Adhyaya 5

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यमेतदखिलं कथितं भो द्विजोत्तम । विस्मयं परमापन्ना ऋषिसंघा मया सह

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: “হে দ্বিজোত্তম! আপুনি যি সমগ্ৰ কাহিনী ক’লে, সেয়া অতি আশ্চৰ্য। মোৰ সৈতে ঋষিসমূহ পৰম বিস্ময়ে অভিভূত হৈছে।”

Verse 2

अहो भगवती पुण्या नर्मदेयमयोनिजा । रुद्रदेहाद्विनिष्क्रान्ता महापापक्षयंकरी

আহা! এই নর্মদা ভগৱতী ধন্য আৰু পবিত্ৰ—যোনিজাত নহয়; ৰুদ্ৰদেৱৰ দেহৰ পৰা উদ্ভূত, মহাপাপ ক্ষয়কাৰিণী।

Verse 3

सप्तकल्पक्षये प्राप्ते त्वयेयं सह सुव्रत । न मृता च महाभागा किमतः पुण्यमुत्तमम्

হে সুৱ্ৰত! সপ্ত কল্পৰ ক্ষয় উপস্থিত হ’লেও ই তোমাৰ সৈতে থাকিল; এই মহাভাগা নাশ নহ’ল—ইয়াতকৈ উত্তম পুণ্য আৰু কি হ’ব পাৰে?

Verse 4

के ते कल्पाः समुद्दिष्टाः सप्त कल्पक्षयंकराः । न मृता चेदियं देवी त्वं चैव ऋषिपुंगव

তুমি যি কল্পসমূহ উল্লেখ কৰিলা—সেই সপ্ত কল্প যি কল্পক্ষয় ঘটায়—সেইবোৰ কোন? যদি এই দেৱী নাশ নহয়, তেন্তে তুমিও, হে ঋষিপুঙ্গৱ, ইয়াৰ কাৰণ কোৱা।

Verse 5

अध्याय

“অধ্যায়”—ই এক অধ্যায়/অনুচ্ছেদৰ চিহ্ন; ই কোনো ছন্দোবদ্ধ শ্লোক নহয়।

Verse 6

कथं संहरते विश्वं कथं चास्ते महार्णवे । कथं च सृजते विश्वं कथं धारयते प्रजाः

দিব্য সত্তা কেনেকৈ বিশ্ব সংহাৰ কৰে, আৰু কেনেকৈ মহাসাগৰত অৱস্থিত থাকে? কেনেকৈ বিশ্ব সৃষ্ট কৰে, আৰু কেনেকৈ প্ৰজাসকলক ধাৰণ কৰে?

Verse 7

कीदृग्रूपा भवेद्देवी सरिदेकार्णवीकृते । किमर्थं नर्मदा प्रोक्ता रेवती च कथं स्मृता

যেতিয়া সকলো নদী এক মহাসাগৰত একীভূত হয়, তেতিয়া দেৱী কিদৃশ ৰূপ ধাৰণ কৰে? কিয় তেওঁক নর্মদা বুলি কোৱা হয়, আৰু ৰেৱতী নামে কেনেকৈ স্মৰণ কৰা হয়?

Verse 8

अञ्जनेति किमर्थं वा किमर्थं सुरसेति च । मन्दाकिनी किमर्थं च शोणश्चेति कथं भवेत्

কিয় তেওঁক অঞ্জনা বুলি কোৱা হয়, আৰু কিয় সুৰসা নামেৰে? কিয় মন্দাকিনী বুলি কোৱা হয়, আৰু কেনেকৈ তেওঁ শোণ নামেৰে পৰিচিত হয়?

Verse 9

त्रिकूटेति किमर्थं वा किमर्थं वालुवाहिनी । कोटिकोट्यो हि तीर्थानां प्रविष्टा या महार्णवम्

কিয় তেওঁক ত্ৰিকূটা বুলি কোৱা হয়, আৰু কিয় বালুৱাহিনী (বালু বহনকাৰিণী)? যাৰ ভিতৰত কোটি-কোটি তীৰ্থ প্ৰৱেশ কৰে, যি মহাসাগৰত লীন হৈছে—এই কথা ব্যাখ্যা কৰা।

Verse 10

कियत्यः सरितां कोट्यो नर्मदां समुपासते । यज्ञोपवीतैरृषिभिर्देवताभिस्तथैव च

নর্মদাক কিমান কোটি নদীয়ে উপাসনা কৰে? আৰু যজ্ঞোপবীত ধাৰণ কৰা ঋষিসকলেও, তদ্ৰূপ দেৱতাসকলেও, তেওঁক কেনেকৈ পূজা কৰে?

Verse 11

विभक्तेयं किमर्थं च श्रूयते मुनिसत्तम । वैष्णवीति पुराणज्ञैः किमर्थमिह चोच्यते

হে মুনিসত্তম, কিয় শুনা যায় যে তেওঁ ‘বিভক্ত’ (ভাগে ভাগে) হৈছে? আৰু পুৰাণজ্ঞসকলে ইয়াত তেওঁক ‘বৈষ্ণৱী’ বুলি কিয় কয়?

Verse 12

केषु स्थानेषु तीर्थेषु पूजनीया सरिद्वरा । तीर्थानि च पृथग्ब्रूहि यत्र संनिहितो हरः

সেই সৰিতাশ্ৰেষ্ঠা কোন কোন স্থান আৰু তীৰ্থত পূজনীয়? পৃথক পৃথককৈ মোক সেই তীৰ্থসমূহ কওক, য’ত হৰ (শিৱ) বিশেষভাৱে সংনিহিত।

Verse 13

यत्प्रमाणा च सा देवी या रुद्रेण विनिर्मिता । कीदृशानि च कर्माणि रुद्रेण कथितानि ते

ৰুদ্ৰে যি দেৱীক নিৰ্মাণ কৰিলে, সেই দেৱীৰ পৰিমাণ (বিস্তাৰ) কিমান? আৰু ৰুদ্ৰে তোমাক কেনে ধৰণৰ কৰ্মকাণ্ড আৰু ক্ৰিয়া উপদেশ দিলে?

Verse 14

कथं म्लेच्छसमाकीर्णो देशोऽयं द्विजसत्तम । एतदाचक्ष्व मां ब्रह्मन्मार्कण्डेय महामते

হে দ্বিজসত্তম, এই দেশ ম্লেচ্ছসকলৰে কেনেকৈ ভৰি পৰিল? হে ব্ৰাহ্মণ, হে মহামতি মাৰ্কণ্ডেয়, এই কথা মোক বুজাই কওক।

Verse 15

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे त्वं च तात युधिष्ठिर । पुराणं नर्मदायां तु कथितं च त्रिशूलिना

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: সকলো ঋষিয়ে শুনক—আৰু তুমিো, প্ৰিয় যুধিষ্ঠিৰ। নর্মদাৰ তীৰত ত্ৰিশূলধাৰী (শিৱ) এই পুরাণ ঘোষণা কৰিছিল।

Verse 16

वायोः सकाशाच्च मया तेनापि च महेश्वरात् । अशक्यत्वान्मनुष्याणां संक्षिप्तमृषिभिः पुरा

মই এই কথা বায়ুৰ পৰা লাভ কৰিলোঁ, আৰু তেওঁ মহেশ্বৰ (শিৱ)ৰ পৰা। মানুহৰ পক্ষে অতি বিস্তৃত হোৱাত, প্ৰাচীন ঋষিসকলে ইয়াক সংক্ষিপ্ত কৰিলে।

Verse 17

मायूरं प्रथमं तात कौर्म्यं च तदनन्तरम् । पुरं तथा कौशिकं च मात्स्यं द्विरदमेव च

হে তাত, প্ৰথমে ‘মায়ূৰ’ (পাঠ) আহিল; তাৰ পিছত ‘কৌৰ্ম্য’। তাৰ পাছত ‘পুৰ’, ‘কৌশিক’, ‘মাত্স্য’ আৰু ‘দ্বিৰদ’ নামৰ পাঠ-ধাৰাও ক্ৰমে প্ৰচলিত হ’ল।

Verse 18

वाराहं यन्मया दृष्टं वैष्णवं चाष्टमं परम् । न्यग्रोधाख्यमतः चासीदाकाङ्क्षं पुनरुत्तमम्

মই ‘ৱৰাহ’ পাঠো দেখিলোঁ, আৰু অষ্টম ৰূপে পৰম ‘বৈষ্ণৱ’ পাঠ। ‘ন্যগ্ৰোধ’ নামে আন এটা আছিল, আৰু পুনৰ ‘আকাঙ্ক্ষ’ নামৰ উত্তম পাঠো আছিল।

Verse 19

पद्मं च तामसं चैव संवर्तोद्वर्तमेव च । महाप्रलयमित्याहुः पुराणे वेदचिन्तकाः

তেওঁলোকে ‘পদ্ম’ আৰু ‘তামস’ৰ কথাও কয়, তদুপৰি ‘সংৱৰ্ত’ আৰু ‘উদ্বৰ্ত’ৰো; আৰু ‘মহাপ্ৰলয়’ নামৰ পাঠ—এনেদৰে পুৰাণ-পরম্পৰাৰ বেদ-চিন্তক আচার্যসকলে ঘোষণা কৰে।

Verse 20

एतत्संक्षेपतः सर्वं संक्षिप्तं तैर्महात्मभिः । विभक्तं च चतुर्भागैर्ब्रह्माद्यैश्च महर्षिभिः

এই সকলো কথা সংক্ষেপে সেই মহাত্মাসকলে সঙ্কলন কৰিলে; আৰু ব্ৰহ্মা আদি মহর্ষিসকলে ইয়াক চাৰিখন ভাগত বিভক্তও কৰিলে।

Verse 21

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि पुराणार्थविशारद । सप्त कल्पा महाघोरा यैरियं न मृता सरित्

সেয়ে মই এতিয়া ব্যাখ্যা কৰিম, হে পুৰাণাৰ্থ-বিশারদ। সাতটা অতি ভয়ংকৰ কল্পৰ মাজতো এই নদী (ৰেৱা/নৰ্মদা) বিনষ্ট নহ’ল।

Verse 22

आ जङ्गमं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । नष्टचन्द्रार्ककिरणमासीद्भूतविवर्जितम्

চলমান জীৱসমেত সকলো ঘোৰ অন্ধকাৰত পৰিণত হ’ল—অচিনাক্ত, লক্ষণহীন; চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ কিৰণ নাশ হ’ল, আৰু অস্তিত্ব জীৱশূন্য হৈ ৰ’ল।

Verse 23

तमसोऽतो महानाम्ना पुरुषः स जगद्गुरुः । चचार तस्मिन्नेकाकी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः

তাৰ পাছত সেই অন্ধকাৰৰ পৰা মহানামধাৰী পুৰুষ—জগতগুৰু—একা একাই তাত বিচৰণ কৰিলে; সনাতন, ব্যক্তও আৰু অব্যক্তও।

Verse 24

स चौंकारमयोऽतीतो गायत्रीमसृजद्द्विजः । स तया सार्द्धमीशानश्चिक्रीड पुरुषो विराट्

ওঁকাৰময় আৰু অতীত সেই পৰমেশ্বৰ দ্বিজ গায়ত্ৰীক সৃষ্টি কৰিলে। তাৰ পাছত ঈশান—বিৰাট নামে বিশ্বপুৰুষ—তাইৰ সৈতে মিলি লীলাভাৱে ক্ৰীড়া কৰিলে।

Verse 25

स्वदेहादसृजद्विश्वं पञ्चभूतात्मसंज्ञितम् । क्रीडन्समसृजद्विश्वं पञ्चभूतात्मसंज्ञितम्

নিজ দেহ-সত্তাৰ পৰা তেওঁ বিশ্বক প্ৰকাশ কৰিলে, যাক পঞ্চ মহাভূতৰ আত্মাস্বৰূপ বুলি জনা যায়। দিৱ্য লীলাত ক্ৰীড়া কৰি তেওঁ পুনৰ সেই বিশ্বক সৃষ্টি কৰিলে, যি সেই পঞ্চতত্ত্বৰেই অভিন্ন।

Verse 26

क्रीडन् सृजद्विराट्संज्ञः सबीजं च हिरण्मयम् । तच्चाण्डमभवद्दिव्यं द्वादशादित्यसन्निभम्

লীলাভাৱে ক্ৰীড়া কৰি, বিরাট নামে পৰিচিত জনে বীজসহ হিৰণ্ময় তত্ত্ব সৃষ্টি কৰিলে। তাৰ পৰা দিৱ্য ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ড উদ্ভৱ হ’ল, দ্বাদশ আদিত্যৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 27

तद्भित्त्वा पुरुषो जज्ञे चतुर्वक्त्रः पितामहः । सोऽसृजद्विश्वमेवं तु सदेवासुरमानुषम्

সেই অণ্ড ভেদ কৰি পুৰুষ চতুৰ্মুখ পিতামহ ব্ৰহ্মা ৰূপে জন্মিল। তাৰ পাছত তেওঁ দেৱ-অসুৰ-মানৱসহ সমগ্ৰ বিশ্বক যথাক্ৰমে গঢ়ি তুলিলে।

Verse 28

सतिर्यक्पशुपक्षीकं स्वेदाण्डजजरायुजम् । एतदण्डं पुराणेषु प्रथमं परिकीर्तितम्

সেই সৃষ্টিৰ পৰা তিৰ্যক জীৱ—পশু-পক্ষী—আৰু নানা জন্মধাৰী প্ৰাণী উঠিল: স্বেদজ, অণ্ডজ আৰু জৰায়ুজ। এই অণ্ডকেই পুৰাণসমূহত প্ৰথম বুলি কীৰ্তিত।

Verse 29

पूर्वकल्पे नृपश्रेष्ठ क्रीडन्त्या परमेष्ठिना । उमया सह रुद्रस्य क्रीडतश्चार्णवीकृतः

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! পূৰ্ব কল্পত পৰমেষ্ঠী উমাৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰোঁতে, ৰুদ্ৰৰ লীলাৰ ফলত এই জগত যেন সাগৰীয় বিস্তাৰ হৈ পৰিল।

Verse 30

हर्षाज्जज्ञे शुभा कन्या उमायाः स्वेदसंभवा । शर्वस्योरःस्थलाज्जज्ञे उमा कुचविमर्दनात्

হৰ্ষৰ পৰা উমাৰ স্বেদৰ পৰা এক শুভ কন্যা জন্মিল। আৰু শৰ্ব (শিৱ)ৰ উৰঃস্থলৰ পৰা উমাও জন্মিল, স্তনৰ চাপৰ ফলত।

Verse 31

स्वेदाद्विजज्ञे महती कन्या राजीवलोचना । द्वितीयः संभवो यस्या रुद्रदेहाद्युधिष्ठिर

স্বেদৰ পৰা এক মহতী কন্যা জন্মিল, পদ্মনয়না। হে যুধিষ্ঠিৰ! যাৰ দ্বিতীয় সম্ভৱ ৰুদ্ৰৰ নিজ দেহৰ পৰা হ’ল।

Verse 32

सा परिभ्रमते लोकान् सदेवासुरमानवान् । त्रैलोक्योन्मादजननी रूपेणऽप्रतिमा तदा

সা দেৱ-অসুৰ-মানৱৰ সৈতে সকলো লোকত পৰিভ্ৰমণ কৰিলে। তেতিয়া অতুল ৰূপধাৰিণী হৈ ত্ৰিলোকৰ মোহ-উন্মাদনাৰ জননী স্বৰূপা হ’ল।

Verse 33

तां दृष्ट्वा देवदैत्येन्द्रा मोहिता लभते कथम् । मृगयन्ति स्म तां कन्यामितश्चेतश्च भारत

তাক দেখি দেৱ আৰু দৈত্যৰ ইন্দ্ৰসকল মোহিত হ’ল, ভাবিলে—“ইয়াক কেনেকৈ লাভ কৰা যায়?” হে ভাৰত, তেওঁলোকে সেই কন্যাক ইফালে-সিফালে বিচাৰি ফুৰিলে।

Verse 34

हावभावविलासैश्च मोहयत्यखिलं जगत् । भ्रमते दिव्यरूपा सा विद्युत्सौदामिनी यथा

তাইৰ হাৱ-ভাৱ আৰু বিলাসে সমগ্ৰ জগতক মোহিত কৰে। দিৱ্যৰূপা সা মেঘত চমকোৱা বিদ্যুৎ-সৌদামিনীৰ দৰে ঘূৰি ফুৰে।

Verse 35

मेघमध्ये स्थिता भाभिः सर्वयोषिदनुत्तमा । ततो रुद्रं सुराः सर्वे दैत्याश्च सह दानवैः

মেঘমধ্যে স্থিতা, তেজে দীপ্ত, সা সকলো যোষিতৰ মাজত অনুত্তমা আছিল। তেতিয়া সকলো দেৱ আৰু দৈত্যসকল দানৱসহ ৰুদ্ৰৰ প্ৰতি মুখ কৰিলে।

Verse 36

वरयन्ति स्म तां कन्यां कामेनाकुलिता भृशम् । ततोऽब्रवीन्महादेवो देवदानवयोर्द्वयोः

কামনাৰে অতিশয় ব্যাকুল হৈ তেওঁলোকে সেই কন্যাৰ হাত বিচাৰিলে। তেতিয়া মহাদেৱে দুয়ো পক্ষ—দেৱ আৰু দানৱ—ক উদ্দেশি ক’লে।

Verse 37

बलेन तेजसा चैव ह्यधिको यो भविष्यति । स इमां प्राप्स्यते कन्यां नान्यथा वै सुरोत्तमाः

যি বল আৰু তেজত সৰ্বাধিক হ’ব, সিয়েই এই কন্যাক লাভ কৰিব; অন্যথা নহয়, হে দেৱশ্ৰেষ্ঠসকল।

Verse 38

ततो देवासुराः सर्वे कन्यां वै समुपागमन् । अहमेनां ग्रहीष्यामि अहमेनामिति ब्रुवन्

তাৰ পাছত সকলো দেৱ-অসুৰে কন্যাৰ ওচৰলৈ আহিল; প্ৰত্যেকে ক’লে, ‘মইয়ে তাক গ্ৰহণ কৰিম, মইয়ে তাক!’

Verse 39

पश्यतामेव सर्वेषां सा कन्यान्तरधीयत । पुनस्तां ददृशुः सर्वे योजनान्तरधिष्ठिताम्

সকলোৰে চকুৰ সন্মুখতেই সেই কন্যা অন্তৰ্ধান হ’ল। পুনৰ সকলোৱে তাক দেখিলে—আন এটা যোজন দূৰত অৱস্থিত।

Verse 40

जग्मुस्ते त्वरिताः सर्वे यत्र सा समदृश्यत । त्रिभिश्चतुर्भिश्च तथा योजनैर्दशभिः पुनः

য’ত তাক দেখা গৈছিল, সকলোৱে তাত ত্বৰিতে গ’ল। কিন্তু পুনৰ সি তিন, চাৰি আৰু তাৰ পাছত দহ যোজন দূৰত দেখা দিলে।

Verse 41

धिष्ठितां समपश्यंस्ते सर्वे मातंगगामिनीम् । योजनानां शतैर्भूयः सहस्रैश्चाप्यधिष्ठिताम्

সকলোৱে তাক তাত থিয় হৈ দেখা পালে, মহৎ হাতীৰ দৰে গম্ভীৰ গতিৰে গমনকাৰিণী। তথাপি পুনৰ সি শত শত, আনকি সহস্ৰ যোজন দূৰত অৱস্থিত দেখা গ’ল।

Verse 42

तथा शतसहस्रेण लघुत्वात्समदृश्यत । अग्रतः पृष्ठतश्चैव दिशासु विदिशासु च

তাই তাই, তাইৰ অতি দ্ৰুত গতিৰ বাবে, লক্ষ যোজন দূৰতো সেয়া দেখা গৈছিল—আগফালে, পাছফালে, দিশসমূহত আৰু উপদিশসমূহতো।

Verse 43

तां पश्यन्ति वरारोहामेकधा बहुधा पुनः । दिव्यवर्षसहस्रं तु भ्रामितास्ते तया पुरा

তেওঁলোকে সেই সুন্দৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্ত কন্যাক কেতিয়াবা এক ৰূপে, কেতিয়াবা পুনৰ বহু ৰূপে দেখি থাকিল। সত্যই, পূৰ্বে তাই তেওঁলোকক এক হাজাৰ দিব্য বৰ্ষ ধৰি ভ্ৰমিত কৰি ৰাখিছিল।

Verse 44

न चावाप्ता तु सा कन्या महादेवाङ्गसंभवा । सहोमया ततो देवो जहासोच्चैः पुनःपुनः

কিন্তু সেই কন্যা—মহাদেৱৰ দেহৰ পৰা উদ্ভূত—এতিয়াও লাভ কৰা নাছিল। তেতিয়া দেৱতা, উমাৰ সৈতে, পুনঃপুনঃ উচ্চস্বৰে হাঁহিলে।

Verse 45

गणास्तालकसंपातैर्नृत्यन्ति च मुदान्विताः । अकस्माद्दृश्यते कन्या शंकरस्य समीपगा

শংকৰৰ গণসকলে তালবাদ্যৰ ঝংকাৰ-সংঘাতে আনন্দে নৃত্য কৰিলে। হঠাৎ কন্যাটি দেখা গ’ল—শংকৰৰ সন্নিধানত অৱস্থিত।

Verse 46

तां दृष्ट्वा विस्मयापन्ना देवा यान्ति पराङ्मुखाः । तस्याश्चक्रे ततो नाम स्वयमेव पिनाकधृक्

তাক দেখি দেৱসকল বিস্ময়াভিভূত হৈ লাজ-ভক্তিত পৰাঙ্মুখ হ’ল। তাৰ পাছত পিনাকধাৰী নিজেই তাইৰ নাম স্থাপন কৰিলে।

Verse 47

नर्म चैभ्यो ददे यस्मात्तत्कृतैश्चेष्टितैः पृथक् । भविष्यसि वरारोहे सरिच्छ्रेष्ठा तु नर्मदा

নিজৰ বিশেষ ক্ৰীড়াময় আচৰণে এই গণ-দেৱতাসকলক আনন্দ দান কৰিছিল; হে সুন্দৰ কটিদেশী, তুমি নদীসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠা হ’বা—সেইবাবে তোমাৰ নাম নর্মদা।

Verse 48

स्वरूपमास्थितो देवः प्राप हास्यं यतो भुवि । नर्मदा तेन चोक्तेयं सुशीतलजला शिवा

নিজ স্বৰূপত অৱস্থিত হৈ প্ৰভুৱে পৃথিৱীত হাস্য উদ্ভৱ কৰালে; সেইবাবে এই নদী নর্মদা বুলি কোৱা হয়—শিবা, মঙ্গলময়ী, অতি শীতল জলধাৰিণী।

Verse 49

सप्तकल्पक्षये जाते यदुक्तं शंभुना पुरा । न मृता तेन राजेन्द्र नर्मदा ख्यातिमागता

সপ্ত কল্পৰ ক্ষয় সম্পন্ন হ’লে, শম্ভুৱে পূৰ্বে যি বাক্য কৈছিল সেয়া সত্য প্ৰমাণিত হ’ল; সেইবাবে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, নর্মদা নাশ নহ’ল আৰু খ্যাতি লাভ কৰিলে।

Verse 50

ततस्तामददात्कन्यां शीलवतीं सुशोभनाम् । महार्णवाय देवेशः सर्वभूतपतिः प्रभुः

তাৰ পাছত দেৱেশ্বৰ, সকলো ভূতৰ অধিপতি প্ৰভুৱে সেই শীলৱতী, সুন্দৰ কন্যাক মহাসাগৰলৈ অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 51

ततः सा ऋक्षशैलेन्द्रात्फेनपुञ्जाट्टहासिनी । विवेश नर्मदा देवी समुद्रं सरितां पतिम्

তাৰ পাছত ফেনৰ পুঞ্জ সদৃশ উচ্চ হাস্য কৰি নর্মদা দেৱী ঋক্ষশৈলেন্দ্ৰৰ পৰা নামি আহি নদীসমূহৰ পতি সমুদ্ৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 52

एवं ब्राह्मे पुरा कल्पे समुद्भूतेयमीश्वरात् । मात्स्ये कल्पे मया दृष्टा समाख्याता मया शृणु

এইদৰে প্ৰাচীন ব্ৰাহ্ম কল্পত সেয়া ঈশ্বৰৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ল। মাত্স্য কল্পত মই তাক দেখিছিলোঁ; এতিয়া মই এই কাহিনী বৰ্ণনা কৰিলোঁ—শুনা আৰু বুজা।