Adhyaya 231

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तथैव तीर्थस्तबकान् वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः । यैस्तु तीर्थावलीगुम्फः पूर्वोक्तैरेकतः कृतः

শ্ৰী সূত ক’লে: একেদৰে, হে ঋষিসত্তমসকল, মই তীৰ্থসমূহৰ ‘স্তবক’ অৰ্থাৎ গুচ্ছসমূহ বৰ্ণনা কৰিম; যাৰ দ্বাৰা পূৰ্বে কোৱা তীৰ্থাৱলীৰ মালা একেটা সমগ্ৰ ৰূপে গাঁথা হয়।

Verse 2

विभक्तो भक्तलोकानामानन्दप्रथनः शुभः । मृकण्डतनयः पूर्वं प्राह पार्थाय पृच्छते

শুভ আৰু কল্যাণকাৰী, ভক্তসমাজত আনন্দ বিস্তাৰ কৰা মৃকণ্ডৰ পুত্ৰ (মাৰ্কণ্ডেয়) এ পূৰ্বে, পৃচ্ছা কৰা পাৰ্থক এই বিষয়সমূহ কৈছিল।

Verse 3

यथा तथाहं वक्ष्यामि तीर्थानां स्तबकानिह । शिवाम्बुपानजा पुण्या रेवा कल्पलता किल

সেই অনুসাৰে মই ইয়াত তীৰ্থসমূহৰ গুচ্ছ বৰ্ণনা কৰিম। কিয়নো পুণ্যময় ৰেৱা সত্যই ‘কল্পলতা’ বুলি কোৱা হয়—শিৱৰ জল পানৰ পৰা জন্ম লোৱা।

Verse 4

तीरद्वयोद्भूततीर्थप्रसूनैः पुष्पिता शुभा । यत्पुण्यगन्धलक्ष्म्या वै त्रैलोक्यं सुरभीकृतम्

শুভ আৰু দীপ্তিময়, দুয়ো পাৰৰ পৰা উদ্ভূত তীৰ্থ-প্ৰসূনেৰে তাই ফুলে-ফলে ভৰপূৰ। তাৰ পুণ্য-সুগন্ধৰ শ্ৰীৰে ত্ৰিলোক সত্যই সুৰভিত আৰু মধুৰ হয়।

Verse 5

तत्पुष्पमकरन्दस्य रसास्वादविदुत्तमः । भ्रमरः खलु मार्कण्डो मुनिर्मतिमतां वरः

মাৰ্কণ্ডেয় মুনি—বিবেকী ঋষিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—সেই তীৰ্থ-ফুলৰ মকৰন্দৰ ৰস আস্বাদনত অতি নিপুণ ভ্ৰমৰ যেন নিশ্চয়।

Verse 6

तत्पुष्पमालां हृदये तीर्थस्तबकचित्रिताम् । दधाति सततं पुण्यां मुनिर्भृगुकुलोद्वहः । तस्याः स्तबकसंस्थानं वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः

সেই পুণ্যময় ফুল-মালা—তীৰ্থ-স্তবকৰ ৰঙীন সজ্জাৰে অলংকৃত—ভৃগু-বংশৰ গৌৰৱ সেই মুনি সদায় হৃদয়ত ধাৰণ কৰে। হে ঋষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, এতিয়া মই সেই স্তবকসমূহৰ বিন্যাস বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 7

ओङ्कारतीर्थमारभ्य यावत्पश्चिमसागरम् । संगमाः पञ्चत्रिंशद्वै नदीनां पापनाशनाः

ওঙ্কাৰ-তীৰ্থৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পশ্চিম সাগৰলৈকে, নদীসমূহৰ পাপনাশক পঁয়ত্ৰিশটা সঙ্গম নিশ্চয় আছে।

Verse 8

दशैकमुत्तरे तीरे सत्रिविंशति दक्षिणे । पञ्चत्रिंशत्तमः श्रेष्ठो रेवासागरसङ्गमः

উত্তৰ তীৰত এগাৰটা সঙ্গম আৰু দক্ষিণ তীৰত সাতাইশটা; পঁয়ত্ৰিশতম আৰু শ্ৰেষ্ঠ হৈছে ৰেৱা-সাগৰ সঙ্গম।

Verse 9

सङ्गमः सहितान्येवं रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि द्विजोत्तमाः

এইদৰে, সঙ্গমসমূহসহ, ৰেৱাৰ দুয়ো তীৰত চাৰিশটা তীৰ্থ প্ৰসিদ্ধ আছে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল।

Verse 10

त्रिशतं शिवतीर्थानि त्रयीस्त्रिंशत्समन्वितम् । तत्रापि व्यक्तितो वक्ष्ये शृणुध्वं तानि सत्तमाः

শিৱ-তীৰ্থ তিনিশটা, আৰু তেত্ৰিশটা অধিক; তাতো মই সিহঁতক পৃথকভাৱে স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰিম—শুনা, হে সৎজনসকল।

Verse 11

मार्कण्डेश्वरतीर्थानि दश तेषु मुनीश्वराः । दशादित्यभवान्यत्र नवैव कपिलेश्वराः

সিহঁতৰ মাজত মাৰ্কণ্ডেশ্বৰ-তীৰ্থ দহটা আছে, হে মুনীশ্বৰসকল; ইয়াত আদিত্য-সম্বন্ধীয় দহটা স্থান আছে, আৰু কপিলেশ্বৰ নটা।

Verse 12

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

সোমে স্থাপন কৰা আঠটা আছে, আৰু তেনেকৈ নর্মদেশ্বৰো আঠটা। তাৰ পাছত কোটিতীৰ্থ আঠটা, আৰু সিদ্ধেশ্বৰ সাতটাো আছে।

Verse 13

नागेश्वराश्च सप्तैव रेवातीरद्वयेऽपि तु । सप्तैव वह्निविहितान्यथाप्यावर्तसप्तकम्

ৰেৱা নদীৰ দুয়ো পাৰতে নাগেশ্বৰ সাতটা আছে। অগ্নি (ৱহ্নি) দ্বাৰা স্থাপিত সাতটাো আছে, আৰু তেনেকৈ আৱৰ্ত-সপ্তক—ঘূৰ্ণি-তীৰ্থৰ সাতটাও আছে।

Verse 14

केदारेश्वरतीर्थानि पञ्च पञ्चेन्द्रजानि च । वरुणेशाश्च पञ्चैव पञ्चैव धनदेश्वराः

কেদারেশ্বৰ-তীৰ্থ পাঁচটা আছে, আৰু ইন্দ্ৰজ পঞ্চটাও আছে। বৰুণেশ পাঁচটা, আৰু ধনদেশ্বৰো পাঁচটাই আছে।

Verse 15

देवतीर्थानि पञ्चैव चत्वारो वै यमेश्वराः । वैद्यनाथाश्च चत्वारश्चत्वारो वानरेश्वराः

দেৱ-তীৰ্থ পাঁচটা; নিশ্চয় যমেশ্বৰ চাৰিটা; বৈদ্যনাথ চাৰিটা, আৰু বানৰেশ্বৰো চাৰিটা।

Verse 16

अङ्गारेश्वरतीर्थानि तावन्त्येव मुनीश्वराः । सारस्वतानि चत्वारि चत्वारो दारुकेश्वराः

হে মুনীশ্বৰসকল, অঙ্গাৰেশ্বৰ-তীৰ্থো ঠিক সেই সংখ্যাই; সাৰস্বত তীৰ্থ চাৰিটা, আৰু দাৰুকেশ্বৰো চাৰিটা।

Verse 17

गौतमेश्वरतीर्थानि त्रीणि रामेश्वरास्त्रयः । कपालेश्वरतीर्थानि त्रीणि हंसकृतानि च

মুনিয়ে ক’লে: গৌতমেশ্বৰ নামে তিনিটা পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে; ৰামেশ্বৰ তিনিটা; কপালেশ্বৰ তীৰ্থ তিনিটা; আৰু হংস (দিব্য হাঁহ) স্থাপিত তিনিটা পুণ্যস্থানো আছে।

Verse 18

त्रीण्येव मोक्षतीर्थानि त्रयो वै विमलेश्वराः । सहस्रयज्ञतीर्थानि त्रीण्येव मुनिरब्रवीत्

মুনিয়ে ক’লে: মোক্ষ দানকাৰী ঠিক তিনিটা তীৰ্থ আছে; আৰু বিমলেশ্বৰো তিনিটা। তদ্ৰূপে, সহস্ৰ-যজ্ঞ নামে ঠিক তিনিটা তীৰ্থ আছে বুলি তেওঁ ঘোষণা কৰিলে।

Verse 19

भीमेश्वरास्त्रयः ख्याताः स्वर्णतीर्थानि त्रीणि च । धौतपापद्वयं प्रोक्तं करञ्जेशद्वयं तथा

ভীমেশ্বৰ তিনিটা খ্যাত; স্বৰ্ণ-তীৰ্থো তিনিটা। ধৌতপাপ (‘পাপ ধোৱাঁ’) নামে দুটা স্থান কোৱা হৈছে, আৰু কৰঞ্জেশৰো দুটা।

Verse 20

ऋणमोचनतीर्थे द्वे तथा स्कन्देश्वरद्वयम् । दशाश्वमेधतीर्थे द्वे नन्दीतीर्थद्वयं द्विजाः

হে দ্বিজসকল! ঋণমোচন তীৰ্থ দুটা আছে, তেনেদৰে স্কন্দেশ্বৰ ধামো দুটা। দশাশ্বমেধ তীৰ্থ দুটা, আৰু নন্দী তীৰ্থৰো এক জোৰা আছে।

Verse 21

मन्मथेशद्वयं चैव भृगुतीर्थद्वयं तथा । पराशरेश्वरौ द्वौ च अयोनीसंभवद्वयम्

মন্মথেশ্বৰ ধামো দুটা আছে, আৰু ভৃগু তীৰ্থৰো দুটা। পৰাশৰেশ্বৰ দুটা মন্দিৰ কোৱা হৈছে, আৰু ‘অয়োনীসম্ভৱ’ নামেৰে জনা জোৰাটোও আছে—যি গৰ্ভবিহীন জন্ম বুলি খ্যাত।

Verse 22

व्यासेश्वरद्वयं प्रोक्तं पितृतीर्थद्वयं तथा । नन्दिकेश्वरतीर्थे द्वे द्वौ च गोपेश्वरौ स्मृतौ

ব্যাসেশ্বৰ ধাম দুটা বুলি কোৱা হৈছে, আৰু পিতৃ-তীৰ্থৰো দুটা। নন্দিকেশ্বৰ তীৰ্থ দুটা আছে, আৰু গোপেশ্বৰ মন্দিৰ দুটাও স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 23

मारुतेशद्वयं तद्वद्द्वौ च ज्वालेश्वरौ स्मृतौ । शुक्लतीर्थद्वयं पुण्यमप्सरेशद्वयं तथा

তেনেদৰে মাৰুতেশ্বৰ ধাম দুটা আছে, আৰু জ্বালেশ্বৰ দুটাও স্মৰণ কৰা হয়। পুণ্যময় শুক্ল-তীৰ্থ দুটা, আৰু অপ্সৰেশ্বৰ ধামো দুটা।

Verse 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

পিপ্পলেশ্বৰ তীৰ্থ দুটা আছে, যাক মাণ্ডব্যেশ্বৰ নামে জনা যায়। ভৃগুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠজনে দ্বীপেশ্বৰ ধামো দুটা ঘোষণা কৰিলে। তেনেদৰে উত্তৰেশ্বৰ তীৰ্থ দুটা, আৰু অশোকেশ্বৰো দুটা।

Verse 25

द्वे योधनपुरे चैव रोहिणीतीर्थकद्वयम् । लुङ्केश्वरद्वयं ख्यातमाख्यानं मुनिना तथा

যোধনপুৰতো দুটা তীৰ্থ আছে, আৰু ৰোহিণী-তীৰ্থৰো এক জোৰ। লুঙ্কেশ্বৰ-ধাম দুয়োটি খ্যাত—মুনিৰ আখ্যানে তেনেদৰে কোৱা হৈছে।

Verse 26

सैकोनविंशतिशतं तीर्थान्येकैकशो द्विजाः । स्तबकेषु कृतं तीर्थं द्विशतं सचतुर्दशम्

হে দ্বিজসকল, একে একে গণনা কৰিলে তীৰ্থ একশ উনিশটা। আৰু ‘স্তবক’ নামৰ গুচ্ছসমূহত স্থাপিত তীৰ্থ মুঠে দুশ চৌদ্দটা।

Verse 27

शैवान्येतानि तीर्थानि वैष्णवानि च सत्तमाः । शृणुध्वं प्रोच्यमानानि ब्राह्मशाक्तानि च क्रमात्

হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠসকল, এইবোৰ শৈৱ তীৰ্থ আৰু বৈষ্ণৱ তীৰ্থো। এতিয়া ক্ৰমে শুনা—ব্ৰাহ্ম আৰু শাক্ত তীৰ্থসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

Verse 28

अष्टविंशतितीर्थानि वैष्णवान्यब्रवीन्मुनिः । तेषु वाराहतीर्थानि षडेव मुनिसत्तमाः

মুনিয়ে ক’লে যে বৈষ্ণৱ তীৰ্থ আঠাইটা। তাত, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, ছয়টা বিশেষকৈ বৰাহ-তীৰ্থ।

Verse 29

चत्वारि चक्रतीर्थानि शेषाण्यष्टादशैव हि । विष्णुनाधिष्ठितान्येव प्राह पूर्वं मृकण्डजः

চাৰিটা চক্ৰ-তীৰ্থ; বাকীটো নিশ্চয় আঠাৰটা। এই সকলো তীৰ্থ বিষ্ণুৰ অধিষ্ঠানত—এনেদৰে আগতে মৃকণ্ডজ (মাৰ্কণ্ডেয়) কৈছিল।

Verse 30

तथैव ब्रह्मणा सिद्ध्यै सप्ततीर्थान्यवीवदत् । त्रिषु च ब्रह्मणः पूजा ब्रह्मेशाश्चतुरोऽपरे । अष्टाविंशन्मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

তথৈৱ ব্ৰহ্মাৰ সিদ্ধি লাভৰ বাবে তেওঁ সাতটা তীৰ্থ প্ৰকাশ কৰিলে। তিনিটা স্থানত ব্ৰহ্মাৰ পূজা সম্পন্ন হয়, আৰু আন চাৰিটা ব্ৰহ্মেশ-তীৰ্থ। এইদৰে মই সংখ্যা অনুসাৰে আৰু যথাক্ৰমে মুঠ আঠাইশটা বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 31

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

ই অদ্বিতীয় পবিত্ৰ; ই পৰম পাপহৰ। নর্মদাৰ এই পুণ্য চৰিত্ৰ—এই মাহাত্ম্য—মুনিয়ে উচ্চাৰণ কৰিছে।

Verse 32

सूत उवाच । एवमुद्देशतः प्रोक्तो रेवातीर्थक्रमो मया । यथा पार्थाय संक्षेपान्मार्कण्डो मुनिरब्रवीत्

সূতে ক’লে: এইদৰে মই সংক্ষেপে ৰেৱা-তীৰ্থসমূহৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰিলোঁ, যেনেকৈ মুনি মাৰ্কণ্ডেয় একেদিন পাৰ্থ (অর্জুন)ক সংক্ষেপে কৈছিল।

Verse 33

अवान्तराणि तीर्थानि तेषु गुप्तान्यनेकशः । यत्र यावत्प्रमाणानि तान्याकर्णयतानघाः

সিহঁতৰ ভিতৰত বহু অৱান্তৰ তীৰ্থ আছে, তাৰ বহুতো গোপন। হে নিৰপাপসকল, এতিয়া শুনা—সেইবোৰ ক’ত আছে আৰু সিহঁতৰ পবিত্ৰ পৰিসীমা কিমান মাপৰ।

Verse 34

ओङ्कारतीर्थपरितः पर्वतादमरकण्टात् । क्रोशद्वये सर्वदिक्षु सार्धकोटीत्रयी मता

ওঙ্কাৰ-তীৰ্থৰ চাৰিওফালে, অমৰকাণ্ট পৰ্বতৰ পৰা, সকলো দিশত দু’ ক্ৰোশ পৰিসীমাৰ ভিতৰত, পবিত্ৰ সংখ্যা সাৰে তিনিকোটি বুলি ধৰা হয়।

Verse 35

तीर्थानां संख्यया गुप्तप्रकटानां द्विजोत्तमाः । कोटिरेका तु तीर्थानां कपिलासङ्गमे पृथक्

গুপ্ত আৰু প্ৰকাশিত তীৰ্থসমূহৰ গণনাত, হে দ্বিজোত্তমসকল! কপিলা-সঙ্গমত একেলগে নহয়, পৃথক গণনাত তীৰ্থ এক কোটি আৰু এক আছে।

Verse 36

अशोकवनिकायाश्च तीर्थं लक्षं प्रतिष्ठितम् । शतमं गारगर्तायाः सङ्गमे मुनिसत्तमाः

অশোক-ৱনিকাতো লক্ষ তীৰ্থ প্ৰতিষ্ঠিত আছে। আৰু গাৰগৰ্তা নদীৰ সঙ্গমত, হে মুনিসত্তমসকল, শত তীৰ্থ আছে।

Verse 37

तीर्थानामयुतं तद्वत्कुब्जायाः सङ्गमे स्थितम् । शतं हिरण्यगर्भायाः सङ्गमे समवस्थितम्

তদ্ৰূপে কুব্জা-সঙ্গমত দহ হাজাৰ তীৰ্থ অৱস্থিত। আৰু হিৰণ্যগৰ্ভা নামৰ সঙ্গমত শত তীৰ্থ দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 38

तीर्थानामष्टषष्टिश्च विशोकासङ्गमे स्थिता । तथा सहस्रं तीर्थानां संस्थितं वागुसङ्गमे

বিশোকা-সঙ্গমত আটষট্টি তীৰ্থ স্থিত। তদ্ৰূপে ৱাগু-সঙ্গমত সহস্ৰ তীৰ্থ প্ৰতিষ্ঠিত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 39

शतं सरस्वतीसङ्गे शुक्लतीर्थे शतद्वयम् । सहस्रं विष्णुतीर्थेषु महिष्मत्यामथायुतम्

সৰস্বতী-সঙ্গমত শত তীৰ্থ আছে; শুক্ল-তীৰ্থত দুই শত। বিষ্ণু-তীৰ্থসমূহত সহস্ৰ; আৰু মহীষ্মতীত পুনৰ অযুত, অৰ্থাৎ দহ হাজাৰ অধিক।

Verse 40

शूलभेदे च तीर्थानां साग्रं लक्षं स्थितं द्विजाः । देवग्रामे सहस्रं च तीर्थानां मुनिरब्रवीत्

হে দ্বিজসকল! শূলভেদ তীৰ্থত এক লক্ষৰো অধিক তীৰ্থ অৱস্থিত; আৰু দেবগ্ৰামত মুনিয়ে ক’লে যে হাজাৰ তীৰ্থ প্ৰতিষ্ঠিত আছে।

Verse 41

लुङ्केश्वरे च तीर्थानां साग्रा सप्तशती स्थिता । तीर्थान्यष्टोत्तरशतं मणिनद्याश्च सङ्गमे । वैद्यनाथे च तीर्थानां शतमष्टाधिकं विदुः

লুঙ্কেশ্বৰত সাতশৰো অধিক তীৰ্থ অৱস্থিত। মণিনদীৰ সঙ্গমত একশ আঠ তীৰ্থ আছে। আৰু বৈদ্যনাথতেও তীৰ্থৰ সংখ্যা একশ আঠ বুলি জনা যায়।

Verse 42

एवं तावत्प्रमाणानि तीर्थे कुम्भेश्वरे द्विजाः । साग्रं लक्षं च तीर्थानां स्थितं रेवोरसङ्गमे

হে দ্বিজসকল! কুম্ভেশ্বৰ তীৰ্থত এই পৰ্যন্ত এইদৰে পৰিমাণ (গণনা) আছে। আৰু ৰেভোৰাৰ সঙ্গমত এক লক্ষৰো অধিক তীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 43

ततश्चाप्यधिकानि स्युरिति मार्कण्डभाषितम् । अष्टाशीतिसहस्राणि व्यासद्वीपाश्रितानि च

আৰু এইবোৰৰ ওপৰতো অধিক আছে বুলি কোৱা হয়—এইদৰে মাৰ্কণ্ডেয়ই কৈছিল। ব্যাস-দ্বীপৰ সৈতে সংযুক্ত আঠাশি হাজাৰ (তীৰ্থ) বুলিও উল্লেখ আছে।

Verse 44

सङ्गमे च करञ्जायाः स्थितमष्टोत्तरायुतम् । एरण्डीसङ्गमे तद्वत्तीर्थान्यष्टाधिकं शतम्

কৰঞ্জাৰ সঙ্গমত দহ হাজাৰ আঠ তীৰ্থ অৱস্থিত। আৰু এৰণ্ডীৰ সঙ্গমতো তেনেদৰে একশ আঠ তীৰ্থ আছে।

Verse 45

धूतपापे च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । स्कन्दतीर्थे शतं पुण्यं तीर्थानां मुनिरुक्तवान्

ধূতপাপ তীৰ্থত অষ্টষষ্টি (৬৮) তীৰ্থ স্থাপিত আছে। স্কন্দ-তীৰ্থত মুনিয়ে শত পুণ্য তীৰ্থৰ উপস্থিতি ঘোষণা কৰিছে।

Verse 46

कोहनेश च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । सार्धकोटी च तीर्थानां स्थिता वै कोरिलापुरे

কোহনেশ তীৰ্থতো অষ্টষষ্টি (৬৮) তীৰ্থ স্থাপিত আছে। আৰু কোৰিলাপুৰত নিশ্চয়েই দেড় কোটি তীৰ্থ বাস কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 47

रामकेशवतीर्थे च सहस्रं साग्रमुक्तवान् । अस्माहके सहस्रं च तीर्थानि निवसन्ति हि

ৰামকেশৱ-তীৰ্থত তেওঁ সহস্ৰৰো অধিক তীৰ্থ আছে বুলি ক’লে। আৰু অসমাহকতো নিশ্চয়েই সহস্ৰ তীৰ্থ বাস কৰে।

Verse 48

लक्षाष्टकं सहस्रे द्वे शुक्लतीर्थे द्विजोत्तमाः । तीर्थानि कथयामास पुरा पार्थाय भार्गवः

হে দ্বিজোত্তমসকল, শুক্ল-তীৰ্থত ভাৰ্গৱে প্ৰাচীন কালে পাৰ্থক আঠ লক্ষ আৰু দুহাজাৰ তীৰ্থৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।

Verse 49

शतमष्टाधिकं प्राह प्रत्येकं सङ्गमेषु च । नदीनामवशिष्टानां कावेरीसङ्गमं विना

তেওঁ ক’লে যে অৱশিষ্ট নদীবোৰৰ প্ৰতিটো সঙ্গমত একশ আঠ (১০৮) তীৰ্থ আছে—কাবেৰী-সঙ্গম ব্যতীত।

Verse 50

कावेर्याः सङ्गमे विप्राः स्थिता पञ्चशती तथा । तीर्थानां पर्वसु तथा विशेषो मुनिनोदितः

কাবেৰীৰ সঙ্গমত, হে বিপ্ৰসকল, পাঁচশ তীৰ্থ স্থাপিত আছে। তদুপৰি পৰ্ব-উৎসৱ আৰু পবিত্ৰ উপলক্ষত তীৰ্থসমূহৰ বিশেষ মাহাত্ম্য মুনিয়ে ঘোষণা কৰিছে।

Verse 51

मोक्षतीर्थं हि सत्प्राहुः पुराणपुरुषाश्रितम् । भृगोः क्षेत्रे च तीर्थानां कोटिरेका समाश्रिता

সৎজনসকলে ইয়াক ‘মোক্ষ-তীৰ্থ’ বুলি কয়, কিয়নো ই আদিপুৰুষৰ আশ্ৰয়ত আছে। আৰু ভৃগুৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তীৰ্থসমূহৰ এক কোটি আৰু এক অধিক স্থাপিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 52

साधिकानामृषिश्रेष्ठा वक्तुं शक्तो हि को भवेत् । सर्वामराश्रयं प्रोक्तं सर्वतीर्थाश्रयं तथा

হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠ, সিহঁতক সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিবলৈ ক’নেইবা সক্ষম? এই (ক্ষেত্ৰ)ক সকলো দেৱতাৰ আশ্ৰয় আৰু তদুপৰি সকলো তীৰ্থৰ আশ্ৰয় বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 53

त्रिषु लोकेषु विख्यातं पूजितं सिद्धिसाधनम् । भारभूत्यां च तीर्थानां स्थितमष्टोत्तरं शतम्

তিনিও লোকত বিখ্যাত, পূজিত, আৰু সিদ্ধি-সাধনৰ উপায়—ভাৰভূতীতেও তীৰ্থসমূহৰ একশ আঠ স্থাপিত আছে।

Verse 54

अक्रूरेश्वरतीर्थे च सार्धं तीर्थशतं स्थितम् । विमलेश्वरतीर्थे तु रेवासागरसङ्गमे । दशायुतानि तीर्थानां साधिकान्यब्रवीन्मुनिः

অক্ৰূৰেশ্বৰ-তীৰ্থত একশ আৰু আধা তীৰ্থ স্থিত আছে। কিন্তু ৰেৱা আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত অৱস্থিত বিমলেশ্বৰ-তীৰ্থত, মুনিয়ে কৈছে যে তীৰ্থ দহ হাজাৰ, আৰু তাতকৈও অধিক।

Verse 231

अध्याय

অধ্যায় (অধ্যায়-চিহ্ন)।