Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । एवं महाव्रतं तस्याश्चरंत्या गुरुसन्निधौ । संवत्सरो व्यतीयाय नियमासक्तचेतसः

সূত ক’লে: এইদৰে গুৰুৰ সন্নিধানত তাই সেই মহাব্ৰত আচৰণ কৰি থাকোঁতে, নিয়ম-আচাৰত আসক্তচিত্ত তাইৰ বাবে এটা সম্পূৰ্ণ বছৰ পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 2

संवत्सरांते सा बाला तत्रैव पितृमंदिरे । चकारोद्यापनं सम्यग्विप्रभोजनपूर्वकम्

বছৰৰ অন্তত সেই বালিকা তাতেই পিতৃগৃহত, প্ৰথমে ব্ৰাহ্মণভোজন কৰাই, বিধিপূৰ্বক উদ্‌যাপন (সমাপ্তি-ক্ৰিয়া) সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 3

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः । विसृज्य तान्नमस्कृत्य पितृभ्यामभिनंदिता

তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলক যোগ্যতা অনুসাৰে যথোচিত দক্ষিণা দান কৰি, নমস্কাৰ জনাই সন্মানেৰে বিদায় ল’লে; আৰু পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰশংসা আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰিলে।

Verse 4

उपोषिता स्वयं तस्मिन्दिने नियममाश्रिता । जजाप परमं मंत्रमुपदिष्टं महात्मना

সেই দিনাই তেওঁ উপবাসে থাকি নিয়ম-সংযমৰ আশ্ৰয় ল’লে; মহাত্মা ঋষিয়ে উপদেশ দিয়া পৰম মন্ত্র জপ কৰিলে।

Verse 5

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते संपूज्य शंकरम् । तस्मिन्गृहांतिकमठे गुरोस्तस्य च सन्निधौ

তাৰ পাছত প্ৰদোষৰ সময় আহি পোৱাত, শংকৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, তেওঁ ঘৰৰ ওচৰৰ সেই আশ্ৰম-কুটীৰত গুৰুৰ সন্নিধানত অৱস্থান কৰিলে।

Verse 6

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

সেই সাধ্বী জপ আৰু অৰ্চনাত ৰত হৈ পৰমেশ্বৰক ধ্যান কৰিলে; আৰু জাগৰণৰ সেই ৰাতি শিৱৰ সন্নিধানত উপবিষ্ট হৈ থাকিল।

Verse 7

युग्मम् । तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिर्जगदंबिकाम् । जपध्यान तपोभिश्च तोषयामास पार्वतीम्

সেই ৰাতি তেওঁলোক একেলগে থাকি, সেই মুনিয়ে জগদম্বিকা পাৰ্বতীক জপ, ধ্যান আৰু তপস্যাৰ আচৰণেৰে সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 8

तस्याश्च भक्त्या व्रतभाविताया मुनेस्तपोयोगसमाधिना च । तुष्टा भवानी जगदेकमाता प्रादुर्बभूवा कृतसांद्रमूर्तिः

তাইৰ ভক্তি—ব্ৰতে পৰিপক্ক হোৱা—আৰু মুনিৰ তপস্যা, যোগসাধনা আৰু গভীৰ সমাধিৰে সন্তুষ্ট হৈ, জগতৰ একমাতা ভৱানী ঘন সাকাৰ মূৰ্তি ধৰি প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।

Verse 9

प्रादुर्भूता यदा गौरी तयोरग्रे जगन्मयी । अन्धोऽपि तत्क्षणादेव मुनिः प्राप दृशोर्द्वयम्

যেতিয়া জগতময়ী গৌৰী তেওঁলোক দুজনৰ আগত প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল, তেতিয়া অন্ধ মুনিও সেই ক্ষণতে দুয়ো চকুৰ দৃষ্টি পুনৰ লাভ কৰিলে।

Verse 10

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

জগতসমূহৰ ধাত্রীক সন্মুখত প্ৰাদুৰ্ভূত হৈ থিয় হোৱা দেখি, সেই মুনি আৰু সেই কন্যা দুয়ো তেওঁৰ চৰণত লুটাই পৰিল।

Verse 11

तौ भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयावानंदबाष्पोक्षित सर्वगात्रौ । उत्थाप्य देवी कृपया परिप्लुता प्रेम्णा बभाषे मृदुवल्गुभाषिणी

ভক্তিভাৱে উচ্ছ্বসিত, নিৰ্মল অন্তঃকৰণযুক্ত, আনন্দাশ্ৰুৰে সৰ্বাঙ্গ সিঞ্চিত তেওঁলোকক দেখি, কৃপাৰে পৰিপূৰ্ণ দেৱীয়ে তেওঁলোকক উঠাই প্ৰেমেৰে কোমল-মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 12

देव्युवाच । प्रीतास्मि ते मुनिश्रेष्ठ वत्से प्रीतास्मि तेऽनघे । किं वा ददाम्यभिमतं देवानामपि दुर्लभम्

দেৱীয়ে ক’লে: “হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! মই তোমাত প্ৰসন্ন; হে বৎসে, হে অনঘে! মই তোমাত প্ৰসন্ন। কোৱা, তোমাৰ অভীষ্ট কোন বৰ দিম—যি দেৱতাসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য?”

Verse 13

मुनिरुवाच । एषा तु शारदा नाम कन्या तु गतभतृका । मया प्रतिश्रुतं चास्यै तुष्टेन गतचक्षुषा

মুনিয়ে ক’লে: “এই কন্যাৰ নাম শাৰদা; ই স্বামীহীনা (বিধৱা) হৈছে। মই দৃষ্টিহীন হৈও অন্তৰত সন্তুষ্ট থাকি তাক এক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিলোঁ।”

Verse 14

सह भर्त्रा चिरं कालं विहृत्य सुतमुत्तमम् । लभस्वेति मया प्रोक्तं सत्यं कुरु नमोऽस्तु ते

“স্বামীৰ সৈতে দীঘলীয়া কাল সুখেৰে বাস কৰি তুমি উত্তম পুত্ৰ লাভ কৰা”—মই এইদৰে কৈছিলোঁ। হে দেবী, মোৰ বাক্য সত্য কৰাঁ; তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 15

श्रीदेव्युवाच । एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः । आसीद्द्वितीया दयिता भामिनी नाम विश्रुता

শ্ৰী দেবীয়ে ক’লে: “পূৰ্বজন্মত এই বালিকা দ্ৰাৱিড়দেশীয় এক দ্বিজ ব্ৰাহ্মণৰ দ্বিতীয়া প্ৰিয়া পত্নী আছিল; ‘ভামিনী’ নামেৰে খ্যাত আছিল।”

Verse 16

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला । भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः

সেই নাৰী সদায় স্বামীৰ প্ৰিয়া আছিল, ৰূপ-মাধুৰ্যৰে মনোহৰ। ৰূপৰ মোহ আৰু আন আন ছল-কৌশলেৰে স্বামীক বশ কৰি ৰাখিছিল।

Verse 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

তাত আসক্ত হৃদয় লৈ সেই ব্ৰাহ্মণ মোহৰ জালে বন্দী হৈছিল; কেতিয়াও সি জ্যেষ্ঠা পত্নী—পতিব্ৰতা—ৰ ওচৰলৈ নাযায়।

Verse 18

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

স্বামীৰ অনাগমনে সেই নাৰী পুত্ৰবিহীন হৈ ৰ’ল; সদায় শোকত দগ্ধ হৈ, কালক্ৰমে মৃত্যুক প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 19

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

তাইৰ ঘৰৰ ওচৰত এজন যুৱ ব্ৰাহ্মণ আছিল; সেই সুন্দৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্তা নাৰীক দেখি, কামত ব্যাকুল হৈ, সি তাইৰ হাত ধৰি পেলালে।

Verse 20

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা তাইৰ চকুৰে সেয়া ব্ৰাহ্মণক বাধা দিয়া হ’ল; তথাপি সি দিন-ৰাতি তাইক স্মৰণ কৰি অৱশেষত মৃত্যুক প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 21

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

তাই স্বামীক মোহিত কৰি জ্যেষ্ঠ পত্নীৰ পৰা বিমুখ কৰিলে; সেই পাপৰ ফলত এই জীৱনতে তাই বিধৱা হ’ল।

Verse 22

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

জগতত যিসকল স্ত্ৰীয়ে স্বামী-স্ত্ৰীৰ মাজত বৈৰ আৰু বিবাদ সৃষ্টি কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে একুশ জন্ম ধৰি কুমাৰী অৱস্থাৰ বিধৱাত্ব ভোগ হয়।

Verse 23

यदेतया पूर्वभवे मत्पूजा महती कृता । तेन पुण्येन तत्पापं नष्टं सर्वं तदैव हि

কিন্তু পূৰ্বজন্মত তাই মোৰ মহাপূজা কৰিছিল; সেই পুণ্যবলে তেতিয়াই সেই পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশ হ’ল।

Verse 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

সেই ব্ৰাহ্মণজন বিচ্ছেদ-বেদনাত কাতৰ আৰু কামমোহে বিভ্ৰান্ত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰিলে; আৰু এই জন্মত তাইৰ হাত ধৰি বিবাহ কৰি পুনৰ মৃত্যুলোক গ’ল।

Verse 25

प्राग्जन्मपतिरेतस्याः पांड्यराष्ट्रेषु सोऽधुना । जातो विप्रवरः श्रीमान्सदारः सपरिच्छदः

ইয়াৰ পূৰ্বজন্মৰ স্বামী এতিয়া পাণ্ড্যদেশত জন্ম লৈছে—একজন খ্যাতিমান, সমৃদ্ধ ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, পত্নীসহ আৰু গৃহস্থালিৰ সামগ্ৰীসহ।

Verse 26

तेन भर्त्रा प्रतिनिशं सैषा प्रेम्णाभिसंगता । स्वप्ने रतिसुखं यातु श्रेष्ठं जागरणादपि

সেই স্বামীৰ সৈতে ই নাৰী প্ৰতিনিশা প্ৰেমেৰে যুক্ত হয়; স্বপ্নত তাই ৰতি-সুখ লাভ কৰে—যি জাগ্ৰত অৱস্থাতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 27

षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरसंस्थो देशादितो द्विजवरः स च कर्मगत्या । एनां वधूं प्रतिनिशं मनसोभिरामां स्वप्नेषु पश्यति चिरं रतिमादधानः

যদিও সেই দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ইয়াৰ পৰা তিনিশ ষাঠি যোজনতকৈ অধিক দূৰৰ দেশত বাস কৰে, তথাপি কৰ্মগতি অনুসাৰে তেওঁ এই মনোহৰ বধূক প্ৰতিনিশা স্বপ্নত দৰ্শন কৰে আৰু দীৰ্ঘকাল ৰতিত আনন্দ পায়।

Verse 28

सैषा वै स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं सती । कालेन लप्स्यते पुत्रं वेदवेदांगपारगम्

এই সতী নাৰী ৰাতি ৰাতি স্বপ্নত স্বামীৰ সৈতে সংযোগ লাভ কৰি, কালক্ৰমে এক পুত্ৰ প্ৰাপ্ত হ’ব—যি বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰগামী হ’ব।

Verse 29

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

ইয়াৰ পৰা, দীৰ্ঘদিনৰ বিধিলিখিত সংযোগে, এক পুত্ৰ জন্মিব; আৰু সেই পুত্ৰো ব্ৰাহ্মণ হৈ, প্ৰেমে ভৰপূৰ হৃদয়ে, সদায় স্বপ্নত প্ৰিয়াক দৰ্শন কৰিব।

Verse 30

अनयाराधिता पूर्वे भवे साहं महामुने । अस्यैव वरदानाय प्रादुर्भूतास्मि सांप्रतम्

হে মহামুনে, পূৰ্বজন্মত তাই মোক আৰাধনা কৰিছিল; সেয়েহে তাইক এই বৰ দান কৰিবলৈহে মই এতিয়া প্ৰকাশিত হৈছোঁ।

Verse 31

सूत उवाच । अथोवाच महादेवी तां बालां प्रति सादरम् । अयि वत्से महाभागे शृणु मे परमं वचः

সূতে ক’লে: তেতিয়া মহাদেৱীয়ে সেই বালিকাক স্নেহেৰে সম্বোধন কৰি ক’লে—“অয়ি বৎসে, মহাভাগে, মোৰ পৰম বচন শুনা।”

Verse 32

यदा कदापि भर्त्तारं क्वापि देशे पुरातनम् । द्रक्ष्यसि स्वप्नदृष्टं प्राक्ज्ञास्यसे त्वं विचक्षणा

যেতিয়া কেতিয়াবা তুমি কোনো প্ৰাচীন খ্যাত দেশত সেই স্বামীক দেখা পাবা, যাক তুমি আগতে স্বপ্নত দেখিছিলা, তেতিয়া তুমি—বিচক্ষণ হৈ—তাক তৎক্ষণাৎ চিনিব পাৰিবা।

Verse 33

त्वां द्रक्ष्यति स विप्रोपि सुनयां स्वप्नलक्षणाम् । तदा परस्परालापो युवयोः संभविष्यति

সেই ব্ৰাহ্মণজনেও তোমাক দেখিব—স্বপ্ন-লক্ষণে চিহ্নিতা সু-নয়া—আৰু তেতিয়া তোমালোক দুয়োৰ মাজত পৰস্পৰ কথোপকথন হ’ব।

Verse 34

तदा स्वतनयं भद्रे तस्मै देहि बहुश्रुतम् । फलमस्य व्रतस्याग्र्यं तस्य हस्ते समर्पय

তেতিয়া, হে ভদ্ৰে (শুভে), তোমাৰ নিজ পুত্ৰ—বহুশ্ৰুত, শাস্ত্ৰবিদ্যাৰে সুপণ্ডিত—তাঁক দিয়া; আৰু এই ব্ৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ ফল তেওঁৰ হাতত অৰ্পণ কৰা।

Verse 35

ततः प्रभृति तस्यैव वशे तिष्ठ सुमध्यमे । युवयोदैहिकः संगो माभूत्स्वप्नरतादृते

সেই সময়ৰ পৰা, হে সুমধ্যমে (সুকোমল কটিদেশী), তেওঁৰেই অধীনত থাকিবা; আৰু তোমালোক দুয়োৰ মাজত দেহগত মিলন নঘটিব—কেৱল স্বপ্ন-রতিত ব্যতীত।

Verse 36

कालात्पंचत्वमापन्ने तस्मिन्ब्राह्मणसत्तमे । अग्निं प्रविश्य तेनैव सह यास्यसि मत्पदम्

কালক্ৰমে সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ পঞ্চত্ব লাভ কৰিলে, অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰি তুমিও তেওঁৰ সৈতে মোৰ ধামলৈ যাবা।

Verse 37

पुत्रस्ते भविता सुभ्रु सर्वलोकमनोरमः । संपदश्च भविष्यंति प्राप्स्यते परमं पदम्

হে সুভ্ৰু (সুন্দৰ ভ্ৰূযুক্তা), তোমাৰ পুত্ৰ হ’ব, যি সকলো লোকক মনোৰম কৰিব; সম্পদো উদ্ভৱ হ’ব, আৰু পৰম পদ লাভ হ’ব।

Verse 38

सूत उवाच । इत्युक्त्वा त्रिजगन्माता दत्त्वा तस्यै मनोरथम् । तयोः संपश्यतोरेव क्षणेनादर्शनं गता

সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ ত্ৰিজগত-মাতা তাইৰ মনোৰথ পূৰণৰ বৰ দান কৰিলে; আৰু দুয়ো চাই থকা অৱস্থাতেই ক্ষণমাত্ৰতে তেওঁ অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 39

सापि बाला वरं लब्ध्वा पार्वत्याः करुणानिधेः । अवाप परमानंदं पूजयामास तं गुरुम्

সেই বালিকাও—কৰুণাৰ নিধি পাৰ্বতীৰ পৰা বৰ লাভ কৰি—পৰমানন্দ লাভ কৰিলে আৰু সেই গুৰুমুনিক ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 40

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः । तस्याः पित्रोश्च तत्सर्वं रहस्याचष्ट धर्मवित्

সেই ৰাতি পাৰ হোৱাৰ পাছত মুনিৰ দৃষ্টি পুনৰ লাভ হ’ল; আৰু ধৰ্মবিত হৈ তেওঁ তাইৰ পিতৃ-মাতৃক এই সকলো কথা গোপনে বুজাই ক’লে।

Verse 41

अथ सर्वानुपामंत्र्य शारदां च यशस्विनीम् । विधायानुग्रहं तेषां ययौ स्वैरगतिर्मुनिः

তাৰ পাছত সকলোকে বিদায় জনাই—বিশেষকৈ যশস্বিনী শাৰদাক—তেওঁলোকৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰি, স্বেচ্ছাগতি মুনিয়ে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 42

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला च प्रतिक्षणम् । भर्तुः समागमं लेभे स्वप्ने सुख विवर्धनम्

এইদৰে দিনবোৰ গৈ থাকিল; আৰু সেই বালাই প্ৰতিক্ষণ স্বপ্নত স্বামীৰ সৈতে মিলনৰ অনুভৱ পালে, যি তাইৰ সুখ সদায় বৃদ্ধি কৰিছিল।

Verse 43

गौर्या वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । दधार गर्भं स्वप्नेपि भर्तुः संगानुभावतः

গৌৰীৰ বৰদান-প্ৰদানে, বিশুদ্ধ ব্ৰতত অটল শাৰদাই—স্বপ্নতো—স্বামীৰ সঙ্গৰ প্ৰভাৱ-বলে গৰ্ভ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 44

तां श्रुत्वा भर्तृरहितां शारदां गर्भिणी सतीम् । सर्वे धिगिति प्रोचुस्तां जारिणीति जगुर्जनाः

স্বামী নথকা সত্ত্বেও সতী শাৰদা গৰ্ভিণী বুলি শুনি, সকলোৱে ‘ধিক্!’ বুলি চিঞৰিলে; লোকসকলে তাইক ‘জাৰিণী’ বুলি অপবাদ দিলে।

Verse 45

संपरेतस्य तद्भर्तुर्ये जातिकुलवबांधवाः । तां वार्तां दुःसहां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमंदिरम्

তেওঁৰ পৰলোকগামী স্বামীৰ জন্ম-গোত্ৰৰ বান্ধৱ-স্বজনসকলে সেই অসহ্য সংবাদ শুনি, তাইৰ পিতৃগৃহলৈ গ’ল।

Verse 46

अथ सर्वे समायाता ग्रामवृद्धाश्च पंडिताः । समाजं चक्रिरे तत्र कुलवृद्धैः समन्वितम्

তাৰ পাছত তাত গাঁৱৰ বৃদ্ধসকল আৰু পণ্ডিতসকলসহ সকলোৱে একত্ৰ হ’ল; কুলবৃদ্ধসকলৰ সৈতে মিলি তাত এক সভা গঠন কৰিলে।

Verse 47

अन्तर्वत्नीं समाहूय शारदां विनताननाम् । अतर्जयन्सुसंक्रुद्धाः केचिदासन्पराङ्मुखाः

গৰ্ভৱতী, নত-মুখী শাৰদাক মাতি আনি, কিছুমানে ক্ৰোধে দগ্ধ হৈ ধমকি দি গালি-গালাজ কৰিলে; আন কিছুমানে অসন্তোষে মুখ ঘূৰাই থাকিল।

Verse 48

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

হে জাৰিণী, হে দুৰ্বুদ্ধি—এইটো তোমাৰ কি আচৰণ? হে মূৰ্খ বালিকা, তুমি আমাৰ কুলত ভয়ংকৰ অপকীৰ্তি আনিলা।

Verse 49

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

এইদৰে ধমকাই আৰু গালি দি, গাঁৱৰ জ্ঞানী বৃদ্ধসকলে সকলোৱে একেলগে পৰামৰ্শ কৰিবলৈ ধৰিলে—“আমি কি কৰিম?”

Verse 50

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

তাত কিছুমান বৃদ্ধই সেই বালিকাৰ প্ৰতি নিৰ্দয় হৈ ক’লে: “এই বালিকা পাপবুদ্ধিৰ; ই দুয়োটা কুল ধ্বংসকাৰিণী।”

Verse 51

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

“ইয়াৰ মূৰ মুণ্ডন কৰাওক, কাণ দুটা আৰু নাক কাটি দিয়া হওক; আৰু নিজ গোত্ৰৰ পৰা ত্যাগ কৰি গাঁৱৰ বাহিৰলৈ খেদি দিয়ক।”

Verse 52

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

এইদৰে সকলোৱে পৰামৰ্শ কৰি তেনেদৰে কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল; তেতিয়া আকাশত ইন্দ্ৰিয়গোচৰ নহোৱা এক অলৌকিক বাণী শুনা গ’ল।

Verse 53

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

ইয়াৰ দ্বাৰা কোনো পাপ কৰা হোৱা নাই, নতুবা কুলৰ কোনো কলংকো নহয়। ইয়াৰ কোনো ব্ৰতভংগো হোৱা নাই—এই নাৰী সু-চৰিত্ৰা।

Verse 54

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

ইয়াৰ পাছত যিয়ে এই নাৰীক ‘জাৰিণী’ বুলি কয়, দোষত মোহিত সেইসকলৰ জিহ্বা তৎক্ষণাৎ ফাটি যাব।

Verse 55

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

আকাশত উদ্ভৱ হোৱা সেই অশৰীৰী বাণী শুনি, তাইৰ সকলোজন—মাতৃ, পিতৃ আদি—অতিশয় আনন্দিত হ’ল।

Verse 56

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

তেতিয়া গাঁৱৰ সকলো বৃদ্ধ আৰু সভাৰ লোক আতংকিত হৈ পৰিল; এক মুহূৰ্ত নীৰৱতা ধৰি, ভীতচিত্তে মুখ নত কৰি থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 57

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

তাতে কিছুমান অবিশ্বাসী ক’লে, “এইটো মিছা বাণী।” তৎক্ষণাৎ তেওঁলোকৰ জিহ্বা দু’ভাগে ফাটি গ’ল আৰু মুহূৰ্ততে কৃমি বমি কৰিলে।

Verse 58

ततः संपूजयामासुस्तां बालां ज्ञातिबांधवाः । बांधवाश्च स्त्रियो वृद्धाः शशंसुः साधुसाध्विति

তেতিয়া সেই কন্যাটিক আত্মীয়-স্বজনসকলে সন্মান কৰি পূজা কৰিলে। পৰিয়ালৰ বৃদ্ধা স্ত্ৰীসকলে বাৰে বাৰে প্ৰশংসা কৰি ক’লে—“সাধু, সাধু!”

Verse 59

मुमुचुः केचिदानंदबाष्पबिंदून्कुलोत्तमाः । कुलस्त्रियः प्रमुदितास्तामुद्दिश्य समाश्वसन्

কুলৰ কিছুমান উত্তম লোকে আনন্দৰ অশ্ৰুবিন্দু ঝৰালে। গৃহস্থালীৰ স্ত্ৰীসকল আনন্দিত হৈ, তাক মনত ৰাখি সান্ত্বনাৰ বাক্য ক’লে।

Verse 60

अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्

তাৰ পাছত আন কিছুমানে ক’লে, “দেৱতা মিছা নকয়। তথাপি ই কেনেকৈ গৰ্ভধাৰণ কৰিলে? নিশ্চয়েই সি শীল-ধৰ্মৰ পৰা বিচলিত হোৱা নাই।”

Verse 61

इति सर्वान्सभ्यजना न्संशयाविष्टचेतसः । विलोक्य वृद्धस्तत्रैको सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित्

এইদৰে সকলো সন্মানীয় লোক সন্দেহে আচ্ছন্ন মন লৈ আছিল। তেওঁলোকক দেখি তাত এজন বৃদ্ধ—সৰ্বজ্ঞ আৰু লোকতত্ত্ব-বিদ—চাই থাকিল।

Verse 62

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

এই বিশ্ব মায়াময়—যি দেখা যায় আৰু যি শুনা যায়। এই ক্ষণভঙ্গুৰ সংসাৰত কি সম্ভৱ, কি অসম্ভৱ—কোনে নিৰ্ণয় কৰিব?

Verse 64

यूपकेतोश्च राजर्षेः शुक्रं निपतितं जले । सशुक्रं तज्जलं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल

ৰাজর্ষি ইউপকেতুৰ শুক্ৰ জলে পৰি গ’ল। কোৱা হয়, এক বৈশ্যাই সেই শুক্ৰ-মিশ্ৰিত জল পান কৰি গৰ্ভধাৰণ কৰিলে।

Verse 65

मुनेर्विभांडकस्यापि शुक्रं पीत्वा सहांभसा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृंगमसूयत

তদ্ৰূপে, মুনি বিভাণ্ডকৰ শুক্ৰ পানীৰ সৈতে পান কৰি এক হৰিণী গৰ্ভিণী হ’ল আৰু ঋষ্যশৃঙ্গক জন্ম দিলে।

Verse 66

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगांगना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम्

তদ্ৰূপে সুৰাষ্ট্ৰৰ ৰজাৰ হাত স্পৰ্শ কৰামাত্ৰে এক মৃগী সেইক্ষণে গৰ্ভিণী হ’ল আৰু তাপস মুনিক জন্ম দিলে।

Verse 67

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसंभवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः

তদ্ৰূপে সত্যৱতী নাৰী শফৰী মাছৰ গৰ্ভৰ পৰা জন্মিল। আৰু সেইদৰে মহিষী (মহিষ-মাতৃ)ৰ গৰ্ভৰ পৰা মহিষাসুৰ জন্মিল।

Verse 68

तथा संति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसंभवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत्

তদ্ৰূপে প্ৰাচীন কালত কাৰুণ্যজনিত অদ্ভুত পৰিস্থিতিত গৰ্ভধাৰণ কৰা নাৰীসকল আছিল। নিশ্চয়ই, সেইদৰে বসুদেৱৰ দ্বাৰা ৰোহিণীৰ সন্তান লাভ হ’ল।

Verse 69

देवतानां महर्षीणां शापेन च वरेण च । अयुक्तमपि यत्कर्म युज्यते नात्र संशयः

দেৱতা আৰু মহাৰ্ষিসকলৰ শাপ আৰু বৰৰ প্ৰভাৱত, অনুচিত যেন লাগিলেও যি কৰ্ম, সেয়ো উপযুক্ত হৈ পৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 70

सांबस्य जठराज्जातं मुसलं मुनिशापतः । युवनाश्वस्य गर्भोऽभून्मुनीनां मंत्रगौरवात्

মুনিসকলৰ শাপত সাম্বাৰ জঠৰৰ পৰা এটা মুসল জন্মিল; আৰু মুনিসকলৰ মন্ত্ৰৰ গম্ভীৰ প্ৰভাৱত যুবনাশ্ব গৰ্ভৱতী হ’ল।

Verse 71

नूनमेषापि कल्याणी महर्षेः पादसेवनात् । महाव्रतानुभावाच्च धत्ते गर्भमनिं दिता

নিশ্চয় এই কল্যাণী, নিৰ্দোষা নাৰী মহাৰ্ষিৰ পদসেৱা আৰু নিজৰ মহাব্ৰতৰ প্ৰভাৱত গৰ্ভ ধাৰণ কৰিছে।

Verse 72

अस्मिन्नर्थे रहस्येनां सत्यं पृच्छंतु योषितः । ततो निवृत्तसंदेहो भविष्यति महाजनः

এই বিষয়ত, স্ত্ৰীসকলে গোপনে তাই সত্য কথা সুধক; তেতিয়া মহাজনৰ সন্দেহ দূৰ হ’ব।

Verse 73

ततस्तद्वचनादेव तामपृच्छन्स्त्रियो मिथः । ताभ्यः शशंस तत्सर्वं सा स्ववृत्तं महाद्भुतम्

তাৰ কথামতেই, স্ত্ৰীসকলে পৰস্পৰে তাই সুধিলে; আৰু সিয়ে নিজৰ অতি আশ্চৰ্য বৃত্তান্ত সকলো তেওঁলোকক ক’লে।

Verse 74

विजानंतस्ततः सर्वे मानयित्वा च तां सतीम् । मोदमानाः प्रशंसंतः प्रययुः स्वं स्वमालयम्

সেয়া বুজি পায় সকলোৱে সেই সতী-সাধ্বীক মান দিলে; আনন্দিত হৈ প্ৰশংসা কৰি নিজৰ নিজৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 75

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम्

তাৰ পাছত শুভ সময় আহিলত, নিৰ্মল আশয়যুক্ত শাৰদাই এক পুত্ৰ সন্তান প্ৰসৱ কৰিলে—উদীয়মান সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান শিশু।

Verse 76

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः

সেই কুমাৰ উদাৰ লক্ষণযুক্ত, কমলনয়ন আছিল; বাল্যকালতেই সেই মহামতিয়ে মহৎ বিদ্যা লাভ কৰিলে।

Verse 77

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्याति मवाप ह

তাৰ পাছত সময়মতে গুৰুৱে তাৰ উপনয়ন সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে; লোকমনোহৰ সেইজন ‘শাৰদেয়’ নামে জগতত খ্যাতি লাভ কৰিলে।

Verse 78

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः

অষ্টম বছৰত তেওঁ ঋগ্বেদ আয়ত্ত কৰিলে; নবমত যজুৰ্বেদৰ সংহিতা-সমূহ; আৰু দশমত সামবেদো—সেই সুধীজন যেন খেলাৰ দৰে সহজে অধ্যয়ন কৰিলে।

Verse 79

अथ त्रिलोकमहिते संप्राप्ते शिवपर्वणि । गोकर्णं प्रययुः सर्वे जनाः सर्वनिवासिनः

তাৰ পিছত ত্ৰিলোকত মহিমামণ্ডিত শিৱ-পৰ্ব আহি উপস্থিত হোৱাত, সকলো দেশ-নিবাসী জনসাধাৰণ গোকৰ্ণলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 80

शारदापि स्वपुत्रेण गोकर्णं प्रययौ सती

শাৰদাও, সেই সতি সাধ্বী, নিজৰ পুত্ৰসহ গোকৰ্ণলৈ গ’ল।

Verse 81

तत्रापश्यत्समायातं सदा स्वप्नेषु लक्षितम् । पूर्वजन्मनि भर्त्तारं द्विजबंधुजनावृतम्

তাত তেওঁ আহি উপস্থিত হোৱা সেইজনক দেখিলে, যাক তেওঁ সদায় সপোনত চিনিছিল—পূৰ্বজন্মৰ স্বামীক, দ্বিজ-বন্ধু আৰু সহচৰসকলৰ মাজত বেষ্টিত।

Verse 82

तं दृष्ट्वा प्रेमनिर्विण्णा पुलकांकितविग्रहा । निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना

তেওঁক দেখি তাই প্ৰেমে ব্যাকুল হ’ল; দেহত ৰোমাঞ্চ উঠিল; চকুপানীৰ ধাৰা দমাই, দৃষ্টি তেওঁৰ ওপৰত স্থিৰ কৰি থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 83

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम् । स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीम्

সেই ব্ৰাহ্মণেও, তাইক ৰূপ আৰু শুভলক্ষণে চিহ্নিত দেখি, সপোনত সদায় অনুভৱ কৰা সেই নাৰীক চিনিলে—যি তেওঁৰ হৃদয়লৈ ৰতি-আনন্দ দান কৰিছিল।

Verse 84

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्ट्वा चात्म शरीरजम् । विलोक्य विस्मयाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

সেই কুমাৰকো—যাক তেওঁ সপোনতো দেখিছিল, নিজৰ দেহৰ পৰা জন্ম হোৱা—দেখি তেওঁ বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ চায় আৰু তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 85

भद्रे त्वां प्रष्टुमिच्छामि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । इति प्रथममाभाष्य रहः स्थानं निनाय ताम्

তেওঁ ক’লে, “ভদ্ৰে, তোমাৰ মনত যি কিবা আছে সেয়া মই সুধিব বিচাৰোঁ।” এইদৰে প্ৰথমে ক’ই তেওঁ তাইক কথা পাতি একান্ত ঠাইলৈ লৈ গ’ল।

Verse 86

का त्वं कथय वामोरु कस्य भार्यासि सुव्रते । को देशः कस्य वा पुत्री किन्नामेत्यब्रवीच्च ताम्

তেওঁ ক’লে, “তুমি কোন? কোৱা, হে সুন্দৰ উৰুৱতী; হে সুৱ্ৰতে, তুমি কাৰ পত্নী? কোন দেশৰ, কাৰ কন্যা, আৰু তোমাৰ নাম কি?”

Verse 87

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पलोचना । व्याजहारात्मनोवृत्तं बाल्ये वैधव्यकारणम्

এইদৰে তেওঁৰ প্ৰশ্নত সেই নাৰী—অশ্ৰুপূৰ্ণ নয়নে—নিজৰ কাহিনী ক’লে, আৰু বাল্যতে বৈধব্য হোৱাৰ কাৰণো বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 88

पुनः पप्रच्छ तां बालां पुत्रः कस्यायमुत्तमः । कथं धृतो वा जठरे बालोऽयं चंद्रसन्निभः

পুনৰ তেওঁ সেই বালিকাক সুধিলে, “এই উত্তম পুত্ৰ কাৰ? আৰু এই চন্দ্ৰসম বালক কেনেকৈ গৰ্ভত ধাৰণ হৈ উদৰত বহন কৰা হ’ল?”

Verse 90

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि

তাই তাই তাইৰ বাক্য শুনি সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণে হাঁহি উঠি ক’লে: “হে ভামিনী, তোমাৰ জীৱন-কথা সঁচাকৈয়ে দুখৰ ওপৰত দুখ।”

Verse 91

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम्

“কেৱল পাণিগ্ৰহণ (বিবাহ-সংস্কাৰ) কৰিয়েই তোমাৰ স্বামী নাকি মৃত্যুবৰণ কৰিলে। তেন্তে এই পুত্ৰ কেনেকৈ জন্মিল? তাৰ কাৰণ কোৱা।”

Verse 92

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत

তেওঁ কোৱা বাক্য শুনি তাই অতিশয় লজ্জিত হ’ল। ক্ষণেকৰ বাবে চকু অশ্ৰুৰে ভৰি উঠিল; তাৰপিছত ধৈৰ্য ধৰি এইদৰে ক’লে।

Verse 93

शारदोवाच । तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः

শাৰদাই ক’লে: “এতিয়া পৰিহাসৰ কথা যথেষ্ট। হে মহামতে, তুমি মোক জানো, আৰু মইও তোমাক জানো। এই বিষয়ত আমাৰ দুয়োৰে হৃদয়ৰ বোধেই প্ৰমাণ।”

Verse 94

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम्

এইদৰে কৈ তাই সকলো কথা প্ৰকাশ কৰিলে—দেৱীয়ে দিয়া বৰ আদি সকলোসহ—আৰু সেই কুমাৰক, যেন তাইৰ ব্ৰতৰ অর্ধেক ফল, নিয়মত অটল সেই ব্ৰাহ্মণক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 95

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम्

সেই ব্ৰাহ্মণো আনন্দিত হৈ সেই কুমাৰক গ্ৰহণ কৰিলে; পিতৃ-মাতৃৰ অনুমতি লৈ তেওঁক নিজৰ গৃহলৈ নিলে।

Verse 96

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात्

সেয়ো বহু মাহ সেই ব্ৰাহ্মণৰ গৃহত বাস কৰিলে। সময়ৰ অধীন হৈ তেওঁ দেহ ত্যাগ কৰোঁতে, সেয়া অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰি তেওঁৰ অনুসৰণ কৰিলে।

Verse 97

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम्

তাৰ পাছত দুয়ো দম্পতি হৈ দিৱ্য বিমানত আৰোহণ কৰিলে। দিৱ্য ভোগেৰে সমৃদ্ধ হৈ তেওঁলোকে শিৱধামলৈ গ’ল।

Verse 98

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

এইদৰে এই পুণ্যময় আখ্যান মই সম্পূৰ্ণৰূপে বৰ্ণনা কৰিলোঁ। যিসকলে শুদ্ধভাৱে পঢ়ে বা শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকক ভুক্তি-মুক্তিৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 99

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधत्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम्

ই আয়ু, আৰোগ্য, সম্পত্তি, ধন আৰু ধান্যৰ বৃদ্ধি কৰে; আৰু নাৰীৰ বাবে মঙ্গল, সৌভাগ্য, সন্তান আৰু সুখ সাধন কৰে।

Verse 100

एतन्महाख्यानमघौघनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम् । भक्त्या सकृद्यः शृणुयाच्च कीर्त्तयेद्भुक्त्वा स भोगान्पदमेति शाश्वतम्

এই মহাখ্যান পাপৰ প্ৰৱাহ নাশ কৰে আৰু গৌৰী-মহেশ্বৰ ব্ৰতৰ পুণ্য-গৌৰৱ কীৰ্তন কৰে। যিয়ে ভক্তিৰে একবাৰো শুনে আৰু কীৰ্তন কৰে, সি যোগ্য ভোগ ভোগ কৰি শেষত শাশ্বত পদ লাভ কৰে।