Adhyaya 14

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । ततस्त ऋषयः सर्वे महाभागास्तपोधनाः । गतास्तु परमं लोकं ततः किं जातमद्भुतम्

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: যেতিয়া সেই সকলো মহাভাগ্য তপোধন ঋষিসকল পৰম লোকলৈ গ’ল, তাৰ পিছত কি আশ্চৰ্য ঘটনা ঘটিল?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु नर्मदातीरवासिषु । बभूव रौद्रसंहारः सर्वभूतक्षयंकरः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: নর্মদা-তীৰৰ বাসিন্দা তেওঁলোক যেতিয়া প্ৰয়াণ কৰিলে, তেতিয়া ৰুদ্ৰসম ভয়ংকৰ সংহাৰ উঠিল, যি সকলো প্ৰাণীৰ বিনাশকাৰী আছিল।

Verse 3

कैलासशिखरस्थं तु महादेवं सनातनम् । ब्रह्माद्याः प्रास्तुवन् देवमृग्यजुःसामभिः शिवम्

তাৰ পাছত কৈলাস শিখৰত অৱস্থিত সনাতন মহাদেৱক ব্ৰহ্মা আদি দেবতাসকলে ঋগ্, যজুঃ আৰু সাম বেদৰ স্তোত্ৰেৰে শিৱক স্তুতি কৰিলে।

Verse 4

संहर त्वं जगद्देव सदेवासुरमानुषम् । प्राप्तो युगसहस्रान्तः कालः संहरणक्षमः

হে জগদ্দেৱ! দেব, অসুৰ আৰু মানুহসহ এই জগত সংহাৰ কৰা; সহস্ৰ যুগৰ অন্তৰ কাল উপস্থিত হৈছে, যি লয়ৰ বাবে যোগ্য।

Verse 5

मद्रूपं तु समास्थाय त्वया चैतद्विनिर्मितम् । वैष्णवीं मूर्तिमास्थाय त्वयैतत्परिपालितम्

মোৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি তুমিয়ে এই সৃষ্টিজগত নিৰ্মাণ কৰিলা; আৰু বৈষ্ণৱী মূৰ্তি ধাৰণ কৰি তুমিয়ে ইয়াক পালন কৰিলা।

Verse 6

एका मूर्तिस्त्रिधा जाता ब्राह्मी शैवी च वैष्णवी । सृष्टिसंहाररक्षार्थं भवेदेवं महेश्वर

এটা এক মূৰ্তি ত্ৰিধা হৈ উঠিল—ব্ৰাহ্মী, শৈৱী আৰু বৈষ্ণৱী; সৃষ্টিৰ, সংহাৰৰ আৰু ৰক্ষাৰ কাৰণে এইদৰে হ’ব লাগে, হে মহেশ্বৰ।

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा वचस्तथ्यं विष्णोश्च परमेष्ठिनः । सगणः सपरीवारः सह ताभ्यां सहोमया

বিষ্ণু আৰু পৰমেষ্ঠিন (ব্ৰহ্মা)-ৰ এই সত্য বাক্য শুনি, শিৱ গণা-সহ পৰিবাৰ-সহ, তেওঁলোক দুয়োৰে সৈতে আৰু উমাৰ সৈতে আগবাঢ়িল।

Verse 8

समलोकान्विभिद्येमान्भगवान्नीललोहितः । भूराद्यब्रह्मलोकान्तं भित्त्वाण्डं परतः परम्

ভগৱান নীললোহিতই এই সকলো লোক ভেদি গ’ল; ভূঃ আদি কৰি ব্ৰহ্মলোক পৰ্যন্ত অণ্ড ভাঙি, তেওঁ পৰাত্‌পৰ—পৰম পৰলৈ গ’ল।

Verse 9

शैवं पदमजं दिव्यमाविशत्सह तैर्विभुः । न तत्र वायुर्नाकाशं नाग्निस्तत्र न भूतलम्

সৰ্বব্যাপী প্ৰভুৱে তেওঁলোকৰ সৈতে দিৱ্য, অজ, শৈৱ পদত প্ৰৱেশ কৰিলে। তাত বায়ু নাই, আকাশো নাই; অগ্নি নাই, ভূতলোও নাই।

Verse 10

यत्र संतिष्ठे देव उमया सह शङ्करः । न सूर्यो न ग्रहास्तत्र न ऋक्षाणि दिशस्तथा

য’ত দেৱ শংকৰ উমাৰ সৈতে অৱস্থিত, তাত সূৰ্য নাই, গ্ৰহো নাই; নক্ষত্ৰ নাই, দিশাও তেনে নাই।

Verse 11

न लोकपाला न सुखं न च दुःखं नृपोत्तम

হে নৃপোত্তম, তাত লোকপাল নাই; সুখো নাই, দুখোও নাই।

Verse 12

ब्राह्मं पदं यत्कवयो वदन्ति शैवं पदं यत्कवयो वदन्ति । क्षेत्रज्ञमीशं प्रवदन्ति चान्ये सांख्याश्च गायन्ति किलादिमोक्षम्

যাক কবিসকলে ‘ব্ৰাহ্ম পদ’ বুলে, আৰু যাক কবিসকলে ‘শৈৱ পদ’ বুলে—আন কিছুমানে তাক ক্ষেত্ৰজ্ঞ, ঈশ্বৰ বুলি ঘোষণা কৰে; সাঙ্ক্যসকলে তাকেই আদিম মোক্ষ বুলি গায়।

Verse 13

यद्ब्रह्म आद्यं प्रवदन्ति केचिद्यं सर्वमीशानमजं पुराणम् । तमेकरूपं तमनेकरूपमरूपमाद्यं परमव्ययाख्यम्

যাক কিছুমানে আদ্য ব্ৰহ্ম বুলি কয়—যি সৰ্বময়, ঈশান প্ৰভু, অজ আৰু পুৰাতন—তাকেই কেহে একৰূপ, কেহে বহুৰূপ, কেহে অরূপ বুলি বৰ্ণনা কৰে; সি আদ্য, পৰম, ‘অব্যয়’ নামে অক্ষয়।

Verse 14

। अध्याय

অধ্যায় — (অধ্যায়-চিহ্ন)।

Verse 15

ततस्त्रयस्ते भगवन्तमीशं सम्प्राप्य संक्षिप्य भवन्त्यर्थकम् । पृथक्स्वरूपैस्तु पुनस्त एव जगत्समस्तं परिपालयन्ति

তাৰ পাছত সেই তিনিও ভগৱান ঈশক লাভ কৰি, সংক্ষিপ্ত হৈ একেটি তত্ত্ব-সাৰত মিলি যায়; কিন্তু পুনৰ পৃথক পৃথক স্বৰূপ ধৰি, সমগ্ৰ জগতক ৰক্ষা-পালন কৰে।

Verse 16

संहारं सर्वभूतानां रुद्रत्वे कुरुते प्रभुः । विष्णुत्वे पालयेल्लोकान्ब्रह्मत्वे सृष्टिकारकः

ৰুদ্ৰ-ৰূপে প্ৰভুৱে সকলো ভূতৰ সংহাৰ কৰে; বিষ্ণু-ৰূপে লোকসমূহ পালন কৰে; ব্ৰহ্মা-ৰূপে সৃষ্টিৰ কৰ্তা হয়।

Verse 17

प्रकृत्या सह संयुक्तः कालो भूत्वा महेश्वरः । विश्वरूपा महाभागा तस्य पार्श्वे व्यवस्थिता

প্ৰকৃতিৰ সৈতে যুক্ত হৈ মহেশ্বৰ কালে (সময়) ৰূপ ধৰে; আৰু বিশ্বৰূপা মহাভাগা ধন্যা তেঁওৰ কাষতে সুপ্ৰতিষ্ঠিত থাকে।

Verse 18

यामाहुः प्रकृतिं तज्ज्ञाः पदार्थानां विचक्षणाः । पुरुषत्वे प्रकृतित्वे च कारणं परमेश्वरः

যাক তত্ত্বজ্ঞসকলে, পদাৰ্থ-বিচক্ষণসকলে ‘প্ৰকৃতি’ বুলি কয়—পুৰুষত্ব আৰু প্ৰকৃতিত্ব উভয়ৰ পৰম কাৰণ একমাত্র পৰমেশ্বৰেই।

Verse 19

तस्मादेतज्जगत्सर्वं चराचरम् । तस्मिन्नेव लयं याति युगान्ते समुपस्थिते

সেইহেতু এই সমগ্ৰ জগত—চৰ আৰু অচৰ—যুগান্ত উপস্থিত হ’লে তেঁওতেই লয় যায়।

Verse 20

भगलिङ्गाङ्कितं सर्वं व्याप्तं वै परमेष्ठिना । भगरूपो भवेद्विष्णुर्लिङ्गरूपो महेश्वरः

পৰমেষ্ঠিনে এই সকলোকে ‘ভগ’ আৰু ‘লিঙ্গ’ চিহ্নে অঙ্কিত কৰি ব্যাপ্ত কৰি ৰাখিছে। বিষ্ণু ভগ-ৰূপ, আৰু মহেশ্বৰ লিঙ্গ-ৰূপ।

Verse 21

भाति सर्वेषु लोकेषु गीयते भूर्भुवादिषु । प्रविष्टः सर्वभूतेषु तेन विष्णुर्भगः स्मृतः

সেইজন সকলো লোকত দীপ্তিমান; ভূৰ, ভুৱৰ আদি লোকত তেওঁৰ গুণগান গোৱা হয়। সকলো জীৱত প্ৰৱিষ্ট হৈ থাকাতেই বিষ্ণুক ‘ভগ’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 22

विशनाद्विष्णुरित्युक्तः सर्वदेवमयो महान् । भासनाद्गमनाच्चैव भगसंज्ञा प्रकीर्तिता

‘বিশন’ অৰ্থাৎ সৰ্বত্ৰ প্ৰৱেশ-ব্যাপ্তিৰ কাৰণে তেওঁক ‘বিষ্ণু’ বোলা হয়—সৰ্বদেৱময় মহান। আৰু দীপ্তি আৰু গতিৰ কাৰণে ‘ভগ’ নামটি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 23

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यस्मिन्नेति लयं जगत् । एकभावं समापन्नं लिङ्गं तस्माद्विदुर्बुधाः

য’ত ব্ৰহ্মাৰ পৰা তৃণৰ ডাঁটি পৰ্যন্ত সমগ্ৰ জগত লয় পায়, সেই এক-ৰস তত্ত্বত সকলো একীভূত হয়; সেয়েহে জ্ঞানীসকলে তাক ‘লিঙ্গ’ বুলি জানে।

Verse 24

महादेवस्ततो देवीमाह पार्श्वे स्थितां तदा । संहरस्व जगत्सर्वं मा विलम्बस्व शोभने

তেতিয়া মহাদেৱে কাষত থিয় হৈ থকা দেৱীক ক’লে—“হে শোভনে, সমগ্ৰ জগত সংহাৰ কৰা; বিলম্ব নকৰিবা।”

Verse 25

त्यज सौम्यमिदं रूपं सितचन्द्रांशुनिर्मलम् । रुद्रं रूपं समास्थाय संहरस्व चराचरम्

“এই সৌম্য ৰূপ ত্যাগ কৰা, যি শ্বেত চন্দ্ৰকিৰণৰ দৰে নিৰ্মল। ৰুদ্ৰ-ৰূপ ধাৰণ কৰি চল-অচল সকলো সংহাৰ কৰা।”

Verse 26

रौद्रैर्भूतगणैर्घोरैर्देवि त्वं परिवारिता । जीवलोकमिमं सर्वं भक्षयस्वाम्बुजेक्षणे

হে দেবী! ভয়ংকৰ ৰৌদ্ৰ ভূতগণৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিতা তুমি, হে পদ্মনয়না, জীৱলোকৰ এই সমগ্ৰ জগতখন ভক্ষণ কৰা।

Verse 27

ततोऽहं मर्दयिष्यामि प्लावयिष्ये तथा जगत् । कृत्वा चैकार्णवं भूयः सुखं स्वप्स्ये त्वया सह

তাৰ পাছত মইও জগতখন মর্দন কৰি প্লাৱিত কৰিম; আৰু পুনৰ একাৰ্ণৱ কৰি, তোমাৰ সৈতে একেলগে সুখে নিদ্ৰা যাম।

Verse 28

श्रीदेव्युवाच । नाहं देव जगच्चैतत्संहरामि महाद्युते । अम्बा भूत्वा विचेष्टं न भक्षयामि भृशातुरम्

শ্ৰী দেবীয়ে ক’লে: হে মহাতেজস্বী দেৱ, মই এই জগতখন সংহাৰ নকৰোঁ। মাতৃৰূপ ধৰি মই অতি আতুৰ আৰু অসহায়ক ভক্ষণ নকৰোঁ।

Verse 29

स्त्रीस्वभावेन कारुण्यं करोति हृदयं मम । कथं वै निर्दहिष्यामि जगदेतज्जगत्पते

স্ত্ৰীস্বভাৱে মোৰ হৃদয় কৰুণাৰে পূৰ্ণ হয়। তেন্তে মই কেনেকৈ এই জগতখন দগ্ধ কৰিম, হে জগতপতে?

Verse 30

तस्मात्त्वं स्वयमेवेदं जगत्संहर शङ्कर । अथैवमुक्तस्तां देवीं धूर्जटिर्नीललोहितः

সেয়েহে, হে শংকৰ, তুমি নিজেই এই জগত সংহাৰ কৰা। এইদৰে ক’লে পিছে, ধূর্জটি—নীললোহিত—সেই দেবীক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 31

क्रुद्धो निर्भर्त्सयामास हुङ्कारेण महेश्वरीम् । ॐ हुंफट्त्वं स इत्याह कोपाविष्टैरथेक्षणैः

ক্ৰোধে উন্মত্ত হৈ তেওঁ ভয়ংকৰ ‘হুঁকাৰ’ৰে মহেশ্বৰীক ধমক দিলে আৰু ক’লে—“ওঁ হুঁ ফট্—তুমি তেনেকুৱাই হওঁক!”—কোপে ভৰা দৃষ্টিৰে।

Verse 32

हुंकारिता विशालाक्षी पीनोरुजघनस्थला । तत्क्षणाच्चाभवद्रौद्रा कालरात्रीव भारत

সেই ‘হুঁকাৰ’ৰ আঘাতে বিশালনয়না দেৱী—প্ৰশস্ত নিতম্ব আৰু পূৰ্ণ উৰুযুক্তা—সেই মুহূৰ্ততে ভয়ংকৰী হৈ উঠিল, হে ভাৰত, কালৰাত্ৰীৰ দৰে।

Verse 33

हुंकुर्वती महानादैर्नादयन्ती दिशो दश । व्यवर्धत महारौद्रा विद्युत्सौदामिनी यथा

মহান গর্জনে ‘হুঁ’ উচ্চাৰণ কৰি, দহো দিশা প্ৰতিধ্বনিত কৰি, সেই পৰম ৰৌদ্ৰা বৃদ্ধি পালে—জ্বলা বিদ্যুৎ-ঝলকৰ দৰে।

Verse 34

विद्युत्सम्पातदुष्प्रेक्ष्या विद्युत्संघातचञ्चला । विद्युज्ज्वालाकुला रौद्रा विद्युदग्निनिभेक्षणा

বিদ্যুৎ-সম্পাতৰ দৰে দৰ্শন-দুৰ্লভ, বিদ্যুৎ-সংঘাতৰ দৰে চঞ্চল; বিদ্যুৎ-জ্বালাৰে আৱৃত ৰৌদ্ৰা—তাঁৰ দৃষ্টি বিদ্যুৎ-অগ্নিসদৃশ।

Verse 35

मुक्तकेशी विशालाक्षी कृशग्रीवा कृशोदरी । व्याघ्रचर्माम्बरधरा व्यालयज्ञोपवीतिनी

মুক্তকেশী বিশালনয়না, ক্ষীণ গ্ৰীৱা আৰু ক্ষীণ উদৰযুক্তা; বাঘছালৰ বস্ত্ৰধাৰিণী, আৰু সৰ্প-যজ্ঞোপবীত পৰিধানকাৰিণী।

Verse 36

वृश्चिकैरग्निपुञ्जाभैर्गोनसैश्च विभूषिता । त्रैलोक्यं पूरयामास विस्तारेणोच्छ्रयेण च

অগ্নিৰ পুঞ্জ সদৃশ বিচ্ছু আৰু মহাসৰ্পেৰে বিভূষিতা হৈ, নিজৰ বিস্তাৰ আৰু উচ্চতাৰ প্ৰভাৱত তাই ত্ৰিলোকক পূৰ্ণ কৰি তুলিলে।

Verse 37

भासुराङ्गा तु संवृत्ता कृष्णसर्पैककुण्डला । चित्रदण्डोद्यतकरा व्याघ्रचर्मोपसेविता

তাইৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ দীপ্তিময় হৈ উঠিল; ক’লা সৰ্পৰ একমাত্ৰ কুণ্ডল তাইৰ কাণত আছিল। আশ্চৰ্য দণ্ড উঁচাই ধৰি, বাঘছাল ধাৰণ কৰি সেবিতা হৈ ৰ’ল।

Verse 38

व्यवर्धत महारौद्रा जगत्संहारकारिणी । सृक्किणी लेलिहाना च क्रूरफूत्कारकारिणी

সেই মহাৰৌদ্ৰী, জগত্-সংহাৰকাৰিণী ৰূপ বলে বাঢ়ি উঠিল; ৰক্তলিপ্ত ওঁঠ চেলেকি, ক্ৰূৰ ফুঁৎকাৰ উগৰি দিলে।

Verse 39

व्यात्तास्या घुर्घुरारावा जगत्संक्षोभकारिणी । खेलद्भूतानुगा क्रूरा निःश्वासोच्छ्वासकारिणी

মুখ মেলি ঘুৰঘুৰীয়া গর্জনে তাই জগতক কঁপাই তুলিলে; ক্ৰূৰ আৰু ভয়ংকৰ, লাফাই থকা ভূতগণৰ অনুগামীসহ তাই কঠোৰ নিশ্বাস-উচ্ছ্বাস চলাই থাকিল।

Verse 40

जाताट्टअहासा दुर्नासा वह्निकुण्डसमेक्षणा । प्रोद्यत्किलकिलारावा ददाह सकलं जगत्

তাইৰ উচ্চ, ফুটি উঠা হাঁহি গুঞ্জৰি উঠিল; মুখমণ্ডল বিকট, চকু অগ্নিকুণ্ড সদৃশ। ‘কিলকিলা’ ধ্বনিৰ উত্থিত চিঞৰতে তাই সমগ্ৰ জগত দগ্ধ কৰিলে।

Verse 41

दह्यमानाः सुरास्तत्र पतन्ति धरणीतले । पतन्ति यक्षगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

তাত দহি উঠা দেৱতাসকল ধৰণীতলত পৰি গ’ল; যক্ষ আৰু গন্ধৰ্বসকলেও পৰিল, কিন্নৰ আৰু মহা নাগসকলৰ সৈতে।

Verse 42

पतन्ति भूतसङ्घाश्च हाहाहैहैविराविणः । बुम्बापातैः सनिर्घातैरुदितार्तस्वरैरपि

ভূতসঙ্ঘসমূহো ‘হা হা’ ‘হৈ হৈ’ বুলি চিঞৰি ধপাধপকৈ পৰি আহিল; বজ্ৰধ্বনি সদৃশ আঘাত আৰু গম্ভীৰ ধাক্কাৰ সৈতে, আৰ্ত স্বৰে কাতৰ ক্ৰন্দনো উঠিল।

Verse 43

व्याप्तमासीत्तदा विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । संपतद्भिः पतद्भिश्च ज्वलद्भूतगणैर्मही

তেতিয়া চল-অচল সকলোসহ ত্ৰিলোক্যসহ সমগ্ৰ বিশ্ব ব্যাপ্ত হ’ল; দৌৰি আহি পৰি থকা জ্বলি উঠা ভূতগণৰ দ্বাৰা পৃথিৱী আচ্ছাদিত হ’ল।

Verse 44

जातैश्चटचटाशब्दैः पतद्भिर्गिरिसानुभिः । तत्र रौद्रोत्सवे जाता रुद्रानन्दविवर्धिनी

চটচট ধ্বনি উঠা আৰু পৰ্বতৰ ঢাল ভাঙি পৰাৰ মাজতে, তাত ৰৌদ্ৰোৎসৱ উদ্ভৱ হ’ল—যি ৰুদ্ৰৰ আনন্দ বৃদ্ধি কৰোঁতা আছিল।

Verse 45

विहिंसमाना भूतानि चर्वमाणाचरानपि । तत्तद्गन्धमुपादाय शिवारावविराविणी

সেয়ে জীৱসমূহক নিপীড়ন কৰিছিল আৰু অচলসকলকো চিবাই পেলাইছিল; তেওঁলোকৰ নানাবিধ গন্ধ গ্ৰহণ কৰি, শিৱসদৃশ গর্জনময় ধ্বনিৰে চিঞৰি উঠিছিল।

Verse 46

गलच्छोणितधाराभिमुखा दिग्धकलेवरा । चण्डशीलाभवच्चण्डी जगत्संहारकर्मणि

বৈ যোৱা ৰক্তধাৰাৰ দিশে মুখ কৰি, দেৱীৰ দেহ ৰক্তে লিপ্ত আৰু দাগলগা আছিল। জগত-সংহাৰৰ কৰ্মত চণ্ডশীলা চণ্ডী অতি ভয়ংকৰ স্বভাৱৰ হৈ উঠিল।

Verse 47

येऽपि प्राप्ता महर्लोकं भृग्वाद्याश्च महर्षयः । तेऽपि नश्यन्ति शतशो ब्रह्मक्षत्त्रविशादयः

ভৃগু আদি মহর্ষি যিসকলে মহৰ্লোক লাভ কৰিছিল, তেওঁলোকো শতশতকৈ বিনষ্ট হ’ল; ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আদি সকলেও নাশ পালে।

Verse 48

देवासुरा भयत्रस्ताः सयक्षोरगराक्षसाः । विशन्ति केऽपि पातालं लीयन्ते च गुहादिषु

ভয়ত্ৰস্ত দেৱ-অসুৰসকল, যক্ষ, নাগ আৰু ৰাক্ষসসহ—কিছুমানে পাতালত প্ৰৱেশ কৰিলে, আৰু কিছুমানে গুহা আদি আশ্ৰয়ত লুকাই পৰিল।

Verse 49

सा च देवी दिशः सर्वा व्याप्य मृत्युरिव स्थिता । युगक्षयकरे काले देवेन विनियोजिता

সেই দেৱী সকলো দিশা ব্যাপি মৃত্যুৰ দৰে স্থিৰ হৈ ৰ’ল—যুগক্ষয় ঘটোৱা সেই সময়ৰ বাবে প্ৰভুৱে যাক নিযুক্ত কৰিছিল।

Verse 50

एकापि नवधा जाता दशधा दशधा तथा । चतुःषष्टिस्वरूपा च शतरूपाट्टहासिनी

এগৰাকী হৈয়ো তাই নৱধা হ’ল, তাৰপিছত দশধা আৰু পুনৰ দশধা। চৌষট্টি স্বৰূপ ধাৰণ কৰি, আৰু শত স্বৰূপো লৈ, তীব্ৰ উল্লাসে অট্টহাস কৰিলে।

Verse 51

जज्ञे सहस्ररूपा च लक्षकोटितनुः शिवा । नानारूपायुधाकारा नानावादनचारिणी

তেতিয়া শিৱা, শুভা দেৱী, সহস্ৰৰূপিণী হৈ জন্মিল; লক্ষ-কোটি দেহ ধাৰণ কৰি, নানা ৰূপ-আয়ুধে সজ্জিত, অসংখ্য মুখেৰে বিচৰণকাৰিণী।

Verse 52

एवंरूपाऽभवद्देवी शिवस्यानुज्ञया नृप । दिक्षु सर्वासु गगने विकटायुधशीलिनः

হে নৃপ, এইদৰে দেৱী শিৱৰ অনুমতিত তেনে ৰূপে প্ৰকাশ পালে; আৰু আকাশত সকলো দিশে ভয়ংকৰ আয়ুধধাৰীসকল বিস্তৃত হৈ আছিল।

Verse 53

रुन्धन्तो नश्यमानांस्तान्गणा माहेश्वराः स्थिताः । विचरन्ति तया सार्द्धं शूलपट्टिशपाणयः

মাহেশ্বৰ গণসকলে তাত স্থিত হৈ ধ্বংসমানসকলক ঘেৰাও কৰি ৰুধি ধৰিলে; হাতে শূল আৰু পট্টিশ ধৰি, তেওঁলোকে দেৱীৰ সৈতে একেলগে বিচৰণ কৰিলে।

Verse 54

ततो मातृगणाः केचिद्विनायकगणैः सह । व्यवर्धन्त महारौद्रा जगत्संहारकारिणः

তাৰ পাছত কিছুমান মাতৃগণ বিনায়কগণৰ সৈতে বৃদ্ধি পালে; অতি মহাৰৌদ্ৰ হৈ, জগত-সংহাৰকাৰী ৰূপে প্ৰবল হ’ল।

Verse 55

ततस्तस्या व्यवर्धन्त दंष्ट्राः कुन्देन्दुसन्निभाः । योजनानां सहस्राणि अयुतान्यर्बुदानि च

তেতিয়া দেৱীৰ দঁষ্ট্ৰা কুন্দফুল আৰু চন্দ্ৰৰ দৰে উজ্জ্বল হৈ বৃদ্ধি পালে; সহস্ৰ যোজন, অযুত আৰু অৰ্বুদ-কোটি পৰ্যন্ত অপাৰ বিস্তাৰ হ’ল।

Verse 56

दंष्ट्रावलिः कररुहाः क्रूरास्तीक्ष्णाश्च कर्कशाः । वियद्दिशो लिखन्त्येव सप्तद्वीपां वसुंधराम्

তাইৰ দংশ্ত্ৰাৱলী আৰু নখ—নিষ্ঠুৰ, তীক্ষ্ণ আৰু কৰ্কশ—যেন আকাশৰ দিশসমূহকো আঁচোৰি, সপ্তদ্বীপযুক্ত বসুন্ধৰাক দাগ কাটি দিছিল।

Verse 57

तस्या दंष्ट्राभिसम्पातैश्चूर्णिता वनपर्वताः । शिलासंचयसंघाता विशीर्यते सहस्रशः

তাইৰ দংশ্ত্ৰাৰ আঘাতৰ ধাক্কাত বন আৰু পৰ্বত চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হ’ল; শিলাৰ সঞ্চিত গাঁঠনি সহস্ৰ সহস্ৰ খণ্ডত ভাঙি ছিটকি পৰিল।

Verse 58

हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्चैव नीलश्च श्वेतश्चैव महागिरिः

হিমৱান, হেমকূট, নিষধ, গন্ধমাদন, মাল্যৱান, নীল আৰু শ্বেত—সেই মহাগিৰিসকল—সকলো কঁপি উঠি অস্থিৰতাত পৰিল।

Verse 59

मेरुमध्यमिलापीठं सप्तद्वीपं च सार्णवम् । लोकालोकेन सहितं प्राकम्पत नृपोत्तम

হে নৃপোত্তম! মেরুৰ মধ্যস্থিত আসন, সাগৰসহ সপ্তদ্বীপ, আৰু লোকালোক পৰ্বতসহ—সকলো কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 60

दंष्ट्राशनिविस्पृष्टाश्च विशीर्यन्ते महाद्रुमाः । उत्पातैश्च दिशो व्याप्ता घोररूपैः समन्ततः

দংশ্ত্ৰা আৰু বজ্ৰাঘাতত মহাদ্ৰুমসমূহ ভাঙি চূৰ্ণ হ’ল; আৰু চাৰিওফালে ঘোৰ ৰূপৰ উৎপাতত সকলো দিশ ব্যাপ্ত হৈ পৰিল।

Verse 61

तारा ग्रहगणाः सर्वे ये च वैमानिका गणाः । शिवासहस्रैराकीर्णा महामातृगणैस्तथा

সকলো তৰা, গ্ৰহ আৰু বিমানত ভ্ৰমণ কৰা দেৱতাসকল, হাজাৰ হাজাৰ শিৱ আৰু মহামাতৃৰ দলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ আছিল।

Verse 62

सा चचार जगत्कृत्स्नं युगान्ते समुपस्थिते । भ्रमद्भिश्च ब्रुवद्भिश्च क्रोशद्भिश्च समन्ततः

যুগৰ অন্তিম সময়ত তেওঁ সমগ্ৰ জগতত বিচৰণ কৰিছিল, যেতিয়া জীৱবোৰে চাৰিওফালে ভ্ৰম কৰি চিঞৰি আছিল আৰু হাহাকাৰ কৰিছিল।

Verse 63

प्रमथद्भिर्ज्वलद्भिश्च रौद्रैर्व्याप्ता दिशो दश । विस्तीर्णं शैलसङ्घातं विघूर्णितगिरिद्रुमम्

দহ দিশ ভয়ংকৰ, জ্বলন্ত আৰু ক্ৰুৰ শক্তিৰে ভৰি পৰিছিল; বিশাল পৰ্বতমালা উথলি উঠিছিল আৰু পাহাৰৰ গছবোৰ ঘূৰিবলৈ ধৰিছিল।

Verse 64

प्रभिन्नगोपुरद्वारं केशशुष्कास्थिसंकुलम् । प्रदग्धग्रामनगरं भस्मपुंजाभिसंवृतम्

দুৱাৰ আৰু তোৰণবোৰ ভাঙি গৈছিল; ঠাইখন চুলি, শুকান অৱশেষ আৰু হাড়েৰে ভৰি পৰিছিল। গাওঁ আৰু নগৰবোৰ জ্বলি গৈছিল আৰু ছাইৰ দমেৰে আবৃত হৈছিল।

Verse 65

चिताधूमाकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । हाहाकाराकुलं सर्वमहहस्वननिस्वनम्

তিনওখন জগত—চৰ আৰু অচৰ সকলোৰে সৈতে—চিতাৰ ধোঁৱাৰে আচ্ছন্ন হৈ পৰিছিল; সকলোতে ‘হায়! হায়!’ ধ্বনি আৰু ভয়ংকৰ কোলাহল ভৰি পৰিছিল।

Verse 66

जगदेतदभूत्सर्वमशरण्यं निराश्रयम्

এই সমগ্ৰ জগতখন আশ্ৰয়হীন হ’ল—শৰণ নাথাকিল, কোনো অৱলম্বনো নাথাকিল।