Adhyaya 16

Verse 1

। सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः श्रेष्ठा वामदेवस्य भाषितम्

সূত ক’লে: হে শ্ৰেষ্ঠ মুনিসকল, বামদেৱে কোৱা বাক্যসমূহ শুনা।

Verse 2

वामदेव उवाच । पुरा मंदरशैलेंद्रे नानाधातुविचित्रिते । नानासत्वसमाकीर्णे नानाद्रुमलताकुले

বামদেৱ ক’লে: অতীত কালত মন্দৰ পৰ্বতৰাজত—বহুবিধ ধাতুৰে বিচিত্ৰ—নানাবিধ সত্ত্বেৰে পৰিপূৰ্ণ, আৰু নানা বৃক্ষ-লতাৰে ঘন হৈ থকা স্থানে,

Verse 3

कालाग्निरुद्रो भगवान्कदाचिद्विश्ववंदितः । समाससाद भूतेशः स्वेच्छया परमेश्वरः

এটা সময়ত, সমগ্ৰ জগতৰ দ্বাৰা বন্দিত ভগৱান কালাগ্নিৰুদ্ৰ—ভূতসমূহৰ অধিপতি পৰমেশ্বৰ—নিজ ইচ্ছাৰে তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 4

समंतात्समुपातिष्ठन्रुद्राणां शतकोटयः । तेषां मध्ये समासीनो देवदेवस्त्रिलोचनः

চাৰিওফালৰ পৰা ৰুদ্ৰসকলৰ শত কোটি সমাগম হৈ থিয় হ’ল। তেওঁলোকৰ মাজত দেবদেৱ ত্ৰিনয়ন প্ৰভু আসীন আছিল।

Verse 5

तत्रागच्छत्सुरश्रष्ठो देवैः सह पुरंदरः । तथाग्निर्वरुणो वायुर्यमो वैवस्वतस्तथा

তাত দেৱসকলৰ সৈতে দেৱশ্ৰেষ্ঠ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) আহিল। তদুপৰি অগ্নি, বৰুণ, বায়ু আৰু বৈৱস্বত যমো উপস্থিত হ’ল।

Verse 6

गंधर्वाश्चित्रसेनाद्याः खेचराः पन्नगादयः । विद्याधराः किंपुरुषाः सिद्धाः साध्याश्च गुह्यकाः

চিত্ৰসেন আদি গন্ধৰ্ব, আকাশচাৰী খেচৰ, নাগ আদি সৰ্পজাতি; বিদ্যাধৰ, কিম্পুৰুষ, সিদ্ধ, সাধ্য আৰু গুহ্যকসকলও সমবেত হ’ল।

Verse 7

ब्रह्मर्षयो वसिष्ठाद्या नारदाद्याः सुरर्षयः । पितरश्च महात्मानो दक्षाद्याश्च प्रजेश्वराः

বসিষ্ঠ আদি ব্ৰহ্মৰ্ষি, নাৰদ আদি দেৱৰ্ষি; মহাত্মা পিতৃসকল আৰু দক্ষ আদি প্ৰজেশ্বৰসকল—সকলো তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 8

उर्वश्याद्याश्चाप्सरसश्चंडिकाद्याश्च मातरः । आदित्या वसवो दस्रौ विश्वेदेवा महौजसः

উৰ্বশী আদি অপ্সৰা সকল, চণ্ডিকা আদি দিৱ্য মাতৃগণ; আদিত্য, বসু, যুগল অশ্বিন আৰু মহাতেজস্বী বিশ্বেদেৱাসকল—মহাশক্তিৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল—সকলো উপস্থিত আছিল।

Verse 9

अथान्ये भूतपतयो लोकसंहरणे क्षमाः । महाकालश्च नंदी च तथा वै शंखपालकौ

তাৰ পিছত আন আন ভূতপতি আছিল, যিসকলে লোকসংহাৰ কৰাতো সক্ষম—মহাকাল, নন্দী, আৰু শঙ্খ আৰু পালক নামৰ দুজনো।

Verse 10

वीरभद्रो महातेजाः शंकुकर्णो महाबलः । घंटाकर्णश्च दुर्धर्षो मणिभद्रो वृकोदरः

মহাতেজে দীপ্ত বীৰভদ্ৰ, অতি মহাবলৱান শঙ্কুকৰ্ণ, আৰু অদম্য ঘণ্টাকৰ্ণ—সঙ্গে মণিভদ্ৰ আৰু বৃকোদৰ—সকলো উপস্থিত আছিল।

Verse 11

कुंडोदरश्च विकटास्तथा कुभोदरो बली । मंदोदरः कर्णधारः केतुर्भृंगीरिटिस्तथा

কুণ্ডোদৰ আৰু বিকট, আৰু বলৱান কুভোদৰ; লগতে মন্দোদৰ, কৰ্ণধাৰ, কেতু আৰু ভৃঙ্গীৰিটিো আছিল।

Verse 12

भूतनाथास्तथान्ये च महाकाया महौजसः । कृष्णवर्णास्तथा श्वेताः केचिन्मंडूकसप्रभाः

আৰু আন আন ভূতনাথো আছিল—বিশাল দেহধাৰী আৰু মহৌজসী—কিছুমান কৃষ্ণবৰ্ণ, কিছুমান শ্বেত, আৰু কিছুমান মণ্ডূক-সদৃশ দীপ্তিযুক্ত।

Verse 13

हरिता धूसरा धूम्राः कर्बुरा पीतलोहिताः । चित्रवर्णा विचित्रांगाश्चित्रलीला मदोत्कटाः

কিছুমান হৰিত, কিছুমান ধূসৰ, কিছুমান ধোঁৱাটে; কিছুমান কৰ্বুৰ, কিছুমান পীত-লোহিত। বিচিত্ৰ বৰ্ণে ৰঞ্জিত, আশ্চৰ্য অঙ্গে বিভূষিত—অদ্ভুত লীলাত মত্ত, মদোন্মত্ত তেজে উগ্ৰ।

Verse 14

नानायुधोद्यतकरा नानावाहनभूषणाः । केचिद्व्याघ्रमुखाः केचित्सूकरास्या मृगा ननाः

নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ উঁচাই ধৰা হাত, নানাবিধ বাহন আৰু অলংকাৰে সজ্জিত। কিছুমানৰ মুখ ব্যাঘ্ৰৰ দৰে, কিছুমানৰ মুখ সূকৰৰ দৰে, আৰু আন কিছুমান নানাবিধ মৃগৰ ৰূপধাৰী।

Verse 15

केचिच्च नक्रवदनाः सारमेयमुखाः परे । सृगालवदनाश्चान्य उष्ट्राभवदनाः परे

কিছুমান নক্র (কুমিৰ) সদৃশ মুখ, আন কিছুমান সাৰমেয় (কুকুৰ) সদৃশ মুখ। কিছুমান শৃগাল (গেঁড়ি) মুখী, আৰু আন কিছুমান উষ্ট্ৰ (উট) সদৃশ মুখধাৰী।

Verse 16

केचिच्छरभभेरुंडसिंहाश्वोष्ट्रबकाननाः । एकवक्त्रा द्विवक्त्राश्च त्रिमुखाश्चैव निर्मुखाः

কিছুমানৰ মুখ শৰভ, ভেৰুণ্ড, সিংহ, অশ্ব, উষ্ট্ৰ বা বক সদৃশ। কিছুমান একবক্ত্ৰ, কিছুমান দ্বিবক্ত্ৰ, কিছুমান ত্ৰিমুখ—আৰু কিছুমান নিৰ্মুখো।

Verse 17

एकहस्तास्त्रिहस्ताश्च पंचहस्तास्त्वहस्तकाः । अपादा बहुपादाश्च बहुकर्णैककर्णकाः

কিছুমান একহস্ত, কিছুমান ত্ৰিহস্ত, কিছুমান পঞ্চহস্ত, আৰু কিছুমান অহস্তক। কিছুমান অপাদ, কিছুমান বহুপাদ; কিছুমান বহুকৰ্ণ, আৰু কিছুমান এককৰ্ণধাৰী।

Verse 18

एकनेत्राश्चतुर्नेत्रा दीर्घाः केचन वामनाः । समंतात्परिवार्येशं भूतनाथमुपासते

কিছুমান এক-নেত্ৰ, কিছুমান চাৰি-নেত্ৰ; কিছুমান দীঘল, কিছুমান বামন। চাৰিওফালে ঘেৰি তেওঁলোকে ভূতনাথ ঈশক ভক্তিভাৱে উপাসনা কৰিলে।

Verse 19

अथागच्छन्महातेजा मुनीनां प्रवरः सुधीः । सनत्कुमारो धर्मात्मा तं द्रष्टुं जगदीश्वरम्

তাৰ পাছত মহাতেজস্বী, জ্ঞানী, মুনিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্মাত্মা সনত্কুমাৰ জগদীশ্বৰক দৰ্শন কৰিবলৈ তাত আহিল।

Verse 20

तं देवदेवं विश्वेशं सूर्यकोटिसमप्रभम् । महाप्रलयसंक्षुब्धसप्तार्णवघनस्वनम्

তেওঁ দেৱদেৱ, বিশ্বেশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে—কোটি সূৰ্যৰ সমান প্ৰভাযুক্ত; মহাপ্ৰলয়ত ক্ষুব্ধ সাত সাগৰৰ ঘন গর্জনৰ দৰে ধ্বনিময়।

Verse 21

संवर्त्ताग्निसमाटोपं जटामंडलशोभितम् । अक्षीणभालनयनं ज्वालाम्लानमुखत्विषम्

তেওঁ সংৱৰ্ত অগ্নিৰ দৰে প্ৰচণ্ড দীপ্তিময়, জটামণ্ডলে শোভিত। কপালৰ নয়ন অক্ষয়-অক্লান্ত, আৰু মুখমণ্ডল জ্বালাসদৃশ কান্তিত উজ্জ্বল।

Verse 22

प्रदीप्तचूडामणिना शशिखंडेन शोभितम् । तक्षकं वामकर्णेन दक्षिणेन च वासुकिम्

তেওঁ প্ৰদীপ্ত চূড়ামণিৰে দীপ্তিমান আৰু শশিখণ্ডে শোভিত। বাম কৰ্ণত তক্ষক, আৰু দক্ষিণ কৰ্ণত বাসুকি আছিল।

Verse 23

बिभ्राणं कुंडलयुगं नीलरत्नमहाहनुम् । नीलग्रीवं महाबाहुं नागहारविराजितम्

তেওঁ কুণ্ডলযুগ ধাৰণ কৰি আছিল; নীল ৰত্ন সদৃশ মহাগণ্ডযুক্ত, নীলকণ্ঠ, মহাবাহু আৰু নাগহাৰে দীপ্তিমান।

Verse 24

फणिराजपरिभ्राजत्कंक णांगदमुद्रिकम् । अनंतगुणसाहस्रमणिरंजितमेखलम्

তেওঁৰ কঙ্কণ, অঙ্গদ আৰু মুদ্ৰিকা ফণিৰাজসকলৰ দীপ্তিত ঝলমল কৰিছিল; আৰু তেওঁৰ মেখলা সহস্ৰ সহস্ৰ মণিৰে ৰঞ্জিত, অনন্ত গুণসমৃদ্ধ আছিল।

Verse 25

व्याघ्रचर्मपरीधानं घंटादर्पणभूषितम् । कर्कोटकमहापद्मधृतराष्ट्रधनंजयैः

তেওঁ ব্যাঘ্ৰচর্ম পৰিধান কৰিছিল আৰু ঘণ্টা তথা দৰ্পণ সদৃশ অলংকাৰৰে ভূষিত আছিল; কর্কোটক, মহাপদ্ম, ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু ধনঞ্জয় নামৰ নাগসকলে তেওঁৰ সান্নিধ্যত সেৱা কৰিছিল।

Verse 26

कूजन्नूपुरसंघुष्टपादपद्मविराजितम् । प्रासतोमरखट्वाङ्गशूलटंकधनुर्धरम्

তেওঁৰ পদপদ্ম নূপুৰৰ কূজনধ্বনিত অধিক শোভিত হৈছিল; তেওঁ প্ৰাস, তোমৰ, খট্বাঙ্গ, শূল, টঙ্ক আৰু ধনু ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 27

अप्रधृष्यमनिर्देश्यमचिंत्याकारमीश्वरम् । रत्नसिंहासनारूढं प्रण नाम महामुनिः

সেই ঈশ্বৰ অপ্ৰধৃষ্য, অনিৰ্দেশ্য আৰু অচিন্ত্য আকাৰবিশিষ্ট; ৰত্নসিংহাসনত আৰূঢ়—মহামুনিয়ে ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি নতশিৰ হ’ল।

Verse 28

तं भक्तिभारोच्छ्वसितांतरात्मा संस्तूय वाग्भिः श्रुतिसंमिताभिः । कृतांजलिः प्रश्रयनम्रकंधरः पप्रच्छ धर्मानखिलाञ्छु भप्रदान्

ভক্তিৰ ভাৰে অন্তৰাত্মা উচ্ছ্বসিত হৈ, তেওঁ বেদসম্মত বাক্যৰে প্ৰভুৰ স্তৱ কৰিলে। তাৰ পাছত কৃতাঞ্জলি হৈ, বিনয়ত নম্ৰ কণ্ঠে, মঙ্গলদায়ক সকলো ধৰ্মৰ বিষয়ে সুধিলে।

Verse 29

यान्यानपृच्छत मुनिस्तांस्तान्धर्मानशेषतः । प्रोवाच भगवान्रुद्रो भूयो मुनिरपृच्छत

মুনিয়ে যি যি ধৰ্ম সুধিছিল, ভগৱান ৰুদ্ৰই সেই সকলো ধৰ্ম অবশিষ্ট নথকাকৈ ক’লে; আৰু পুনৰ মুনিয়ে আকৌ অধিক সুধিবলৈ ধৰিলে।

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । श्रुतास्ते भगवन्धर्मास्त्वन्मुखान्मुक्तिहेतवः । यैर्मुक्तपापा मनुजास्तरिष्यंति भवार्णवम्

সনৎকুমাৰে ক’লে: হে ভগৱন! আপোনাৰ নিজ মুখৰ পৰা মই সেই ধৰ্মসমূহ শুনিলোঁ—যি মুক্তিৰ হেতু; যাৰ দ্বাৰা পাপমুক্ত মনুষ্যসকলে সংসাৰ-সমুদ্ৰ পাৰ হ’ব।

Verse 31

अथापरं विभो धर्ममल्पायासं महाफलम् । ब्रूहि कारुण्यतो मह्यं सद्यो मुक्तिप्रदं नृणाम्

এতিয়া, হে বিভো! কৰুণাবশত মোক আন এটা ধৰ্ম কওক—যি অল্প প্ৰয়াসে মহাফল দিয়ে নৰলোকক সদ্য মুক্তি প্ৰদান কৰে।

Verse 32

अभ्यासबहुला धर्माः शास्त्रदृष्टाः सहस्रशः । सम्यक्संसेविताः कालात्सिद्धिं यच्छंति वा न वा

শাস্ত্ৰত দেখা বহু-অভ্যাসসাধ্য ধৰ্ম সহস্ৰ সহস্ৰ আছে। সিহঁত সঠিকভাৱে আচৰণ কৰিলেও সময়ৰ পাছত সিদ্ধি দিবও পাৰে, নতুবা নাও দিব পাৰে।

Verse 33

अतो लोकहितं गुह्यं भुक्तिमुक्त्योश्च साधनम् । धर्मं विज्ञातुमिच्छामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर

সেয়ে, হে মহেশ্বৰ, তোমাৰ কৃপাৰে মই সেই গুহ্য ধৰ্ম জানিব খোজোঁ, যি লোকহিতকাৰী আৰু ভোগ-মুক্তি দুয়োটাৰে সাধন।

Verse 34

श्रीरुद्र उवाच । सर्वेषामपि धर्माणामुत्तमं श्रुतिचोदितम् । रहस्यं सर्वजंतूनां यत्त्रिपुंड्रस्य धारणम्

শ্ৰী ৰুদ্ৰ ক’লে: সকলো ধৰ্মৰ মাজত শ্ৰুতি (বেদ) দ্বাৰা বিধেয় সৰ্বোত্তম ধৰ্ম এই গোপন তত্ত্ব—সকলো জীৱৰ বাবে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ।

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । त्रिपुंड्रस्य विधिं ब्रूहि भगवञ्जगतां पते । तत्त्वतो ज्ञातुमिच्छामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर

সনৎকুমাৰ ক’লে: হে ভগৱন, জগতৰ পতি, ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ বিধি কওক। হে মহেশ্বৰ, তোমাৰ কৃপাৰে মই ইয়াক তত্ত্বতঃ জানিব খোজোঁ।

Verse 36

कति स्थानानि किं द्रव्यं का शक्तिः का च देवता । किं प्रमाणं च कः कर्त्ता के मंत्रास्तस्य किं फलम्

কিমান স্থান আছে, কি দ্ৰব্য, কি শক্তি আৰু কোন দেবতা ধ্যানীয়? প্ৰমাণ কি, কোন কৰ্তা যোগ্য, কোন মন্ত্র ইয়াৰ, আৰু ইয়াৰ ফল কি?

Verse 37

एतत्सर्वमशेषेण त्रिपुंड्रस्य च लक्षणम् । ब्रूहि मे जगतां नाथ लोकानुग्रहकाम्यया

হে জগতৰ নাথ, লোককল্যাণৰ অনুগ্ৰহ কামনাৰে ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ এই সকলো লক্ষণ একো নাছাড়ি মোক কওক।

Verse 38

श्रीरुद्र उवाच । आग्नेयमुच्यते भस्म दग्धगोमयसंभवम् । तदेव द्रव्यमित्युक्तं त्रिपुंड्रस्य महामुने

শ্ৰী ৰুদ্ৰ ক’লে: অগ্নিজ বুলি যি ভস্ম কোৱা হয়, সেয়া দগ্ধ গোবৰ পৰা উৎপন্ন। হে মহামুনি, ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণৰ উপযুক্ত দ্ৰব্য বুলি সেই ভস্মকেই ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 39

सद्योजातादिभिर्ब्रह्ममयैर्मंत्रैश्च पंचभिः । परिगृह्याग्निरित्यादिमंत्रैर्भस्माभिमंत्रयेत्

সদ্যোজাত আদি ব্ৰহ্মময় পাঁচ মন্ত্রে ভস্ম গ্ৰহণ কৰিব লাগে; আৰু ‘অগ্নি…’ আদি মন্ত্রসমূহ জপ কৰি সেই ভস্মক অভিমন্ত্রিত কৰি পবিত্ৰ কৰিব লাগে।

Verse 40

मानस्तोकेति संमृंज्य शिरो लिंपेच्च त्र्यंबकम् । त्रियायुषादिभिर्मंत्रैर्ललाटे च भुजद्वये । स्कंधे च लेपयेद्भस्म सजलं मंत्रभावितम्

“মানস্তোকে…” জপি মূৰ মচি লেপ দিব; আৰু “ত্ৰ্যম্বকম্…” মন্ত্রে, লগতে “ত্ৰিয়ায়ুষ…” আদি মন্ত্রসমূহে জলমিশ্ৰিত, মন্ত্রভাবিত ভস্ম ললাটত, দুয়ো বাহুত আৰু স্কন্ধত লেপিব।

Verse 41

तिस्रो रेखा भवंत्येषु स्थानेषु मुनिपुंगव । भ्रुवोर्मध्यं समारभ्य यावदंतो भ्रुवोर्भवेत्

হে মুনিপুঙ্গৱ, এই স্থানসমূহত তিনিটা ৰেখা হয়; ভ্ৰূদ্বয়ৰ মাজৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভ্ৰূদ্বয়ৰ অন্তলৈকে বিস্তৃত থাকে।

Verse 42

मध्यमानामिकांगुल्योर्मध्ये तु प्रतिलोमतः । अंगुष्ठेन कृता रेखा त्रिपुंड्रस्याभिधीयते

মধ্যমা আৰু অনামিকা আঙুলিৰ মাজত, প্ৰতিলোম দিশে অঙ্গুষ্ঠে আঁকা যি ৰেখা, তাকেই ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ (উচিত) ৰেখা বুলি কোৱা হয়।

Verse 43

तिसृणामपि रेखाणां प्रत्येकं नव देवताः । अकारो गार्हपत्यश्च ऋग्भूर्लोको रजस्तथा

তিনিটা ৰেখাৰ প্ৰতিটোৰ বাবে নৱজন অধিষ্ঠাতা দেৱতা আছে—যেনে ‘অ’ অকাৰ, গাৰ্হপত্য অগ্নি, ঋগ্বেদ, ভূৰ্লোক আৰু ৰজোগুণ (ক্ৰিয়াশীলতা) আদি।

Verse 44

आत्मा चैव क्रियाशक्तिः प्रातः सवनमेव च । महादेवस्तु रेखायाः प्रथमायास्तु देवता

তদুপৰি আত্মা, ক্ৰিয়া-শক্তি আৰু প্ৰাতঃ সৱন (সোম-পেষণ)ো আছে। আৰু প্ৰথম ৰেখাৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা মহাদেৱ।

Verse 45

उकारो दक्षिणाग्निश्च नभः सत्त्वं यजुस्तथा । मध्यंदिनं च सवनमिच्छाशक्त्यंतरात्मकौ

‘উ’ উকাৰ, দক্ষিণাগ্নি, নভঃ (মধ্য আকাশ), সত্ত্বগুণ আৰু যজুৰ্বেদ; লগতে মধ্যাহ্ন সৱন—এই সকলো ইচ্ছা-শক্তিৰ অন্তৰাত্মক স্বৰূপ।

Verse 46

महेश्वरश्च रेखाया द्वितीयायाश्च देवता । मकाराहवनीयौ च परमात्मा तमो दिवः

দ্বিতীয় ৰেখাৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা মহেশ্বৰ। আৰু ‘ম’ মকাৰ, আহৱনীয় অগ্নি, পৰমাত্মা, তমোগুণ আৰু দিৱঃ (স্বৰ্গীয় লোক)ো তাত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 47

ज्ञानशक्तिः सामवेदस्तृतीयसवनं तथा । शिवश्चेति तृतीयाया रेखायाश्चाधिदेवता

জ্ঞান-শক্তি, সামবেদ আৰু তৃতীয় সৱনো আছে; আৰু তৃতীয় ৰেখাৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা শিৱ।

Verse 48

एता नित्यं नमस्कृत्य त्रिपुंड्रं धारयेत्सुधीः । महेश्वरव्रतमिदं सर्ववेदेषु कीर्तितम्

এই (পবিত্ৰ আচাৰসমূহ) নিত্য ভক্তিভাৱে নমস্কাৰ কৰি, সুবুদ্ধিমান জনে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰিব। ই মহেশ্বৰ (শিৱ)ৰ ব্ৰত, যি সকলো বেদত কীৰ্তিত।

Verse 49

मुक्तिकामैर्नरैः सेव्यं पुनस्तेषां न संभवः । त्रिपुंड्रं कुरुते यस्तु भस्मना विधिपूर्वकम्

মুক্তি কামনা কৰা নৰসকলে ইয়াক সেৱা-অভ্যাস কৰিব; তেওঁলোকৰ পুনৰ জন্ম নঘটে। যি জনে বিধিপূৰ্বক ভস্মেৰে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ কৰে, সি সেই অৱস্থা লাভ কৰে।

Verse 50

ब्रह्मचारी गृहस्थो वा वनस्थो यतिरेव वा । महापातकसंघातैर्मुच्यते चोपपातकैः

ব্ৰহ্মচাৰী হওক, গৃহস্থ হওক, বনস্থ হওক বা যতি-সন্ন্যাসী হওক—সি মহাপাতকৰ গুচ্ছৰ পৰা আৰু উপপাতকৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 51

तथान्यैः क्षत्रविट्शूद्रस्त्रीगोहत्या दिपातकैः । वीरहत्याश्वहत्याभ्यां मुच्यते नात्र संशयः

তদ্ৰূপ অন্য পাপসমূহৰ পৰা—যেনে ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰ, নাৰী বা গোহত্যা—আৰু বীৰহত্যা তথা অশ্বহত্যাৰ পৰাও মুক্তি হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 52

अमंत्रेणापि यः कुर्यादज्ञात्वा महिमोन्नतिम् । त्रिपुंड्रं भालपटले मुच्यते सर्वपातकैः

মন্ত্ৰ নোহোৱাকৈও যি জনে তাৰ উচ্চ মহিমা নাজানি কপালত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ আঁকে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 53

परद्रव्यापहरणं परदाराभिमर्शनम् । परनिंदा परक्षेत्रहरणं परपीडनम्

আনৰ ধন অপহৰণ, পৰস্ত্ৰী গমন, পৰনিন্দা, আনৰ মাটি দখল কৰা আৰু আনক পীড়া দিয়া।

Verse 54

सस्यारामादिहरणं गृहदाहादिकर्म च । असत्यवादं पैशुन्यं पारुष्यं वेदविक्र यः । कूटसाक्ष्यं व्रतत्यागः कैतवं नीचसेवनम्

শস্য আৰু বাগিচা হৰণ, ঘৰ জ্বলোৱা, অসত্য কোৱা, খলুৱা স্বভাৱ, কঠোৰতা, বেদ বিক্ৰী, মিছা সাক্ষ্য, ব্ৰত ত্যাগ, প্ৰৱঞ্চনা আৰু নীচৰ সেৱা।

Verse 55

गोभूहिरण्यमहिषी तिलकंबलवाससाम् । अन्नधान्यजलादीनां नीचेभ्यश्च परिग्रहः

গৰু, মাটি, সোণ, ম’হ, তিল, কম্বল, বস্ত্ৰ, অন্ন, শস্য আৰু পানী আদিৰ দান অযোগ্য ব্যক্তিৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা।

Verse 56

दासी वेश्याभुजंगेषु वृषलीषु नटीषु च । रजस्वलासु कन्यासु विधवासु च संगमः

দাসী, বেশ্যা, নীচ জাতিৰ নাৰী, নটী, ঋতুমতী নাৰী, কুমাৰী কন্যা আৰু বিধৱাৰ সৈতে সংগম কৰা।

Verse 57

मांसचर्मरसादीनां लवणस्य च विक्रयः । एवमादीन्य संख्यानि पापानि विविधानि च

মাংস, ছাল, ৰস (মদ) আদি আৰু নিমখ বিক্ৰী কৰা; এনেধৰণৰ অসংখ্য আৰু বিবিধ পাপৰ কথা কোৱা হৈছে।

Verse 58

सद्य एव विनश्यंति त्रिपुंड्रस्य च धारणात् । शिवद्रव्यापहरणं शिवनिंदा च कुत्रचित्

ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰিলেই তৎক্ষণাৎ পাপ বিনাশ হয়—যেনে শিৱদ্ৰব্য অপহৰণ আৰু কেতিয়াবা শিৱ-নিন্দাও।

Verse 59

निंदा च शिवभक्तानां प्रायश्चितैर्न शुद्ध्यति । रुद्राक्षा यस्य गात्रेषु ललाटे च त्रिपुंड्रकम्

শিৱভক্তসকলৰ নিন্দা প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিলেও শুদ্ধ নহয়। কিন্তু যাৰ দেহত ৰুদ্ৰাক্ষ আৰু ললাটত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ থাকে—সেইজন অতি পবিত্ৰ বুলি ঘোষিত।

Verse 60

स चांडालोऽपि संपूज्यः सर्ववर्णोत्तमो भवेत् । यानि तीर्थानि लोकेऽस्मिन्गंगायाः सरितश्च याः

সেইজন চাণ্ডাল হ’লেও পূজনীয় হয় আৰু সকলো বৰ্ণৰ মাজত উত্তম বুলি গণ্য হয়। এই জগতত যিমান তীৰ্থ আছে আৰু গঙ্গাৰ যিমান নদী-ধাৰা আছে—

Verse 61

स्नातो भवति सर्वत्र ललाटे यस्त्रिपुंड्रधृक् । सप्तकोटिमहामंत्राः पंचाक्षरपुरःसराः

যাৰ ললাটত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ আছে, সি য’তেই থাকক, সৰ্বত্ৰ তীৰ্থস্নান কৰা বুলি গণ্য হয়। পঞ্চাক্ষৰীৰ অগ্ৰগণ্যতাৰে সাত কোটি মহামন্ত্ৰ—

Verse 62

तथान्ये कोटिशो मंत्राः शैवाः कैवल्यहेतवः । ते सर्वे येन जप्ताः स्युर्यो बिभर्ति त्रिपुंड्रकम्

তদুপৰি কোটি কোটি অন্য শৈৱ মন্ত্ৰ, যিবোৰ কৈৱল্য (মোক্ষ) লাভৰ কাৰণ। যি ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰে, তাৰ দ্বাৰা সেই সকলো মন্ত্ৰ জপ কৰা হৈছে বুলি ধৰা হয়।

Verse 63

सहस्रं पूर्वजातानां सहस्रं च जनिष्यताम् । स्ववंशजानां मर्त्यानामुद्धरेद्यस्त्रिपुंड्रधृक्

যি ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰে, সি নিজৰ বংশৰ সহস্ৰ পূৰ্বজ আৰু সহস্ৰ আগন্তুক মর্ত্যকো উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 64

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्दीर्घायुर्व्याधिवर्जितः । जीवितांते च मरणं सुखनैवं प्रपद्यते

ইয়াত সি সকলো ভোগ উপভোগ কৰে, দীঘল আয়ু আৰু ব্যাধিমুক্ত হয়; আৰু জীৱনৰ অন্তত সি সুখময়, মঙ্গলময় মৃত্যু লাভ কৰে।

Verse 65

अष्टैश्वर्यगुणोपेतं प्राप्य दिव्यं वपुः शुभम् । दिव्यं विमानमारुह्य दिव्यस्त्रीशतसेवितः

অষ্ট দিৱ্য ঐশ্বৰ্যৰ গুণেৰে উপেত হৈ, সি দীপ্তিময় আৰু শুভ দিৱ্য দেহ লাভ কৰে; দিৱ্য বিমান আৰোহণ কৰি শত শত দেৱকন্যাৰ সেৱা পায়।

Verse 66

विद्याधराणां सिद्धानां गंधर्वाणां महौजसाम् । इंद्रादिलोकपालानां लोकेषु च यथाक्रमम्

তাৰ পাছত ক্ৰম অনুসাৰে সি বিদ্যাধৰ, সিদ্ধ, মহাতেজস্বী গন্ধৰ্ব আৰু ইন্দ্ৰ আদি লোকপালসকলৰ লোকসমূহত গমন কৰে।

Verse 67

भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्प्रजेशानां पुरेषु च । ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्र कल्पशतं रमेत्

প্ৰজেশসকলৰ নগৰসমূহত অতি বিপুল ভোগ উপভোগ কৰি, সি ব্ৰহ্মাৰ পদ লাভ কৰে আৰু তাত শত কল্প পৰ্যন্ত আনন্দেৰে ৰমণ কৰে।

Verse 68

विष्णोर्लोके च रमते यावद्ब्रह्मशतत्रयम्

সেইজন বিষ্ণুৰ লোকত তিনিশ ব্ৰহ্মা-বছৰ পৰ্যন্ত আনন্দেৰে ৰমণ কৰে।

Verse 69

शिवलोकं ततः प्राप्य रमते कालमक्षयम् । शिवसायुज्यमाप्नोति न स भूयोऽभिजायते

তাৰ পাছত শিৱলোক লাভ কৰি সি অক্ষয় কাললৈ ৰমণ কৰে। সি শিৱ-সায়ুজ্য পায় আৰু পুনৰ জন্ম নলয়।

Verse 70

सर्वोपनिषदां सारं समालोच्य मुहुर्मुहुः । इदमेव हि निर्णीतं परं श्रेयस्त्रिपुंड्रकम्

সকলো উপনিষদৰ সাৰ বাৰে বাৰে বিবেচনা কৰি এইটোৱেই নিৰ্ণীত হৈছে— ত্ৰিপুণ্ড্ৰই পৰম শ্ৰেয়।

Verse 71

एतत्त्रिपुंड्रमाहात्म्यं समासात्कथितं मया । रहस्यं सर्वभूतानां गोपनीयमिदं त्वया

এই ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ মাহাত্ম্য মই সংক্ষেপে ক’লোঁ। ই সকলো প্ৰাণীৰ বাবে এক গোপনীয় রহস্য; তুমি ইয়াক ৰক্ষা কৰি গোপন ৰাখিবা।

Verse 72

इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवांतरधीयत । सनत्कुमारोऽपि मुनिर्जगाम ब्रह्मणः पदम्

এইদৰে কৈ ভগৱান ৰুদ্ৰ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। আৰু মুনি সনৎকুমাৰো ব্ৰহ্মাৰ ধামলৈ গ’ল।

Verse 73

तवापि भस्मसंपर्कात्संजाता विमला मतिः । त्वमपि श्रद्धया पुण्यं धारयस्व त्रिपुंड्रकम्

পবিত্ৰ ভস্মৰ সংস্পৰ্শত তোমাৰো অন্তৰত বিমল বোধ উদয় হৈছে। তুমিও শ্ৰদ্ধাৰে পুণ্যময় ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰা।

Verse 74

सूत उवाच । इत्युक्त्वा वामदेवस्तु शिवयोगी महातपाः । अभिमंत्र्य ददौ भस्म घोराय ब्रह्मरक्षसे

সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ, শিৱযোগী মহাতপস্বী বামদেৱে মন্ত্রেৰে ভস্ম অভিমন্ত্রিত কৰি ঘোৰা ব্ৰহ্মৰাক্ষসক দান কৰিলে।

Verse 75

तेनासौ भालपटले चक्रे तिर्य क्त्रिपुंड्रकम् । ब्रह्मराक्षसतां सद्यो जहौ तस्यानुभावतः

সেই ভস্মেৰে সি কপালত তিৰ্যকভাৱে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ আঁকিলে। তাৰ প্ৰভাৱত সি তৎক্ষণাৎ ব্ৰহ্মৰাক্ষসত্ব ত্যাগ কৰিলে।

Verse 76

स बभौ सूर्यसंकाशस्तेजोमण्डलमंडितः । दिव्यावयरूपैश्च दिव्यमाल्यांबरो ज्ज्वलः

সি সূৰ্যসদৃশ দীপ্তিময় হৈ উঠিল, তেজৰ মণ্ডলেৰে অলংকৃত। দিব্য অঙ্গৰূপ আৰু অলংকাৰসহ, দিব্য মালা-বস্ত্ৰে উজ্জ্বল হৈ জ্বলি উঠিল।

Verse 77

भक्त्या प्रदक्षिणीकृत्य तं गुरुं शिवयोगिनम् । दिव्यं विमानमारुह्य पुण्यलोकाञ्जगाम सः

ভক্তিৰে সেই গুৰু শিৱযোগীক প্ৰদক্ষিণা কৰি, সি দিব্য বিমানত আৰোহণ কৰি পুণ্যময় লোকসমূহলৈ গ’ল।

Verse 78

वामदेवो महायोगी दत्त्वा तस्मै परां गतिम् । चचार लोके मूढात्मा साक्षादिव शिवः स्वयम्

মহাযোগী বামদেৱে তেওঁক পৰম গতি দান কৰি, তাৰ পাছত জগতত বিচৰণ কৰিলে—মূঢ়াত্মা যেন দেখা দিলেও—সাক্ষাৎ স্বয়ং শিৱ যেনে প্ৰকট।

Verse 79

य एतद्भस्ममाहात्म्यं त्रिपुंड्रं शृणुयान्नरः । श्रावयेद्वा पठेद्वापि स हि याति परां गतिम्

যি নৰে এই পবিত্ৰ ভস্মৰ মাহাত্ম্য আৰু ত্ৰিপুণ্ড্ৰৰ কথা শোনে, বা আনক শোনায়, বা নিজে পাঠ কৰে—সেই নৰে নিশ্চয় পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 80

कथयति शिवकीर्तिं संसृतेर्मुक्तिहेतुं प्रणमति शिवयोगिध्येयमीशांघ्रिपद्मम् । रचयति शिवभक्तोद्भासि भाले त्रिपुंड्रं न पुनरिह जनन्या गर्भवासं भजेत्सः

যি জনে সংসাৰৰ পৰা মুক্তিৰ হেতু শিৱ-কিৰ্তি ঘোষণা কৰে, শিৱ-যোগীসকলে ধ্যান কৰা ঈশ্বৰ-চৰণপদ্মত প্ৰণাম কৰে, আৰু কপালত শিৱভক্তিৰ দীপ্ত ত্ৰিপুণ্ড্ৰ অংকন কৰে—সেই জনে পুনৰ এই জগতত মাতৃগৰ্ভবাস নাভোগে।