
মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে তীৰ্থ-তালিকাৰ ধাৰাবাহিক বৰ্ণনাত অশ্বিনী তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰে। এই তীৰ্থক “কামিক” অৰ্থাৎ ইচ্ছিত ফল দানকাৰী আৰু জীৱসমূহক সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী বুলি কোৱা হৈছে। ইয়াত দিব্য চিকিৎসক অশ্বিনীকুমাৰ নাসত্যৌ মহাতপস্যা কৰি যজ্ঞভাগৰ অধিকাৰ লাভ কৰে আৰু দেৱসমাজৰ বিস্তৃত অনুমোদন পায়। যুধিষ্ঠিৰে সোধে—তেওঁলোক কিয় সূৰ্যৰ পুত্ৰ বুলি পৰিচিত? মাৰ্কণ্ডেয় সংক্ষেপে কাহিনী কয়—এগৰাকী ৰাণী সূৰ্যৰ অতিতেজ সহিব নোৱাৰি মেরু-প্ৰদেশত কঠোৰ তপস্যা কৰে; সূৰ্য কামবশত অশ্বৰূপ ধৰি ওচৰলৈ আহে; নাসিকা-মাৰ্গে গৰ্ভাধান ঘটে আৰু প্ৰসিদ্ধ নাসত্যৌ জন্ম গ্ৰহণ কৰে। পিছত কাহিনী নর্মদা তীৰলৈ ঘূৰে—ভৃগুকচ্ছৰ ওচৰত নদীতীৰত তেওঁলোকে দুষ্কৰ তপস্যা কৰি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে। শেষত ফলশ্ৰুতি—যি এই তীৰ্থত স্নান কৰি পিতৃ আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ দিয়ে, সি য’তেই জন্ম লওক, সৌন্দৰ্য আৰু সৌভাগ্য লাভ কৰে।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं राजन्नाश्विनं तीर्थमुत्तमम् । कामिकं सर्वतीर्थानां प्राणिनां सिद्धिदायकम्
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে ৰাজন! ইয়াৰ ঠিক পাছতেই আছে আৰ্শ্বিন নামৰ উত্তম তীৰ্থ, যি সকলো তীৰ্থৰ মাজত প্ৰিয় আৰু প্ৰাণীসকলক সিদ্ধি দান কৰে।
Verse 2
तत्र तीर्थेऽश्विनौ देवौ सुरूपौ भिषजां वरौ । तपः कृत्वा सुविपुलं संजातौ यज्ञभागिनौ
সেই তীৰ্থত সুৰুপ, চিকিৎসকৰ শ্ৰেষ্ঠ দুজন অশ্বিনী দেৱে অতি মহান তপস্যা কৰিলে; তদ্বারা তেওঁলোকে যজ্ঞৰ ভাগ, অৰ্পণ গ্ৰহণৰ অধিকাৰ লাভ কৰিলে।
Verse 3
संमतौ सर्वदेवानामादित्यतनयावुभौ । नासत्यौ सत्त्वसंपन्नौ सर्वदुःखघ्नसत्तमौ
দুয়ো জনেই আদিত্যৰ পুত্ৰ; সকলো দেৱতাৰ দ্বাৰা অনুমোদিত—নাসত্য নামে খ্যাত, সত্ত্বগুণে সমৃদ্ধ, আৰু সকলো দুখ নাশ কৰা শ্ৰেষ্ঠতম।
Verse 4
युधिष्ठिर उवाच । आदित्यस्य सुतौ तात नासत्यौ येन हेतुना । संजातौ श्रोतुमिच्छामि निर्णयं परमं द्विज
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: “হে পিতৃসম মহাশয়, কিহেতু নাসত্যদ্বয় আদিত্যৰ পুত্ৰ হ’ল? হে দ্বিজ, ইয়াৰ পৰম সিদ্ধান্ত, স্পষ্ট বিৱৰণ মই শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।”
Verse 5
मार्कण्डेय उवाच । पुराणे भास्करे तात एतद्विस्तरतो मया । संश्रुतं देवदेवस्य मार्तण्डस्य महात्मनः
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: “হে প্ৰিয়, ভাস্কৰ পুৰাণত মই এই কথা বিস্তাৰতে শুনিছোঁ—দেৱদেৱ মহাত্মা মাৰ্তণ্ড সম্বন্ধীয় বৃত্তান্ত।”
Verse 6
तत्ते संक्षेपतः सर्वं भक्तियुक्तस्य भारत । कथयामि न सन्देहो वृद्धभावेन कर्शितः
হে ভাৰত, তুমি ভক্তিযুক্ত; সেয়ে মই সেই সকলো কথা তোমাক সংক্ষেপতে ক’ম। কোনো সন্দেহ নাই—যদিও বৃদ্ধাৱস্থাৰ ভাৱে মই ক্ষীণ হৈছোঁ।
Verse 7
अतितेजोरवेर्दृष्ट्वा राज्ञी देवी नरोत्तम । चचार मेरुकान्तारे वडवा तप उल्बणम्
সূৰ্যৰ অতিশয় তেজ দেখি, হে নৰোত্তম, দিৱ্য ৰাণী দেৱীয়ে মেরুৰ অৰণ্য-প্ৰদেশত বডৱা (ঘোটী) ৰূপ ধৰি উগ্ৰ তপস্যা কৰি বিচৰণ কৰিলে।
Verse 8
ततः कतिपयाहस्य कालस्य भगवान्रविः । दृष्ट्वा तु रूपमुत्सृज्य परमं तेज उज्ज्वलम्
তাৰ পাছত কিছুমান দিন অতিবাহিত হোৱাত, ভগৱান ৰবিয়ে অৱস্থা দেখি নিজৰ পূৰ্বৰূপ ত্যাগ কৰিলে আৰু পৰম দীপ্তিমান তেজ একাষে ৰাখিলে।
Verse 9
मनोभववशीभूतो हयो भूत्वा लघुक्रमः । विस्फुरन्ती यथाप्राणं धावमाना इतस्ततः
মনোভৱ (কামদেৱ)ৰ বশীভূত হৈ তেওঁ সৰু-সৰু দ্ৰুত পদক্ষেপেৰে ঘোঁৰা হৈ উঠিল; আৰু দেৱীজনী প্ৰাণ কঁপা যেন হৈ কঁপি কঁপি ইফালে-সিফালে দৌৰি ফুৰিলে।
Verse 10
हेषमाणः स्वरेणासौ मैथुनायोपचक्रमे । सम्मुखी तु ततो देवी निवृत्ता लघुविक्रमा
উচ্চ স্বৰে হেঁহেঁই কৰি তেওঁ মিলনৰ উদ্দেশ্যে আগবাঢ়িল; কিন্তু তেতিয়া দেৱীজনী সন্মুখলৈ ঘূৰি দ্ৰুত গতিতে আঁতৰি গ’ল।
Verse 11
यथा तथा नासिकायां प्रविष्टं बीजमुत्तमम् । ततो नासागते बीजे संजातो गर्भ उत्तमः
যেনেকৈ-তেনেকৈ উত্তম বীজ দেৱীৰ নাসিকাত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু নাকে অৱস্থিত সেই বীজৰ পৰা উত্তম গৰ্ভৰ উৎপত্তি হ’ল।
Verse 12
जातौ यतः सुतौ पार्थ नासत्यौ विश्रुतौ ततः । सुसमौ सुविभक्ताङ्गौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्यतौ
তাত, হে পাৰ্থ, দুজন পুত্ৰ জন্মিল—নাসত্য নামে বিশ্ববিখ্যাত; দুয়ো একে-অন্যৰ সদৃশ, সুসম অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্ত, যেন এক বিম্বৰ পৰা আন বিম্ব উদিত হয়।
Verse 13
अधिकौ सर्वदेवानां रूपैश्चर्यसमन्वितौ । नर्मदातटमाश्रित्य भृगुकच्छे गतावुभौ । परां सिद्धिमनुप्राप्तौ तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
সকলো দেৱতাতকৈ ৰূপত অধিক আৰু আশ্চৰ্য দীপ্তিযুক্ত, দুয়ো নর্মদাৰ তট আশ্ৰয় কৰি ভৃগুকচ্ছলৈ গ’ল; অতি দুঃসাধ্য তপস্যা কৰি সৰ্বোচ্চ সিদ্ধি লাভ কৰিলে।
Verse 14
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । सुरूपः सुभगः पार्थ जायते यत्र तत्र च
সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ কৰে, সি—হে পাৰ্থ—য’তেই জন্ম লওক, সুৰুপী আৰু সৌভাগ্যবান হৈ জন্মে।
Verse 199
अध्याय
অধ্যায়—পাণ্ডুলিপি-প্ৰথাত অধ্যায়/অনুচ্ছেদ বিভাজনৰ সূচক।