Adhyaya 10

Verse 1

शिवशर्मोवाच । रमयंती मनोतीव केयं कस्येयमीशितुः । नयनानंदसंदोहदायिनीपूरनुत्तमा

শিৱশৰ্মা ক’লে: “মনক অতিশয় ৰমণীয় কৰি তোলা এইজনী কোন, আৰু এই নগৰী কোন প্ৰভুৰ? এই অনুত্তম পুৰী নয়নৰ আনন্দৰ মহাসমূহ ঢালি দিয়ে।”

Verse 2

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभागसुतीर्थफलितद्रुम । लोकोऽत्र रमते विप्र सहसाक्षपुरी त्वियम्

গণসকলে ক’লে: “হে শিৱশৰ্মন মহাভাগ, উত্তম তীৰ্থৰ ফলভৰা বৃক্ষ সদৃশ! হে বিপ্ৰ, ইয়াত লোকসকল আনন্দে ৰমে; এইয়েই সহস্ৰাক্ষ-পুৰী।”

Verse 3

तपोबलेन महता विहिता विश्वकमर्णा । दिवापि कौमुदी यस्याः सौधश्रेणीश्रियं श्रयेत्

মহান তপোবলে বিশ্বকৰ্মাই ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিলে; ইয়াৰ প্ৰাসাদশ্ৰেণীৰ শোভা এনে যে দিনতো চন্দ্ৰালোক যেন লাগে।

Verse 4

यदाकलानिधिः क्वापि दर्शे ऽदृश्यत्वमावहेत् । तदा स्वप्रेयसीं ज्योत्स्नां सौधेष्वेषु निगूहयेत्

যেতিয়া কলাৰ নিধি চন্দ্ৰ অমাৱস্যাত ক’তো অদৃশ্য হয়, তেতিয়া সি নিজৰ প্ৰেয়সী জ্যোৎস্নাক এই সৌধসমূহৰ ভিতৰত গোপনে লুকুৱাই থয়।

Verse 5

यदच्छभित्तौ वीक्ष्य स्वमन्ययोपिद्विशंकिता । मुग्धानाशुविशेच्चित्रमपिस्वांचित्रशालिकाम्

নিষ্কলুষ দেৱালত নিজৰ প্ৰতিবিম্ব দেখি, মোহগ্ৰস্তা নাৰী—ই নিজে নে আন—বুলি সন্দেহ কৰি, তৎক্ষণাৎ নিজৰেই চিত্ৰশালাৰ চিত্ৰতেও সোমাই পৰিব পাৰে।

Verse 6

हर्म्येषु नीलमणिभिर्निर्मितेष्वत्रनिर्भयम् । स्वनीलिमानमाधाय तमोहःस्वपि तिष्ठति

ইয়াত নীলমণিৰে নিৰ্মিত হৰ্ম্যসমূহত, দিনৰ মাজতো অন্ধকাৰ ভয় নকৰাকৈ থকে, নিজৰ নীলিমা তাত আৰোপ কৰি।

Verse 7

चंद्रकांतशिलाजालस्रुतमात्रामलंजलम् । तत्र चादाय कलशैर्नेच्छंत्यन्यज्जलं जनाः

তাত চন্দ্ৰকান্ত শিলাৰ জালৰ পৰা কেৱল স্ৰৱিত জলেই নিৰ্মল। লোকসকলে কলশ ভৰি লৈ, আন কোনো জল কামনা নকৰে।

Verse 8

कुविंदा न च संत्यत्र न च ते पश्यतो हराः । चैलान्यलंकृतीरत्र यतः कल्पद्रुमोर्पयेत्

ইয়াত ন বয়নকাৰ আছে, ন বেপাৰী দেখা যায়; কিয়নো ইয়াত বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰ স্বয়ং কল্পদ্ৰুমে অৰ্পণ কৰে।

Verse 9

गणका नात्र विद्यंते चिंताविद्याविशारदाः । यतश्चिकेति सर्वेषां चिंता चिंतामणिर्द्रुतम्

ইয়াত চিন্তা-বিদ্যাত নিপুণ গণকসকলৰ প্ৰয়োজন নাই; যেতিয়াই মনত কিবা ভাব উঠে, তেতিয়াই ‘চিন্তামণি’ নামৰ ৰত্নে তৎক্ষণাৎ সকলোৰে কামনা সিদ্ধ কৰে।

Verse 10

सूपकारा न संत्यत्र रसकर्म विचक्षणाः । दुग्धे सर्वरसानेका कामधेनुरतोयतः

ইয়াত ৰস-কৰ্মত নিপুণ ৰান্ধনীসকল নাই; কিয়নো কেৱল গাখীৰৰ পৰা অসংখ্য ৰস জন্মে, আৰু কামধেনু গাইয়ে পানী নোলোৱাকৈয়ে সেই সকলো দান কৰে।

Verse 11

कीर्तिरुच्चैःश्रवा यस्य सर्वतो वाजिराजिषु । रत्नमुच्चैःश्रवाः सोत्र हयानां पौरुषाधिकः

তাঁৰ কীৰ্তি উচ্ছৈঃশ্ৰৱাৰ দৰে উচ্চ, সকলো অশ্বৰাজৰ মাজত প্ৰসিদ্ধ; আৰু ইয়াত উচ্ছৈঃশ্ৰৱা নিজেই—অশ্বৰ মাজৰ ৰত্ন—পৌৰুষত সকলো ঘোঁৰাতকৈ অধিক দীপ্তিমান।

Verse 12

ऐरावतो दंतिवरश्चतुर्दंतोत्र राजते । द्वितीय इव कैलासो जंगमस्फटिकोज्ज्वलः

ইয়াত চাৰিদন্তবিশিষ্ট দন্তিবৰ ঐৰাৱত দীপ্তিময় হৈ ৰাজে; যেন চলমান স্ফটিক-উজ্জ্বল দ্বিতীয় কৈলাস।

Verse 13

तरुरत्नंपारिजातः स्त्रीरत्नं सोर्वशी त्विह । नंदनं वनरत्नं च रत्नं मंदाकिनी ह्यपाम्

বৃক্ষৰ মাজত ৰত্ন পাৰিজাত; ইয়াত নাৰীৰ মাজত ৰত্ন উৰ্বশী; নন্দন হৈছে বন-ৰত্ন; আৰু জলৰ মাজত ৰত্ন মন্দাকিনী।

Verse 14

त्रयस्त्रिंशत्सुराणां या कोटिः श्रुति समीरिता । प्रतीक्षते साऽवसरं सेवायै प्रत्यहंत्विह

শ্ৰুতিত কোৱা তেত্ৰিশ দেৱতাৰ ‘কোটি’ ইয়াত প্ৰতিদিন সেৱা কৰাৰ সুযোগৰ অপেক্ষাত থাকে।

Verse 15

स्वर्गेष्विंद्रपदादन्यन्न विशिष्येत किंचन । यद्यत्त्रिलोक्यामैश्वर्यं न तत्तुल्यमनेन हि

স্বৰ্গত ইন্দ্ৰপদতকৈ উচ্চ একো নাই; তথাপি ত্ৰিলোকত যি যি ঐশ্বৰ্য আছে, সেয়া এইটোৰ সমান নহয়।

Verse 16

अश्वमेधसहस्रस्य लभ्यं विनिमयेन यत् । किं तेन तुल्यमन्यत्स्यात्पवित्रमथवा महत

যদি বিনিময় কৰি সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফলও লাভ হয়, তথাপি পবিত্ৰতা বা মহত্ত্বত ইয়াৰ সমান আন কি থাকিব?

Verse 17

अर्चिष्मती संयमिनी पुण्यवत्यमलावती । गंधवत्यलकेशी च नैतत्तुल्या महर्धिभिः

অৰ্চিষ্মতী, সংযমিনী, পুণ্যৱতী, অমলাৱতী, গন্ধৱতী আৰু অলকেশী—মহা সমৃদ্ধিসম্পন্ন হ’লেও—ইয়াৰ সমান নহয়।

Verse 18

अयमेव सहस्राक्षस्त्वयमेव दिवस्पतिः । शतमन्युरयं देवो नामान्येतानि नामतः

এইজনেই সহস্ৰাক্ষ, এইজনেই দিবস্পতি; এই দেৱেই শতমন्यु—এইবোৰ কেৱল তেওঁৰ নামসমূহ।

Verse 19

सप्तापि लोकपाला ये त एनं समुपासते । नारदाद्यैर्मुनिवरैरयमाशीर्भिरीड्यते

সাতো লোকপালেও এই দিৱ্য আসনক নমস্কাৰ কৰি উপাসনা কৰে; নাৰদ আদি শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকলে আশীৰ্বাদেৰে ইয়াক প্ৰশংসা কৰে।

Verse 20

एतत्स्थैर्येण सर्वेषां लोकानां स्थैर्यमिष्यते । पराजयान्महेंद्रस्य त्रैलोक्यं स्यात्पराजितम्

এই আসনৰ স্থিৰতাৰে সকলো লোকৰ স্থিৰতা স্থাপিত হয়; যদি মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) পৰাজিত হয়, তেন্তে ত্ৰিলোক যেন পৰাজিত হ’ব।

Verse 21

दनुजा मनुजा दैत्यास्तपस्यंत्युग्रसंयमाः । गंधर्व यक्षरक्षांसि महेंद्रपदलिप्सवः

দানৱ, মানুহ আৰু দৈত্যসকলে উগ্ৰ সংযমেৰে তপস্যা কৰে; গন্ধৰ্ব, যক্ষ আৰু ৰাক্ষসসকলেও—মহেন্দ্ৰৰ পদ লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে।

Verse 22

सगराद्या महीपाला वाजिमेधविधायकाः । कृतवंतो महायत्नं शक्रैश्वर्यजिघृक्षवः

সগৰ আদি মহীপালসকলে, যিসকলে অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ ঐশ্বৰ্য আৰু অধিপত্য গ্ৰহণৰ বাসনাৰে মহাযত্ন কৰিলে।

Verse 23

निष्प्रत्यूहं क्रतुशतं यः कश्चित्कुरुतेऽवनौ । जितेंद्रियोमरावत्यां स प्राप्नोति पुलोमजाम्

যি কোনোবাই পৃথিৱীত বাধাবিহীনভাৱে শত যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে আৰু ইন্দ্ৰিয়জয়ী হয়, সি অমৰাৱতীত পুলোমজা (শচী)—ইন্দ্ৰৰ পত্নী—লাভ কৰে।

Verse 24

असमाप्तक्रतुशता वसंत्यत्र महीभुजः । ज्योतिष्टोमादिभिर्यागैर्ये यजंत्यपि ते द्विजाः

ইয়াত সেই মহীভুজ নৃপতিসকল বাস কৰে, যাঁহাৰ শত ক্ৰতু এতিয়াও অসমাপ্ত; আৰু ইয়াতেই সেই দ্বিজসকলও থাকে, যিসকলে জ্যোতিষ্টোম আদি যাগ-যজ্ঞেৰে আৰাধনা কৰে।

Verse 25

तुलापुरुषदानादि महादानानि षोडश । ये यच्छंत्यमलात्मानस्ते लभंतेऽमरावतीम्

তুলাপুৰুষ-দান আদি কৰি ষোড়শ মহাদান আছে; যিসকল অমল আত্মাৰ লোক সেই দানসমূহ দান কৰে, তেওঁলোকে অমৰাৱতী লাভ কৰে।

Verse 26

अक्लीबवादिनो धीराः संग्रामेष्वपराङ्मुखाः । विक्रांता वीरशयने तेऽत्र तिष्ठंति भूभुजः

ইয়াত সেই নৃপতিসকল থাকে, যিসকলে কপট-কাপুৰুষৰ বাক্য নকয়—ধীৰ, ৰণক্ষেত্ৰত কেতিয়াও পিঠি নুফুৰায়; পৰাক্ৰমী, বীৰশয্যাত তেওঁলোকে বিশ্ৰাম লয় (বীৰ-মৃত্যু লাভ কৰে)।

Verse 27

इत्युद्देशात्समाख्याता महेंद्रनगरी स्थितिः । यायजूका वसंत्यत्र यज्ञविद्याविशारदाः

এইদৰে সংক্ষিপ্ত নির্দেশে মহেন্দ্ৰ-নগৰীৰ অৱস্থা বৰ্ণিত হ’ল। ইয়াত যাযজূকসকল বাস কৰে—যজ্ঞবিদ্যাত গভীৰভাবে পাৰদৰ্শী।

Verse 28

इमामर्चिष्मतीं पश्य वीतिहोत्रपुरीं शुभाम् । जातवेदसि ये भक्तास्ते वसंत्यत्र सुव्रताः

এই দীপ্তিময়ী, শুভ বীতিহোত্ৰপুৰী চাওক—উজ্জ্বল আৰু মঙ্গলময়। যিসকল জাতবেদসি (অগ্নি)ৰ ভক্ত, সেই সুব্ৰতধাৰীসকল ইয়াত বাস কৰে।

Verse 29

अग्निप्रवेशं ये कुर्युर्दृढसत्त्वा जितेंद्रियाः । स्त्रियो वा सत्त्वसंपन्नास्ते सर्वे अग्नितेजसः

যিসকল দৃঢ়চিত্ত আৰু ইন্দ্ৰিয়-সংযমী ব্যক্তি অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰে, আৰু তেনেদৰে সাহস-সম্পন্ন নাৰীসকল—তেওঁলোক সকলোৱে অগ্নিৰ তেজেৰে দীপ্তিমান হয়।

Verse 30

अग्निहोत्ररता विप्रास्तथाग्निब्रह्मचारिणः । पंचाग्निव्रतिनो ये वै तेऽग्निलोकेग्नितेजसः

অগ্নিহোত্ৰত ৰত বিপ্ৰসকল, পবিত্ৰ অগ্নিৰ সেৱাত ব্ৰহ্মচৰ্য পালনকাৰীসকল, আৰু পঞ্চাগ্নি-ব্ৰত মানি চলাসকল—তেওঁলোক নিশ্চয় অগ্নিলোকত বাস কৰে, অগ্নিৰ তেজে দীপ্ত হৈ।

Verse 31

शीते शीतापनुत्यै यस्त्विध्मभारान्प्रयच्छति । कुर्यादग्निष्टिकां वाऽथ स वसेदग्निसन्निधौ

শীতৰ সময়ত আনৰ শীত নিবারণৰ বাবে যি ইন্ধনৰ গাঁঠি দান কৰে, বা অগ্নিৰ চুলা/অগ্নিকুণ্ড সাজি দিয়ে—সেইজন অগ্নিৰ মঙ্গলময় সান্নিধ্যত বাস কৰে।

Verse 32

अनाथस्याग्निसंस्कारं यः कुर्याच्छ्रद्धयान्वितः । अशक्तः प्रेरयेदन्यं सोग्निलोके महीयते

যি জনে শ্ৰদ্ধাৰে অনাথৰ অগ্নিসংস্কাৰ (অন্ত্যেষ্টি) সম্পন্ন কৰে, বা অক্ষম হ’লে আনক তাতে প্ৰেৰণা দিয়ে—সেইজন অগ্নিলোকত সন্মানিত হয়।

Verse 33

जठराग्निविवृद्ध्यै यो दद्यादाग्नेयमौषधम् । मंदाग्नये स पुण्यात्मा वह्निलोके वसेच्चिरम्

জঠৰাগ্নি বৃদ্ধি কৰিবলৈ যি জনে মন্দাগ্নি থকা লোকক আগ্নেয় ঔষধ দান কৰে—সেই পুণ্যাত্মা বহ্নি (অগ্নি) লোকত দীঘলীয়া কাল বাস কৰে।

Verse 34

यज्ञोपस्कर वस्तूनि यज्ञार्थं द्रविणं तु वा । यथाशक्ति प्रदद्याद्यो ह्यर्चिष्मत्यांवसेत्स वै

যি জনে যজ্ঞৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী বা যজ্ঞ-হিত ধন নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰে, সি নিশ্চয়েই অর্চিষ্মতী—উজ্জ্বল ধামত—বাস কৰে।

Verse 35

अग्निरेको द्विजातीनां निःश्रेयसकरः परः । गुरुर्देवो व्रतं तीर्थं सर्वमग्निर्विनिश्चितम्

দ্বিজাতিসকলৰ বাবে অগ্নিয়েই পৰম নি:শ্ৰেয়স দানকাৰী। নিশ্চিতভাৱে অগ্নিয়েই গুৰুও, দেৱতাও, ব্ৰতও, তীৰ্থও—সকলো অগ্নিতেই স্থিত।

Verse 36

अपावनानि सर्वाणि वह्निसंसर्गतः क्षणात् । पावनानि भवंत्येव तस्माद्यः पावकः स्मृतः

অগ্নিৰ সংস্পৰ্শত সকলো অপাৱন বস্তু ক্ষণমাত্ৰতে পাৱন হৈ উঠে; সেয়েহে তেওঁ ‘পাৱক’—পবিত্ৰকাৰী—বুলি স্মৰণীয়।

Verse 37

अपि वेदं विदित्वा यस्त्यक्त्वा वै जातवेदसम् । अन्यत्र बध्नाति रतिं ब्राह्मणो न स वेदवित्

যদিও কোনো ব্ৰাহ্মণে বেদ জানে, তথাপি যদি সি জাতবেদস অগ্নিক ত্যাগ কৰি অন্যত্ৰ ৰতি বাঁধে, তেন্তে সি সত্যতে বেদবিত নহয়।

Verse 38

अंतरात्मा ह्ययं साक्षान्निश्चितो ह्याशुशुक्षणिः । मांसग्रासान्पचेत्कुक्षौ स्त्रीणां नो मांसपेशिकाम्

এই অগ্নিয়েই সাক্ষাৎ অন্তৰাত্মা আৰু প্ৰত্যক্ষ সাক্ষী, অতি শীঘ্ৰ ভক্ষণকাৰী বুলি নিশ্চিত। মাংসৰ গ্ৰাস উদৰত পকাব, কিন্তু স্ত্ৰীৰ ‘মাংস-পিণ্ড’ (গৰ্ভ) পকাব নালাগে।

Verse 39

तैजसी शांभवी मूर्तिः प्रत्यक्षा दहनात्मिका । कर्त्री हंत्री पालयित्री विनैनां किं विलोक्यते

এই তেজোময় শাঁভৱী মূৰ্তি—শিৱৰ নিজ উপস্থিতি—চকুৰ আগতে দহন-অগ্নিৰ সাৰ-ৰূপে প্ৰত্যক্ষ। সেয়াই কৰ্ত্ৰী, সেয়াই হন্ত্ৰী, সেয়াই পালনকাৰিণী; তেঁও নাথাকিলে কি বস্তু দেখা বা জনা যায়?

Verse 40

चित्रभानुरयं साक्षान्नेत्रं त्रिभुवनेशितुः । अंधं तमोमये लोके विनैनं कः प्रकाशकः

এই দীপ্তিমান সূৰ্য সঁচাকৈ ত্ৰিভুবনেশ্বৰ প্ৰভুৰ চক্ষু। অন্ধকাৰময় জগতত, ইয়াৰ অবিহনে কোনে পোহৰ দিব পাৰে?

Verse 41

धूपप्रदीपनैवेद्य पयो दधि घृतैक्षवम् । एतद्भुक्तं निषेवंते सर्वे दिवि दिवौकसः

ধূপ, দীপ আৰু নৈবেদ্য—সঙ্গে দুধ, দধি, ঘৃত আৰু ইক্ষুৰস—এইবোৰ অৰ্পণ কৰি প্ৰসাদৰূপে ভক্ষণ কৰিলে, স্বৰ্গত বাস কৰা সকলো দেৱতা তৃপ্ত হয় আৰু নিজৰ সূক্ষ্ম অংশ গ্ৰহণ কৰে।

Verse 42

शिवशर्मोवाच । कोयं कृशानुः कस्यायं सूनुः कथमिदं पदम् । आग्नेयं लब्धमेतेन ब्रूतमेतन्ममाग्रतः

শিৱশৰ্মাই ক’লে: “এই অগ্নি (কৃশানু) কোন? ই কাৰ পুত্ৰ? আৰু ই কেনেকৈ এই আগ্নেয় পদ লাভ কৰিলে? মোৰ আগতে স্পষ্টকৈ কোৱা।”

Verse 43

गणावूचतुः । आकर्णय महाप्राज्ञ वर्णयावो यथातथम् । योयं यस्य यथाऽनेन प्रापि ज्योतिष्मतीपुरी

গণাসকলে ক’লে: “হে মহাপ্ৰাজ্ঞ, মন দি শুনা। যি দৰে ঘটিছিল ঠিক তেনেদৰে আমি বৰ্ণনা কৰিম—ই কোন, কাৰ, আৰু কোন উপায়ে ই জ্যোতিষ্মতীপুৰী নামৰ দীপ্ত নগৰী লাভ কৰিলে।”

Verse 44

नर्मदायास्तटे रम्ये पुरे नर्मपुरे पुरा । पुरारिभक्तः पुण्यात्माऽभवद्विश्वानरो मुनिः

পূৰ্বতে নর্মদাৰ মনোৰম তীৰত, নর্মপুৰ নামৰ নগৰত, ত্ৰিপুৰাৰিৰ (শিৱৰ) ভক্ত, পুণ্যাত্মা মুনি বিশ্বানৰ বাস কৰিছিল।

Verse 45

ब्रह्मचर्याश्रमे निष्ठो ब्रह्मयज्ञरतःसदा । शांडिल्यगोत्रः शुचिमान्ब्रह्मतेजो निधिर्वशी

তেওঁ ব্ৰহ্মচৰ্য আশ্ৰমত অটল, সদায় ব্ৰহ্মযজ্ঞত (বেদ অধ্যয়ন-জপত) ৰত; শাণ্ডিল্য গোত্ৰীয়, শুচি, সংযমী আৰু ব্ৰহ্মতেজৰ ভঁৰাল আছিল।

Verse 46

विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो लौकिकाचारचंचुरः । कदाचिच्चिंतयामास हृदि ध्यात्वा महेश्वरम्

তেওঁ সকলো শাস্ত্ৰৰ অৰ্থ বুজিছিল আৰু লোকাচাৰত নিপুণ আছিল। এবাৰ হৃদয়ত মহেশ্বৰক ধ্যান কৰি তেওঁ গভীৰ চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 47

चतुर्णामप्याश्रमाणां कोतीव श्रेयसे सताम् । यस्मिन्प्राप्नोति संक्षुण्णे परत्रेह च वा सुखम्

“চাৰি আশ্ৰমৰ ভিতৰত সৎলোকৰ কল্যাণৰ বাবে কোনটো সৰ্বোত্তম—যাৰ আচৰণে জীৱনৰ চাপৰ মাজতো ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে সুখ লাভ হয়?”

Verse 48

इदं श्रेयस्त्विदं श्रेयस्त्विदं तु सुकरं भवेत् । इत्थं सर्वं समालोड्य गार्हस्थ्यं प्रशशंस ह

“ইয়াও শ্ৰেয়, সেয়াও শ্ৰেয়; কিন্তু এই পথটো সহজে কৰণীয়।” এইদৰে সকলো দিশ বিবেচনা কৰি তেওঁ গাৰ্হস্থ্য—গৃহস্থ ধৰ্মক প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 49

ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः । एषामाधारभूतोसौ गृहस्थो नान्यथेति च

ব্ৰহ্মচাৰী হওক, গৃহস্থ হওক, বনপ্ৰস্থ হওক বা ভিক্ষুক—এই সকলো আশ্ৰমৰ আধাৰ গৃহস্থই; ইয়াৰ অন্যথা হ’ব নোৱাৰে।

Verse 50

देवैर्मनुष्यैः पितृभिस्तिर्यग्भिश्चोपजीव्यते । गृहस्थः प्रत्यहं यस्मात्तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी

দেৱতা, মানুহ, পিতৃলোক আৰু তিৰ্যক প্ৰাণীও প্ৰতিদিন গৃহস্থৰ ওপৰতে জীৱিকা পায়; সেইহেতু আশ্ৰমধৰ্মীসকলৰ মাজত গৃহস্থই শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 51

अस्नात्वा चाप्यहुत्वा वाऽदत्त्वा वाश्नाति यो गृही । देवादीनामृणी भूत्वा नरकं प्रतिपद्यते

যি গৃহস্থে স্নান নকৰাকৈ, আহুতি নেদি বা দান নকৰাকৈ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সি দেৱ আদি সকলৰ ঋণী হৈ নৰকত পতিত হয়।

Verse 52

अस्नाताशी मलं भुंक्ते त्वजपी पूयशोणितम् । अहुताशी कृमीन्भुंक्तेप्यदत्त्वाविड्विभोजनः

স্নান নকৰাকৈ খোৱা জনে মলিনতা ভক্ষণ কৰে; জপ নকৰাকৈ খোৱা জনে পুঁজ আৰু ৰক্ত ভক্ষণ কৰে; আহুতি নেদি খোৱা জনে কৃমি ভক্ষণ কৰে; আৰু দান নকৰাকৈ খোৱা জনে বিষ্ঠাকেই আহাৰ কৰে।

Verse 53

ब्रह्मचर्यं हि गार्हस्थ्ये यादृक्कल्पनयोज्झितम् । स्वभावचपले चित्ते क्व तादृग्ब्रह्मचारिणि

গাৰ্হস্থ্য জীৱনত যি ব্ৰহ্মচৰ্য—কল্পিত কৌশলৰ পৰা মুক্ত—সেয়া অতি দুষ্প্ৰাপ্য; চিত্ত যেতিয়া স্বভাৱতে চঞ্চল, তেতিয়া আনুষ্ঠানিক ব্ৰহ্মচাৰীতেই বা তেনে স্থিৰতা ক’ত পোৱা যায়?

Verse 54

हठाद्वा लोकभीत्या वा स्वार्थाद्वा ब्रह्मचर्यभाक् । संकल्पयति चित्ते चेत्कृतमप्यकृतं तदा

যদি কোনোবাই জোৰ-জবৰদস্তি, লোকভয় বা স্বাৰ্থৰ বাবে ব্ৰহ্মচৰ্য গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু মনত কামনাৰ সংকল্প পোহৰাই ৰাখে, তেন্তে বাহিৰে ‘কৰা’ বুলিও যি দেখা যায়, সেয়া অকৰা যেন হৈ পৰে।

Verse 55

परदारपरित्यागात्स्वदारपरितुष्टितः । ऋतुकालाभिगामित्वाद्ब्रह्मचारी गृहीरितः

পৰস্ত্ৰীৰ ত্যাগ, নিজ স্ত্ৰীত সন্তুষ্টি, আৰু কেৱল ঋতুকালতহে স্ত্ৰীৰ সান্নিধ্য গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে গৃহস্থক ‘ব্ৰহ্মচাৰী’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 56

विमुक्तरागद्वेषो यः कामक्रोधविवर्जितः । साग्निः सदारः स गृही वानप्रस्थाद्विशिष्यते

যি গৃহস্থ ৰাগ-দ্বেষৰ পৰা মুক্ত, কাম-ক্ৰোধবিহীন—যি পবিত্ৰ অগ্নি সংৰক্ষণ কৰে আৰু পত্নীৰ সৈতে ধৰ্মময় জীৱন যাপন কৰে—সেই গৃহস্থ বনবাসী (বানপ্ৰস্থ)তকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 57

वैराग्याद्गृहमुत्सृज्य गृहधर्मान्हृदि स्मरेत् । स भवेदुभयभ्रष्टो वानप्रस्थो न वा गृही

যদি কোনোবাই ভুল বৈৰাগ্যত ঘৰ ত্যাগ কৰে, কিন্তু হৃদয়ত গৃহধৰ্মৰ আকাঙ্ক্ষা স্মৰণ কৰি থাকে, তেন্তে সি দুয়ো দিশৰ পৰা পতিত হয়—ন বানপ্ৰস্থ, ন গৃহস্থ।

Verse 58

अयाचितोपस्थितया यो वृत्त्या वर्तते गृही । येन केनापि संतुष्टो भिक्षुकात्स विशिष्यते

যি গৃহস্থ অযাচিতভাৱে উপস্থিত হোৱা জীৱিকাৰে চলে আৰু যি পায় তাতেই সন্তুষ্ট থাকে, সি ভিক্ষুকতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 59

प्राथयेद्यत्क्वचित्किंचिद्दुष्प्रापं वा भविष्यति । अशनेषु न संतुष्टः स यतिः पतितो भवेत्

যদি কোনো যতি য’তে-ত’তে কিবা ভিক্ষা প্ৰাৰ্থনা কৰে—বিশেষকৈ যি দুৰ্লভ—আৰু পোৱা আহাৰত সন্তুষ্ট নাথাকে, তেন্তে সেই সন্ন্যাসী ব্ৰতচ্যুত, পতিত বুলি গণ্য হয়।

Verse 60

गुणागुणविचार्येत्थं स वै विश्वानरो द्विजः । उद्ववाह विधानेन स्वोचितां कुलकन्यकाम्

এইদৰে গুণ-অগুণ বিচাৰ কৰি, সেই দ্বিজ বিশ্বানৰে বিধি-বিধান অনুসাৰে নিজৰ বংশৰ উপযুক্ত এক কুলকন্যাক বিবাহ কৰিলে।

Verse 61

अग्निशुश्रूषणरतः पंचयज्ञपरायणः । षट्कर्मनिरतो नित्यं देवपित्रतिथिप्रियः

তেওঁ অগ্নিশুশ্ৰূষাত ৰত, পঞ্চযজ্ঞত পৰায়ণ, সদায় ষট্কৰ্মত নিৰত, আৰু দেৱতা, পিতৃলোক তথা অতিথিসকলৰ প্ৰিয় আছিল।

Verse 62

धर्मार्थकामान्युक्तात्मा सोर्जयन्स्वस्वकालतः । परस्परमसंकोचं दंपत्योरानुकूल्यतः

সংযতচিত্ত হৈ তেওঁ নিজ নিজ সময় অনুসাৰে ধৰ্ম, অৰ্থ আৰু কাম সাধন কৰিছিল; আৰু দম্পতী দুয়ো পৰস্পৰে কোনো সংকোচ নকৰাকৈ, অনুকূলতা আৰু সদ্ভাৱত বাস কৰিছিল।

Verse 63

पूर्वाह्णे दैविकं कर्म सोकरोत्कर्मकांडवित् । मध्यंदिने मनुष्याणां पितॄणामपराह्नके

কৰ্মকাণ্ডত নিপুণ হৈ তেওঁ পূৰ্বাহ্ণত দৈৱিক কৰ্ম সম্পাদন কৰিছিল; মধ্যাহ্নত মানুহৰ প্ৰতি কৰ্তব্য; আৰু অপৰাহ্ণত পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে অৰ্পণ কৰিছিল।

Verse 64

एवं बहुतिथे काले गते तस्याग्रजन्मनः । भार्या शुचिष्मती नाम कामपत्नी वसुव्रता

এইদৰে বহু দিন অতিবাহিত হোৱাৰ পিছত, সেই জ্যেষ্ঠজনৰ পত্নী—শুচিষ্মতী নামে—স্বামীৰ প্রতি ভক্তি-নিষ্ঠা আৰু সদ্‌ব্ৰত পালনত অচল হৈ বাস কৰিছিল।

Verse 65

अपश्यंत्यंकुरमपि संततेः स्वर्गसाधनम् । विज्ञाय शंकंरं कांतं प्रणिपत्य व्यजिज्ञपत्

সন্তানৰ—যাক স্বৰ্গসাধন বুলি ধৰা হয়—এটা অঙ্কুৰো নেদেখি, তাই প্ৰিয় শংকৰ স্বামীক বুজি, প্ৰণাম কৰি নিজৰ নিবেদন জনালে।

Verse 66

शुचिष्मत्युवाच । आर्यपुत्रार्यधिषण प्राणनाथ प्रियव्रत । न दुर्लभं ममास्तीह किंचित्त्वच्चरणार्चनात्

শুচিষ্মতী ক’লে: হে আৰ্যপুত্ৰ, হে মহৎ বোধসম্পন্ন, হে মোৰ প্ৰাণনাথ, হে প্ৰিয় ব্ৰতত স্থিৰ! তোমাৰ চৰণ-অৰ্চনাৰ ফলত ইয়াত মোৰ বাবে একোৱেই দুর্লভ নহয়।

Verse 67

ये वै भोगाः समुचिताः स्त्रीणां ते त्वत्प्रसादतः । अलंकृत्य मया भुक्ताः प्रसंगाद्वच्मि तान्यपि

স্ত্ৰীসকলৰ বাবে যিসকল ভোগ উপযুক্ত, সেয়া সকলো তোমাৰ কৃপাতে মই লাভ কৰিছোঁ। অলংকৃত হৈ মই সেয়া উপভোগ কৰিছোঁ; এই প্ৰসঙ্গত সেইবোৰৰ কথাও কৈছোঁ।

Verse 68

सुवासांसि सुवासाश्च सुशय्या सुनितंबिनी । स्रक्तांबूलान्नपानाश्च अष्टौ भोगाः स्वधर्मिणाम्

সুন্দৰ বস্ত্ৰ, সুগন্ধ, উত্তম শয্যা, সুশ্ৰী নিতম্বিনী প্ৰিয়া, মালা, তাম্বুল-পান, অন্ন আৰু পানীয়—এই আঠ ভোগ স্বধৰ্মত স্থিত লোকৰ।

Verse 69

एकं मे प्रार्थितं नाथ चिराय हृदिसंस्थितम् । गृहस्थानां समुचितं तत्त्वं दातुमिहार्हसि

হে নাথ, মোৰ এটা প্ৰাৰ্থনা বহুদিন ধৰি হৃদয়ত স্থিৰ হৈ আছে। গৃহস্থসকলৰ বাবে উপযুক্ত সত্য তত্ত্ব অনুগ্ৰহ কৰি ইয়াত দান কৰক।

Verse 70

विश्वानर उवाच । किमदेयं हि सुश्रोणि तव प्रियहितैषिणि । तत्प्रार्थय महाभागे प्रयच्छाम्यविलंबितम्

বিশ্বানৰে ক’লে: হে সুন্দৰ কটিদেশী, তুমি যি প্ৰিয় আৰু হিতৰ অন্বেষিণী—তোমাৰ বাবে অদেয় বুলিবলৈ কি আছে? হে ভাগ্যৱতী, যি বিচাৰা প্ৰাৰ্থনা কৰা; মই বিলম্ব নকৰাকৈ দিম।

Verse 71

महेशितुः प्रसादेन मम किंचिन्न दुर्ल्भम् । इहामुत्र च कल्याणि सर्वकल्याणकारिणः

মহেশৰ প্ৰসাদে মোৰ বাবে একোৱেই দুষ্প্ৰাপ্য নহয়। হে কল্যাণী, ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে তেওঁ সকলো মঙ্গলৰ কৰ্তা।

Verse 72

इति श्रुत्वा वचः पत्युस्तस्य सा पतिदेवता । उवाच हृष्टवदना यदि देयो वरो मम

পতিৰ এই বাক্য শুনি, সেই পতিব্ৰতা স্ত্ৰী আনন্দিত মুখে ক’লে: “যদি মোৰ বাবে বৰ দানযোগ্য হয়…”

Verse 73

वरयोग्यास्मि चेन्नाथ नान्यं वरमहं वृणे । महेशसदृशं पुत्रं देहि माहेश्वरानव

হে নাথ, যদি মই বৰৰ যোগ্য হওঁ তেন্তে মই আন কোনো বৰ নুবাছোঁ। মহেশ সদৃশ পুত্ৰ দান কৰক—মাহেশ্বৰ (শৈৱ) বংশৰ নৱ অঙ্কুৰ।

Verse 74

इति तस्या वचः श्रुत्वा शुचिष्मत्याः शुचिव्रतः । क्षणं समाधिमाधाय हृ द्येतत्समचिंतयत्

সেই পবিত্ৰা নাৰীৰ বাক্য শুনি, শুচিব্ৰতধাৰী জনে ক্ষণেক ধ্যান-সমাধি স্থাপন কৰি এই কথাখিনি হৃদয়ত চিন্তা কৰিলে।

Verse 75

अहो किमेतया तन्व्या प्रार्थितं ह्यतिदुर्लभम् । मनोरथपथाद्दूरमस्तुवा स हि सर्वकृत्

হায়! এই সুকুমাৰী নাৰীয়ে যি প্ৰাৰ্থনা কৰিছে সেয়া অতি দুৰ্লভ; সাধাৰণ মনোৰথৰ পথৰ পৰা বহু দূৰ, কিয়নো মহেশ্বৰে সকলো কৰ্ম সম্পাদন কৰে।

Verse 76

तेनैवास्या मुखे स्थित्वा वाक्स्वरूपेण शंभुना । व्याहृतं कोऽन्यथाकर्तुमुत्सहेत भवेदिदम्

কাৰণ শম্ভুৱে নিজেই তাৰ মুখত বাক্-স্বরূপে অৱস্থিত হৈ এই বাক্য উচ্চাৰণ কৰিছে; তেন্তে ইয়াক অন্যথা কৰিবলৈ কাক সাহস বা সামৰ্থ্য হ’ব?

Verse 77

ततः प्रोवाच तां पत्नीमेकपत्निव्रते स्थितः । विश्वानरमुनिः श्रीमानिति कांते भविष्यति

তেতিয়া একপত্নীব্ৰতত অচল শ্ৰীমান বিশ্বানৰ মুনিয়ে নিজৰ পত্নীক ক’লে— “প্ৰিয়ে, তেনেকুৱাই হ’ব।”

Verse 78

इत्थमाश्वास्य तां पत्नीं जगाम तपसे मुनिः । यत्र विश्वेश्वरः साक्षात्काशीनाथोधितिष्ठति

এইদৰে পত্নীক আশ্বাস দি মুনিয়ে তপস্যাৰ বাবে গ’ল—য’ত কাশীনাথ বিশ্বেশ্বৰ স্বয়ং প্ৰত্যক্ষ ৰূপে অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 79

प्राप्य वाराणसीं तूर्णं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् । तत्याज तापत्रितयमपिजन्मशतार्जितम्

শীঘ্ৰে বাৰাণসী লাভ কৰি আৰু মণিকৰ্ণিকাৰ দৰ্শন কৰি, শত-শত জন্মত সঞ্চিত ত্ৰিতাপো তেওঁ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 80

दृष्ट्वा सर्वाणि लिंगानि विश्वेश प्रमुखानि च । स्नात्वा सर्वेषु कुंडेषु वापीकूटसरःसु च

বিশ্বেশ প্ৰধান সকলো লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰি, আৰু সকলো কুণ্ড, বাপী, ঘাট-বন্ধ আৰু সৰোবৰসমূহত স্নান কৰি,

Verse 81

नत्वा विनायकान्सर्वान्गौरीः सर्वाः प्रणम्य च । संपूज्य कालराजं च भैरवं पापभक्षणम्

সকলো বিনায়কক নত হৈ, সকলো গৌৰীক প্ৰণাম কৰি, আৰু বিধিপূৰ্বক কালৰাজ আৰু পাপভক্ষণ ভৈৰৱক পূজা কৰি,

Verse 82

दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः । आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च

দণ্ডনায়ক প্ৰধান গণসমূহক যত্নসহ স্তৱ কৰি, আৰু আদিকেশৱ প্ৰধান কেশৱসকলকো সন্তুষ্ট কৰি,

Verse 83

लोलार्कमुख्य सूर्यांश्च प्रणम्य च पुनः पुनः । कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतंद्रितः

লোলাৰ্ক প্ৰধান সূৰ্য্যধামসমূহক পুনঃ পুনঃ প্ৰণাম কৰি, আৰু অলস নোহোৱাকৈ সকলো তীৰ্থত পিণ্ড-প্ৰদান কৰিলে।

Verse 84

सहस्रभोजनाद्यैश्च यतीन्विप्रान्प्रतर्प्य च । महापूजोपचारैश्च लिंगान्यभ्यर्च्य भक्तितः

সহস্ৰ ভোজন আদি দান-উপহাৰে তেওঁ যতি আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক তৃপ্ত কৰিলে; আৰু মহাপূজা-উপচাৰে ভক্তিভাৱে লিঙ্গসমূহৰ অর্চনা কৰিলে।

Verse 85

असकृच्चिन्तयामास किं लिंगं क्षिप्रसिद्धिदम् । यत्र निश्चलतामेति तपस्तनयकाम्यया

তেওঁ বাৰে বাৰে চিন্তা কৰিলে: “কোন লিঙ্গে শীঘ্ৰ সিদ্ধি দিয়ে—য’ত পুত্ৰ-কামনাৰ বাবে তপস্যাৰ দ্বাৰা মন স্থিৰতা লাভ কৰে?”

Verse 86

श्रीमदोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु । कालेशं वृद्धकालेशं कलशेश्वरमेव च

“শ্ৰীমৎ ওঁকাৰনাথ হ’ব নে, নতুবা কৃত্তিবাসেশ্বৰ? কালেশ, বৃদ্ধকালেশ, নে নিশ্চয় কলশেশ্বৰ?”

Verse 87

केदारेशं तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम् । ज्येष्ठेशं जंबुकेशं वा जैगीषव्येश्वरं तु वा

“নাইবা কেদাৰেশ, কামেশ, চন্দ্ৰেশ, বা ত্ৰিলোচন; নাইবা জ্যেষ্ঠেশ, জম্বুকেশ, বা জৈগীষব্যেশ্বৰ?”

Verse 88

दशाश्वमेधमीशानं द्रुमि चंडेशमेव च । दृक्केशं गरुडेशं च गोकर्णेशं गणेश्वरम्

“নাইবা দশাশ্বমেধ-ঈশান; দ্ৰুমি-চণ্ডেশ; দৃষ্টকেশ; গৰুড়েশ; গোকৰ্ণেশ; বা গণেশ্বৰ?”

Verse 89

ढुंढ्याशागजसिद्धाख्यं धर्मेशं तारकेश्वरम् । नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम्

(ভক্তে) Ḍhuṃḍhyāśাগজসিদ্ধ নামে খ্যাত লিঙ্গ, ধৰ্মেশ, তাৰকেশ্বৰ, নন্দিকেশ, নিবাসেশ, পত্রীশ আৰু প্ৰীতিকেশ্বৰক পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 90

पर्वतेशं पशुपतिं ब्रह्मेशं मध्यमेश्वरम् । बृहस्पतीश्वरं वाथ विभांडेश्वरमेव च

(ভক্তে) পৰ্বতেশ, পশুপতি, ব্ৰহ্মেশ, মধ্যমেশ্বৰ, বৃহস্পতীশ্বৰ আৰু লগতে বিভাণ্ডেশ্বৰকো পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 91

भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा । मरुत्तेशं तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम्

অথবা (ভক্তে) ভাৰভূতেশ্বৰ বা মহালক্ষ্মীশ্বৰ; তদ্ৰূপে মৰুত্তেশ, মোক্ষেশ, গঙ্গেশ আৰু নর্মদেশ্বৰক পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 92

मार्कंडं मणिकर्णीश रत्नेश्वरमथापि वा । अथवा योगिनीपीठं साधकस्यैव सिद्धिदम्

(ভক্তে) মাৰ্কণ্ড, মণিকৰ্ণীশ আৰু ৰত্নেশ্বৰকো পূজা কৰিব পাৰে; অথবা যোগিনী-পীঠ—যি সাধকৰ বাবে নিশ্চয় সিদ্ধিদায়ক।

Verse 93

यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम् । अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव च

(ভক্তে) যামুনেশ, লাঙ্গলীশ, শ্ৰীমৎ সর্বব্যাপী বিশ্বেশ্বৰ, অবিমুক্তেশ্বৰ আৰু লগতে বিশালাক্ষীশক পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 94

व्याघ्रेश्वरं वराहेशं व्यासेशं वृषभध्वजम् । वरुणेशं विधीशं वा वसिष्ठेशं शनीश्वरम्

(ভক্তে) ব্যাঘ্ৰেশ্বৰ, বৰাহেশ, ব্যাসেশ, বৃষভ-ধ্বজধাৰী প্ৰভু, বৰুণেশ বা বিধীশ; লগতে বসিষ্ঠেশ আৰু শনীশ্বৰকো পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 95

सोमेश्वरं किमिन्द्रेशं स्वर्लीनं संगमेश्वरम् । हरिश्चंद्रेश्वरं किं वा हरिकेशेश्वरं तु वा

(ভক্তে) সোমেশ্বৰ বা ইন্দ্ৰেশ; স্বর্লীন আৰু সংগমেশ্বৰ; অথবা হৰিশ্চন্দ্ৰেশ্বৰ; বা পুনৰ হৰিকেশেশ্বৰকো পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 96

त्रिसंध्येशं महादेवमुपशांति शिवं तथा । भवानीशं कपर्दीशं कंदुकेशं मखेश्वरम्

(ভক্তে) ত্ৰিসন্ধ্যেশ, মহাদেৱ, উপশান্তি আৰু শিৱ; ভৱানীশ, কপৰ্ডীশ, কন্দুকেশ আৰু মখেশ্বৰকো ভক্তিভাৱে পূজা কৰিব পাৰে।

Verse 97

मित्रावरुणसंज्ञं वा किमेषामाशुपुत्रदम् । क्षणं विचार्य स मुनिरिति विश्वानरः सुधीः

নহয়তো ই ‘মিত্ৰাৱৰুণ’ নামে পৰিচিত নেকি? এইসকলৰ মাজত কোনে শীঘ্ৰে পুত্ৰদান কৰে? ক্ষণেক চিন্তা কৰি, সেই বুদ্ধিমান মুনি বিশ্বানৰে এইদৰে ক’লে।

Verse 98

आज्ञातं विस्मृतं तावत्फलितो मे मनोरथः । सिद्धैः संसेवितं लिंगं सर्वसिद्धिकरं परम्

যি আগতে জনা আছিল আৰু পাছত পাহৰি গৈছিলোঁ, সেই মোৰ মনোৰথ এতিয়া ফলিল। সিদ্ধসকলে সেৱা কৰা এই পৰম লিঙ্গ সৰ্বসিদ্ধি দানকাৰী।

Verse 99

दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य मनो निर्वृतिभाग्भवेत् । उद्घाटितं सदैवास्ते स्वर्गद्वारं हि यत्र वै

যি তীৰ্থৰ কেৱল দৰ্শন আৰু স্পৰ্শতেই মন গভীৰ নিৰ্বৃত্তি লাভ কৰে, সেই স্থানত স্বৰ্গৰ দুৱাৰ সদায় মুকলি থাকে।

Verse 100

दिवानिशं पूजनार्थं विज्ञाप्य त्रिदशेश्वरम् । पञ्चमुद्रे महापीठे सिद्धिदे सर्वजंतुषु

দিন-ৰাতি পূজাৰ উদ্দেশ্যে ত্ৰিদশেশ্বৰ দেৱাধিদেৱৰ অনুমতি লৈ, ‘পঞ্চমুদ্ৰা’ নামৰ মহাপীঠত উপাসনা কৰিব লাগে—যি সকলো জীৱত সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 110

षण्मासात्सिद्धिमगमद्बहुनीराजनैरिह । किन्नरी हंसपद्यत्र भर्त्रा वेणुप्रियेण वै

ইয়াত বহু নীৰাজন (আৰতি) কৰাত ছয় মাহৰ ভিতৰতে সি সিদ্ধি লাভ কৰিলে—ভেণুপ্ৰিয় স্বামীৰ সৈতে ‘হংসপদা’ নামৰ কিন্নৰী।

Verse 120

पंचगव्याशनो मासं मासं चांद्रायणव्रती । मासं कुशाग्रजलभुङ्मासं श्वसनभक्षणः

এমাহে সি পঞ্চগব্য আহাৰ কৰে; এমাহে চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰে; এমাহে কুশাৰ আগৰ পৰা লোৱা জল গ্ৰহণ কৰে; আৰু এমাহে কেৱল প্ৰাণবায়ুতেই জীৱন ধাৰে।

Verse 130

शब्दं गृह्णास्यश्रवास्त्वं हि जिघ्रेरघ्राणस्त्वं व्यंघ्रिरायासि दूरात् । व्यक्षः पश्येस्त्वं रसज्ञोप्यजिह्वः कस्त्वां सम्यग्वेत्त्यतस्त्वां प्रपद्ये

কাণবিহীন হৈও তুমি শব্দ গ্ৰহণ কৰা; নাসাবিহীন হৈও তুমি গন্ধ লোৱা; পদবিহীন হৈও তুমি দূৰৰ পৰা আহা। চক্ষুবিহীন হৈও তুমি দেখা; জিহ্বাবিহীন হৈও তুমি ৰস জানো। তোমাক সত্যকৈ কোনে জানিব পাৰে? সেয়ে মই তোমাৰ শৰণ লওঁ।

Verse 140

अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम् । अब्दं त्रिकालपठनात्कामदं शिवसंनिधौ

এই পুণ্য স্তোত্ৰ ‘অভিলাষাষ্টক’ তোমাৰ দ্বাৰাই উচ্চাৰিত। শিৱৰ সান্নিধ্যত এক বছৰ ধৰি দিনে তিনিবাৰ পাঠ কৰিলে ই কামনা-পূৰণকাৰী হয়।

Verse 147

अब्दं जप्तमिदं स्तोत्रं पुत्रदं नात्र संशयः । इत्युक्त्वांतर्दधे बालः सोपि विप्रो गृहं गतः

‘এই স্তোত্ৰ এক বছৰ জপ কৰিলে পুত্ৰ লাভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।’ এই কথা কৈ বালকজন অন্তৰ্ধান হ’ল; আৰু সেই ব্ৰাহ্মণো ঘৰলৈ উভতি গ’ল।