Adhyaya 1

Verse 1

। अध्याय

«অধ্যায়»—পাণ্ডুলিপিত নতুন অধ্যায় আৰম্ভ হোৱাৰ সূচক চিহ্ন।

Verse 2

ॐ नमः श्रीपुरुषोत्तमाय । ॐ नमः श्रीनर्मदायै । ॐ नमो हरिहरहिरण्यगर्भेभ्यो नमो व्यासवाल्मीकिशुकपराशरेभ्यो नमो गुरुगोब्राह्मणेभ्यः । ॐ मज्जन्मातङ्गगण्डच्युतमदमदिरामोदमत्तालिमालं स्नानैः सिद्धाङ्गनानां कुचयुगविगलत्कुङ्कुमासङ्गपिङ्गम् । सायं प्रातर्मुनीनां कुसुमचयसमाच्छन्नतीरस्थवृक्षं पायाद्वो नर्मदाम्भः करिमकरकराक्रान्तरहंस्तरंगम्

ওঁ—শ্ৰী পুৰুষোত্তমলৈ নমস্কাৰ। ওঁ—শ্ৰী নৰ্মদা (ৰেৱা) দেৱীলৈ নমস্কাৰ। হৰি, হৰ আৰু হিৰণ্যগৰ্ভলৈ নমো নমঃ; ব্যাস, বাল্মীকি, শুক আৰু পৰাশৰলৈ নমস্কাৰ; গুৰু, গৌ আৰু ব্ৰাহ্মণসকললৈ নমস্কাৰ। নৰ্মদাৰ পবিত্ৰ জল তোমালোকক ৰক্ষা কৰক—স্নান কৰা হাতীৰ গণ্ডদেশৰ পৰা ঝৰোৱা মদগন্ধী মদিৰা-ৰসে সুগন্ধিত, সিদ্ধা অঙ্গনাসকলৰ স্নানত স্তনযুগলৰ পৰা ধুই যোৱা কুঙ্কুমে ৰঙা-হালধীয়া হোৱা; প্ৰভাত-সন্ধ্যাত মুনিসকলে সংগ্ৰহ কৰা ফুলৰ স্তূপে ঢাকি থোৱা তীৰস্থ বৃক্ষসমূহে শোভিত; হাতী আৰু মকৰৰ কৰস্পৰ্শে উথলি উঠা তৰংগত হংসসকল সৰি যোৱা—সেই নৰ্মদাজল।

Verse 3

उभयतटपुण्यतीर्था प्रक्षालितसकलललोकदुरितौघा । देवमुनिमनुजवन्द्या हरतु सदा नर्मदा दुरितम्

যাৰ দুয়োটা তীৰ পুণ্য তীৰ্থেৰে শোভিত, যিয়ে সকলো লোকৰ পাপৰ প্ৰৱাহ ধুই পেলায়, আৰু যাক দেৱতা, মুনি আৰু মানুহে বন্দনা কৰে—সেই নৰ্মদাই সদায় আমাৰ দুৰিত হৰণ কৰক।

Verse 4

नाशयतु दुरितमखिलं भूतं भव्यं भवच्च भुवि भविनाम् । सकलपवित्रि तव सुधा पुण्यजला नर्मदा भवति

পৃথিৱীত বাস কৰা জীৱসকলৰ অতীত, ভবিষ্যৎ আৰু বৰ্তমানৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো পাপ তাই নাশ কৰক। হে সৰ্বপবিত্ৰকাৰিণী! তোমাৰ অমৃতসম সাৰই পুণ্যজল নৰ্মদা ৰূপে প্ৰকাশ পায়।

Verse 5

तटपुलिनं शिवदेवा यस्या यतयोऽपि कामयन्ते वा । मुनिनिवहविहितसेवा शिवाय मम जायतां रेवा

মোৰ মঙ্গলৰ বাবে ৰেৱা হৌক—যাৰ তট-পুলিন আৰু বালুকাময় তীৰ তপস্বীসকলেও কামনা কৰে; যাক মুনিগণ সেবাৰে পূজে; যি শিৱভক্তি-সমন্বিত শুভদায়িনী।

Verse 6

नारायणं नमस्कृत्वा नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

নাৰায়ণক নমস্কাৰ কৰি, আৰু নৰোত্তম নৰকো; দেৱী সৰস্বতী আৰু ব্যাসক প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত জয়ধ্বনি উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 7

नैमिषे पुण्यनिलये नानाऋषिनिषेविते । शौनकः सत्रमासीनः सूत पप्रच्छ विस्तरात्

পুণ্যনিলয় নৈমিষত, নানা ঋষিয়ে নিতান্তে নিষেৱিত স্থানে, যজ্ঞসত্রত আসীন শৌনকে সূতক বিস্তাৰে প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 8

मन्येऽहं धर्मनैपुण्यं त्वयि सूत सदार्चितम् । पुण्यामृतकथावक्ता व्याससशिष्यस्त्वमेव हि

হে সূত, মই মনে কৰোঁ যে ধৰ্ম-নৈপুণ্য তোমাত সদায় প্ৰতিষ্ঠিত। কিয়নো তুমি পুণ্যামৃত সদৃশ কথাৰ বক্তা, আৰু ব্যাসৰ শিষ্য তুমিয়েই।

Verse 9

अतस्त्वां परिपृच्छामि धर्मतीर्थाश्रयं कवे । बहूनि सन्ति तीर्थानि बहुशो मे श्रुतानि च

সেয়ে হে কৱি, ধৰ্ম আৰু তীৰ্থৰ আশ্ৰয়স্বৰূপ, মই তোমাক প্ৰশ্ন কৰোঁ। বহু তীৰ্থ আছে, আৰু সিহঁতৰ বিষয়ে মই বহুবাৰ বহুত শুনিছোঁ।

Verse 10

श्रुता दिव्यनदी ब्राह्मी तथा विष्णुनदी मया । तृतीया न मया क्वापि श्रुता रौद्री सरिद्वरा

মই ব্ৰহ্মাৰ দিৱ্য নদী আৰু বিষ্ণুৰ নদীৰ কথা শুনিছোঁ; কিন্তু ক’তো তৃতীয়—ৰুদ্ৰৰ সৰ্বোত্তম নদী—বিষয়ে শুনা নাই।

Verse 11

तां वेदगर्भां विख्यातां विबुधौघाभिवन्दिताम् । वद मे त्वं महाप्राज्ञ तीर्थपूगपरिष्कृताम्

সেই বেদগৰ্ভা, বিখ্যাত নদীৰ কথা মোক কোৱা—যাক দেবসমূহৰ দলে দলে বন্দনা কৰে আৰু যি অসংখ্য তীৰ্থেৰে অলংকৃত, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ।

Verse 12

कं देशमाश्रिता रेवा कथं श्रीरुद्रसंभवा । तत्संश्रितानि तीर्थानि यानि तानि वदस्व मे

ৰেৱা (নৰ্মদা) কোন দেশত অৱস্থিত, আৰু কেনেকৈ সি ৰুদ্ৰৰ পৰা জন্ম লোৱা মহিমাময়ী? তাৰ তীৰত স্থাপিত যি যি তীৰ্থ আছে, সেয়া সকলো মোক কোৱা।

Verse 13

सूत उवाच । साधु पृष्टं कुलपते चरित्रं नर्मदाश्रितम् । चित्रं पवित्रं दोषघ्नं श्रुतमुक्तं च सत्तम

সূতে ক’লে: হে কুলপতে, নৰ্মদা-আশ্ৰিত এই চৰিত্ৰ বিষয়ে তুমি উত্তম প্ৰশ্ন কৰিছা। ই আশ্চৰ্য, পবিত্ৰকাৰী, দোষনাশক; ই শুনিবলৈ আৰু ক’বলৈ যোগ্য, হে সত্তম।

Verse 14

वेदोपवेदवेदाङ्गादीन्यभिव्यस्य पूरितः । अष्टादशपुराणानां वक्ता सत्यवतीसुतः

বেদ, উপবেদ আৰু বেদাঙ্গ আদি সকলো বিস্তাৰে প্ৰকাশ কৰি, সত্যৱতীৰ পুত্ৰ (ব্যাস) অষ্টাদশ পুৰাণৰ বক্তা হ’ল।

Verse 15

तं नमस्कृत्य वक्ष्यामि पुराणानि यथाक्रमम् । येषामभिव्याहरणादभिवृद्धिर्वृषायुषोः

তাঁক নমস্কাৰ কৰি মই পুৰাণসমূহ যথাক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিম; যাৰ ভক্তিভাৱে উচ্চাৰণে ধৰ্ম আৰু আয়ুস বৃদ্ধি পায়।

Verse 16

श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां चक्षुषी परिकीर्तिते । काणस्तत्रैकया हीनो द्वाभ्यामन्धः प्रकीर्तितः

শ্ৰুতি আৰু স্মৃতি বিপ্ৰসকলৰ দুটা চকু বুলি কোৱা হৈছে। যি এজন এটা নাথাকে সি একচকুৱা; আৰু যি দুয়োটাই নাথাকে সি অন্ধ বুলি কোৱা হয়।

Verse 17

श्रुतिस्मृतिपुराणानि विदुषां लोचनत्रयम् । यस्त्रिभिर्नयनैः पश्येत्सोऽंशो माहेश्वरो मतः

শ্ৰুতি, স্মৃতি আৰু পুৰাণ বিদ্বানসকলৰ তিনিটা চকু। যি এই তিনিটা নয়নেৰে দেখে, সি মহেশ্বৰ (শিৱ)ৰ অংশ বুলি গণ্য হয়।

Verse 18

आत्मनो वेदविद्या च ईश्वरेण विनिर्मिता । शौनकीया च पौराणी धर्मशास्त्रात्मिका च या

ঈশ্বৰে নিৰ্মিত বেদবিদ্যা আত্মাৰ পৰম হিতৰ বিষয়। আৰু শৌনকৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পৌৰাণিক পৰম্পৰাও আছে, যাৰ স্বভাৱেই ধৰ্মশাস্ত্ৰ।

Verse 19

तिस्रो विद्या इमा मुख्याः सर्वशास्त्रविनिर्णये । पुराणं पञ्चमो वेद इति ब्रह्मानुशासनम्

সকলো শাস্ত্ৰৰ নিৰ্ণয়ত এই তিনিটা বিদ্যা মুখ্য। ‘পুৰাণ পঞ্চম বেদ’—এই ব্ৰহ্মাৰ অনুশাসন।

Verse 20

यो न वेद पुराणं हि न स वेदात्र किंचन । कतमः स हि धर्मोऽस्ति किं वा ज्ञानं तथाविधम्

যি পুৰাণ নাজানে, সি ইয়াত একো নাজানে। তেনে লোকৰ ক’ত ধৰ্ম থাকে, আৰু তেনে জ্ঞানেই বা ক’ত?

Verse 21

अन्यद्वा तत्किमत्राह पुराणे यन्न दृश्यते । वेदाः प्रतिष्ठिताः पूर्वं पुराणे नात्र संशयः

ইয়াত আৰু কি ক’ব? পুৰাণত যি নেদেখা যায়, সেয়া (সত্যতে) নেদেখা যায়। বেদসমূহো প্ৰথমে পুৰাণতেই প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 22

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । इतिहासपुराणैश्च कृतोऽयं निश्चयः पुरा

অল্পশ্ৰুত লোকক বেদে ভয় কৰে, ভাবে—“ই মানুহে মোক ভুল বুজি সীমা লঙ্ঘন কৰিব।” সেয়েহে প্ৰাচীন কালৰ পৰা ইতিহাস আৰু পুৰাণৰ দ্বাৰা এই নিশ্চিত সিদ্ধান্ত স্থাপিত—বেদক পবিত্ৰ আখ্যান-পরম্পৰাৰ সহায়তহে গ্ৰহণ কৰিব লাগে।

Verse 23

आत्मा पुराणं वेदानां पृथगंगानि तानि षट् । यच्च दृष्टं हि वेदेषु तद्दृष्टं स्मृतिभिः किल

পুৰাণ বেদসমূহৰ প্ৰাণস্বরূপ, আৰু সিহঁতৰ ছয় অঙ্গ পৃথক সহায়ক ৰূপে স্থিত। বেদত যি দেখা যায়, সেয়া স্মৃতিসমূহতো কোৱা হৈছে বুলি কোৱা হয়।

Verse 24

उभाभ्यां यत्तु दृष्टं हि तत्पुराणेषु गीयते । पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणः स्मृतम्

বেদ আৰু স্মৃতি—উভয়ত যি শিক্ষা দৃষ্ট হয়, সেই একেই পুৰাণসমূহত গীত হয়। পুৰাণক সকলো শাস্ত্ৰৰ মাজত প্ৰথম বুলি স্মৰণ কৰা হয়—ব্ৰহ্মাৰ পৰা উদ্ভূত বুলি ধৰা হয়।

Verse 25

अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः । पुराणमेकमेवासीदस्मिन् कल्पान्तरे मुने

তাৰ পাছত তেওঁৰ মুখসমূহৰ পৰা বেদসমূহ প্ৰকট হ’ল। কিন্তু হে মুনি, পূৰ্বৰ এক কল্পান্তৰত কেৱল এটা পুৰাণেই আছিল।

Verse 26

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् । स्मृत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवश्चतुर्मुखः

সেই পৰম পুণ্যময় পুৰাণ স্মৰণ কৰি—যি ত্ৰিবৰ্গ সাধনৰ উপায় আৰু শত কোটি শ্লোকলৈ বিস্তৃত—চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাই মুনিসকলৰ প্ৰতি তাক উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 27

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो मुनिः

সেই পুৰাণৰ পৰাই সকলো শাস্ত্ৰৰ প্ৰবৃত্তি আৰু বিকাশ ঘটিল। তাৰ পাছত সময়ৰ গতিত পুৰাণ সঠিকভাবে ধাৰণ-গ্ৰহণ নোহোৱা দেখি, মুনিয়ে তাক সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 28

व्यासरूपं विभुः कृत्वा संहरेत्स युगे युगे । अष्टलक्षप्रमाणे तु द्वापरे द्वापरे सदा

প্ৰভুৱে প্ৰতিটো যুগতে ব্যাস-ৰূপ ধাৰণ কৰি তাক সংকলন আৰু বিন্যাস কৰে। প্ৰতিটো দ্বাপৰ-যুগত সেয়া সদায় অষ্ট লক্ষ পৰিমাণত স্থিৰ কৰা হয়।

Verse 29

तदष्टादशधा कृत्वा भूलोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

তাক অষ্টাদশ ভাগ কৰি এই মর্ত্যলোকে প্ৰচাৰ কৰা হয়। আজিও দেৱলোকে সেয়া শত কোটি বিস্তৃত ৰূপে মহাবিশাল হৈ আছে।

Verse 30

तथात्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवेशितम् । पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणु त्वमृषिसत्तम

ইয়াত সংক্ষিপ্ত ৰূপে চাৰি লক্ষ (শ্লোক/অংশ) সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। বৰ্তমান ইয়াত অষ্টাদশ পুরাণ বৰ্ণিত হয়। এতিয়া মই সিহঁতক নাম অনুসাৰে ক’ম—হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠ, তুমি মন দি শুনা।

Verse 31

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

সৃষ্টি, প্ৰতিসৃষ্টি, বংশ, মন্বন্তৰৰ যুগসমূহ, আৰু বংশানুচৰিত—ৰাজা আৰু ঋষিবংশৰ বৃত্তান্ত—এই পাঁচ লক্ষণেই ‘পুরাণ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 32

ब्राह्मं पुराणं तत्राद्यं संहितायां विभूषितम् । श्लोकानां दशसाहस्रं नानापुण्यकथायुतम्

তাত ব্ৰাহ্ম পুরাণক প্ৰথম বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে—সংহিতা ৰূপে সুসজ্জিত। ইয়াত দশ সহস্ৰ শ্লোক আছে আৰু ই নানা পুণ্যদায়ক কাহিনীৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 33

पाद्मं च पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणि निगद्यते । तृतीयं वैष्णवंनाम त्रयोविंशतिसंख्यया

পাদ্ম পুরাণ পঞ্চপঞ্চাশত সহস্ৰ (শ্লোক) বুলি কোৱা হয়। তৃতীয়টো ‘বৈষ্ণৱ’ নামে পৰিচিত, যাৰ সংখ্যা তেইশ সহস্ৰ।

Verse 34

चतुर्थं वायुना प्रोक्तं वायवीयमिति स्मृतम् । शिवभक्तिसमायोगाच्छैवं तच्चापराख्यया

চতুৰ্থটো বায়ুৰ দ্বাৰা প্ৰোক্ত, ‘বায়ৱীয়’ বুলি স্মৃত। আৰু শিৱভক্তিৰ সংযোগৰ বাবে, ই অন্য নামে ‘শৈৱ’ পুরাণ বুলিও পৰিচিত।

Verse 35

चतुर्विंशतिसंख्यातं सहस्राणि तु शौनक । चतुर्भिः पर्वभिः प्रोक्तं भविष्यं पञ्चमं तथा

হে শৌনক! ইয়াৰ পৰিমাণ চৌব্বিশ হাজাৰ শ্লোক বুলি কোৱা হৈছে। পঞ্চম ভৱিষ্য-পুৰাণো চাৰিটা পৰ্বত উপদেশিত।

Verse 36

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्च शतानि तत् । मार्कण्डं नवसाहस्रं षष्ठं तत्परिकीर्तितम्

সেই (পুৰাণ) চৌদ্দ হাজাৰ পাঁচ শ শ্লোকযুক্ত বুলি কোৱা হয়। মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণত নৱ হাজাৰ শ্লোক; তাক ষষ্ঠ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 37

आग्नेयं सप्तमं प्रोक्तं सहस्राणि तु षोडश । अष्टमं नारदीयं तु प्रोक्तं वै पञ्चविंशतिः

আগ্নেয় পুৰাণ সপ্তম বুলি কোৱা হৈছে, তাত ষোল হাজাৰ শ্লোক আছে। নাৰদীয় পুৰাণ অষ্টম বুলি কোৱা, পঁচিশ হাজাৰ শ্লোকসহ।

Verse 38

नवमं भगवन्नाम भागद्वयविभूषितम् । तदष्टादशसाहस्रं प्रोच्यते ग्रन्थसंख्यया

নৱমখন ভাগৱত নামে পৰিচিত, দুটা ভাগে বিভূষিত। গ্ৰন্থসংখ্যা অনুসাৰে ইয়াৰ পৰিমাণ আঠাৰ হাজাৰ শ্লোক বুলি কোৱা হয়।

Verse 39

दशमं ब्रह्मवैवर्तं तावत्संख्यमिहोच्यते । लैङ्गमेकादशं ज्ञेयं तथैकादशसंख्यया

দশমখন ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত বুলি কোৱা হয়; ইয়াত তাৰ পৰিমাণো সেই একেই বুলি উল্লেখ। লিঙ্গ পুৰাণ একাদশ বুলি জানিবা, একাদশ হাজাৰ শ্লোকসংখ্যাৰে।

Verse 40

भागद्वयं विरचितं तल्लिङ्गमृषिपुंगव । चतुर्विंशतिसाहस्रं वाराहं द्वादशं विदुः

হে ঋষিপুঙ্গৱ! সেই লিঙ্গ-পুৰাণ দুটা ভাগত ৰচিত। পণ্ডিতসকলে বাৰাহ-পুৰাণক দ্বাদশ বুলি জানে; তাত চৌব্বিশ হাজাৰ শ্লোক আছে।

Verse 41

विभक्तं सप्तभिः खण्डैः स्कान्दं भाग्यवतां वर । तदेकाशीतिसाहस्रं संख्यया वै निरूपितम्

হে ভাগ্যৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! স্কান্দ-পুৰাণ সাতটা খণ্ডত বিভক্ত। ইয়াৰ পৰিমাণ নিশ্চিতভাৱে একাশি হাজাৰ শ্লোক বুলি নিৰূপিত।

Verse 42

ततस्तु वामनं नाम चतुर्दशतमं स्मृतम् । संख्यया दशसाहस्रं प्रोक्तं कुलपते पुरा

তাৰ পাছত ‘বামন’ নামৰ পুৰাণ চতুৰ্দশ বুলি স্মৃত। হে কুলপতে! প্ৰাচীনকালে ইয়াৰ সংখ্যা দহ হাজাৰ শ্লোক বুলি কোৱা হৈছিল।

Verse 43

कौर्मं पञ्चदशं प्राहुर्भागद्वयविभूषितम् । दशसप्तसहस्राणि पुरा सांख्यपते कलौ

কৌৰ্ম-পুৰাণক পঞ্চদশ বুলি কোৱা হয়, যি দুটা ভাগেৰে বিভূষিত। হে সাংখ্যপতে! পূৰ্বকালে—কলিযুগত—ইয়াৰ সংখ্যা সতৰ হাজাৰ শ্লোক বুলি কোৱা হৈছিল।

Verse 44

मात्स्यं मत्स्येन यत्प्रोक्तं मनवे षोडशं क्रमात् । तच्चतुर्दशसाहस्रं संख्यया वदतां वर

হে বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! মৎস্য অৱতাৰে মনুক যি মাত্স্য-পুৰাণ উপদেশ দিছিল, সেয়া ক্ৰমে ষোড়শ। ইয়াৰ সংখ্যা চৌদ্দ হাজাৰ শ্লোক।

Verse 45

गारुडं सप्तदशमं स्मृतं चैकोनविंशतिः । अष्टादशं तु ब्रह्माण्डं भागद्वयविभूषितम्

গাৰুড় পুৰাণ সপ্তদশ বুলি স্মৃত; আৰু ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ অষ্টাদশ, দুটা ভাগে বিভূষিত।

Verse 46

तच्च द्वादशसाहस्रं शतमष्टसमन्वितम् । तथैवोपपुराणानि यानि चोक्तानि वेधसा

সেই (ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ) দ্বাদশ সহস্ৰ আৰু একশ আঠ শ্লোকযুক্ত; তদ্ৰূপে স্ৰষ্টা ব্ৰহ্মাই যি উপপুৰাণসমূহ ক’লে।

Verse 47

इदं ब्रह्मपुराणस्य सुलभं सौरमुत्तमम् । संहिताद्वयसंयुक्तं पुण्यं शिवकथाश्रयम्

এই উত্তম সৌৰ (উপপুৰাণ) ব্ৰহ্ম পুৰাণত সুলভ; ই দুটা সংহিতাৰে সংযুক্ত, পুণ্যময়, আৰু শিৱকথাৰ আশ্ৰয়।

Verse 48

आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने

প্ৰথম সংহিতা সনৎকুমাৰে ক’লে; দ্বিতীয় সংহিতা সূৰ্যই ভাষণ কৰিলে। হে মহামুনি, ই ‘সনৎকুমাৰ’ নামেই প্ৰখ্যাত।

Verse 49

द्वितीयं नारसिंहं च पुराणे पाद्मसंज्ञिते । शौकेयं हि तृतीयं तु पुराणे वैष्णवे मतम्

পদ্ম পুৰাণত দ্বিতীয় (উপপুৰাণ) নাৰসিংহ; আৰু তৃতীয় শৌকেয়—এইদৰে বৈষ্ণৱ পুৰাণ পৰম্পৰাত মত।

Verse 50

बार्हस्पत्यं चतुर्थं च वायव्यं संमतं सदा । दौर्वाससं पञ्चमं च स्मृतं भागवते सदा

চতুৰ্থখন বাৰ্হস্পত্য, আৰু বায়ব্য সদায় প্ৰমাণৰূপে স্বীকৃত; পঞ্চমখন দৌৰ্ব্বাসস, যি ভাগৱত পৰম্পৰাতো সদায় স্মৃত।

Verse 51

भविष्ये नारदोक्तं च सूरिभिः कथितं पुरा । कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम्

ভৱিষ্য (পুৰাণ)ত কোৱা হৈছে যে ই নাৰদে উক্ত, আৰু পূৰ্বে সূৰিসকলেও বৰ্ণনা কৰিছিল; তদ্ৰূপে কাপিল, মানৱ, আৰু উশনস (শুক্ৰাচাৰ্য)ে উপদেশিত কথাও উল্লেখিত।

Verse 52

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाद्वयमेव च । माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम्

“(এইসমূহ) ব্ৰহ্মাণ্ড, বাৰুণ, আৰু দুয়োটা কালিকা; তদ্ৰূপে মাহেশ্বৰ, সাম্ব, সৌৰ, আৰু সৰ্বাৰ্থ-সঞ্চয়—এইদৰে নাম কোৱা হয়।”

Verse 53

पाराशरं भागवतं कौर्मं चाष्टादशं क्रमात् । एतान्युपपुराणानि मयोक्तानि यथाक्रमम्

“(তাৰ পাছত) পাৰাশৰ, ভাগৱত, আৰু কৌৰ্ম—এইদৰে ক্ৰমে অষ্টাদশ। এই উপপুৰাণসমূহ মই যিদৰে আছে, সেই ক্ৰমে ক’লোঁ।”

Verse 54

पुराणसंहितामेतां यः पठेद्वा शृणोति च । सोऽनन्तपुण्यभागी स्यान्मृतो ब्रह्मपुरं व्रजेत्

“যি এই পুৰাণ-সংহিতা পঢ়ে বা শুনে, সি অনন্ত পুণ্যৰ ভাগী হয়; আৰু মৃত্যুৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ লোকলৈ গমন কৰে।”