Adhyaya 150

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज कुसुमेश्वरमुत्तमम् । दक्षिणे नर्मदाकूले उपपातकनाशनम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয়ই ক’লে: হে মহাৰাজ, তাৰ পাছত নৰ্মদাৰ দক্ষিণ পাৰত থকা উপপাতক নাশক উত্তম কুসুমেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত।

Verse 2

कामेन स्थापितो देवः कुसुमेश्वरसंज्ञितः । ख्यातः सर्वेषु लोकेषु देवदेवः सनातनः

কামদেৱৰ দ্বাৰা স্থাপিত এই দেৱতা কুসুমেশ্বৰ নামেৰে জনাজাত। সকলো লোকতে তেওঁ প্ৰখ্যাত আৰু তেওঁ দেৱতাসকলৰো সনাতন দেৱতা।

Verse 3

कामो मनोभवो विश्वः कुसुमायुधचापभृत् । स कामान् ददाति सर्वान् पूजितो मीनकेतनः

কামদেৱ—মনৰ পৰা জন্ম লোৱা, সৰ্বব্যাপী, ফুলৰ অস্ত্ৰ আৰু ধনু ধাৰণ কৰা—মীনকেতন ৰূপে পূজা কৰিলে সকলো বাঞ্ছিত ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 4

तेन निर्दग्धकायेन चाराध्य परमेश्वरम् । अनङ्गेन तथा प्राप्तमङ्गित्वं नर्मदातटे

তাৰ পাছত, যদিও তেওঁৰ শৰীৰ দগ্ধ হৈছিল, অনঙ্গই পৰমেশ্বৰক যথাবিধি পূজা কৰিছিল; আৰু এইদৰে, নৰ্মদাৰ পাৰত, তেওঁ পুনৰ শৰীৰ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । अङ्गिभृतस्य नाशत्वमनङ्गस्य तु मे वद । न श्रुतं न च मे दृष्टं भूतपूर्वं कदाचन

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: দেহধাৰীজন কেনেকৈ বিনাশ হ’ল, আৰু অনঙ্গ (দেহবিহীন) কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল—মোক কোৱা। এই কথা মই কেতিয়াও নুশুনিলোঁ, নে আগতে কেতিয়াও এনেকুৱা দেখিলোঁ।

Verse 6

एतत्सर्वं यथा वृत्तमाचक्ष्व द्विजसत्तम । श्रोतुमिच्छामि विप्रेन्द्र भीमार्जुनयमैः सह

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, এই সকলো কথা যেনেকৈ ঘটিল, মোক বৰ্ণনা কৰি কোৱা। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, মই ভীম, অৰ্জুন আৰু যমজ ভ্ৰাতৃদ্বয়ৰ সৈতে একেলগে এই কাহিনী শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आदौ कृतयुगे तात देवदेवो महेश्वरः । तपश्चचार विपुलं गङ्गासागरसंस्थितः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে বৎস, কৃতযুগৰ আদিতে দেবদেৱ মহেশ্বৰ গঙ্গাসাগৰত অৱস্থিত হৈ মহা তপস্যা আচৰণ কৰিলে।

Verse 8

तेन सम्पादिता लोकास्तपसा ससुरासुराः । जग्मुस्ते शरणं सर्वे देवदेवं शचीपतिम्

তেওঁৰ তপস্যাৰ প্ৰভাৱে দেব-অসুৰসহ সকলো লোকলোকান্তৰ ব্যাকুল হৈ উঠিল। সেয়ে সকলোৱে দেবাধিপতি শচীপতি ইন্দ্ৰৰ শৰণ ল’লে।

Verse 9

व्यापकः सर्वभूतानां देवदेवो महेश्वरः । संतापयति लोकांस्त्रींस्तन्निवारय गोपते

দেবদেৱ মহেশ্বৰ সকলো ভূতত ব্যাপ্ত হৈ ত্ৰিলোকক দগ্ধ কৰি তুলিছে। হে দেবপতি ইন্দ্ৰ, তাক নিবাৰণ কৰা!

Verse 10

श्रुत्वा तद्वचनं तेषां देवानां बलवृत्रहा । चिन्तयामास मनसा तपोविघ्नायचादिशत्

দেৱতাসকলৰ সেই বাক্য শুনি, বলৱান বৃত্ৰবধী ইন্দ্ৰই মনতে চিন্তা কৰিলে আৰু সেই তপস্যাত বিঘ্ন ঘটাবলৈ আদেশ দিলে।

Verse 11

अप्सरां मेनकां रम्भां घृताचीं च तिलोत्तमाम् । वसन्तं कोकिलं कामं दक्षिणानिलमुत्तमम्

তেওঁ অপ্সৰা মেনকা, ৰম্ভা, ঘৃতাচী আৰু তিলোত্তমাক আহ্বান কৰিলে; লগতে বসন্ত, কোকিল, কামদেৱ আৰু উত্তম দক্ষিণ বতাহকো মাতিলে।

Verse 12

गत्वा तत्र महादेवं तपश्चरणतत्परम् । क्षोभयध्वं यथान्यायं गङ्गासागरवासिनम्

“তাত গৈ মহাদেৱৰ ওচৰলৈ যোৱা, যি তপস্যা আচৰণত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন; আৰু যথোচিত উপায়ে গঙ্গাসাগৰত নিবাসী সেই প্ৰভুক ক্ষোভিত কৰি বিঘ্ন ঘটোৱা।”

Verse 13

एवमुक्तास्तु ते सर्वे देवराजेन भारत । देवाप्सरःसमोपेता जग्मुस्ते हरसन्निधौ

হে ভাৰত! দেৱৰাজে এইদৰে কোৱাত, তেওঁলোক সকলোৱে দেৱ-অপ্সৰাৰ দলেৰে সহিত হৰ (শিৱ)ৰ সান্নিধ্যলৈ গ’ল।

Verse 14

वसन्तमासे कुसुमाकराकुले मयूरदात्यूहसुकोकिलाकुले । प्रनृत्य देवाप्सरगीतसंकुले प्रवाति वाते यमनैरृताकुले

বসন্ত মাহত, যেতিয়া ফুলেৰে ভৰা উপবন ময়ূৰ, জলচৰ পাখি, শুক আৰু কোকিলেৰে পৰিপূৰ্ণ হয়; অপ্সৰাসকলৰ গীত-নৃত্যৰ ধ্বনিত মুখৰিত হয়—তেতিয়া যম আৰু নৈঋত (মৃত্যু-ভয়)ৰ প্ৰভাৱবাহী বতাহ বয়।

Verse 15

तेन संमूर्छिताः सर्वे संसर्गाच्च खगोत्तमाः । मधुमाधवगन्धेन सकिन्नरमहोरगाः

সেই মোহবলে সকলেই মূৰ্ছিত হ’ল; আৰু সেই সংস্পৰ্শৰ প্ৰভাৱত খগশ্ৰেষ্ঠসকলেও—কিন্নৰ আৰু মহা-নাগসকলসহ—মধু-মাধৱৰ সুগন্ধি, বসন্তৰ মধুময় গন্ধত মত্ত হৈ উঠিল।

Verse 16

यावदालोकते तावत्तद्वनं व्याकुलीकृतम् । वीक्षते मदनाविष्टं दशावस्थागतं जनम्

যিমান দূৰলৈ দৃষ্টি যায়, সিমান দূৰলৈ সেই বন ব্যাকুল হৈ উঠিছিল; আৰু মানুহক দেখা গ’ল কামদেৱৰ আৱিষ্ট, নানাবিধ দশা-অৱস্থাত পতিত।

Verse 17

देवदेवोऽपि देवानामवस्थात्रितयं गतः । सात्त्विकीं राजसीं राजंस्तामसीं तां शृणुष्व मे

দেৱদেৱো, দেৱসকলৰো দেৱতা, ত্ৰিবিধ অৱস্থালৈ গ’ল। হে ৰাজন, মোৰ পৰা শুনা—সেই সত্ত্বিক, ৰাজসিক আৰু তামসিক অৱস্থা।

Verse 18

एकं योगसमाधिना मुकुलितं चक्षुर्द्वितीयं पुनः पार्वत्या जघनस्थलस्तनतटे शृङ्गारभारालसम् । अन्यद्दूरनिरस्तचापमदनक्रोधानलोद्दीपितं शम्भोर्भिन्नरसं समाधिसमये नेत्रत्रयं पातु वः

শম্ভুৰ ত্ৰিনেত্ৰই তোমালোকক ৰক্ষা কৰক: এটা যোগ-সমাধিত মুকুলিত (বন্ধ) চকু; দ্বিতীয়টো, পুনৰ, পাৰ্বতীৰ নিতম্ব আৰু স্তন-তটত শৃঙ্গাৰভাৰৰ ক্লান্তিত শিথিল; আৰু আনটো—দূৰলৈ নিক্ষিপ্ত ধনুৰ মদনৰ ওপৰত ক্ৰোধাগ্নিৰে দীপ্ত—সমাধিৰ ক্ষণত ভিন্ন ৰস-শক্তি প্ৰকাশ কৰা তৃতীয় নেত্ৰ, সেয়াই তোমালোকক পাৱক।

Verse 19

एवं दृष्टः स देवेन सशरः सशरासनः । भस्मीभूतो गतः कामो विनाशः सर्वदेहिनाम्

এইদৰে দেৱতাই তাক দেখা মাত্র, কাম—তীৰ আৰু ধনুৰ সৈতে—ভস্মীভূত হৈ গুচি গ’ল; আৰু দেহধাৰীসকলৰ বাবে বিনাশৰ কাৰণ হ’ল, কিয়নো কামনাই ধ্বংস আনে।

Verse 20

कामं दृष्ट्वा क्षयं यातं तत्र देवाप्सरोगणाः । भीता यथागतं सर्वे जग्मुश्चैव दिशो दश

তাত কামদেৱ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হোৱা দেখি দেৱ-অপ্সৰাগণ ভীত হৈ পৰিল; যিদৰে আহিছিল তেনেদৰেই সকলোৱে দহো দিশলৈ ছিটকি গুচি গ’ল।

Verse 21

कामेन रहिता लोकाः ससुरासुरमानवाः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुर्देवा इन्द्रपुरोगमाः

কামশূন্য হৈ পৰাত লোকসমূহ—দেৱ, অসুৰ আৰু মানুহসহ—নিষ্প্ৰাণ যেন হ’ল; তেতিয়া ইন্দ্ৰ-অগ্ৰগামী দেৱগণ ব্ৰহ্মাৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 22

सीदमानं जगद्दृष्ट्वा तमूचुः परमेष्ठिनम् । जानासि त्वं जगच्छेषं प्रभो मैथुनसम्भवात्

জগতখন ক্ষয়লৈ ঢলি পৰিছে দেখি তেওঁলোকে পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাক ক’লে: “হে প্ৰভু, তুমি জানো যে সৃষ্টিৰ ধাৰা দাম্পত্য-সংযোগৰ পৰা উদ্ভৱ হয়; তেন্তে জগতৰ অৱশিষ্ট কি থাকিব?”

Verse 23

प्रजाः सर्वा विशुष्यन्ति कामेन रहिता विभो

হে বিভো প্ৰভু, কামশূন্য হৈ পৰাত সকলো প্ৰজা শুকাই মৰি যোৱা যেন হৈছে।

Verse 24

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां देवानां प्रपितामहः । जगाम सहितस्तत्र यत्र देवो महेश्वरः

দেৱগণৰ এই বাক্য শুনি প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মা, তেওঁলোকক লগত লৈ, য’ত ভগৱান মহেশ্বৰ আছিল সেই স্থানলৈ গ’ল।

Verse 25

अतोषयज्जगन्नाथं सर्वभूतमहेश्वरम् । स्तुतिभिस्तण्डकैः स्तोत्रैर्वेदवेदाङ्गसम्भवैः

তেওঁ বেদ-বেদাঙ্গসম্ভৱ স্তুতি, তণ্ডক-ছন্দ আৰু স্তোত্রেৰে জগন্নাথ, সকলো ভূতৰ মহেশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो देवानां परमेश्वरः । उवाच मधुरां वाणीं देवान्ब्रह्मपुरोगमान्

তাৰ পাছত সন্তুষ্ট মহাদেৱ, দেৱতাসকলৰ পৰমেশ্বৰ, ব্ৰহ্মাক আগত ৰাখি দেৱসকলক মধুৰ বাণীৰে ক’লে।

Verse 27

किं कार्यं कश्च सन्तापः किं वागमनकारणम् । देवतानामृषीणां च कथ्यतां मम माचिरम्

“কি কাৰ্য, আৰু এই দুখ-কষ্ট কিয়? কিহৰ কাৰণে তোমালোক আহিছা? হে দেৱতা আৰু হে ঋষিসকল, দেৰি নকৰিবা—মোক তৎক্ষণাৎ কোৱা।”

Verse 28

देवा ऊचुः । कामनाशाज्जगन्नाशो भवितायं चराचरे । त्रैलोक्यं त्वं पुनः शम्भो उत्पादयितुमर्हसि

দেৱতাসকলে ক’লে: “কাম নাশ হ’লে চল-অচল জগত ধ্বংসৰ মুখত পৰিব। হে শম্ভো, তুমি পুনৰ ত্ৰৈলোক্য উৎপন্ন কৰিবই উচিত।”

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां विमृश्य परमेश्वरः । चिन्तयामास कामस्य विग्रहं भुवि दुर्लभम्

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি পৰমেশ্বৰে গভীৰভাৱে বিবেচনা কৰিলে আৰু পৃথিৱীত দুৰ্লভ কামৰ বিগ্ৰহ—তাৰ সাকাৰ ৰূপ—বিষয়ে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 30

आजगाम ततः शीघ्रमनङ्गो ह्यङ्गतां गतः । प्राणदः सर्वभूतानां पश्यतां नृपसत्तम

তেতিয়া শীঘ্ৰে অনঙ্গ (কামদেৱ) আহিল, দেহধাৰী ৰূপ পুনৰ লাভ কৰি—সকলো ভূতৰ প্ৰাণদাতা—সকলে চাই থাকোঁতে, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 31

ततः शङ्खनिनादेन भेरीणां निःस्वनेन च । अभ्यनन्दंस्ततो देवं सुरासुरमहोरगाः

তাৰ পাছত শঙ্খধ্বনি আৰু ভেৰীৰ গম্ভীৰ নিনাদে, দেৱতাক দেৱ, অসুৰ আৰু মহোৰগসকলে একেলগে অভিনন্দন কৰিলে।

Verse 32

नमस्ते देवदेवेश कृतार्थाः सुरसत्तमाः । विसर्जिताः पुनर्जग्मुर्यथागतमरिन्दम

“হে দেৱদেৱেশ, তোমাক নমস্কাৰ!”—এইদৰে কৈ, দেৱশ্ৰেষ্ঠসকল কৃতাৰ্থ হৈ, বিদায় পায় পুনৰ যিদৰে আহিছিল তিদৰে উভতি গ’ল, হে অরিন্দম।

Verse 33

गतेषु सर्वदेवेषु कामदेवोऽपि भारत । तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

সকলো দেৱতা গুচি যোৱাৰ পাছত, হে ভাৰত, কামদেৱেও নর্মদাৰ তীৰ আশ্ৰয় কৰি, বিপুল তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 34

तपोजपकृशीभूतो दिव्यं वर्षशतं किल । महाभूतैर्विघ्नकरैः पीड्यमानः समन्ततः

তপ আৰু জপে কৃশ হৈ পৰি, সঁচাকৈয়ে এশ দিৱ্য বছৰ ধৰি; আৰু বিঘ্নকাৰী মহাভূতসকলৰ দ্বাৰা চাৰিওফালে পীড়িত হৈছিল।

Verse 35

आत्मविघ्नविनाशार्थं संस्मृतः कुण्डलेश्वरः । चकार रक्षां सर्वत्र शरपाते नृपोत्तम

আত্মাৰ ওপৰত আহি পৰা বিঘ্ন নাশ কৰিবলৈ তেওঁ কুণ্ডলেশ্বৰক স্মৰণ কৰিলে। বাণবৃষ্টিৰ মাজতো, হে শ্ৰেষ্ঠ নৃপ, কুণ্ডলেশ্বৰে সৰ্বত্ৰ ৰক্ষা বিধান কৰিলে।

Verse 36

ततस्तुष्टो महादेवो दृढभक्त्या वरप्रदः । वरेण छन्दयामास कामं कामविनाशनः

তেতিয়া দৃঢ় ভক্তিত সন্তুষ্ট মহাদেৱ, বৰদাতা প্ৰভু, বৰ প্ৰদান কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল। কামবিনাশকে কামক ইচ্ছামতে বৰ বাছিবলৈ আহ্বান কৰিলে আৰু অনুগ্ৰহ দান কৰিলে।

Verse 37

ज्ञात्वा तुष्टं महादेवमुवाच झषकेतनः । प्रणतः प्राञ्जलिर्भूत्वा देवदेवं त्रिलोचनम्

মহাদেৱ সন্তুষ্ট বুলি জানি ঝষকেতন (কামদেৱ) ক’লে। প্ৰণাম কৰি, দুহাত জোৰি, তেওঁ দেৱদেৱ ত্ৰিলোচন প্ৰভুৰ আগত নিবেদন কৰিলে।

Verse 38

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र तीर्थे जगन्नाथ सदा संनिहितो भव

“যদি তুমি সন্তুষ্ট হও, হে দেৱেশ; যদি মোৰ বাবে বৰ দিয়া যায়; তেন্তে এই তীৰ্থত, হে জগন্নাথ, সদায় সংনিহিত হৈ থাকা।”

Verse 39

तथेति चोक्त्वा वचनं देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य स्तूयमानोऽप्सरोगणैः

“তথাস্তु” বুলি কৈ, দেৱদেৱ মহেশ্বৰ আকাশত প্ৰৱেশ কৰি প্ৰস্থান কৰিলে, অপ্সৰাগণৰ স্তুতিত বন্দিত হৈ।

Verse 40

गते चादर्शनं देवे कामदेवो जगद्गुरुम् । स्थापयामास राजेन्द्र कुसुमेश्वरसंज्ञितम्

দেৱতা অদৃশ্য হোৱাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, কামদেৱে জগদ্গুৰু শিৱক তাত ‘কুসুমেশ্বৰ’ নামে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्युपवासपरायणः । चैत्रमासे चतुर्दश्यां मदनस्य दिनेऽथवा

সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই স্নান কৰি উপবাসত নিবিষ্ট থাকে—চৈত্ৰমাসৰ চতুৰ্দশীত, অথবা মদন (কাম) দেৱৰ পবিত্ৰ দিনত—

Verse 42

प्रभाते विमले प्राप्ते स्नात्वा पूज्य दिवाकरम् । तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः

নির্মল প্ৰভাত উপস্থিত হ’লে স্নান কৰি সূৰ্যদেৱক পূজা কৰিব; তাৰ পাছত তিল-মিশ্ৰিত জলে পিতৃদেৱতাসকলক তৰ্পণ দিব।

Verse 43

कृत्वा स्नानं विधानेन पूजयित्वा च तं नृप । पिण्डनिर्वपणं कुर्यात्तस्य पुण्यफलं शृणु

হে নৃপ, বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি আৰু তেঁওক পূজা কৰি, পিণ্ড-নিৰ্বপণ কৰিব; সেই কৰ্মৰ পুণ্যফল শুনা।

Verse 44

सत्त्रयाजिफलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । पिण्डदानात्फलं तच्च लभते नात्र संशयः

যি ফল সত্ত্ৰ-যজ্ঞকাৰীয়ে বাৰ বছৰ ধৰি লাভ কৰে, পিণ্ডদানৰ দ্বাৰা সেই একে ফলেই লাভ হয়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 45

अङ्कुल्लमूले यः पिण्डं पित्ःनुद्दिश्य दापयेत् । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति पितामहाः

যি অঙ্কুল্লা গছৰ মূলত পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি পিণ্ড দান কৰায়, তাৰ পিতামহসকল বাৰ বছৰ ধৰি তৃপ্তি লাভ কৰে।

Verse 46

कृमिकीटपतङ्गा ये तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्राप्नुवन्ति मृताः स्वर्गं किं पुनर्ये नरा मृताः

হে যুধিষ্ঠিৰ! সেই তীৰ্থত মৰি কৃমি, কীট আৰু পতঙ্গো স্বৰ্গ লাভ কৰে; তেন্তে তাত মৰা মানুহে কিমান অধিক ফল পায়!

Verse 47

संन्यासं कुरुते योऽत्र जितक्रोधो जितेन्द्रियः । कुसुमेशे नरो भक्त्या स गच्छेच्छिवमन्दिरम्

যি কুসুমেশত ক্ৰোধ জয় কৰি আৰু ইন্দ্ৰিয় দমন কৰি সন্ন্যাস গ্ৰহণ কৰে, সেই ভক্ত নৰ শিৱৰ ধামলৈ গমন কৰে।

Verse 48

तत्र दिव्याप्सरोभिश्च देवगन्धर्वगायनैः । क्रीडते सेव्यमानस्तु कल्पकोटिशतं नृप

হে নৃপ! তাত দিব্য অপ্সৰাসী আৰু দেৱগন্ধৰ্ব গায়কসকলৰ সান্নিধ্যত, সন্মানিত হৈ, সেয়া শত কোটি কল্প পৰ্যন্ত আনন্দে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 49

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । जायते राजराजेन्द्रैः पूज्यमानो नृपो महान्

সেই কাল পূৰ্ণ হ’লে, পুনৰ ইয়াত মানৱজন্ম লাভ কৰি, সেয়া মহাৰাজা ৰূপে জন্মে—ৰাজৰাজেন্দ্ৰসকলেও যাক পূজা কৰে।

Verse 50

सुरूपः सुभगो वाग्मी विक्रान्तो मतिमाञ्छुचिः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः

সুৰুপ, সৌভাগ্যবান, বাক্‌পটু, বিক্ৰান্ত, বুদ্ধিমান আৰু শুচি—সকলো ব্যাধিৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁ পূৰ্ণ শতবৰ্ষ আৰু তাতো অধিক জীৱন লাভ কৰে।

Verse 51

एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थकोटिशताधिकम् । कुसुमेशेति विख्यातं सर्वदेवनमस्कृतम्

এই পুণ্য পাপহৰ, কোটি কোটি তীৰ্থতকৈও শতগুণ অধিক; ‘কুসুমেশ’ নামে খ্যাত আৰু সকলো দেৱতাই যাক নমস্কাৰ কৰে।

Verse 150

। अध्याय

অধ্যায় (অধ্যায়-সূচক চিহ্ন)।