰপিতামহ! মোৰ কিছুমান নিবেদন আছে, কিন্তু ভয়ত ক’বলৈ সাহস নকৰোঁ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । यत्त्वं प्रष्टुमना विप्र ज्ञातं ते तन्मनोगतम् । पिपृच्छिषुस्त्वं निर्वाणं गणौ तत्कथयिष्यतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে বিপ্ৰ ব্ৰাহ্মণ, তুমি যি প্ৰশ্ন কৰিব খোজা, তোমাৰ মনৰ কথা মই আগতেই জানো। সেয়ে নিৰ্বাণৰ বিষয়ে সুধা; এই দুজন গণে তোমাক সেই কথা ব্যাখ্যা কৰিব।

Verse 3

नेतयोर्विष्णुगणयोरगोचरमिहास्ति हि । सर्वमेतौ विजानीतो यत्किंचिद्ब्रह्मगो लके

এই দুজন বিষ্ণুগণৰ জ্ঞানৰ সীমাৰ বাহিৰে ইয়াত একোৱেই অগোচৰ নহয়। ব্ৰহ্মাৰ লোকক্ষেত্ৰত যি কিছুমান আছে, সেয়া সকলো এই দুয়োজনে জানে।

Verse 4

इत्युक्त्वा सत्कृतास्ते वै ब्रह्मणा भगवद्गणाः । प्रणम्य लोककर्तारं तेऽपि हृष्टाः प्रतस्थिरे

এইদৰে কৈ, সেই ভগৱানৰ গণসকলক ব্ৰহ্মাই যথোচিত সন্মান দিলে। লোকসৃষ্টিকৰ্তাক প্ৰণাম কৰি, তেওঁলোকো আনন্দিত হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 5

पुनः स्वयानमारुह्य वैकुंठमभितो ययुः । गच्छतापि पुनस्तत्र द्विजेनापृच्छितौ गणौ

পুনৰায় নিজৰ বিমানত আৰোহণ কৰি তেওঁলোকে বৈকুণ্ঠৰ দিশে গ’ল। যাত্ৰাৰ মাজতে সেই ব্ৰাহ্মণে আকৌ সেই দুজন গণক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 6

शिवशर्मोवाच । कियद्दूरे वयं प्राप्ता गंतव्यं च कियत्पुनः । पृच्छाम्यन्यच्च वां भद्रौ ब्रूतं प्रीत्या तदप्यहो

শিৱশৰ্মাই ক’লে: আমি কিমান দূৰ আহিলোঁ, আৰু কিমান পথ এতিয়াও বাকী? হে ভদ্ৰজন, মই আন এটা কথাও সুধিছোঁ—অনুগ্ৰহ কৰি স্নেহেৰে সেইটোও কওক।

Verse 7

कांच्यवंती द्वारवती काश्ययोध्या च पंचमी । मायापुरी च मथुरा पुर्यः सप्त विमुक्तिदाः

কাঞ্চী, দ্বাৰৱতী, কাশী, আৰু পঞ্চমী অযোধ্যা; মায়াপুৰী (হৰিদ্বাৰ) আৰু মথুৰা—এই সাতখন পুৰীয়ে মুক্তি দান কৰে।

Verse 8

विहाय षट्पुरीश्चान्याः काश्यामेवप्रतिष्ठिता । मुक्तिर्विश्वसृजा तत्किं मम मुक्तिर्न संप्रति

অন্য ছয়খন পুৰী এৰি, মুক্তি কেৱল কাশীতেই সুপ্ৰতিষ্ঠিত—বিশ্বৰ স্ৰষ্টাই তেনে বিধান কৰিছে। তেন্তে মোৰ মুক্তি এতিয়াও কিয় লাভ নহ’ল?

Verse 9

इति सर्वं मम पुरः प्रसादाद्वक्तुमर्हतम् । इति तद्वाक्यमाकर्ण्य गणावूचतुरादरात्

এইদৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোৰ আগত এই সকলো কথা ক’বলৈ যোগ্য হওক। এই বাক্য শুনি, দুয়ো গণে আদৰেৰে উত্তৰ দিলে।

Verse 10

गणावूचतुः । यथार्थं कथयावस्ते यत्पृष्टं भवतानघ । विष्णुप्रसादाज्जानीवो भूतंभाविभवत्तथा

গণে ক’লে: হে নিষ্পাপ, আপুনি যি সুধিছে সেয়া আমি যথাৰ্থভাৱে সত্যকৈ ক’ম। বিষ্ণুৰ কৃপাৰে আমি অতীত, ভবিষ্যৎ আৰু বৰ্তমান—সকলো জানো।

Verse 11

विप्रावभासते यावत्किरणैः पुष्पवंतयोः । तावतीभूः समुद्दिष्टा ससमुद्राद्रि कानना

হে বিপ্ৰ! সূৰ্যৰ কিৰণ যিমান দূৰলৈ ফুলে-ফলে ভৰা জগতত দীপ্তি বিস্তাৰে, সিমান দূৰলৈকে পৃথিৱীৰ বিস্তাৰ বুলি কোৱা হৈছে—সমুদ্ৰ, দ্বীপ, পৰ্বত আৰু অৰণ্যসহ।

Verse 12

वियच्च तावदुपरि विस्तारपरिमंडलम् । योजनानां च नियुते भूमेर्भानुर्व्यवस्थितः

আৰু সেই পৃথিৱীৰ ওপৰত আকাশৰ বিস্তাৰ এক বিশাল বৃত্তাকাৰ গম্বুজৰ দৰে; আৰু ভানু (সূৰ্য) পৃথিৱীৰ পৰা দহ হাজাৰ যোজন দূৰত স্থিত।

Verse 13

भानोः सकाशादुपरि लक्षे लक्ष्यः क्षपाकरः । नक्षत्रधं डलं सोमाल्लक्षयोजनमुच्छ्रितम्

সূৰ্যৰ ওপৰত এক লক্ষ যোজন দূৰত ৰাত্ৰি-কৰ্তা চন্দ্ৰ দেখা যায়; আৰু চন্দ্ৰৰ ওপৰত নক্ষত্ৰমণ্ডল এক লক্ষ যোজন উচ্ছ্ৰিত।

Verse 14

उडुमंडलतः सौम्य उपरिष्टाद्द्विलक्षतः । द्विलक्षे तु बुधाच्छुक्रः शुक्राद्भौमो द्विलक्षके

নক্ষত্ৰমণ্ডলৰ ওপৰত, হে সৌম্য, দ্বিলক্ষ যোজন দূৰত বুধ (সৌম্য) আছে। বুধৰ পৰা পুনৰ দ্বিলক্ষ যোজন ওপৰত শুক্ৰ; আৰু শুক্ৰৰ পৰা দ্বিলক্ষ যোজন ওপৰত ভৌম (মঙ্গল)।

Verse 15

माहेयादुपरिष्टाच्च सुरेज्यो नियुतद्वये । द्विलक्षयोजनोत्सेधः सौरिर्देवपुरोहितात्

মাহেয় (মঙ্গল)ৰ ওপৰত বিশ হাজাৰ যোজন দূৰত সুৰেজ্য বৃহস্পতী আছে। আৰু দেৱপুৰোহিত বৃহস্পতীৰ ওপৰত শনি (সৌৰি) দ্বিলক্ষ যোজন উচ্ছ্ৰিত।

Verse 16

दशायुतसमुच्छ्रायं सौरेः सप्तर्षिमंडलम् । सप्तर्षिभ्यः सहस्राणां शतादूर्ध्वं ध्रुवस्थितः

সৌৰি (শনি)ৰ ওপৰত দহ হাজাৰ যোজন উচ্চতাত সপ্তঋষি-মণ্ডল অৱস্থিত; আৰু সপ্তঋষিসকলৰ ওপৰত এক লক্ষ যোজন ওপৰে ধ্ৰুৱ নক্ষত্ৰ অচলভাৱে স্থিত।

Verse 17

पादगम्यं हि यत्किंचिद्वस्त्वस्ति धरणीतले । तद्भूर्लोक इति ख्यातः साब्धिद्वीपाद्रिकाननम्

ধৰণীৰ পৃষ্ঠত যি কিছুমান বস্তু পদযাত্ৰাৰে গম্য, সেই সকলো ‘ভূৰ্লোক’ বুলি খ্যাত—সাগৰ, দ্বীপ, পৰ্বত আৰু অৰণ্যসহ।

Verse 18

भूर्लोकाच्च भुवर्लोको ब्रध्नावधिरुदाहृतः । आदित्यादाध्रुवं विप्र स्वर्लोक इति गीयते

ভূৰ্লোকৰ ওপৰত ভুৱৰ্লোক বুলি কোৱা হয়, যি ব্ৰধ্না অঞ্চল পৰ্যন্ত বিস্তৃত। আৰু হে বিপ্ৰ! আদিত্যৰ পৰা ধ্ৰুৱলৈকে ‘স্বৰ্গলোক’ বুলি গীত হয়।

Verse 19

महर्लोकः क्षितेरूर्ध्वमेककोटिप्रमाणतः । कोटिद्वये तु संख्यातो जनो भूर्लोकतो जनैः

মহৰ্লোক ধৰণীৰ ওপৰত এক কোটি যোজন পৰিমাণে অৱস্থিত। আৰু যিসকলে এই মাপ জানে, তেওঁলোকে জনলোকক ভূৰ্লোকৰ ওপৰত দুই কোটি বুলি গণনা কৰে।

Verse 20

चतुष्कोटिप्रमाणस्तु तपोलोकोऽस्ति भूतलात् । उपरिष्टात्क्षितेरष्टौ कोटयः सत्यमीरितम्

তপোলোক ভূপৃষ্ঠৰ ওপৰত চাৰি কোটি পৰিমাণে আছে। আৰু ধৰণীৰ ওপৰত আঠ কোটি ওপৰে সত্যলোক আছে—এইদৰে ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 21

सत्यादुपरि वैकुंठो योजनानां प्रमाणतः । भूर्लोकात्परिसंख्यातः कोटिषोडशसंमितः

সত্যলোকৰ ওপৰত বৈকুণ্ঠ অৱস্থিত, যোজনাৰ মাপে নিৰ্ণীত; ভূলোকৰ পৰা তাৰ দূৰত্ব ষোলো কোটি যোজন বুলি গণনা কৰা হয়।

Verse 22

यत्रास्ते श्रीपतिः साक्षात्सर्वेषामभयप्रदः । ततस्तु षोडशगुणः कैलासोऽस्ति शिवालयः

তাত শ্ৰীপতি (বিষ্ণু) স্বয়ং অৱস্থিত, সকলোকে অভয় দানকাৰী। তাৰো ওপৰে ষোলো গুণ উচ্চতাত কৈলাস আছে—শিৱৰ আলয়।

Verse 23

पार्वत्या सहितः शंभुर्गजास्य स्कंद नंदिभिः । यत्र तिष्ठति विश्वेशः सकलः स परः स्मूतः

তাত শম্ভু পাৰ্বতীৰ সৈতে, গজাস্য (গণেশ), স্কন্দ আৰু নন্দীৰ সৈতে অৱস্থিত। য’ত বিশ্বেশ পূৰ্ণতাৰে অধিষ্ঠান কৰে, সেই অৱস্থাই পৰম বুলি ঘোষিত।

Verse 24

तस्य देवस्य खेलोऽयं स्वलीला मूर्तिधारिणः । स विश्वेश इति ख्यात स्तस्याज्ञाकृदिदं जगत्

এই জগত সেই দেৱতাৰ খেল-মাত্ৰ, যি নিজৰ লীলাতেই মূৰ্তি ধাৰণ কৰে। তেওঁ ‘বিশ্বেশ’ নামে খ্যাত; এই জগত তেওঁৰ আজ্ঞা অনুসাৰেই চলি থাকে।

Verse 25

सर्वेषां शासकश्चासौ तस्य शास्ता न चापरः । स्वयं सृजति भूतानि स्वयं पाति तथात्ति च

তেওঁয়েই সকলোৰে শাসক; তেওঁৰ ওপৰত আন কোনো শাস্তা নাই। তেওঁ নিজেই ভূত-প্ৰাণী সৃষ্টি কৰে, নিজেই পালন কৰে, আৰু নিজেই অন্তত সংহাৰ কৰি লয়।

Verse 26

सर्वज्ञ एकः स प्रोक्तः स्वेच्छाधीन विचेष्टितः । तस्य प्रवतर्कः कोपि नहि नैव निवर्तकः

তেওঁ একমাত্ৰ সৰ্বজ্ঞ প্ৰভু বুলি ঘোষিত, যাঁৰ ক্ৰিয়া কেৱল নিজ ইচ্ছাৰ অধীন। তাঁক কোনেও প্ৰশ্ন কৰিব নোৱাৰে, কোনেও ৰোধ বা উলটাই দিব নোৱাৰে।

Verse 27

अमूर्तं यत्परं ब्रह्म समूर्तं श्रुतिचोदितम् । सर्वव्यापि सदा नित्यं सत्यं द्वैतविवर्जितम्

যি পৰম ব্ৰহ্ম অমূৰ্ত, তাকেই শ্ৰুতিয়ে মূৰ্ত ধাৰণ কৰাও বুজাইছে। সি সৰ্বব্যাপী, সদা নিত্য, সত্য, আৰু দ্বৈতবিবর্জিত।

Verse 28

सर्वेभ्यः कारणेभ्यश्च परात्परतरं परम् । आनंदं ब्रह्मणो रूपं श्रुतयो यत्प्रचक्षते

সকলো কাৰণৰো ওপৰত, আৰু ‘পৰ’ বুলি কোৱা বস্তুৰো ওপৰত, সেই পৰম পৰমেশ্বৰ। শ্ৰুতিয়ে ঘোষণা কৰে—আনন্দেই ব্ৰহ্মৰ স্বৰূপ।

Verse 29

संविदं तेन यं वेदा विष्णुर्वेद न वै विधिः । यतो वाचो निवर्तंते ह्यप्राप्य मनसा सह

যি চৈতন্যৰ দ্বাৰা বেদসমূহ জনা যায়—সেইটোক বিষ্ণুৱে জানে, কিন্তু বিধি (ব্ৰহ্মা)ও নাজানে। তাৰ পৰা বাক্য মনসহ উভতি আহে, পোৱাত অক্ষম হৈ।

Verse 30

स्वयंवेद्यः परं ज्योतिः सर्वस्य हृदि संस्थितः । योगिगम्यस्त्वनाख्येयो यः प्रमाणैकगोचरः

সেই পৰম জ্যোতি স্বয়ংবেদ্য, সকলোৰে হৃদয়ত অধিষ্ঠিত। যোগীসকলৰ গম্য, তথাপি অনাখ্যেয়—অকথ্য; কেৱল প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণে ধৰা পৰে।

Verse 31

नानारूपोप्यरूपो यः सर्वगोपि न गोचरः । अनंतोप्यंतक वपुः सर्ववित्कर्मवर्जितः

যি নানা ৰূপে প্ৰকাশিত হ’লেও মূলত অৰুপ; যি সৰ্বব্যাপী হ’লেও ইন্দ্ৰিয়ৰ গ্ৰাহ্য নহয়; যি অনন্ত হ’লেও অন্তকৰূপ ধাৰে; যি সৰ্বজ্ঞ, তথাপি কৰ্মস্পৰ্শৰহিত—সেই প্ৰভু।

Verse 32

तस्येदमैश्वरं रूपं खंडचंद्रावतंसकम् । तमालश्यामलगलं स्फुरद्भालविलोचनम्

এইয়াই তেখেতৰ ঐশ্বৰ্য্যময়, অধিপতি-ৰূপ—খণ্ডচন্দ্ৰ অলংকাৰৰূপে শিৰত; তমালবৃক্ষৰ দৰে শ্যাম কণ্ঠ; আৰু ললাটত দীপ্তিমান তৃতীয় নয়ন জ্বলি উঠে।

Verse 33

लसद्वामार्धनारीकं कृतशेषशुभांगदम् । गंगातरंगसत्संग सदाधौतजटातटम्

যাৰ বাওঁ অর্ধ অর্ধনাৰী-ৰূপে দীপ্তিমান; অৱশিষ্ট অঙ্গসমূহ শোভন অলংকাৰৰে সজ্জিত; আৰু যাৰ জটা-তট গঙ্গাৰ তৰঙ্গৰ পবিত্ৰ সঙ্গতে সদায় ধৌত হয়।

Verse 34

स्मरांगरजःपुंज पूजितावयवोज्ज्वलम् । विचित्रगात्रविधृतमहाव्यालविभूषणम्

তেখেতৰ অঙ্গসমূহ তেনেকৈ জ্বলে যেন স্মৰ (কামদেৱ) দগ্ধ দেহৰ ভস্মৰ ৰাশি দি পূজিত; আৰু তেখেতৰ বিচিত্ৰ দেহত মহাসৰ্পসমূহ অলংকাৰৰূপে ধৃত।

Verse 35

महोक्षस्यंदनगमं विरुताजगवायुधम् । गजाजिनोत्तरासंगं दशार्धवदनं शुभम्

তেখেত মহোক্ষক বাহন কৰি গমন কৰে; মহাধনু অস্ত্ৰৰূপে ধাৰে; গজচৰ্ম উত্তৰীয়ৰূপে পৰিধান কৰে; আৰু তেখেতৰ শোভন মুখ দহ আৰু আঠ ৰূপে দীপ্তিমান।

Verse 36

उत्त्रासित महामृत्यु महाबलगणावृतम् । शरणार्थिकृतत्राणं नत निर्वाणकारणम् । मनोरथपथातीतं वरदानपरायणम्

সেয়া মহামৃত্যুকোও আতংকিত কৰে; মহাবলৱান গণসমূহেৰে পৰিবেষ্টিত। শৰণ লোৱা ভক্তক ত্ৰাণ দিয়ে; নত ভক্তৰ বাবে সেয়াই নিৰ্বাণৰ কাৰণ। মনোৰথৰ পথৰো অতীত, সেয়া বৰদান দানত একান্ত পৰায়ণ।

Verse 37

तस्य तत्त्वस्वरूपस्य रूपातीतस्य भो द्विज । परावरे रुद्ररूपे सर्वेव्याप्यावतिष्ठत

হে দ্বিজ, যিজন তত্ত্ব-স্বৰূপ, ৰূপাতীত। পৰ আৰু অপৰ—দুয়ো লোকত ৰুদ্ৰ-ৰূপে অৱস্থিত হৈ সেয়া সকলোতে ব্যাপি আছে আৰু সৰ্বত্র প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 38

निराकारोपि साकारः शिव एव हि कारणम । मुक्तये भुक्तये वापि न शिवान्मोक्षदो परः

নিৰাকাৰ হ’লেও সেয়া সাকাৰো; কাৰণ স্বৰূপে শিৱেই। মুক্তিৰ বাবে হওক বা ভোগৰ বাবে—মোক্ষদাতা শিৱতকৈ উচ্চ কোনো নাই।

Verse 39

यथा तेनाखिलं ह्येतत्पार्वतीपतिसात्कृतम । इदं चराचरं सर्वं दृश्यादृश्यमरूपिणा

এইদৰে পাৰ্বতীপতি প্ৰভুৱে এই সকলোকে নিজৰ কৰি লৈছে। অৰুপ সেইজনেই চল-অচল, দৃশ্য-অদৃশ্য—সমগ্ৰ জগতক নিজৰ অধীনত আনিছে।

Verse 40

तथा मृडानीकांतेन विष्णुसादखिलंजगत । विधाय क्रीड्यते विप्र नित्यं स्वच्छंद लीलया

তদ্ৰূপে, হে বিপ্ৰ, মৃডানীৰ প্ৰিয়তমে সমগ্ৰ জগতক বিষ্ণুৰ অধীন কৰি দিলে। এইদৰে বিধান কৰি সেয়া নিজৰ স্বচ্ছন্দ, স্বইচ্ছা লীলাৰে নিত্য ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 41

यथाशिवस्तथा विष्णुर्यथाविष्णुस्तथा शिवः । अंतरं शिवविष्ण्वोश्च मनागपि न विद्यते

যেনে শিৱ, তেনেই বিষ্ণু; আৰু যেনে বিষ্ণু, তেনেই শিৱ। শিৱ-বিষ্ণুৰ মাজত অলপো পাৰ্থক্য নাই।

Verse 42

आहूय पूर्वं ब्रह्मादीन्समस्तान्देवतागणान् । विद्याधरोरगादींश्च सिद्धगंधर्वचारणान्

প্ৰথমে তেওঁ ব্ৰহ্মা আদি সকলোকে—সমস্ত দেৱতাগণক—আহ্বান কৰিলে; লগতে বিদ্যাধৰ, নাগ, সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব আৰু চাৰণসকলকো মাতিলে।

Verse 43

निजसिंहासनसमं कृत्वा सिंहासनं शुभम् । उपवेश्य हरिं तत्र च्छत्रं कृत्वा मनोहरम्

নিজ সিংহাসনৰ সমান এক শুভ সিংহাসন সাজি, তাত হৰিক উপবিষ্ট কৰালে; আৰু তাতেই মনোহৰ ছত্ৰ স্থাপন কৰিলে।

Verse 44

श्लक्ष्णं कोटिशलाकं च विश्वकर्मविनिर्मितम् । पांडुरं रत्नदंडं च स्थूलमुक्तावलंबितम्

সেই ছত্ৰ মসৃণ, অগণিত শলাকাৰে সুসজ্জিত, বিশ্বকৰ্মাই নিৰ্মিত। ই আছিল শুভ্ৰ দীপ্তিমান, ৰত্নদণ্ডযুক্ত, আৰু ডাঙৰ মুক্তাৰ মালাৰে অলংকৃত।

Verse 45

कलशेन विचित्रेण ह्युपरिष्टाद्विराजितम् । सहस्रयोजनायामं सर्वरत्नमयं शुभम्

ওপৰত বিচিত্ৰ কলশেৰে ই অধিক উজ্জ্বল হৈ উঠিছিল। ই আছিল মঙ্গলময়—যেন সহস্ৰ যোজন বিস্তৃত—আৰু সকলো প্ৰকাৰ ৰত্নেৰে সম্পূৰ্ণ নিৰ্মিত।

Verse 46

पट्टसूत्रमयैरम्यैश्चामरैश्च परिष्कृतम् । राजाभिषेकयोग्यैश्च द्रव्यैः सर्वौषधादिभिः

ই পট্টসূত্ৰময় সুন্দৰ চামৰেৰে অলংকৃত আছিল, আৰু ৰাজাভিষেকৰ যোগ্য দ্ৰব্যসমূহেৰে—সৰ্বপ্ৰকাৰ ঔষধি আদি সহ—সুসজ্জিত কৰি থোৱা হৈছিল।

Verse 47

प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः पंचकुंभैर्मनोहरैः । सिद्धार्थाक्षतदूर्वाभिर्मंत्रैः स्वयमुपस्थितैः

প্ৰত്യക്ഷ তীৰ্থৰ পবিত্ৰ জলেৰে পূৰ্ণ পাঁচটা মনোহৰ কুম্ভ, আৰু সিদ্ধাৰ্থ (সৰিষা), অক্ষত (অখণ্ড চাউল), দূৰ্বা ঘাঁহ—এইসকলৰ সৈতে, যেন নিজে নিজেই উপস্থিত হোৱা মন্ত্রসমূহসহ, বিধি সজোৱা হৈছিল।

Verse 48

देवानां च तथर्षीणां सिद्धानां फणिनामपि । आनीय मंगलकराः कन्याः षोडशषोडश

আৰু দেৱতা, ঋষি, সিদ্ধ আৰু ফণিনাগসকলৰ মাজৰ পৰা মঙ্গলকাৰী কন্যাসকলক আনি থোৱা হৈছিল—ষোল আৰু ষোলকৈ দলে দলে।

Verse 49

वीणामृदंगाब्जभेरी मरु डिंडिमझर्झरैः । आनकैः कांस्यतालाद्यै र्वाद्यैर्ललितगायनैः

বীণা, মৃদংগ, পদ্মসদৃশ ঢোল, ভেৰী, মৰূ, ডিণ্ডিম আৰু ঝৰঝৰ; লগতে আনক, কাঁসৰ তাল আদি বাদ্য—ললিত গায়নৰ সঙ্গত—ধ্বনিত হৈছিল।

Verse 50

ब्रह्मघोषमहारावैरापूरितनभोंगणे । शुभे तिथौ शुभे लग्ने ताराचंद्रबलान्विते

ব্ৰহ্মঘোষৰ মহাৰাৱত নভোমণ্ডল পূৰ্ণ হৈ উঠিল; আৰু এই কৰ্ম শుభ তিথি, শుభ লগ্নত—তৰা আৰু চন্দ্ৰৰ অনুকূল বলসহ—সম্পন্ন হৈছিল।

Verse 51

आबद्धमुकुटं रम्यं कृतकौतुकमंगलम् । मृडानीकृतशृंगारं सुश्रिया सुश्रियायुतम्

তেওঁ সুন্দৰকৈ বাঁধি থোৱা মুকুট পিন্ধি প্ৰকাশ পালে, শুভ উৎসৱীয় মঙ্গল-চিহ্নেৰে অলংকৃত; মৃডাণী (পাৰ্বতী)য়ে সাজ-শৃংগাৰ সাজি দিলে, আৰু শ্ৰী-সৌভাগ্য আৰু কান্তিৰে সংযুক্ত হৈ দীপ্তিমান হ’ল।

Verse 52

अभिषिच्य महेशेन स्वयं ब्रह्मांडमंडपे । दत्तं समस्तमैश्वर्यं यन्निजं नान्यगामि च

ব্ৰহ্মাণ্ড-মণ্ডপৰ সভাস্থলীত মহেশে নিজে তেওঁক অভিষেক কৰিলে আৰু সমগ্ৰ ঐশ্বৰ্য—নিজস্ব প্ৰভুত্ব—দান কৰিলে, যি আন কাৰোলৈ কেতিয়াও নাযায়।

Verse 53

ततस्तुष्टाव देवेशः प्रमथैः सह शार्ङ्गिणम् । ब्रह्माणं लोककर्तारमुवाच च वचस्त्विदम्

তাৰ পাছত দেবেশে নিজৰ প্ৰমথসকলৰ সৈতে শাৰ্ঙ্গিণ (বিষ্ণু)ৰ স্তৱ কৰিলে; আৰু লোকসৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাক এই বাক্য ক’লে।

Verse 54

मम वंद्यस्त्वयं विष्णुः प्रणमत्वममुं हरिम् । इत्युक्त्वाथ स्वयं रुद्रो ननाम गरुडध्वजम्

“এই বিষ্ণু মোৰো বাবে বন্দনীয়—তুমি সেই হৰিক প্ৰণাম কৰা।” এইদৰে কৈ ৰুদ্ৰ নিজে গৰুড়ধ্বজ প্ৰভুক নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 55

ततो गणेश्वरैः सर्वैंर्ब्रह्मणा च मरुद्गणैः । योगिभिः सनकाद्यैश्च सिद्धैर्देवर्षिभिस्तथा

তাৰ পাছত শিৱগণৰ সকলো গণেশ্বৰ, আৰু ব্ৰহ্মা তথা মৰুদগণৰ সৈতে, যোগীসকল, সনক আদি ঋষি, সিদ্ধসকল আৰু দেৱঋষিসকলসহ—

Verse 56

विद्याधरैः सगंधर्वैर्यक्षरक्षोप्सरोगणैः । गुह्यकैश्चारणैर्भूतैः शेष वासुकि तक्षकैः

বিদ্যাধৰসকল গন্ধৰ্বসকলসহ, যক্ষ-ৰাক্ষস আৰু অপ্সৰাগণৰ দ্বাৰা; গুহ্যক, চাৰণ আৰু ভূতসকলৰ দ্বাৰা; আৰু শেষ, বাসুকি, তক্ষক আদি নাগসকলৰ দ্বাৰা—

Verse 57

पतत्रिभिः किंनरैश्च सर्वैः स्थावरजंगमैः । ततो जयजयेत्युक्त्वा नमोस्त्विति नमोस्त्विति

পক্ষী আৰু সকলো কিন্নৰৰ দ্বাৰা, আৰু সকলো চলমান-অচল সত্তাৰ দ্বাৰা। তাৰ পিছত ‘জয় জয়’ বুলি কৈ, তেওঁলোকে পুনঃপুনঃ উচ্চাৰণ কৰিলে—‘নমো’স্তে, নমো’স্তে!’

Verse 58

ततोहरिर्महेशेन संसदि द्युसदां तदा । एतैर्महारवै रम्यैश्चानर्चि परमार्चिषा

তেতিয়া দ্যুসদসকলৰ সভাত মহেশে, এই মনোহৰ আৰু গম্ভীৰ জয়ধ্বনিৰ সৈতে, পৰম তেজেৰে হৰিৰ আৰাধনা কৰিলে।

Verse 59

त्वं कर्ता सर्वभूतानां पाता हर्ता त्वमेव च । त्वमेव जगतां पूज्यस्त्वमेव जगदीश्वरः

তুমিয়েই সকলো ভূতৰ কৰ্তা; তুমিয়েই একমাত্র পালনকৰ্তা আৰু সংহাৰকৰ্তা। তুমিয়েই জগতসমূহৰ পূজ্য; তুমিয়েই জগতেশ্বৰ।

Verse 60

दाता धर्मार्थकामानां शास्ता दुर्नयकारिणाम् । अजेयस्त्वं च संग्रामे ममापि हि भविष्यसि

তুমিয়েই ধৰ্ম-অৰ্থ-কামৰ দাতা; কুদৰ্শন আচৰণকাৰীৰ শাসক। যুদ্ধত তুমি অজেয়; আৰু মোৰ বাবেও নিশ্চয় আশ্ৰয় আৰু ৰক্ষক হ’বাঁ।

Verse 61

इच्छाशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिस्तथोत्तमा । शक्तित्रयमिदं विष्णो गृहाण प्रापितं मया

ইচ্ছাশক্তি, ক্ৰিয়াশক্তি আৰু উত্তম জ্ঞানশক্তি—এই ত্ৰিশক্তি, হে বিষ্ণু, মই আগবঢ়াই অৰ্পণ কৰিলোঁ; অনুগ্ৰহ কৰি গ্ৰহণ কৰা।

Verse 62

त्वद्द्वेष्टारो हरे नूनं मया शास्याः प्रयत्नतः । त्वद्भक्तानां मया विष्णो देयं निर्वाणमुत्तमम्

হে হৰি, তোমাক দ্বেষ কৰা সকলক মই নিশ্চয় পৰিশ্ৰমে শাস্তি দিম; কিন্তু তোমাৰ ভক্তসকলক, হে বিষ্ণু, মই উত্তম নিৰ্বাণ-মুক্তি দান কৰিম।

Verse 63

मायां चापि गृहाणेमां दुष्प्रणोद्यां सुरासुरैः । यया संमोहितं विश्वमकिंचिज्ज्ञं भविष्यति

এই মায়াও গ্ৰহণ কৰা—যি দেৱ-অসুৰো সৰাবলৈও দুষ্কৰ; যাৰ মোহত সমগ্ৰ বিশ্ব বিভ্ৰান্ত হৈ যেন একো নাজানা হৈ পৰে।

Verse 64

वामबाहुर्मदीयस्त्वं दक्षिणोसौ पितामहः । अस्यापि हि विधेः पाता जनितापि भविष्यसि

তুমি মোৰ বাওঁ বাহু, আৰু সেই পিতামহ (ব্ৰহ্মা) সোঁ বাহু। এই বিধাতা (ব্ৰহ্মা)-ৰো তুমি ৰক্ষক হ’বা, আৰু এক অৰ্থত জনকো হ’বা।

Verse 65

वैकुंठैश्वर्यमासाद्य हरेरित्थं हरः स्वयम् । कैलासे प्रमथैः सार्धं स्वैरं क्रीडत्युमापतिः

এইদৰে হৰিৰ বৈকুণ্ঠৰ ঐশ্বৰ্য-মহিমা লাভ কৰি, হৰ নিজে—উমাপতি—কৈলাসত প্ৰমথসকলৰ সৈতে স্বচ্ছন্দে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 66

तदा प्रभृति देवोसौ शार्ङ्गधन्वा गदाधरः । त्रैलोक्यमखिलं शास्ति दानवांतकरो हरिः

সেই সময়ৰ পৰা সেই দেৱ—হৰি, শাৰ্ঙ্গ ধনু আৰু গদা ধাৰণকাৰী—সমগ্ৰ ত্ৰিলোক শাসন কৰে, দানৱ-সংহাৰক।

Verse 67

इति ते कथिता विप्र लोकानां च परिस्थितिः । इदानीं कथयिष्यावस्तवनिर्वाण कारणम्

এইদৰে, হে বিপ্ৰ, মই তোমাক লোকসমূহৰ অৱস্থা বৰ্ণনা কৰিলোঁ। এতিয়া মই তোমাৰ নিৰ্বাণৰ কাৰণ ক’ব।

Verse 68

इदं तु परमाख्यानं शृणुयाद्यः समाहितः । स्वर्लोकमभिगम्याथ काश्यां निर्वाणमाप्नुयात्

কিন্তু যি কোনোবাই একাগ্ৰচিত্তে এই পৰম পবিত্ৰ আখ্যান শুনে, সি তাৰ পিছত স্বৰ্গলোকলৈ গৈ কাশীত নিৰ্বাণ লাভ কৰে।

Verse 69

यज्ञोत्सवे विवाहे च मंगलेष्वखिलेष्वपि । राज्याभिषेक समये देवस्थापनकर्मणि

যজ্ঞোৎসৱত, বিবাহত, আৰু সকলো মঙ্গল কাৰ্যতো; ৰাজ্যাভিষেকৰ সময়ত আৰু দেৱতা স্থাপনাৰ কৰ্মত…

Verse 70

सर्वाधिकारदानेषु नववेश्मप्रवेशने । पठितव्यं प्रयत्नेन तत्कार्य परिसिद्धये

সকলো প্ৰকাৰ অধিকাৰ দানৰ সময়ত আৰু নতুন গৃহত প্ৰৱেশৰ সময়ত, সেই কাৰ্য সম্পূৰ্ণ সিদ্ধিৰ বাবে ইয়াক যত্নে পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 71

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनवान्भवेत् । व्याधितो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बंधनात्

সন্তানহীন জনে পুত্ৰ লাভ কৰে; দৰিদ্ৰ ধনৱান হয়। ৰোগীয়ে ৰোগৰ পৰা মুক্তি পায়, আৰু বন্ধনবদ্ধ জনে বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 72

जप्यमेतत्प्रयत्नेन सततं मंगलार्थिना । अमंगलानां शमनं हरनारायणप्रियम

মঙ্গল কামনা কৰা জনে সদায় যত্নেৰে ইয়াক জপ কৰিব লাগে। ই অমঙ্গলৰ শমন কৰে আৰু হৰ (শিৱ) আৰু নাৰায়ণ (বিষ্ণু)ৰ প্ৰিয়।