Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 79

Devanagari script

अङ्गारेशं च सिद्धेशं तपेश्वरमतः परम् । पुनः सिद्धेश्वरं नामतीर्थं च वरुणेश्वरम्

Transliteration

aṅgāreśaṃ ca siddheśaṃ tapeśvaramataḥ param | punaḥ siddheśvaraṃ nāmatīrthaṃ ca varuṇeśvaram

Translation

অঙ্গাৰেশ আৰু সিদ্ধেশ আছে, আৰু তাৰ পাছত তপেশ্বৰ। পুনৰ ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ নামে এক তীৰ্থ আছে, আৰু লগতে বৰুণেশ্বৰো আছে।

Word by Word

• अङ्गारेशम्: Aṅgāreśa (lord named Aṅgāra)
• अङ्गारेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्गारस्य ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• सिद्धेशम्: Siddheśa
• सिद्धेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धानां ईशः)

• तपेश्वरम्: Tapeśvara
• तपेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः ईश्वरः)

• अतः: thereafter/then
• अतः: Sambandha (sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोगः (adverb: thereafter/from this)

• परम्: further/supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (अधिकम्/श्रेष्ठम्)

• पुनः: again/further
• पुनः: Sambandha (sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (again/further)

• सिद्धेश्वरम्: Siddheśvara
• सिद्धेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धानां ईश्वरः)

• नामतीर्थम्: the named tīrtha (called so)
• नामतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (नाम्ना प्रसिद्धं तीर्थम् = named ford)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• वरुणेश्वरम्: Varuṇeśvara
• वरुणेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरुणस्य ईश्वरः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced; not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṅgāreśa; Siddheśa; Tapeśvara; Siddheśvara-tīrtha; Varuṇeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sequence of small stone liṅgas under trees and in modest shrines along a river path; one shrine with reddish hue (Aṅgāreśa), one with ascetic imagery (Tapeśvara), one near water pots and aquatic motifs (Varuṇeśvara).

Characters & Entities

• Aṅgāreśa
• Siddheśa
• Tapeśvara
• Siddheśvara-tīrtha
• Varuṇeśvara
• Varuṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Siddhi-oriented Śiva-sites (Siddheśa/Siddheśvara) are praised as spiritually efficacious, integrating devotion with the sacred power of place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aṅgāreśa, Siddheśa, Tapeśvara, Siddheśvara-tīrtha, and Varuṇeśvara are named as revered stations in the Revā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse functions as a pilgrimage index, implying worship and tīrtha observances.