
Pravargya supplementary mantras.
Mantra 1
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नारि॑रसि
দেৱ সৱিতৃৰ প্ৰসৱত, অশ্বিনীদ্বয়ৰ বাহুসমূহেৰে, পূষণৰ হস্তসমূহেৰে মই তোমাক গ্ৰহণ কৰোঁ। তুমি শত্রু নহওঁ।
Mantra 2
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑ः । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुति॒ः स्वाहा॑
তেওঁলোকে মনক যোজে, আৰু ধী/বুদ্ধিকো যোজে—প্ৰেৰিত ঋষিসকল, মহান আৰু সৰ্বদৰ্শী ঋষিৰ। বিধি-বিদ একমাত্ৰজনাই হোতৃ-কাৰ্যসমূহ সুসংগঠিত কৰি স্থাপন কৰিছে; দেব সৱিতৃৰ মহিমাময় পৰিবেষ্টিত স্তুতি মহৎ। স্বাহা।
Mantra 3
देवी॑ द्यावापृथिवी म॒खस्य॑ वाम॒द्य शिरो॑ राध्यासं देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
হে দেবী দ্যাৱা-পৃথিৱী, আজি পৃথিৱীৰ দেবযজন-স্থানে তোমালোকৰ বাবে মখৰ শিৰ সফলভাৱে সম্পন্ন কৰোঁ। মখৰ বাবে তোমাক গ্ৰহণ কৰোঁ; মখৰ শিৰৰ বাবে তোমাক গ্ৰহণ কৰোঁ।
Mantra 4
देव्यो॑ वम्र्यो भू॒तस्य॑ प्रथम॒जा म॒खस्य॑ वो॒ऽद्य शिरो॑ राध्यासं देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
হে দেৱ্যো বম্ৰ্যঃ—পিঁপৰা-ঢিবিৰ দিৱ্য মাটিৰ ঢেলা, ভূতসত্তাৰ প্ৰথমজ, মখৰ (যজ্ঞৰ) জননী! আজি মই তোমালোকক দেবযজনস্থানে, পৃথিৱীত, মখৰ শিৰৰূপে সফলতাৰে স্থাপন কৰোঁ। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ শিৰৰ্থে তোমাক।
Mantra 5
इय॒त्यग्र॑ आसीन्म॒खस्य॑ ते॒ऽद्य शिरो॑ राध्यासं देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
আৰম্ভতে মখ ইমান পৰিমাণৰ আছিল; আজি মই তোমাৰ বাবে তাৰ শিৰ, দেবযজনস্থানে, পৃথিৱীত, সফলতাৰে স্থাপন কৰোঁ। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ শিৰৰ্থে তোমাক।
Mantra 6
इन्द्र॒स्यौज॑ स्थ म॒खस्य॑ वो॒ऽद्य शिरो॑ राध्यासं देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
তোমালোক ইন্দ্ৰৰ ওজঃ (বল-শক্তি); আজি মই তোমালোকক দেবযজনস্থানে, পৃথিৱীত, মখৰ শিৰৰূপে সফলতাৰে স্থাপন কৰোঁ। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ শিৰৰ্থে তোমাক। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ শিৰৰ্থে তোমাক। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ শিৰৰ্থে তোমাক।
Mantra 7
प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒: प्र दे॒व्ये॒तु सू॒नृता॑ । अच्छा॑ वी॒रं नर्यं॑ प॒ङ्क्तिरा॑धसं दे॒वा य॒ज्ञं न॑यन्तु नः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
ব্ৰহ্মণস্পতিয়ে অগ্ৰসর হওক; দেৱী সূনৃতাও অগ্ৰসর হওক। পঞ্চবিধ শৃঙ্খলাত সমৃদ্ধ, বীৰ-নর্য সেইজনৰ ওচৰলৈ—দেৱতাসকলে আমাৰ যজ্ঞক আগবঢ়াই নিয়ক। মখাৰ বাবে তোমাক; মখাৰ শিৰৰ বাবে তোমাক! (তিনিবাৰ)
Mantra 8
म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे
তুমি মখাৰ শিৰ। মখাৰ বাবে তোমাক; মখাৰ শিৰৰ বাবে তোমাক। (বিভিন্ন স্থাপন অনুসাৰে পুনৰুক্ত)
Mantra 9
अश्व॑स्य त्वा॒ वृष्ण॑ः श॒क्ना धू॑पयामि देव॒यज॑ने पृथि॒व्याः । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे ।
অশ্বৰূপ বৃষ্ণ অশ্বৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তোমাক, সক্ষম শক্তিৰে, পৃথিৱীৰ দেবযজন (দেৱ-যজ্ঞভূমি)ত ধূপ দিওঁ। মখাৰ্থে তোমাক; মখস্য তোমাক; শিৰসৰ্থে তোমাক।
Mantra 10
ऋ॒जवे॑ त्वा सा॒धवे॑ त्वा सुक्षि॒त्यै त्वा॑ । म॒खाय॑ त्वा म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे ।
ঋজুতাৰ্থে তোমাক; সাধুতাৰ্থে তোমাক; সু-ক্ষিতি (ভাল বসতি/সুস্থিৰ স্থিতি)ৰ্থে তোমাক। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ (অধীন/সম্বন্ধীয়) তোমাক; শিৰৰ্থে তোমাক। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ তোমাক; শিৰৰ্থে তোমাক। মখাৰ্থে তোমাক; মখৰ তোমাক; শিৰৰ্থে তোমাক।
Mantra 11
य॒माय॑ त्वा म॒खाय॑ त्वा॒ सूर्य॑स्य त्वा॒ तप॑से । दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मध्वा॑नक्तु पृथि॒व्याः स॒ᳪस्पृश॑स्पाहि । अ॒र्चिर॑सि शो॒चिर॑सि॒ तपो॑ऽसि
যমাৰ্থে তোমাক; মখাৰ্থে তোমাক; সূৰ্যৰ্থে তোমাক—তপস (উষ্ণতা/তেজ)ৰ্থে। দেৱ সৱিতা মধুৰতাৰে তোমাক অভিষিক্ত কৰক; পৃথিৱীৰ সঁস্পৰ্শ ৰক্ষা কৰা। তুমি অর্চি (শিখা) হওঁ; তুমি শোচি (দীপ্তি) হওঁ; তুমি তপঃ (তেজ/তাপ) হওঁ।
Mantra 12
अना॑धृष्टा पु॒रस्ता॑द॒ग्नेराधि॑पत्य॒ आयु॑र्मे दाः पु॒त्रव॑ती दक्षिण॒त इन्द्र॒स्याधि॑पत्ये प्र॒जां मे॑ दाः । सु॒षदा॑ प॒श्चाद्दे॒वस्य॑ सवि॒तुराधि॑पत्ये॒ चक्षु॑र्मे दा आस्रु॑तिरुत्तर॒तो धा॒तुराधि॑पत्ये रा॒यस्पोषं॑ मे दाः । विधृ॑तिरु॒परि॑ष्टा॒द्बृह॒स्पते॒राधि॑पत्ये॒ ओजो॑ मे दा विश्वा॑भ्यो मा ना॒ष्ट्राभ्य॑स्पाहि मनो॒रश्वा॑सि
সন্মুখত অনা-ধৃষ্ট (অজেয়) হৈ, অগ্নিৰ আধিপত্যত, মোক আয়ু দিয়া। দক্ষিণত পুত্ৰৱতী (সন্তানসমৃদ্ধ) হৈ, ইন্দ্ৰৰ আধিপত্যত, মোক প্ৰজা দিয়া। পশ্চাত সু-সদা (সুস্থিৰভাৱে আসীন) হৈ, দেৱ সৱিতাৰ আধিপত্যত, মোক চক্ষু (দৃষ্টি) দিয়া। উত্তৰত আস্ৰুতি (অবিচল/অস্খলিত) হৈ, ধাতৃৰ আধিপত্যত, মোক ৰায়ঃ-পোষ (ধন-সমৃদ্ধি) দিয়া। ওপৰত বিধৃতি (ধাৰণকাৰী/সমৰ্থনকাৰী) হৈ, বৃহস্পতিৰ আধিপত্যত, মোক ওজঃ (বল) দিয়া। সকলো নাশ্ট্ৰা (অপকাৰ/বিপদ)ৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা; তুমি মনোৰ অশ্ব (মনোৰশ্ব) হওঁ।
Mantra 13
स्वाहा॑ म॒रुद्भि॒ः परि॑ श्रीयस्व दि॒वः स॒ᳪस्पृश॑स्पाहि । मधु॒ मधु॒ मधु॑
স্বাহা। মৰুদ্সকলৰ সৈতে তই তেজেৰে নিজকে চাৰিওফালে আৱৰি ল; দ্যৌলোকৰ সংস্পৰ্শ ৰক্ষা কৰ। মধু, মধু, মধু।
Mantra 14
गर्भो॑ दे॒वानां॑ पि॒ता म॑ती॒नां पति॑ः प्र॒जाना॑म् । सं दे॒वो दे॒वेन॑ सवि॒त्रा ग॑त॒ सᳪसूर्ये॑ण रोचते
গৰ্ভ—দেৱসকলৰ পিতা, পবিত্ৰ চিন্তাৰ অধিপতি, প্ৰজাসকলৰ স্বামী। দেৱে দেৱ সৱিতৃৰ সৈতে সঙ্গতি কৰি গ’ল; সূৰ্যৰ সৈতে সঙ্গতি কৰি তেওঁ দীপ্ত হয়।
Mantra 15
सम॒ग्निर॒ग्निना॑ गत॒ सं दैवे॑न सवि॒त्रा सᳪ सूर्ये॑णारोचिष्ट । स्वाहा॒ सम॒ग्निस्तप॑सा गत॒ सं दैव्ये॑न सवि॒त्रा सᳪसूर्ये॑णारूरुचत
অগ্নি অগ্নিৰ সৈতে সঙ্গতি কৰি গ’ল; দিৱ্য সৱিতৃৰ সৈতে, সূৰ্যৰ সৈতে সঙ্গতি কৰি তুমি দীপ্ত হ’লা। স্বাহা! অগ্নি তপস্যাৰে গ’ল; দিৱ্য সৱিতৃৰ সৈতে, সূৰ্যৰ সৈতে সঙ্গতি কৰি তেওঁ অতিশয় উজ্জ্বলভাবে দীপ্ত হ’ল।
Mantra 16
ध॒र्ता दि॒वो वि भा॑ति॒ तप॑सस्पृथि॒व्यां ध॒र्ता दे॒वो दे॒वाना॒मम॑र्त्यस्तपो॒जाः । वाच॑म॒स्मे नि य॑च्छ देवा॒युव॑म्
দ্যৌৰ ধাৰ্তা তপস্যাৰে দীপ্তি বিস্তাৰ কৰে; পৃথিৱীতো তপস্যাৰে ধাৰ্তা—দেৱানাং দেৱ, অমৰ, তপোজা। হে দেৱ, আমাৰ ভিতৰত বাক্য স্থিৰ কৰি দিয়া, আৰু প্ৰাণ-আয়ু দিয়া।
Mantra 17
अप॑श्यं गो॒पामनि॑पद्यमान॒मा च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम् । स स॒ध्रीची॒ः स विषू॑ची॒र्वसा॑न॒ आ व॑रीवर्त्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः
মই গোপালক দেখিলোঁ—কেতিয়াও নপৰোঁৱা, নিজৰ পথসমূহেৰে আগ-পিছ কৰি চলন্ত। স মিলিত পথ আৰু বিচ্ছিন্ন পথ পিন্ধি, জগতসমূহৰ ভিতৰত সদায় ঘূৰি-ফুৰে।
Mantra 18
विश्वा॑सां भुवां पते॒ विश्व॑स्य मनसस्पते॒ विश्व॑स्य वचसस्पते॒ सर्व॑स्य वचसस्पते । दे॒व॒श्रुत्त्वं दे॑व घर्म दे॒वो दे॒वान् पा॒ह्यत्र॒ प्रावी॒रनु॑ वां दे॒ववी॑तये । मधु॒ माध्वी॑भ्यां॒ मधु॒ माधू॑चीभ्याम्
সকলো ভুৱনৰ পতি, সকলো মনৰ পতি, সকলো বাক্যৰ পতি, সমগ্ৰ বাক্যৰ পতি—হে দেৱ, হে ঘর্ম, দেৱশ্ৰুত হওঁক। দেৱ হৈ ইয়াত দেৱসকলক ৰক্ষা কৰা; তোমালোক দুজনৰ অনুসৰণে তুমি আগতেই ৰক্ষা কৰিলা—দেৱসকলৰ ভোগৰ বাবে। মধু—মাধ্বীভ্যাং; মধু—মাধূচীভ্যাং।
Mantra 19
हृ॒दे त्वा॒ मन॑से त्वा दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य त्वा । ऊ॒र्ध्वो अ॑ध्व॒रं दि॒वि दे॒वेषु॑ धेहि
হৃদয়লৈ তোমাক, মনলৈ তোমাক, স্বৰ্গলৈ তোমাক, সূৰ্যলৈ তোমাক। যজ্ঞক ঊৰ্ধ্ব কৰি স্থাপন কৰা; দিৱ্যলোকত, দেৱসকলৰ মাজত তাক প্ৰতিষ্ঠা কৰা।
Mantra 20
पि॒ता नो॑ऽसि पि॒ता नो॑ बोधि॒ नम॑स्ते अतु॒ मा मा॑ हिᳪसीः । त्वष्टृ॑मन्तस्त्वा सपेम पु॒त्रान्प॒शून्मयि॑ धेहि प्र॒जाम॒स्मासु॑ धे॒ह्यरि॑ष्टा॒ऽहᳪ स॒ह प॑त्या भूयासम्
তুমি আমাৰ পিতা; পিতা ৰূপে আমাক সাৱধান কৰি চোৱা। তোমালৈ নমস্কাৰ; মোক কেতিয়াও আঘাত নকৰিবা। ত্বষ্টৃ-সম্বলিত হৈ, সেৱাৰ দ্বাৰা আমি তোমাক লাভ কৰোঁ; মোৰ ভিতৰত পুত্ৰ আৰু পশু স্থাপন কৰা; আমাৰ মাজত প্ৰজা স্থাপন কৰা। অক্ষত হৈ, স্বামীৰ সৈতে একেলগে মই স্থিত হ’ম।
Mantra 21
अह॑: के॒तुना॑ जुषताᳪ सु॒ज्योति॒र्ज्योति॑षा॒ स्वाहा॑ । रात्रि॑: के॒तुना॑ जुषताᳪ सु॒ज्योति॒र्ज्योति॑षा॒ स्वाहा॑
দিনে নিজৰ কেতুনাৰে হোম গ্ৰহণ কৰক—শুভ জ্যোতি জ্যোতিৰে—স্বাহা। ৰাত্ৰিয়ে নিজৰ কেতুনাৰে হোম গ্ৰহণ কৰক—শুভ জ্যোতি জ্যোতিৰে—স্বাহা।
It ritualizes the sacrifice as a living person (Makha/Yajña) and installs a stable “head” as the rite’s embodied center, so the Śrāddha-linked offering proceeds with firm foundation, vigour, and right order.
Through a comprehensive all-directions formula that stations the sacrificer and rite securely in every quarter and above, plus sealing invocations (e.g., Maruts) and witness-orientation toward Sūrya and heaven.
They integrate the rite with the full cycle of time, asking each (Day and Night) to accept the offering by its own ketu (mark), thereby harmonizing memorial intent with cosmic rhythm and continuity.