
ব্যাসে দ্বাৰৱতীৰ সৈতে সংযুক্ত বিষ্ণু-সম্পৰ্কিত তীৰ্থক কেন্দ্ৰ কৰি পবিত্ৰ কৰ্মৰ মহিমা বৰ্ণনা কৰে। অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে কোৱা হয় যে মাৰ্কণ্ডেয় ‘স্বৰ্গৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিলে’; আৰু বিষ্ণু-প্ৰাপ্তিৰ লক্ষ্যৰে দেহ ত্যাগ কৰা লোক বিষ্ণুৰ সাযুজ্য আৰু সান্নিধ্য লাভ কৰে। তাৰ পিছত আত্মসংযমৰ বিধান, বিশেষকৈ উপবাস/অনাশন,ক অতি প্ৰভাৱশালী তপস্যা বুলি প্ৰশংসা কৰা হয়। তীৰ্থস্নান, কেশৱপূজা, আৰু পিণ্ড-জল তৰ্পণসহ শ্ৰাদ্ধ—ইবোৰে দীঘলীয়া সময়, যেন বিশ্ব-পরিমাপ কাললৈকে, পিতৃসকলক তৃপ্ত কৰে বুলি কোৱা হৈছে। হৰি তাত সন্নিহিত থাকিলেই পাপক্ষয় হয়; আৰু এই তীৰ্থে মোক্ষকামীক মুক্তি, ধনকামীক সমৃদ্ধি, আৰু সাধাৰণ ভক্তক দীঘলীয়া আয়ু আৰু সুখ প্ৰদান কৰে। শ্ৰদ্ধাৰে তাত দিয়া দান অক্ষয় বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। মহাযজ্ঞ, দান আৰু তপস্যাৰ ফলও কেৱল সেই স্থানত স্নানমাত্ৰে লাভ হয়—সামাজিকভাৱে নম্ৰ অৱস্থাৰ হলেও ভক্তিসম্পন্ন সাধকৰ ক্ষেত্ৰতো—এইদৰে তীৰ্থৰ সুলভতা আৰু ভগৱৎ-সন্নিধিজনিত প্ৰভাৱ প্ৰতিপাদিত হয়।
Verse 1
व्यास उवाच । मार्कंडेयोद्धाटितं वै स्वर्गद्वारमपावृतम् । तत्र ये देहसंत्यागं कुर्वंति फलकांक्षया
ব্যাসে ক’লে: মাৰ্কণ্ডেয়ৰ দ্বাৰা উদ্ঘাটিত স্বৰ্গদ্বাৰ নিশ্চয়েই মুকলি হৈ আছে। তাত যিসকলে ফলৰ আকাঙ্ক্ষাৰে দেহত্যাগ কৰে—
Verse 2
लभंते तत्फलं ह्यंते विष्णोः सायुज्यमाप्नुयुः । अतः किं बहुनोक्तेन द्वारवत्यां सदा नरैः
তেওঁলোকে অন্তিম ক্ষণত সেই ফল লাভ কৰে আৰু নিশ্চয়েই বিষ্ণুৰ সায়ুজ্য (ঐক্য) প্ৰাপ্ত হয়। সেয়ে অধিক ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন? দ্বাৰাৱতীত সদায় মানুহে— (এই সাধনা কৰিব লাগে)।
Verse 3
देहत्यागः प्रकर्तव्यो विष्णोर्लोकजिगीषया । अनाशके जले वाग्नौ ये च संति नरोत्तमाः । सर्वपापविनिर्मुक्ता यांति विष्णोः पुरीं सदा
বিষ্ণুৰ লোক লাভ কৰাৰ অভিলাষে দেহত্যাগ কৰাটো উচিত। তাত যিসকল নৰোত্তম আছে—অক্ষয় জলে হওক বা অগ্নিত হওক—সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ সদায় বিষ্ণুৰ পুৰীত গমন কৰে।
Verse 4
अन्योपि व्याधिरहितो गच्छेदनशनं तु यः । सर्वपाप विनिर्मुक्तो याति विष्णोः पुरीं नरः
আন এজন মানুহো, ৰোগমুক্ত হৈ উপবাস পালনৰ উদ্দেশ্যে যাত্ৰা কৰিলে, সকলো পাপৰ পৰা বিমুক্ত হৈ বিষ্ণুৰ পুৰীত গমন কৰে।
Verse 5
शतवर्षसहस्राणां वसेदंते दिवि द्विजः । ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति पवित्रं पावनं भुवि
দ্বিজে দহ হাজাৰ হাজাৰ যুগ ধৰি স্বৰ্গত বাস কৰিব পাৰে; তথাপি পৃথিৱীত ব্ৰাহ্মণসকলতকৈ অধিক পবিত্ৰ আৰু পাৱন একো নাই।
Verse 6
उपवासै स्तथा तुल्यं तपः कर्म्म न विद्यते । नास्ति वेदात्परं शास्त्रं नास्ति मातृसमो गुरु
উপবাসৰ সমান কোনো তপস্যা-কর্ম নাই; বেদতকৈ উচ্চ কোনো শাস্ত্ৰ নাই; আৰু মাতৃৰ সমান কোনো গুৰু নাই।
Verse 7
न धर्मात्परमस्तीह तपो नानशनात्परम् । स्नात्वा यः कुरुते ऽत्रापि श्राद्धं पिंडोदकक्रियाम्
ইয়াত ধৰ্মতকৈ উচ্চ একো নাই, আৰু উপবাসতকৈ শ্ৰেষ্ঠ তপস্যা নাই। আৰু যি কোনোবাই ইয়াত স্নান কৰি শ্ৰাদ্ধ কৰে—পিণ্ড আৰু জল-কৰ্ম অৰ্পণ কৰে—সেই মহাপুণ্য লাভ কৰে।
Verse 8
तृप्यंति पितरस्तस्य यावद्ब्रह्मदिवानिशम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा केशवं यस्तु पूजयेत्
তাৰ পিতৃসকল ব্ৰহ্মাৰ দিন-ৰাত যিমান সময়, সিমান কাল তৃপ্ত থাকে। আৰু যি মানুহে সেই তীৰ্থত স্নান কৰি কেশৱক পূজা কৰে, সি সেই স্থায়ী ফল লাভ কৰে।
Verse 9
स मुक्तपातकैः सर्वेर्विष्णुलोकमवाप्नुयात् । तीर्थानामुत्तमं तीर्थं यत्र संनिहितो हरिः
সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ সি বিষ্ণুলোক লাভ কৰে। তীৰ্থসমূহৰ মাজত এইয়ে শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ—য’ত হৰি স্বয়ং সন্নিহিত।
Verse 10
हरते सकलं पापं तस्मिंस्तीर्थे स्थितस्य सः । मुक्तिदं मोक्षकामानां धनदं च धनार्थिनाम् । आयुर्दं सुखद चैव सर्वकामफलप्रदम्
সেই তীৰ্থত অৱস্থিত জনৰ সকলো পাপ তেওঁ হৰণ কৰে। মোক্ষকামীৰে মুক্তি, ধনাৰ্থীৰে ধন, আয়ু আৰু সুখো দান কৰে—সকলো ধৰ্মসম্মত কামনাৰ ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 11
किमन्येनात्र तीर्थेन यत्र देवो जनार्द्दनः । स्वयं वसति नित्यं हि सर्वेषामनुकम्पया
য’ত দেৱ জনাৰ্দন স্বয়ং সকলোৰে অনুকম্পাত নিত্য বসতি কৰে, তাত আন তীৰ্থৰ আৰু কি প্ৰয়োজন?
Verse 12
तत्र यद्दीयते किचिद्दानं श्रद्धासमन्वितम् । अक्षयं तद्भवेत्सर्वमिह लोके परत्र च
তাত শ্ৰদ্ধাসহ যি কোনো দান দিয়া যায়, সেয়া সকলো অক্ষয় হয়—ইহলোকে আৰু পৰলোকে দুয়োতে।
Verse 13
यज्ञैर्दानैस्तपो भिश्च यत्फलं प्राप्यते बुधैः । तदत्र स्नानमात्रेण शूद्रैरपि सुसेवकैः
যজ্ঞ, দান আৰু তপস্যাৰে যি ফল জ্ঞানীসকলে লাভ কৰে, সেয়া ইয়াত কেৱল স্নানমাত্ৰে—সেৱাভাৱসম্পন্ন শূদ্ৰসকলেও—প্ৰাপ্ত কৰে।
Verse 14
तत्र श्राद्धं च यः कुर्यादेकादश्यामुपोषितः । स पितॄनुद्धरे त्सर्वान्नरकेभ्यो न संशयः
সেই পবিত্ৰ স্থানত একাদশীত উপবাস কৰি যি শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি নিঃসন্দেহে নিজৰ সকলো পিতৃক নৰক-লোকৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 15
अक्षय्यां तृप्तिमाप्नोति परमात्मा जनार्द्दनः । दीयतेऽत्र यदुद्दिश्य तदक्षय्यमुदाहृतम्
ইয়াত পৰমাত্মা জনাৰ্দন অক্ষয় তৃপ্তি লাভ কৰে। ইয়াত পবিত্ৰ উদ্দেশ্যে যি দান দিয়া হয়, সেয়া সেইকাৰণে ‘অক্ষয়’—অবিনাশী—বুলি ঘোষিত।