
অধ্যায় ২৩০ ৰেৱা-তীৰ্থসমূহৰ বৃহৎ তালিকাৰ এক প্ৰস্তাৱনা আৰু সংক্ষিপ্ত সূচি। সূত, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ নামেৰে প্ৰাপ্ত উপদেশ প্ৰচাৰ কৰি, পূৰ্ব কাহিনী সমাপ্ত কৰে আৰু কয় যে ৰেৱা-মাহাত্ম্য সাৰ ৰূপে আগতেই কোৱা হৈছে; এতিয়া ওঙ্কাৰৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা শুভ ‘তীৰ্থাৱলী’ আগবঢ়োৱা হ’ব। আৰম্ভণিতে সোম, মহেশ, ব্ৰহ্মা, অচ্যুত, সৰস্বতী, গণেশ আৰু দেৱীক বন্দনা কৰি, দিৱ্য পাৱনকাৰিণী নৰ্মদাক বিশেষ প্ৰণাম জনোৱা হয়। তাৰ পাছত দীঘলীয়া কাহিনী নহয়; তীৰ্থনাম, সংগমস্থান, আৱৰ্ত, লিঙ্গস্থান, পবিত্ৰ বন-আশ্ৰম আদি ঘনভাৱে আৰু দ্ৰুতগতিত তালিকাভুক্ত কৰা হয়—যেন যাত্ৰাৰ পথ-নির্দেশিকা। শেষত পাঠবিধি আৰু ফলশ্ৰুতি দিয়া হৈছে: সজ্জনৰ মঙ্গলাৰ্থে এই তীৰ্থাৱলী ৰচিত; ইয়াৰ পাঠে দৈনিক, মাসিক, ঋতুগত আৰু বাৰ্ষিক পাপক্ষয় হয়, শ্ৰাদ্ধ-পূজাত বিশেষ ফল লাভ হয়, পৰিয়ালসহ শুদ্ধি আৰু স্বীকৃত কৰ্মকাণ্ডসম পুণ্য প্ৰাপ্ত হয় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 1
सूत उवाच । इत्युक्त्वोपररामथ पाण्डोः पुत्राय वै मुनिः । मृकण्डतनयो धीमान्सप्तकल्पस्मरः पुरः
সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ সেই মুনি পাণ্ডুৰ পুত্ৰৰ সন্মুখত নীৰৱ হ’ল। আগত আছিল বুদ্ধিমান মাৰ্কণ্ডেয়—মৃকণ্ডুৰ পুত্ৰ—যি সাত কল্পৰ ঘটনাসমূহ স্মৰণ কৰে।
Verse 2
मार्कण्डमुनिना प्रोक्तं यथा पार्थाय सत्तमाः । तथा वः कथितं सर्वं रेवामाहात्म्यमुत्तमम्
হে সত্তম মুনিগণ, যিদৰে মুনি মাৰ্কণ্ডেয়ই পাৰ্থক উপদেশ দিছিল, তেনেদৰেই মই তোমালোকক ৰেৱাৰ এই উত্তম মাহাত্ম্য সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ।
Verse 3
इयं पुण्या सरिच्छ्रेष्ठा रेवा विश्वैकपावनी । रुद्रदेहसमुद्भूता सर्वभूताभयप्रदा
এই পুণ্যময় সৰিত-শ্ৰেষ্ঠা ৰেৱা—বিশ্বৰ একমাত্ৰ পাৱনী; ৰুদ্ৰদেৱৰ নিজ দেহৰ পৰা উদ্ভূত, আৰু সকলো ভূত-প্ৰাণীক অভয় দানকাৰিণী।
Verse 4
ओङ्कारजलधिं यावदुवाच भृगुनन्दनः । तीर्थसङ्गमभेदान्वै धर्मपुत्राय पृच्छते
ওঁকাৰ-জলধি নামৰ মহাসঙ্গমলৈকে ভৃগুনন্দনে বৰ্ণনা কৰিলে; তাৰ পাছত তেওঁ ধৰ্মপুত্ৰক তীৰ্থ আৰু সঙ্গমসমূহৰ বিভিন্ন ভেদ-বিশেষ বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিলে।
Verse 5
समासेनैव मुनयस्तथाहं कथयामि वः । सप्तषष्टिसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च
হে মুনিসকল, মই তোমালোকক কেৱল সংক্ষেপে ক’ম। (সংখ্যা) সাতষট্টি হাজাৰ, আৰু তদুপৰি ষাঠি কোটি—ইমানেই বিস্তৃত গণনা।
Verse 6
कथं केनात्र शक्यन्ते वक्तुं वर्षशतैरपि । तथाप्यत्र मुनिश्रेष्ठाः प्रोक्तं पार्थाय वै यथा
ইয়াত এইবোৰ কেনেকৈ, আৰু কোনে ক’ব পাৰে—শত শত বছৰৰ ভিতৰতো? তথাপি, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, পাৰ্থক যিদৰে নিশ্চিতভাৱে কোৱা হৈছিল, মই তেনেদৰেই ইয়াত বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 7
तीर्थमोंकारमारभ्य वक्ष्ये तीर्थावलिं शुभाम् । प्रोच्यमानां समासेन तां शृणुध्वं महर्षयः
ওঁকাৰ তীৰ্থৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মই শুভ তীৰ্থাৱলীৰ মালা বৰ্ণনা কৰিম। সংক্ষেপে কোৱা এই বৰ্ণনাটো শুনা, হে মহর্ষিসকল।
Verse 8
नत्वा सोमं महेशानं नत्वा ब्रह्माच्युतावुभौ । सरस्वतीं गणेशानं देव्यासाङ्घ्रिपञ्कजम्
সোম আৰু মহেশানক নতশিৰে প্ৰণাম কৰি, আৰু ব্ৰহ্মা আৰু অচ্যুত—দুয়োকো বন্দনা কৰি; সৰস্বতী, গণেশ আৰু দেৱীৰ চৰণ-পদ্মত নতমস্তক হৈ—
Verse 9
पूर्वाचार्यांस्तथा सर्वान्दृष्ट्वादृष्टार्थवेदिनः । प्रणम्य नर्मदां देवीं वक्ष्ये तीर्थावलिं त्विमाम्
পূৰ্বাচাৰ্য সকলক—দেখা-নেদেখা অৰ্থৰ জ্ঞানী—সকলকে প্ৰণাম কৰি; আৰু দেৱী নৰ্মদাক বন্দনা কৰি, মই এতিয়া এই তীৰ্থ-মালিকা ঘোষণা কৰিম।
Verse 10
ॐ नमो विश्वरूपाय ओङ्कारायाखिलात्मने । यमारभ्ये प्रवक्ष्यामि रेवातीर्थावलिं द्विजाः
ওঁ—বিশ্বৰূপ প্ৰভুক, ওঁকাৰক, সকলোৰে আত্মাস্বৰূপক নমস্কাৰ। তেঁওকেই আদিৰূপে ধৰি, হে দ্বিজসকল, মই এতিয়া ৰেৱা (নৰ্মদা) তীৰ্থসমূহৰ পবিত্ৰ তালিকা ঘোষণা কৰিম।
Verse 11
अस्मिन्मार्कण्डगदिते रेवातीर्थक्रमे शुभे । पुराणसंहिताध्याया मार्कण्डाश्रमवर्णनम्
মাৰ্কণ্ডেয়ৰ দ্বাৰা কোৱা ৰেৱা-তীৰ্থৰ এই শুভ ক্ৰমত, পুৰাণ-সংহিতাৰ সেই অধ্যায় আছে য’ত মাৰ্কণ্ডেয় আশ্ৰমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
Verse 12
ततः प्रश्नाधिकारश्च प्रशंसा नर्मदोद्भवा । तथा पञ्चदशानां च प्रवाहानां प्रकीर्तनम्
তাৰ পাছত প্ৰশ্ন-অধিকার আহে, আৰু নৰ্মদাৰ উদ্ভৱৰ প্ৰশংসা; লগতে তাইৰ পঞ্চদশ ধাৰা/প্ৰবাহসমূহৰ কীৰ্তন-বৰ্ণনাও আছে।
Verse 13
नामनिर्वचनं तद्वत्तथा कल्पसमुद्भवाः । एकविंशतिकल्पानां तद्वन्नामानुकीर्तनम्
তদ্ৰূপে নামসমূহৰ নিৰ্বচন (ব্যুৎপত্তি-ব্যাখ্যা) আৰু কল্পসমূহত সিহঁতৰ উদ্ভৱৰ বৃত্তান্ত আছে; আৰু একবিংশতি কল্পৰ নামসমূহৰো তেনেদৰে নামকীৰ্তন আছে।
Verse 14
मार्कण्डेयानुभूतानां सप्तानां लक्षणानि च । माहात्म्यं चैव रेवायाः शिवविष्ण्वोस्तथैव च
আৰু মাৰ্কণ্ডেয়ই অনুভৱ কৰি দেখা সাতটা অভিজ্ঞতাৰ লক্ষণসমূহ; লগতে ৰেৱা নদীৰ মাহাত্ম্য, আৰু তেনেদৰে শিৱ আৰু বিষ্ণুৰো মহিমা।
Verse 15
संहारलक्षणं तद्वदोङ्कारस्य च सम्भवः । तथैवौंकारमाहात्म्यममरकण्टकीर्तनम्
তদ্ৰূপে সংহাৰ (প্ৰলয়)ৰ লক্ষণ বৰ্ণিত হৈছে, আৰু ওঁকাৰৰ উৎপত্তিও; তেনেদৰে ওঁকাৰৰ মাহাত্ম্য আৰু অমৰকণ্টকৰ কীৰ্তন।
Verse 16
अमरेश्वरतीर्थं च तथा दारुवनं महत् । दारुकेश्वरतीर्थं च तीर्थं वै चरुकेश्वरम्
আৰু অমৰেশ্বৰ তীৰ্থ, লগতে মহান দাৰুবন; দাৰুকেশ্বৰ তীৰ্থ, আৰু নিশ্চয়েই চৰুকেশ্বৰ নামে তীৰ্থও।
Verse 17
चरुकासङ्गमस्तद्व्यद्वतीपातेश्वरं तथा । पातालेश्वरतीर्थं च कोटियज्ञाह्वयं तथा
আৰু চৰুকা-সঙ্গম নামে সঙ্গমস্থল, আৰু তেনেদৰে ব্যদ্বতী-পাটেশ্বৰ; পাটালেশ্বৰ তীৰ্থ, আৰু কোটিযজ্ঞ নামে পৰিচিত স্থানো।
Verse 18
वरुणेश्वरतीर्थं च लिङ्गान्यष्टोत्तरं शतम् । सिद्धेश्वरं यमेशं च ब्रह्मेश्वरमतः परम्
তাত বৰুণেশ্বৰ তীৰ্থ আছে, আৰু একশ আঠটা লিঙ্গ; তাৰ পাছত সিদ্ধেশ্বৰ আৰু যমেশ, আৰু তাৰো পাছত ব্ৰহ্মেশ্বৰ।
Verse 19
सारस्वतं चाष्टरुद्रं सावित्रं सोमसंज्ञितम् । शिवखातं महातीर्थं रुद्रावर्तं द्विजोत्तमाः
হে দ্বিজোত্তমা, তাত সাৰস্বত, অষ্টৰুদ্ৰ, সাৱিত্ৰ আৰু সোম নামে পৰিচিত তীৰ্থ আছে; লগতে শিৱখাত নামৰ মহাতীৰ্থ আৰু ৰুদ্ৰাৱর্তো আছে।
Verse 20
ब्रह्मावर्तं परं तीर्थं सूर्यावर्तमतः परम् । पिप्पलावर्ततीर्थं च पिप्पल्याश्चैव सङ्गमः
তাত ব্ৰহ্মাৱর্ত নামৰ পৰম তীৰ্থ আছে; তাৰ পাছত সূৰ্যাৱর্ত নামে উত্তম তীৰ্থ; আৰু পিপ্পলাৱর্ত তীৰ্থ, লগতে পিপ্পলী নদীৰো সঙ্গম আছে।
Verse 21
अमरकण्टमाहात्म्यं कपिलासङ्गमस्तथा । विशल्यासम्भवश्चापि भृगुतुङ्गाद्रिकीर्तनम्
তাৰ পাছত অমৰকণ্টৰ মাহাত্ম্য, আৰু কপিলা নদীৰ সঙ্গম; লগতে বিশল্যাৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত, আৰু ভৃগুতুঙ্গ পৰ্বতৰ কীৰ্তন-গান।
Verse 22
विशल्यासङ्गमः पुण्यः करमर्दासमागमः । करमर्देश्वरं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम्
বিশল্যাৰ সঙ্গম পুণ্যদায়ক; তদুপৰি কৰমৰ্দাৰ সৈতে মিলনো আছে। কৰমৰ্দেশ্বৰ তীৰ্থ আছে, আৰু অনুত্তম চক্রতীৰ্থো আছে।
Verse 23
सङ्गमो नीलगङ्गायाः विध्वंसस्त्रिपुरस्य च । कीर्तनं तीर्थदानानां मधुकतृतीयाव्रतम्
ইয়াত নীলগঙ্গাৰ পবিত্ৰ সংগম আৰু ত্ৰিপুৰ ধ্বংসৰ কাহিনী আছে। তীৰ্থ-দানসমূহৰ কীৰ্তন আৰু ‘মধু-কতৃতীয়া’ ব্ৰতৰ আচৰণ-বিধিও বৰ্ণিত।
Verse 24
अप्सरेश्वरतीर्थं च देहक्षेपे विधिस्ततः । तीर्थं ज्वालेश्वरं नाम ज्वालायाः सङ्गमस्तथा
আৰু অপ্সৰেশ্বৰ তীৰ্থ আছে; তাৰ পাছত দেহত্যাগ (মৃত্যুক্ৰিয়া) সম্পৰ্কীয় বিধি বৰ্ণিত। ‘জ্বালেশ্বৰ’ নামৰ তীৰ্থ আৰু জ্বালা নদীৰ সংগমো আছে।
Verse 25
शक्रतीर्थं कुशावर्तं हंसतीर्थं तथैव च । अम्बरीषस्य तीर्थं च महाकालेश्वरं तथा
(ইয়াত) শক্রতীৰ্থ, কুশাৱর্ত আৰু হংসতীৰ্থ আছে; অম্বৰীষ ৰজাৰ তীৰ্থো আছে, আৰু তদ্ৰূপ মহাকালেশ্বৰ ধামো আছে।
Verse 26
मातृकेश्वरतीर्थं च भृगुतुङ्गानुवर्णनम् । तत्र भैरवमाहात्म्यं चपलेश्वरकीर्तनम्
আৰু মাতৃকেশ্বৰ তীৰ্থ আছে, ভৃগুতুঙ্গৰ বৰ্ণনা আছে। তাত ভৈৰৱৰ মাহাত্ম্য আৰু চপলেশ্বৰ-স্তৱকীৰ্তনো আছে।
Verse 27
चण्डपाणेश्च माहात्म्यं कावेरीसङ्गमस्तथा । कुबेरेश्वरतीर्थं च वाराहीसङ्गमस्तथा
চণ্ডপাণিৰ মাহাত্ম্য আছে আৰু কাবেৰীৰ সংগমো আছে। কুবেরেশ্বৰ তীৰ্থ আছে আৰু বাৰাহী নদীৰ সংগমো তদ্ৰূপে আছে।
Verse 28
सङ्गमश्चण्डवेगायास्तीर्थं चण्डेश्वरं तथा । एरण्डीसङ्गमः पुण्य एरण्डेश्वरमुत्तमम्
চণ্ডৱেগাৰ সংগম আছে, আৰু চণ্ডেশ্বৰ তীৰ্থো তেনেদৰে আছে। এৰণ্ডীৰ সংগম পুণ্যদায়ক, আৰু এৰণ্ডেশ্বৰ অতি উত্তম।
Verse 29
पितृतीर्थं च तत्रैव ओङ्कारस्य च सम्भवम् । माहात्म्यं पञ्चलिङ्गानामोङ्कारस्य मुनीश्वराः
সেই ঠাইতেই পিতৃতীৰ্থ আছে আৰু ওঁকাৰৰ উৎপত্তিস্থানও আছে। হে মুনীশ্বৰসকল, পঞ্চলিঙ্গ আৰু ওঁকাৰৰ মাহাত্ম্য (তাত) প্ৰকাশিত।
Verse 30
कोटितीर्थस्य माहात्म्यं तीर्थं काकह्रदं तथा । जम्बुकेश्वरतीर्थं च सारस्वतमतः परम्
কোটিতীৰ্থৰ মাহাত্ম্য, আৰু কাকহ্ৰদ নামৰ তীৰ্থো তেনেদৰে; জম্বুকেশ্বৰ-তীৰ্থো আছে; আৰু তাৰ পাছত সাৰস্বত পৰম্পৰা নামে উৎকৃষ্ট বৃত্তান্ত।
Verse 31
कपिलासङ्गमस्तद्वत्तीर्थं च कपिलेश्वरम् । दैत्यसूदनतीर्थं च चक्रतीर्थं च वामनम्
কপিলাৰ সংগম আছে, আৰু তেনেদৰে কপিলেশ্বৰ নামৰ তীৰ্থ। দৈত্যসূদন-তীৰ্থো আছে, আৰু চক্ৰতীৰ্থ, আৰু বামন (দেৱালয়)ো আছে।
Verse 32
तीर्थलक्षं विदुः पूर्वे कपिलायास्तु सङ्गमे । स्वर्गस्य नरकस्यापि लक्षणं मुनिभाषितम्
পূৰ্বসকল কপিলাৰ সংগমত তীৰ্থৰ লক্ষণ জানিছিল। আৰু স্বৰ্গৰ—নৰকৰো—লক্ষণ মুনিসকলে কোৱা হৈছে।
Verse 33
व्यवस्थानं शरीरस्य गोप्रदानानुवर्णनम् । अशोकवनिकातीर्थं मतङ्गाश्रमवर्णनम्
ইয়াত দেহ-আচৰণৰ যথোচিত ব্যৱস্থা বৰ্ণিত হৈছে, গোধন (গো-দান)ৰ মহিমাৰ বিবৰণো আছে; লগতে অশোক-বনিকা তীৰ্থ আৰু মতঙ্গ মুনিৰ আশ্ৰমৰ বৰ্ণনা আছে।
Verse 34
अशोकेश्वरतीर्थं च मतङ्गेश्वरमुत्तमम् । तथा मृगवनं पुण्यं तत्र तीर्थं मनोरथम्
আৰু অশোকেশ্বৰ তীৰ্থ, উৎকৃষ্ট মতঙ্গেশ্বৰ; তদুপৰি পবিত্ৰ মৃগবন (হৰিণ-বন) আৰু তাত মনোৰথ নামৰ তীৰ্থ—ইচ্ছা-পূৰণৰ স্থান।
Verse 35
सङ्गमोऽङ्गारगर्ताया अङ्गारेश्वरमुत्तमम् । तथा मेघवनं तीर्थं देव्या नामानुकीर्तनम्
অঙ্গাৰগৰ্তাৰ সঙ্গম বৰ্ণিত হৈছে; উৎকৃষ্ট অঙ্গাৰেশ্বৰো আছে; তদুপৰি মেঘবন নামৰ তীৰ্থ, আৰু দেৱীৰ নামসমূহৰ ভক্তিপূৰ্ণ অনুকীৰ্তন।
Verse 36
सङ्गमश्चापि कुब्जायास्तीर्थं कुब्जेश्वरं तथा । बिल्वाम्रकं तथा तीर्थं पूर्णद्वीपमतः परम्
আৰু কুব্জাৰ সঙ্গমো আছে, লগতে কুব্জেশ্বৰ নামৰ তীৰ্থ; বিল্বাম্ৰক নামৰ তীৰ্থো আছে; আৰু তাৰ পিছত পূৰ্ণদ্বীপ।
Verse 37
तथा हिरण्यगर्भायाः सङ्गमः पुण्यकीर्तनः । द्वीपेश्वरं नाम तीर्थं पुण्यं यज्ञेश्वरं तथा
তদ্ৰূপে হিৰণ্যগৰ্ভাৰ সঙ্গম—পুণ্য-খ্যাতিত প্ৰসিদ্ধ; দ্বীপেশ্বৰ নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থ; আৰু যজ্ঞেশ্বৰ নামৰ পাৱন ধামো আছে।
Verse 38
माण्डव्याश्रमतीर्थं च विशोकासङ्गमस्तथा । वागीश्वरं नाम तीर्थं पुण्यो वै वागुसङ्गमः
তাত মাণ্ডব্য মুনিৰ আশ্ৰম-তীৰ্থ আছে, আৰু তদুপৰি বিশোকা নদীৰ সঙ্গমো আছে। ‘বাগীশ্বৰ’ নামে তীৰ্থ আছে, আৰু পুণ্যখ্যাত বাগু-সঙ্গমো নিশ্চয় আছে।
Verse 39
सहस्रावर्तकं तत्र तीर्थं सौगन्धिकं तथा । सङ्गमश्च सरस्वत्या ईशानं तीर्थमुत्तमम्
তাত ‘সহস্ৰাৱর্তক’ তীৰ্থ আছে আৰু ‘সৌগন্ধিক’ তীৰ্থো আছে। সৰস্বতীৰ সৈতে সঙ্গম আছে, আৰু ‘ঈশান’ নামে উত্তম তীৰ্থো আছে।
Verse 40
देवतात्रयतीर्थं च शूलखातं ततः परम् । ब्रह्मोदं शाङ्करं सौम्यं सारस्वतमतः परम्
তাৰ পিছত আছে দেবতা-ত্রয় তীৰ্থ আৰু তাৰ পাছত শূলখাত। এইবোৰৰ ওপৰে আছে ব্ৰহ্মোদ, শাঙ্কৰ, সৌম্য, আৰু তাৰ পাছত সাৰস্বত তীৰ্থ।
Verse 41
सहस्रयज्ञतीर्थं च कपालमोचनं तथा । आग्नेयमदितीशं च वाराहं तीर्थमुत्तमम्
আৰু আছে ‘সহস্ৰযজ্ঞ’ তীৰ্থ, আৰু ‘কপালমোচন’ো। তাৰ পাছত আগ্নেয়, অদিতীশ, আৰু উত্তম ‘বারাহ’ তীৰ্থ আছে।
Verse 42
तथा देवपथं तीर्थं तीर्थं यज्ञसहस्रकम् । शुक्लतीर्थं दीप्तिकेशं विष्णुतीर्थं च योधनम्
তদ্ৰূপে ‘দেৱপথ’ তীৰ্থ আছে আৰু ‘যজ্ঞসহস্ৰক’ নামে তীৰ্থো আছে। তাৰ পাছত শুক্ল তীৰ্থ, দীপ্তিকেশ, আৰু ‘যোধন’ নামে বিষ্ণু তীৰ্থো আছে।
Verse 43
नर्मदेश्वरतीर्थं च वरुणेशं च मारुतम् । योगेशं रोहिणीतीर्थं दारुतीर्थं च सत्तमाः
আৰু আছে নর্মদেশ্বৰ তীৰ্থ, বৰুণেশ আৰু মাৰুত; তদুপৰি যোগেশ, ৰোহিণী তীৰ্থ আৰু দাৰু তীৰ্থ—হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ।
Verse 44
ब्रह्मावर्तं च पत्त्रेशं वाह्नं सौरं च कीर्त्यते । मेघनादं दारुतीर्थं देवतीर्थं गुहाश्रयम्
তদ্ৰূপে ব্ৰহ্মাৱর্ত, পত্ত্ৰেশ, বাহ্ন আৰু সৌৰ—এইসকলৰ কীৰ্তি গোৱা হয়; লগতে মেঘনাদ, দাৰু তীৰ্থ, আৰু গুহাশ্ৰয়ী দেবতীৰ্থো।
Verse 45
नर्मदेश्वरसंज्ञं तत्कपिलातीर्थमुत्तमम् । करञ्जेशं कुण्डलेशं पिप्पलादमतः परम्
সেই উত্তম কপিলা তীৰ্থ ‘নর্মদেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত। তাৰ পৰে আছে কৰঞ্জেশ, কুণ্ডলেশ, আৰু তাৰপিছত পিপ্পলাদ।
Verse 46
विमलेश्वरतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः । प्रशंसा शूलभेदस्य तत्रैवान्धकविक्रमः
তাত বিমলেশ্বৰ তীৰ্থও আছে আৰু পুষ্কৰিণী পবিত্ৰ কুণ্ডৰ সৈতে সঙ্গম। তাতেই শূলভেদৰ প্ৰশংসা আৰম্ভ হয়, আৰু তাতেই অন্ধকৰ বিক্ৰম বৰ্ণিত হয়।
Verse 47
देवाश्वासनदानं च तथैवान्धकनिग्रहः । शूलभेदस्य चोत्पत्तिस्तथा पात्रपरीक्षणम्
আৰু আছে দেৱতাসকলক আশ্বাস দিয়া দান, তদুপৰি অন্ধকৰ নিগ্ৰহ; লগতে শূলভেদৰ উৎপত্তি আৰু যোগ্য পাত্ৰৰ পৰীক্ষাও (সেই কাহিনীত) আছে।
Verse 48
प्रशंसा दानधर्मस्य ऋषिशृङ्गानुभावनम् । स्वर्गतिं दीर्घतपसो भानुमत्यास्तथेङ्गितम्
ইয়াত দান-ধৰ্মৰ প্ৰশংসা আছে, ঋষিশৃঙ্গৰ তপোবলৰ বিৱৰণ আছে; দীঘল তপস্যাৰ ফলত লাভ হোৱা স্বৰ্গগতি আৰু ভানুমতীৰ উপাখ্যানো বৰ্ণিত।
Verse 49
शबरस्वर्गगमनं माहात्म्यं शूलभेदजम् । कपिलेश्वरतीर्थं च मोक्षतीर्थमतः परम्
শবৰসকলৰ স্বৰ্গগমন শূলভেদজ মহাত্ম্য ৰূপে কোৱা হৈছে; আৰু কপিলেশ্বৰ তীৰ্থ আছে—তাৰ পৰে আছে মোক্ষ তীৰ্থ।
Verse 50
सङ्गमो मोक्षनद्याश्च तीर्थं च विमलेश्वरम् । तथैवोलूकतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः
মোক্ষ-নদীৰ সৈতে সঙ্গম আছে আৰু বিমলেশ্বৰ তীৰ্থ আছে; তদ্ৰূপে ওলূক তীৰ্থ আৰু পুষ্কৰিণীৰ সৈতে সঙ্গমো আছে।
Verse 51
आदित्येश्वरतीर्थं च तीर्थं वै सङ्गमेश्वरम् । सङ्गमो भीमकुल्यायास्तीर्थं भीमेश्वरं शुभम्
আদিত্যেশ্বৰ তীৰ্থ আছে আৰু সঙ্গমেশ্বৰ তীৰ্থও আছে; ভীমকুল্যাৰ সৈতে সঙ্গম আছে আৰু শুভ ভীমেশ্বৰ তীৰ্থ আছে।
Verse 52
मार्कण्डेश्वरतीर्थं च तथा वै पिप्पलेश्वरम् । करोटीश्वरतीर्थं च तीर्थमिन्द्रेश्वरं शुभम्
মাৰ্কণ্ডেশ্বৰ তীৰ্থ আছে আৰু পিপ্পলেশ্বৰ ধামো আছে; কৰোটীশ্বৰ তীৰ্থ আছে আৰু শুভ ইন্দ্ৰেশ্বৰ তীৰ্থও আছে।
Verse 53
अगस्त्येशं कुमारेशं व्यासेश्वरमनुत्तमम् । वैद्यनाथं च केदारमानन्देश्वरसंज्ञितम्
অগস্ত্যেশ, কুমাৰেশ আৰু অনুত্তম ব্যাসেশ্বৰ; লগতে বৈদ্যনাথ, কেদাৰ আৰু ‘আনন্দেশ্বৰ’ নামে খ্যাত তীৰ্থ।
Verse 54
मातृतीर्थं च मुण्डेशं चौरं कामेश्वरं तथा । सङ्गमश्चानुदुह्या वै तीर्थे भीमार्जुनाह्वये । तीर्थं धर्मेश्वरं नाम लुङ्केश्वरमतः परम्
মাতৃ-তীৰ্থ আৰু মুণ্ডেশ; চৌৰ আৰু তদুপৰি কামেশ্বৰ। ভীমাৰ্জুন নামে তীৰ্থত অনুদুহ্যাৰ সঙ্গমো আছে। তাৰ পাছত ধৰ্মেশ্বৰ নামে তীৰ্থ, আৰু তাৰো পাছত লুঙ্কেশ্বৰ।
Verse 55
ततो धनदतीर्थं च जटेशं मङ्गलेश्वरम् । कपिलेश्वरतीर्थं च गोपारेश्वरमुत्तमम्
তাৰ পাছত ধনদা-তীৰ্থ, জটেশ আৰু মঙ্গলেশ্বৰ; লগতে কপিলেশ্বৰ-তীৰ্থ আৰু উত্তম গোপাৰেশ্বৰ।
Verse 56
मणिनागेश्वरं नाम मणिनद्याश्च सङ्गमः । तिलकेश्वरतीर्थं च गौतमेशमतः परम्
মণিনাগেশ্বৰ নামে (ধাম) আছে, আৰু মণি নদীৰ সঙ্গম। তিলকেশ্বৰ-তীৰ্থো আছে, আৰু তাৰ পাছত গৌতমেশ।
Verse 57
तत्रैव मातृतीर्थं च मुनिनोक्तं मुनीश्वराः । शङ्खचूडं च केदारं पाराशरमतः परम्
সেই ঠাইতেই মাতৃ-তীৰ্থ আছে, যি মুনিসকলে ক’লে, হে মুনীশ্বৰসকল। লগতে শঙ্খচূড় নামে স্থান আৰু কেদাৰ; তাৰ পাছত পাৰাশৰ (ধাম)।
Verse 58
भीमेश्वरं च चन्द्रेशमश्ववत्याश्च सङ्गमः । बह्वीश्वरं नारदेशं वैद्यनाथं कपीश्वरम्
ভীমেশ্বৰ আৰু চন্দ্ৰেশ; লগতে অশ্বৱতীৰ সঙ্গম-তীৰ্থ। তদুপৰি বহ্বীশ্বৰ, নাৰদেশ, বৈদ্যনাথ আৰু কপীশ্বৰো আছে।
Verse 59
कुम्भेश्वरं च मार्कण्डं रामेशं लक्ष्मणेश्वरम् । मेघेश्वरं मत्स्यकेशमप्सराह्रदसंज्ञकम्
কুম্ভেশ্বৰ আৰু মাৰ্কণ্ডৰ পবিত্ৰ স্থান; ৰামেশ আৰু লক্ষ্মণেশ্বৰ। মেঘেশ্বৰ আৰু মত্স্যকেশ; আৰু অপ্সৰা-হ্ৰদ নামে পৰিচিত তীৰ্থ।
Verse 60
दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं नन्दिकेशं च वारुणम् । पावकेश्वरतीर्थं च तथैव कपिलेश्वरम्
দধিস্কন্দ আৰু মধুস্কন্দ নামে তীৰ্থ; লগতে নন্দিকেশ আৰু বাৰুণ। তদ্ৰূপ পাৱকেশ্বৰ-তীৰ্থঘাট, আৰু কপিলেশ্বৰো আছে।
Verse 61
नारायणाह्वयं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । चण्डादित्यं परं तीर्थं चण्डिकातीर्थमुत्तमम्
নাৰায়ণ নামে তীৰ্থ, আৰু অনুত্তম চক্র-তীৰ্থ। চণ্ডাদিত্যৰ পৰম পবিত্ৰ স্থান, আৰু উত্তম চণ্ডিকা-তীৰ্থ।
Verse 62
यमहासाह्वयं तीर्थं तथा गङ्गेश्वरं शुभम् । नन्दिकेश्वरसंज्ञं च नरनारायणाह्वयम्
যমহাসা নামে তীৰ্থ, আৰু শুভ গঙ্গেশ্বৰো আছে। নন্দিকেশ্বৰ নামে স্থান, আৰু নৰ-নাৰায়ণ নামে পৰিচিত তীৰ্থ।
Verse 63
नलेश्वरं च मार्कण्डं शुक्लतीर्थमतः परम् । व्यासेश्वरं परं तीर्थं तत्र सिद्धेश्वरं तथा
আৰু নলেশ্বৰ আৰু মাৰ্কণ্ড; ইয়াৰ ওপৰত শ্বুক্ল-তীৰ্থ। ব্যাসেশ্বৰৰ পৰম তীৰ্থ, আৰু তাতেই সিদ্ধেশ্বৰো আছে।
Verse 64
कोटितीर्थं प्रभातीर्थं वासुकीश्वरमुत्तमम् । सङ्गमश्च करञ्जाया मार्कण्डेश्वरमुत्तमम्
কোটী-তীৰ্থ, প্ৰভা-তীৰ্থ আৰু উত্তম বাসুকীশ্বৰ আছে; লগতে কৰঞ্জাৰ সঙ্গম, আৰু উত্তম মাৰ্কণ্ডেশ্বৰো আছে।
Verse 65
तीर्थं कोटीश्वरं नाम तथा संकर्षणाह्वयम् । कनकेशं मन्मथेशं तीर्थं चैवानसूयकम्
কোটীশ্বৰ নামৰ তীৰ্থ আছে, আৰু সংকৰ্ষণ নামেৰে পৰিচিত তীৰ্থো আছে। কনকেশ আৰু মন্মথেশ আছে, আৰু অনসূয়া-তীৰ্থো আছে।
Verse 66
एरण्डीसङ्गमः पुण्यो मातृतीर्थं च शोभनम् । तीर्थं स्वर्णशलाकाख्यं तथा चैवाम्बिकेश्वरम्
এৰণ্ডীৰ সঙ্গম পুণ্যদায়ক; আৰু শোভন মাতৃ-তীৰ্থ। স্বৰ্ণশলাকা নামে তীৰ্থ আছে, আৰু অম্বিকেশ্বৰো আছে।
Verse 67
करञ्जेशं भारतेशं नागेशं मुकुटेश्वरम् । सौभाग्यसुन्दरी तीर्थं धनदेश्वरमुत्तमम्
কৰঞ্জেশ, ভাৰতেশ, নাগেশ আৰু মুকুটেশ্বৰ আছে; সৌভাগ্যসুন্দৰী-তীৰ্থ আছে, আৰু উত্তম ধনদেশ্বৰো আছে।
Verse 68
रोहिण्यं चक्रतीर्थं च उत्तरेश्वरसंज्ञितम् । भोगेश्वरं च केदारं निष्कलङ्कमतः परम्
(তাত) ৰোহিণী, চক্ৰ-তীৰ্থ আৰু উত্তৰেশ্বৰ নামেৰে খ্যাত স্থান আছে; লগতে ভোগেশ্বৰ আৰু কেদাৰো আছে; আৰু এইসকলৰ ওপাৰে নিষ্কলংক (ধাম) আছে।
Verse 69
मार्कण्डं धौतपापं च तीर्थमाङ्गिरसेश्वरम् । कोटवीसङ्गमः पुण्यं कोटितीर्थं च तत्र वै
(তাত) মাৰ্কণ্ড, ধৌত-পাপ আৰু আঙিৰসেশ্বৰ তীৰ্থ আছে। কোটৱী-সঙ্গম পুণ্যময়; আৰু তাতেই নিশ্চয় কোটি-তীৰ্থো আছে।
Verse 70
अयोनिजं परं तीर्थमङ्गारेश्वरमुत्तमम् । स्कान्दं च नार्मदं ब्राह्मं वाल्मीकेश्वरसंज्ञितम्
সৰ্বোচ্চ পৰম তীৰ্থ হৈছে অযোনিজ, স্বয়ং-প্ৰকাশ অঙ্গাৰেশ্বৰ, অতি উত্তম। (তাত) স্কান্দ তীৰ্থ, নাৰ্মদ তীৰ্থ, ব্ৰাহ্ম তীৰ্থ আৰু বাল্মীকেশ্বৰ নামেৰে খ্যাত স্থানো আছে।
Verse 71
कोटितीर्थं कपालेशं पाण्डुतीर्थं त्रिलोचनम् । कपिलेशं कम्बुकेशं प्रभासं कोहनेश्वरम्
(তাত) কোটি-তীৰ্থ, কপালেশ, পাণ্ডু-তীৰ্থ, ত্ৰিলোচন (তিন-নয়ন প্ৰভু), কপিলেশ, কম্বুকেশ, প্ৰভাস আৰু কোহনেশ্বৰ আছে।
Verse 72
इन्द्रेशं वालुकेशं च देवेशं शक्रमेव च । नागेश्वरं गौतमेशमहल्यातीर्थमुत्तमम्
(তাত) ইন্দ্ৰেশ আৰু বালুকেশ আছে; দেৱেশ আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ও আছে। (তাত) নাগেশ্বৰ আৰু গৌতমেশ আছে; লগতে উত্তম অহল্যা-তীৰ্থো আছে।
Verse 73
रामेश्वरं मोक्षतीर्थं तथा कुशलवेश्वरौ । नर्मदेशं कपर्दीशं सागरेशमतः परम्
(ইয়াত) ৰামেশ্বৰ, মোক্ষতীৰ্থ, আৰু তেনেদৰে কুশলেশ্বৰ আৰু লৱেশ্বৰ আছে। নৰ্মদেশ, কপৰ্ডীশ, আৰু ইয়াৰো পৰে সাগৰেশো আছে।
Verse 74
धौरादित्यं परं तीर्थं तीर्थं चापरयोनिजम् । पिङ्गलेश्वरतीर्थ च भृग्वीश्वरमनुत्तमम्
(ইয়াত) ধৌৰাদিত্য পৰম তীৰ্থ, আৰু আন এটা অপৰযোনিজ—স্বয়ংপ্ৰকাশ তীৰ্থো আছে। পিঙ্গলেশ্বৰ-তীৰ্থ আৰু অনুত্তম ভৃগ্বীশ্বৰো আছে।
Verse 75
दशाश्वमेधिकं तीर्थं कोटितीर्थं च सत्तमाः । मार्कण्डं ब्रह्मतीर्थं च आदिवाराहमुत्तमम्
হে সজ্জনশ্ৰেষ্ঠসকল, (ইয়াত) দশাশ্বমেধিক তীৰ্থ আৰু কোটিতীৰ্থ আছে। মাৰ্কণ্ড (তীৰ্থ), ব্ৰহ্মতীৰ্থ, আৰু উত্তম আদিবাৰাহৰ পবিত্ৰ স্থানো আছে।
Verse 76
आशापूराभिधं तीर्थं कौबेरं मारुतं तथा । वरुणेशं यमेशं च रामेशं कर्कटेश्वरम्
(ইয়াত) আশাপূৰা নামৰ তীৰ্থ আছে, আৰু কৌবেৰ আৰু মাৰুতও আছে। বৰুণেশ, যমেশ, আৰু ৰামেশ আৰু কৰ্কটেশ্বৰো আছে।
Verse 77
शक्रेशं सोमतीर्थं च नन्दाह्रदमनुत्तमम् । वैष्णवं चक्रतीर्थं च रामकेशवसंज्ञितम्
(ইয়াত) শক্ৰেশ আৰু সোমতীৰ্থ আছে, আৰু অনুত্তম নন্দা-হ্ৰদ (সৰোবৰ) আছে। বৈষ্ণৱ চক্ৰতীৰ্থ আছে, যি ৰাম-কেশৱ নামে পৰিচিত।
Verse 78
तथैव रुक्मिणीतीर्थं शिवतीर्थमनुत्तमम् । जयवाराहर्तीर्थं च तीर्थमस्माहकाह्वयम्
তদ্ৰূপে ৰুক্মিণী-তীৰ্থ আৰু অনুত্তম শিৱ-তীৰ্থ আছে। লগতে জয়-ৱৰাহ-তীৰ্থো আছে, আৰু ‘অস্মাহক’ নামে খ্যাত আন এক তীৰ্থো আছে।
Verse 79
अङ्गारेशं च सिद्धेशं तपेश्वरमतः परम् । पुनः सिद्धेश्वरं नामतीर्थं च वरुणेश्वरम्
অঙ্গাৰেশ আৰু সিদ্ধেশ আছে, আৰু তাৰ পাছত তপেশ্বৰ। পুনৰ ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ নামে এক তীৰ্থ আছে, আৰু লগতে বৰুণেশ্বৰো আছে।
Verse 80
पराशरेश्वरं पुण्यं कुसुमेशमनुत्तमम् । कुण्डलेश्वरतीर्थं च तथा कलकलेश्वरम्
পুণ্য পৰাশৰেশ্বৰ, অনুত্তম কুসুমেশ; কুণ্ডলেশ্বৰ-তীৰ্থ আৰু তদ্ৰূপে কলকলেশ্বৰো আছে।
Verse 81
न्यङ्कुवाराहसंज्ञं च अङ्कोलं तीर्थमुत्तमम् । श्वेतवाराहतीर्थं च भार्गलं सौरमुत्तमम्
ন্যান্কু-ৱৰাহ নামে খ্যাত স্থান, উত্তম অঙ্কোল তীৰ্থ; শ্বেত-ৱৰাহ তীৰ্থ; আৰু ভাৰ্গল নামে সৰ্বোত্তম সৌৰ (সূৰ্য) ধামো আছে।
Verse 82
हुङ्कारस्वामितीर्थं च शुक्लतीर्थं च शोभनम् । सङ्गमो मधुमत्याश्च तीर्थं वै सङ्गमेश्वरम्
হুঙকাৰস্বামী তীৰ্থ আৰু শোভন শুক্ল-তীৰ্থ আছে। লগতে মধুমতী নদীৰ সঙ্গম—সঁচাকৈ সঙ্গমেশ্বৰ-অধিষ্ঠিত তীৰ্থ।
Verse 83
नर्मदेश्वरसंज्ञं च नदीत्रितयसङ्गमः । अनेकेश्वरतीर्थं च शर्भेशं मोक्षसंज्ञितम्
তাত নর্মদেশ্বৰ নামে পবিত্ৰ শিৱধাম আছে; তিনিখন নদীৰ সঙ্গম আছে; অনেকেশ্বৰ তীৰ্থ আছে; আৰু শর্ভেশ, যি মোক্ষদাতা বুলি খ্যাত।
Verse 84
कावेरीसङ्गमः पुण्यस्तीर्थं गोपेश्वराह्वयम् । मार्कण्डेशं च नागेशमुदम्बर्याश्च सङ्गमः
কাবেৰীৰ সৈতে সঙ্গম পুণ্যময়—গোপেশ্বৰ নামে তীৰ্থ; লগতে মার্কণ্ডেশ আৰু নাগেশ; আৰু উদম্বৰীৰ সৈতে সঙ্গমো আছে।
Verse 85
साम्बादित्याह्वयं तीर्थमुदम्बर्याश्च सङ्गमः । सिद्धेश्वरं च मार्कण्डं तथा सिद्धेश्वरीकृतम्
সাম্বাদিত্য নামে তীৰ্থ; উদম্বৰীৰ সৈতে সঙ্গম; সিদ্ধেশ্বৰ; মার্কণ্ড; আৰু সিদ্ধেশ্বৰীৰ দ্বাৰা পবিত্ৰ কৰা স্থানো আছে।
Verse 86
गोपेशं कपिलेशं च वैद्यनाथमनुत्तमम् । पिङ्गलेश्वरतीर्थं च सैन्धवायतनं महत्
গোপেশ আৰু কপিলেশ; অনুত্তম বৈদ্যনাথ; পিঙ্গলেশ্বৰ তীৰ্থ; আৰু সৈন্ধৱায়তন নামে মহৎ ধাম আছে।
Verse 87
भूतीश्वराह्वयं तीर्थं गङ्गावाहमतः परम् । गौतमेश्वरतीर्थं च दशाश्वमेधिकं तथा
ভূতীশ্বৰ নামে তীৰ্থ; তাৰ পিছত তাতকৈ পৰে গঙ্গাৱাহ; গৌতমেশ্বৰ তীৰ্থো আছে; আৰু দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফলসম খ্যাত স্থানো আছে।
Verse 88
भृगुतीर्थं तथा पुण्यं ख्याता सौभाग्यसुन्दरी । वृषखातं च तत्रैव केदारं धूतपातकम्
তদুপৰি পবিত্ৰ ভৃগু-তীৰ্থ আছে; খ্যাত সৌভাগ্যসুন্দৰী আছে; আৰু তাতেই বৃষখাত, লগতে কেদাৰ আছে, যি পাপ ধুই নাশ কৰে।
Verse 89
तीर्थं धूतेश्वरीसङ्गमेरण्डीसंज्ञकं तथा । तीर्थं च कनकेश्वर्या ज्वालेश्वरं ततः परम्
আৰু ধূতেশ্বৰীৰ সঙ্গমত থকা তীৰ্থ, যাক এৰাণ্ডী বুলি জনা যায়; লগতে কনকেশ্বৰীৰ তীৰ্থ; তাৰ পাছত তাৰ ওপৰে জ্বালেশ্বৰ।
Verse 90
शालग्रामाह्वयं तीर्थं सोमनाथमनुत्तमम् । तथैवोदीर्णवाराहं तीर्थं चन्द्रप्रभासकम्
শালগ্ৰাম নামে পবিত্ৰ তীৰ্থ আছে, আৰু অতুলনীয় সোমনাথৰ ধাম; তদুপৰি উদীৰ্ণ-ৱাৰাহ নামে পুণ্যস্থান, আৰু চন্দ্ৰপ্ৰভাসক নামে তীৰ্থ আছে।
Verse 91
द्वादशादित्यतीर्थं च तथा सिद्धेश्वराभिधम् । कपिलेश्वरतीर्थं च तथा त्रैविक्रमं शुभम्
তাত দ্বাদশাদিত্য-তীৰ্থো আছে, আৰু সিদ্ধেশ্বৰ নামে খ্যাত স্থান; কপিলেশ্বৰ-তীৰ্থো আছে, আৰু শুভ ত্ৰৈবিক্ৰম নামে ধাম।
Verse 92
विश्वरूपाह्वयं तीर्थं नारायणकृतं तथा । मूलश्रीपतितीर्थं च चौलश्रीपतिसंज्ञकम्
বিশ্বৰূপ নামে তীৰ্থ আছে, যি নাৰায়ণে স্থাপন কৰিছিল; আৰু মূল-শ্ৰীপতি-তীৰ্থ, লগতে চৌল-শ্ৰীপতি নামে পৰিচিত স্থান আছে।
Verse 93
देवतीर्थं हंसतीर्थ प्रभासं तीर्थमुत्तमम् । मूलस्थानं च कण्ठेशमट्टहासमतः परम्
ইয়াত দেবতীৰ্থ, হংসতীৰ্থ আৰু উত্তম প্ৰভাস-তীৰ্থ আছে; লগতে মূলস্থান, কণ্ঠেশ, আৰু তাৰ পাছত পৰম ‘অট্টহাস’ নামৰ ধাম।
Verse 94
भूर्भुवेश्वरतीर्थं च ख्याता शूलेश्वरी तथा । सारस्वतं दारुकेशमश्विनोस्तीर्थमुत्तमम्
তাত ভূৰ্ভুৱেশ্বৰ-তীৰ্থো আছে আৰু খ্যাত শূলেশ্বৰী; সাৰস্বত-তীৰ্থ, দাৰুকেশ আৰু উত্তম অশ্বিনোস-তীৰ্থো আছে।
Verse 95
सावित्रीतीर्थमतुलं वालखिल्येश्वरं तथा । नर्मदेशं मातृतीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्
তাত অতুল সাৱিত্ৰী-তীৰ্থ আছে আৰু লগতে বালখিল্যেশ্বৰ; নৰ্মদেশ, মাতৃ-তীৰ্থ আৰু অনুত্তম দেবতীৰ্থো আছে।
Verse 96
मच्छकेश्वरतीर्थं च शिखितीर्थं च शोभनम् । कोटितीर्थं मुनिश्रेष्ठास्तत्र कोटीश्वरी मृडा
তাত মচ্ছকেশ্বৰ-তীৰ্থ আৰু শোভন শিখি-তীৰ্থ আছে; আৰু কোটী-তীৰ্থো আছে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তাত কৃপাময়ী দেবী কোটীশ্বৰী মৃড়া বিদ্যমান।
Verse 97
तीर्थं पैतामहं नाम माण्डव्ये श्वरसंज्ञितम् । तत्र नारायणेशं च अक्रूरेशमतः परम्
তাত পৈতামহ নামৰ তীৰ্থ আছে, যাক মাণ্ডব্যেশ্বৰ বুলিও কোৱা হয়; তাত নাৰায়ণেশো আছে আৰু তাৰ পাছত অক্রূৰেশ নামৰ ধাম।
Verse 98
देवखातं सिद्धरुद्रं वैद्यनाथमनुत्तमम् । तथैव मातृतीर्थं च उत्तरेशमतः परम्
তাত দেবখাত আছে, সিদ্ধৰুদ্ৰ আৰু অনুত্তম বৈদ্যনাথ; তদ্ৰূপ মাতৃতীৰ্থ, আৰু তাৰ পাছত উত্তৰেশ।
Verse 99
तथैव नर्मदेशां च मातृतीर्थं तथा पुनः । तथा च कुररीतीर्थं ढौण्ढेशं दशकन्यकम्
তদ্ৰূপ নৰ্মদেশা আছে, আৰু পুনৰ মাতৃতীৰ্থ; লগতে কুৰৰীতীৰ্থ, ঢৌণ্ঢেশ আৰু দশকন্যকাৰ ধাম।
Verse 100
सुवर्णबिन्दुतीर्थं च ऋणपापप्रमोचनम् । भारभूतेश्वरं तीर्थं तथा मुण्डीश्वरं विदुः
তেওঁলোকে সুৱৰ্ণবিন্দু নামৰ তীৰ্থক চেনে, যি ঋণ-পাপ মোচন কৰে; ভাৰভূতেশ্বৰ তীৰ্থ আৰু তদ্ৰূপ মুণ্ডীশ্বৰ তীৰ্থ।
Verse 101
एकशालं डिण्डिपाणिं तीर्थं चाप्सरसं परम् । मुन्यालयं च मार्कण्डं गणितादेवताह्वयम्
তেওঁলোকে একশাল, ডিণ্ডিপাণি আৰু পৰম অপ্সৰসা-তীৰ্থৰ কথাও কয়; মুন্যালয় আৰু মার্কণ্ড; আৰু গণিতাদেৱতা নামে প্ৰখ্যাত স্থান।
Verse 102
आमलेश्वरतीर्थं च तीर्थं कन्थेश्वरं तथा । आषाढीतीर्थमित्याहुः शृङ्गीतीर्थं तथैव च
আৰু আছে আমলেশ্বৰ-তীৰ্থ, আৰু তদ্ৰূপ কন্থেশ্বৰ তীৰ্থ। তেওঁলোকে এটা স্থানক আষাঢ়ী-তীৰ্থ বুলিও কয়, আৰু তেনেদৰে শৃঙ্গী-তীৰ্থো।
Verse 103
बकेश्वरतीर्थं च कपालेशं तथैव च । मार्कण्डं कपिलेशं च एरण्डीसङ्गमस्तथा
আৰু আছে বকেশ্বৰ তীৰ্থ, তদ্ৰূপ কপালেশ; লগতে মাৰ্কণ্ড আৰু কপিলেশ; তেনেদৰে এৰণ্ডী-সঙ্গম নামে সঙ্গমো আছে।
Verse 104
एरण्डीदेवतातीर्थं रामतीर्थमतःपरम् । जमदग्नेः परं तीर्थं रेवासागरसङ्गमः
তাৰ পিছত এৰণ্ডীদেৱতা তীৰ্থ, আৰু তাৰ পাছত ৰাম তীৰ্থ। তাৰ ওপৰত জামদগ্নিৰ তীৰ্থ; আৰু তাৰপিছত ৰেৱা-সাগৰ সঙ্গম।
Verse 105
लोटनेश्वरतीर्थ तल्लुङ्केशनामकं तथा । वृषरखातं तत्र कुण्डं तथैव ऋषिसत्तमाः
তাত লোটনেশ্বৰ তীৰ্থ আছে, যাক তল্লুঙ্কেশ নামেও জনা যায়। তাতেই বৃষৰখাত নামে এক কুণ্ড আছে—এইদৰে, হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকল, কোৱা হৈছে।
Verse 106
तथा हंसेश्वरंनाम तिलादं वासवेश्वरम् । तथा कोटीश्वरं तीर्थमलिकातीर्थमुत्तमम् । विमलेश्वरतीर्थं च रेवासागरसङ्गमे
তদ্ৰূপ হংসেশ্বৰ, তিলাদ আৰু বাসবেশ্বৰ আছে; তদ্ৰূপ কোটীশ্বৰ তীৰ্থ; উত্তম অলিকা-তীৰ্থ; আৰু ৰেৱা–সাগৰ সঙ্গমত বিমলেশ্বৰ তীৰ্থো আছে।
Verse 107
एवं तीर्थावलिः पुण्या मया प्रोक्ता महर्षयः । तीर्थसुक्तावलिः पुण्या ग्रथिता तटरज्जुना
এইদৰে, হে মহর্ষিসকল, পুণ্যময় তীৰ্থ-মালা মই ক’লোঁ; আৰু তীৰ্থ-সূক্তৰ এই পুণ্যময় মালা নদীতটৰ ৰজ্জুৰ দৰে গাঁথি থোৱা হৈছে।
Verse 108
नर्मदानीरनिर्णिक्ता मार्कण्डेयविनिर्मिता । मण्डनायेह साधूनां सर्वलोकहिताय च
নৰ্মদাৰ পবিত্ৰ জলে ধুই নিৰ্মল কৰা আৰু মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে নিৰ্মিত—ই ইয়াত সাধুসকলৰ অলংকাৰ আৰু সকলো লোকৰ কল্যাণৰ বাবে স্থাপিত।
Verse 109
दरितध्वान्तशमनीधार्या धर्मार्थिभिः सदा । अहोरात्रकृतं पापं सकृज्जप्त्वाशु नाशयेत्
ধৰ্মৰ অন্বেষীসকলে ইয়াক সদায় ধাৰণ কৰিব লাগে, কিয়নো ই ভাঙি-পৰা অন্ধকাৰ শান্ত কৰে; একবাৰ জপিলেই দিন-ৰাতি কৰা পাপ শীঘ্ৰে নাশ হয়।
Verse 110
त्रिकालं जप्त्वा मासोत्थं शिवाग्रे च त्रिमासिकम् । मासं जप्त्वाथ वर्षोत्थं वर्षं जप्त्वा शताब्दिकम्
তিন সন্ধিক্ষণত জপ কৰিলে মাহজন্ম পুণ্য লাভ হয়; আৰু শিৱৰ সন্মুখত তিন মাহ জপ কৰিলে ত্ৰিমাসিক অনুশীলনৰ ফল পোৱা যায়। এক মাহ জপ কৰিলে বছৰৰ পুণ্য, আৰু এক বছৰ জপ কৰিলে শতবৰ্ষীয় অনুষ্ঠানৰ ফল লাভ হয়।
Verse 111
श्राद्धकाले च विप्राणां भुञ्जतां पुरतः स्थितः । पठंस्तीर्थावलिं पुण्यां गयाश्राद्धप्रदो भवेत्
শ্ৰাদ্ধকালত, বিপ্ৰসকলে ভোজন কৰোঁতে তেওঁলোকৰ সন্মুখত থিয় হৈ যিয়ে এই পবিত্ৰ তীৰ্থাৱলী পাঠ কৰে, সি গয়া-শ্ৰাদ্ধৰ ফল দানকাৰী হয়।
Verse 112
पूजाकाले च देवानां श्रद्धया पुरतः पठन् । प्रीणयेत्सर्वदेवांश्च पुनाति सकलं कुलम्
দেৱপূজাৰ সময়ত, তেওঁলোকৰ সন্মুখত শ্ৰদ্ধাৰে ইয়াক পাঠ কৰিলে সকলো দেৱতাক সন্তুষ্ট কৰে আৰু নিজৰ সমগ্ৰ কুলক পবিত্ৰ কৰে।
Verse 113
एवं तीर्थावलिः पुण्या रेवातीरद्वयाश्रिता । मया प्रोक्ता मुनिश्रेष्ठास्तथैवशृणुतानघाः
এইদৰে ৰেৱা নদীৰ দুয়ো পাৰ আশ্ৰিত এই পুণ্যময় তীৰ্থাৱলী মই বৰ্ণনা কৰিলোঁ। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, হে নিৰ্দোষসকল, একে ধৰণে আগলৈও শুনা।