
এই অধ্যায়ত সনৎকুমাৰ শিৱৰ পৰমত্ব আৰু ভক্তৱাত্সল্য প্ৰকাশ কৰা আন এটা প্ৰসঙ্গ বৰ্ণনা কৰে। অসুৰ বাণ তাণ্ডৱ নৃত্য কৰি পাৰ্বতীপ্ৰিয় শংকৰক প্ৰসন্ন কৰে। দেৱ সন্তুষ্ট বুলি জানি সি নম্ৰ হৈ কৃতাঞ্জলি কৰি দেৱদেৱ মহাদেৱ, সকলো দেৱৰ শিৰোমণি বুলি স্তৱ কৰে। সি কয়—বৰদানে পোৱা সহস্ৰ বাহু যোগ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী নাথাকিলে বোজা হৈ পৰিছে; যম, অগ্নি, বৰুণ, কুবেৰ, ইন্দ্ৰ আদি জয় কৰাৰ গৰ্ব দেখুৱাই সি ‘যুদ্ধৰ আগমন’ প্ৰাৰ্থনা কৰে—য’ত শত্রুৰ অস্ত্ৰে তাৰ বাহু ভাঙি আঘাতপ্ৰাপ্ত হ’ব। এইদৰে ভক্তি আৰু শিৱকৃপাৰ সৈতে অসুৰীয় অহংকাৰ আৰু হিংসালালসা একেলগে থাকি নৈতিক সংকট উত্থাপন কৰে আৰু শিৱে শোধনৰ বাবে সংঘৰ্ষ সাজি দিয়া পটভূমি গঢ়ে।
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शृणुष्वान्यच्चरित्रं च शिवस्य परमात्मनः । भक्तवात्सल्यसंगर्भि परमानन्ददायकम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—“এতিয়া পৰমাত্মা শিৱৰ আন এটা পবিত্ৰ চৰিত্ৰ শুনা; ই ভক্তৱাত্সল্যৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু পৰমানন্দদায়ক।”
Verse 2
पुरा बाणासुरो नाम दैवदोषाच्च गर्वितः । कृत्वा तांडवनृत्यं च तोषयामास शंकरम्
পুৰাকালে বাণাসুৰ নামৰ এজন অসুৰ আছিল; দৈৱদোষত সি গৰ্বিত হৈ উঠিছিল। তথাপি তাণ্ডৱ নৃত্য কৰি সি শংকৰক সন্তুষ্ট কৰিলে।
Verse 3
ज्ञात्वा संतुष्टमनसं पार्वतीवल्लभं शिवम् । उवाच चासुरो बाणो नतस्कन्धः कृतांजलिः
পাৰ্বতীৱল্লভ শিৱ অন্তৰে সন্তুষ্ট বুলি জানি, অসুৰ বাণে কান্ধ নত কৰি, কৰযোৰে বিনয়ে ক’লে।
Verse 4
बाण उवाच । देवदेव महादेव सर्वदेवशिरोमणे । त्वत्प्रसादाद्बली चाहं शृणु मे परमं वचः
বাণে ক’লে: হে দেৱদেৱ, হে মহাদেৱ, সৰ্ব দেৱতাৰ শিৰোমণি! আপোনাৰ প্ৰসাদে মইও বলৱান; মোৰ পৰম বাক্য শুনক।
Verse 5
दोस्सहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवेत् । त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वदृते समम्
আপুনি দিয়া সহস্ৰ বাহুৰ দান মোৰ বাবে যেন গধুৰ বোজা হৈ পৰিল। ত্ৰিলোকত আপোনাৰ সমান প্ৰতিযোদ্ধা মই নাপাওঁ; আপোনাক বাদ দি কোনো তুল্য নাই।
Verse 6
हे देव किमनेनापि सहस्रेण करोम्यहम् । बाहूनां गिरितुल्यानां विना युद्धं वृषध्वज
হে দেৱ! এই সহস্ৰ (সহায়)ৰ মোৰ কি প্ৰয়োজন? হে বৃষধ্বজ! পৰ্বতসম মোৰ বাহুবলে মই যুদ্ধ নকৰাকৈয়ে কাৰ্য সিদ্ধ কৰিম।
Verse 7
कडूंत्या निभृतैदोंर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । पुराण्याचूर्णयन्नद्रीन्भीतास्तेपि प्रदुद्रुवुः
যুদ্ধলৈ উৎসুক হৈ সি সংযত কিন্তু প্ৰবল বাহুৰে দিশাৰ দিগ্গজ হাতীবোৰ ধৰি পেলালে। প্ৰাচীন পৰ্বতসমূহো চূৰ্ণ কৰি আগবাঢ়োতে, ভীত শত্রুবোৰো পলাই গ’ল।
Verse 8
मया यमः कृतो योद्धा वह्निश्च कृतको महान् । वरुणश्चापि गोपालो गवां पालयिता तथा
মোৰ দ্বাৰাই যমক যোদ্ধা কৰা হ’ল, আৰু অগ্নিকো মহান্ নিযুক্ত শক্তিৰূপে মহত্ত্ব দিয়া হ’ল। বৰুণো গোপাল হ’ল—গাইবোৰৰ পালক আৰু ৰক্ষক।
Verse 9
गजाध्यक्षः कुबेरस्तु सैरन्ध्री चापि निरृतिः । जितश्चाखंडलो लोके करदायी सदा कृतः
গুহ্যকসকলৰ অধিপতি কুবেৰো বশীভূত হ’ল; সাইৰন্ধ্ৰীসহ নিৰৃতিো জয় কৰা হ’ল। লোকত অখণ্ডল (ইন্দ্ৰ)ো পৰাজিত হৈ সদায় কৰদাতা কৰা হ’ল।
Verse 10
युद्धस्यागमनं ब्रूहि यत्रैते बाहवो मम । शत्रुहस्तप्रयुक्तश्च शस्त्रास्त्रैर्जर्जरीकृताः
মোক কোৱা, এই যুদ্ধ কেনেকৈ আহিল—শত্ৰুৰ হাতৰ পৰা নিক্ষিপ্ত শস্ত্ৰাস্ত্ৰে মোৰ এই বাহুদ্বয় কেনেকৈ চূর্ণ-বিচূর্ণ হৈ পৰিল?
Verse 11
पतंतु शत्रुहस्ताद्वा पातयन्तु सहस्रधा । एतन्मनोरथं मे हि पूर्णं कुरु महेश्वर
মই শত্ৰুৰ হাতত পৰোঁ বা তেওঁলোকে মোক সহস্ৰ খণ্ড কৰি পেলাওক—হে মহেশ্বৰ, মোৰ এই মনোৰথ সম্পূৰ্ণ কৰি দিয়া।
Verse 12
सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रस्त्वट्टहासं महाद्भुतम् । कृत्वाऽब्रवीन्महामन्युर्भक्तबाधाऽपहारकः
সনৎকুমাৰে ক’লে—সেয়া শুনি ৰুদ্ৰ ক্ৰুদ্ধ হ’ল। তেওঁ এক অতি অদ্ভুত গম্ভীৰ অট্টহাস কৰি তাৰ পাছত ক’লে—যাঁৰ মহাক্ৰোধে ভক্তৰ ওপৰত পৰা বাধা-দুখ দূৰ কৰে।
Verse 13
रुद्र उवाच । धिग्धिक्त्वां सर्वतो गर्विन्सर्वदैत्यकुलाधम । बलिपुत्रस्य भक्तस्य नोचितं वच ईदृशम्
ৰুদ্ৰে ক’লে—ধিক্ ধিক্ তোক, চাৰিওফালে গৰ্বে ফুলি উঠা, দৈত্যকুলৰ অধম! বলিৰ পুত্ৰ আৰু ভক্ত হৈও এনেকুৱা কথা তোৰ বাবে অনুচিত।
Verse 14
दर्पस्यास्य प्रशमनं लप्स्यसे चाशु दारुणम् । महायुद्धमकस्माद्वै बलिना मत्समेन हि
“ইয়াৰ দৰ্প তুমি সোনকালেই ভয়ংকৰভাৱে শমিত হোৱা দেখিবা; কিয়নো হঠাৎ মোৰ সমবল এক বীৰৰ সৈতে মহাযুদ্ধ উঠিব।”
Verse 15
तत्र ते गिरिसंकाशा बाहवोऽनलकाष्ठवत् । छिन्ना भूमौ पतिष्यंति शस्त्रास्त्रैः कदलीकृताः
তাত তেওঁৰ পৰ্বতসম বিশাল, অগ্নিকাঠৰ দৰে কঠোৰ বাহুবোৰ শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰে ছিন্ন হ’ল; কলগছৰ কাণ্ডৰ দৰে কাটি ভূমিত পৰি গ’ল।
Verse 16
यदेष मानुषशिरो मयूरसहितो ध्वजः । विद्यते तव दुष्टात्मंस्तस्य स्यात्पतनं यदा
হে দুষ্টাত্মা! মানৱশিৰধাৰী আৰু ময়ূৰপিচ্ছ-অলংকৃত তোমাৰ এই ধ্বজ যেতিয়ালৈকে থিয় আছে, তেতিয়ালৈকে তোমাৰ পতন ৰোধিত; কিন্তু যেদিন সেই ধ্বজ পৰিব, সেদিনেই তোমাৰ পতন নিশ্চিত হ’ব।
Verse 17
स्थापितस्यायुधागारे विना वातकृतं भयम् । तदा युद्धं महाघोरं संप्राप्तमिति चेतसि
অস্ত্ৰবোৰ অস্ত্ৰাগাৰত থোৱা থাকিলেও, বিনা কাৰণে যেন বতাহে উচটাই দিয়া ভয় জাগিল; আৰু মনত অনুভৱ হ’ল—“এতিয়া মহাঘোৰ যুদ্ধ আহি পৰিল।”
Verse 18
निधाय घोरं संग्रामं गच्छेथाः सर्वसैन्यवान् । सांप्रतं गच्छ तद्वेश्म यतस्तद्विद्यते शिवः
“সকলো সেনাসহ এই ঘোৰ সংগ্ৰাম আৰম্ভ কৰি, এতিয়া তৎক্ষণাৎ সেই গৃহলৈ যোৱা; কিয়নো তাতেই শিৱ বিদ্যমান।”
Verse 19
तथा तान्स्वमहोत्पातांस्तत्र द्रष्टासि दुर्मते । इत्युक्त्वा विररामाथ गर्वहृद्भक्तवत्सलः
“আৰু তাত, হে দুৰ্মতে, তোৰেই কৰ্মে জন্মোৱা সেই মহা উৎপাতবোৰো তই দেখিবি।” এইদৰে কৈ, হৃদয়ৰ গৰ্ব ভাঙোতা ভক্তৱৎসল তেতিয়া নীৰৱ হ’ল।
Verse 20
सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा रुद्रमभ्यर्च्य दिव्यैरजंलिकुड्मलैः । प्रणम्य च महादेवं बाणश्च स्वगृहं गतः
সনৎকুমাৰে ক’লে—সেয়া শুনি বাণে দিব্য অজংলি গছৰ কুঁহিপাতেৰে ৰুদ্ৰৰ অর্চনা কৰিলে; আৰু মহাদেৱক প্ৰণাম কৰি বাণ নিজৰ ঘৰলৈ গ’ল।
Verse 21
कुंभाण्डाय यथावृत्तं पृष्टः प्रोवाच हर्षितः । पर्यैक्षिष्टासुरो बाणस्तं योगं ह्युत्सुकस्सदा
কুম্ভাণ্ডে সোধাত সি আনন্দেৰে যি দৰে ঘটিছিল সেইদৰে সকলো কথা ক’লে। ইফালে অসুৰ বাণ সেই যোগসাধনাক সদায় লক্ষ্য কৰি থাকিল, তাক আয়ত্ত কৰিবলৈ সদা উৎসুক।
Verse 22
अथ दैवात्कदाचित्स स्वयं भग्नं ध्वजं च तम् । दृष्ट्वा तत्रासुरो बाणो हृष्टो युद्धाय निर्ययौ
তাৰ পাছত দৈৱযোগে কেতিয়াবা সেই ধ্বজ নিজে নিজেই ভাঙি থকা দেখা গ’ল। তাত দেখি অসুৰ বাণ হর্ষিত হৈ যুদ্ধলৈ ওলাই গ’ল।
Verse 23
स स्वसैन्यं समाहूय संयुक्तः साष्टभिर्गणैः । इष्टिं सांग्रामिकां कृत्वा दृष्ट्वा सांग्रामिकं मधु
সি নিজৰ সৈন্যদলক মাতি আনিলে আৰু আঠ গণৰ সৈতে একেলগে সজ্জিত হ’ল। তাৰ পাছত সাঙ্গ্ৰামিক ইষ্টি (যুদ্ধ-যজ্ঞ) সম্পন্ন কৰি, অভিযান জাগ্ৰত কৰা ‘সাঙ্গ্ৰামিক মধু’ দৰ্শন কৰিলে।
Verse 24
ककुभां मंगलं सर्वं संप्रेक्ष्य प्रस्थितोऽभवत् । महोत्साहो महावीरो बलिपुत्रो महारथः
সকলো দিশাত সৰ্বত্ৰ মঙ্গললক্ষণ চাই, মহোৎসাহী মহাবীৰ মহাৰথী বলিপুত্ৰ প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 25
इति हृत्कमले कृत्वा कः कस्मादागमिष्यति । योद्धा रणप्रियो यस्तु नानाशस्त्रास्त्रपारगः
এইদৰে হৃদয়-পদুমত তাক স্থাপন কৰিলে, কোনে ক’ৰ পৰা আহি তাৰ বিৰুদ্ধে থিয় হ’ব পাৰে? ৰণপ্ৰিয় আৰু নানাবিধ শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী যোদ্ধা তেতিয়া অজেয় হয়।
Verse 26
यस्तु बाहुसहस्रं मे छिनत्त्वनलकाष्ठवत् । तथा शस्त्रैर्महातीक्ष्णैश्च्छिनद्मि शतशस्त्विह
ইয়াত যি কোনোবাই মোৰ সহস্ৰ বাহু বনৰ শুকান কাঠৰ দৰে কাটি পেলায়, তাকো মই তেনেদৰে অতি তীক্ষ্ণ শস্ত্ৰে পুনঃ পুনঃ, শতশঃ কাটি পেলাম।
Verse 27
एतस्मिन्नंतरे कालः संप्राप्तश्शंकरेण हि । यत्र सा बाणदुहिता सुजाता कृतमंगला
ইয়াৰ মাজতে শংকৰৰ বিধানমতে নিৰ্ধাৰিত ক্ষণ উপস্থিত হ’ল; য’ত বাণৰ কন্যা সুজাতাই মঙ্গলকর্ম সম্পন্ন কৰি, পবিত্ৰ বিধিৰ বাবে সম্পূৰ্ণ সাজু হৈ থিয় আছিল।
Verse 28
माधवं माधवे मासि पूजयित्वा महानिशि । सुप्ता चांतः पुरे गुप्ते स्त्रीभावमुपलंभिता
মাধৱ মাহত (বৈশাখত) মাধৱ (বিষ্ণু)ক পূজা কৰি, সেই মহানিশাত তাই নগৰৰ গোপন অন্তঃপুৰত শুই পৰিল; আৰু জাগি/দেখা পোৱাত তাই স্ত্ৰীভাব প্ৰাপ্ত হোৱা বুলি ধৰা পৰিল।
Verse 29
गौर्या संप्रेषितेनापि व्याकृष्टा दिव्यमायया । कृष्णात्मजात्मजेनाथ रुदंती सा ह्यनाथवत्
গৌৰীয়ে পঠাইছিল যদিও তাই দিব্য মায়াৰ টানত আঁকৰি লোৱা হ’ল; তাৰপিছত কৃষ্ণৰ পুত্ৰৰ পুত্ৰই ধৰি পেলোৱাত তাই অনাথৰ দৰে কান্দিবলৈ ধৰিলে।
Verse 30
स चापि तां बलाद्भुक्त्वा पार्वत्याः सखिभिः पुनः । नीतस्तु दिव्ययोगेन द्वारकां निमिषांतरात्
সিয়ে তাক বলপূৰ্বক অপমান কৰিলে; তাৰ পাছত পাৰ্বতীৰ সখীসকলে তাক পুনৰ ধৰি, দিব্য যোগবলৰে এক নিমিষতে দ্বাৰকাত লৈ গ’ল।
Verse 31
मृदिता सा तदोत्थाय रुदंती विविधा गिरः । सखीभ्यः कथयित्वा तु देहत्यागे कृतक्षणा
সী শোকে ভাঙি উঠিল, কান্দি কান্দি নানা বিলাপবাণী ক’লে। সখীসকলক কৈ সি তৎক্ষণাৎ দেহত্যাগৰ সংকল্প ল’লে।
Verse 32
सख्या कृतात्मनो दोषं सा व्यास स्मारिता पुनः । सर्वं तत्पूर्ववृत्तांतं ततो दृष्ट्वा च सा भवत्
তেতিয়া, হে ব্যাস, সখীয়ে তাক নিজৰ সংকল্পে কৰা দোষৰ কথা পুনৰ সোঁৱৰাই দিলে। তাৰ পাছত আগৰ সকলো ঘটনা বুজি সি সম্পূৰ্ণ বোধ লাভ কৰিলে।
Verse 33
अब्रवीच्चित्रलेखां च ततो मधुरया गिरा । ऊषा बाणस्य तनया कुंभांडतनयां मुने
তাৰ পাছত, হে মুনি, বাণৰ কন্যা ঊষাই মধুৰ বাণীৰে চিত্ৰলেখাক ক’লে; চিত্ৰলেখা কুম্ভাণ্ডৰ কন্যা।
Verse 34
ऊषोवाच । सखि यद्येष मे भर्ता पार्वत्या विहितः पुरा । केनोपायेन ते गुप्तः प्राप्यते विधिवन्मया
ঊষা ক’লে—“সখী! যদি এয়াই মোৰ স্বামী হয়, যাক পাৰ্বতী দেৱীয়ে পূৰ্বে মোৰ বাবে বিধান কৰি থৈছে, তেন্তে তুমি গোপনে ৰাখি থোৱা তাক মই কোন উপায়ে বিধিমতে লাভ কৰিম?”
Verse 35
कस्मिन्कुले स वा जातो मम येन हृतं मनः । इत्युषावचनं श्रुत्वा सखी प्रोवाच तां तदा
“যিয়ে মোৰ মন হৰণ কৰিলে, সি কোন বংশত জন্মিছে?” বুলি উষাই ক’লে। তাইৰ বাক্য শুনি সখীয়ে তেতিয়াই উত্তৰ দিলে।
Verse 36
चित्रलेखोवाच । त्वया स्वप्ने च यो दृष्टः पुरुषो देवि तं कथम् । अहं संमानयिष्यामि न विज्ञातस्तु यो मम
চিত্ৰলেখাই ক’লে—“দেৱি, তুমি সপোনত যাক দেখিছা, সেই পুৰুষক মই কেনেকৈ সন্মান কৰিম? সি তো মোৰ অচিন।”
Verse 37
दैत्यकन्या तदुक्ते तु रागांधा मरणोत्सुका । रक्षिता च तया सख्या प्रथमे दिवसे ततः
সেই কথা কোৱা হতেই দৈত্যকন্যা ৰাগে অন্ধ হৈ মৃত্যুলৈও উদ্গ্ৰীৱ হ’ল। তেতিয়া সেই প্ৰথম দিনতেই সখীয়ে তাইক ৰক্ষা কৰিলে।
Verse 38
पुनः प्रोवाच सोषा वै चित्रलेखा महामतिः । कुंभांडस्य सुता बाणतनयां मुनिसत्तम
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তাৰ পাছত কুম্ভাণ্ডৰ কন্যা মহামতি চিত্ৰলেখাই বাণৰ কন্যা উষাক পুনৰ ক’লে।
Verse 39
चित्रलेखोवाच । व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाष्यते । समानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश
চিত্ৰলেখাই ক’লে—“যদি ত্ৰিলোকত ক’ব পৰা যায়, তেন্তে মই তোমাৰ দুখ দূৰ কৰিম। যি নৰে তোমাৰ মন হৰণ কৰিছে, তাক মই আনি দিম—মোক কোৱা, সি কোন?”
Verse 40
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा वस्त्रपुटके देवान्दैत्यांश्च दानवान् । गन्धर्वसिद्धनागांश्च यक्षादींश्च तथालिखत्
সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে কৈ তেওঁ বস্ত্ৰ-পুটকত দেৱ, দৈত্য আৰু দানৱৰ নাম লিখিলে; তদ্ৰূপ গন্ধৰ্ব, সিদ্ধ, নাগ আৰু যক্ষ আদি সকলোকো লিপিবদ্ধ কৰিলে।
Verse 41
तथा नरांस्तेषु वृष्णीञ्शूरमानकदुंदुभिम् । व्यलिखद्रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं नरसत्तमम्
তদ্ৰূপ সেই মানুহসকলৰ মাজত তেওঁ বৃষ্ণিবংশীয়—শূৰ, আনকদুন্দুভি—আৰু ৰাম-কৃষ্ণকো লিখিলে; লগতে নৰশ্ৰেষ্ঠ প্ৰদ্যুম্নকো অঙ্কিত কৰিলে।
Verse 42
अनिरुद्धं विलिखितं प्राद्युम्निं वीक्ष्य लज्जिता । आसीदवाङ्मुखी चोषा हृदये हर्षपूरिता
প্ৰদ্যুম্নে অঙ্কিত অনিৰুদ্ধৰ ছবি দেখি ঊষা লজ্জিত হ’ল। সি মুখ নোৱাই, বাক্যহীন হৈ ৰ’ল; আৰু হৃদয়ত হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।
Verse 43
ऊषा प्रोवाच चौरोऽसौ मया प्राप्तस्तु यो निशि । पुरुषः सखि येनाशु चेतोरत्नं हृतं मम
ঊষাই ক’লে—সখী! ৰাতি মোৰ ওচৰলৈ অহা সেই পুৰুষ সঁচাকৈ চোৰ; কিয়নো সি অতি শীঘ্ৰে মোৰ হৃদয়-ৰত্ন হৰণ কৰিলে।
Verse 44
यस्य संस्पर्शनादेव मोहिताहं तथाभवम् । तमहं ज्ञातुमिच्छामि वद सर्वं च भामिनि
যাৰ কেৱল স্পৰ্শতেই মই এনেদৰে মোহিত হৈ পৰিলোঁ, তেওঁক মই জানিব বিচাৰোঁ। হে ভামিনী (দীপ্তিমতী), সকলো কথা কোৱা।
Verse 45
कस्यायमन्वये जातो नाम किं चास्य विद्यते । इत्युक्ता साब्रवीन्नाम योगिनी तस्य चान्वयम्
যেতিয়া সুধিলে—“ই ক’ৰ বংশত জন্মিছে, আৰু ইয়াৰ নাম কি?” তেতিয়া যোগিনীয়ে তাৰ নাম আৰু কুল-পৰিচয় প্ৰকাশ কৰিলে।
Verse 46
सर्वमाकर्ण्य सा तस्य कुलादि मुनिसत्तम । उत्सुका बाणतनया बभाषे सा तु कामिनी
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তাৰ কুল-আদি সকলো শুনি বাণৰ কন্যা—উৎসুক আৰু প্ৰেমাকুল—তেতিয়া কথা ক’লে।
Verse 47
ऊषोवाच । उपायं रचय प्रीत्या तत्प्राप्त्यै सखि तत्क्षणात् । येनोपायेन तं कांतं लभेयं प्राणवल्लभम्
ঊষাই ক’লে—সখী, স্নেহেৰে তৎক্ষণাৎ এটা উপায় সাজা; যাৰ দ্বাৰা মই মোৰ প্ৰাণপ্ৰিয় সেই কান্তক লাভ কৰিব পাৰোঁ।
Verse 48
यं विनाहं क्षणं नैकं सखि जीवितुमुत्सहे । तमानयेह सद्यत्नात्सुखिनीं कुरु मां सखि
সখী, তাৰ অবিহনে মই এক ক্ষণো জীয়াই থাকিবলৈ সাহস নাপাওঁ। সকলো যতেৰে তাক তৎক্ষণাৎ ইয়ালৈ আন আৰু মোক সুখিনী কৰ, সখী।
Verse 49
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्ता सा तथा बाणात्मजया मंत्रिकन्यका । विस्मिताभून्मुनिश्रेष्ठ सुविचारपराऽभवत्
সনৎকুমাৰে ক’লে—বাণৰ কন্যাই এনেদৰে কোৱাত সেই মন্ত্ৰীৰ কন্যা বিস্মিত হ’ল, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, আৰু তাই গভীৰ বিবেচনাত মন দিল।
Verse 50
ततस्सखीं समाभाष्य चित्रलेखा मनोजवा । बुद्ध्वा तं कृष्णपौत्रं सा द्वारकां गंतुमुद्यता
তাৰপিছত সখীৰ সৈতে কথা পাতি, মনোজৱা চিত্ৰলেখাই—সেয়া কৃষ্ণৰ পৌত্ৰ বুলি বুজি—দ্বাৰকালৈ যাবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 51
ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां तृतीये तु गतेऽहनि । आप्रभातान्मुहूर्ते तु संप्राप्ता द्वारकां पुरीम्
জ্যেষ্ঠ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, তৃতীয় দিন পাৰ হোৱাৰ পাছত, প্ৰভাতৰ আগৰ এক মুহূর্তত তাই দ্বাৰকা নগৰীত উপস্থিত হ’ল।
Verse 52
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहि तायां पंचमे युद्धखण्डे ऊषाचरित्रवर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত ‘ঊষাচৰিত্ৰবৰ্ণন’ নামৰ বায়ান্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 53
क्रीडन्नारीजनैस्सार्द्धं प्रपिबन्माधवी मधु । सर्वांगसुन्दरः श्यामः सुस्मितो नवयौवनः
নাৰীজনৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি সি মাধৱী-মধু পান কৰিছিল। শ্যামবৰ্ণ, সৰ্বাঙ্গসুন্দৰ, মৃদু হাস্যযুক্ত, নবযৌৱনৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল আছিল।
Verse 54
ततः खट्वां समारूढमंधकारपटेन सा । आच्छादयित्वा योगेन तामसेन च माधवम्
তাৰ পিছত তাই খট্বাত আৰূঢ় হৈ তামস যোগবলৰে মাধৱ (বিষ্ণু)ক অন্ধকাৰৰ পৰ্দাৰে আচ্ছাদিত কৰি তেওঁৰ বোধ ঢাকি দিলে।
Verse 55
ततस्सा मूर्ध्नि तां खट्वां गृहीत्वा निमिषांतरात् । संप्राप्ता शोणितपुरं यत्र सा बाणनंदिनी
তাৰ পিছত তাই সেই খট্বাখন মূৰত তুলি, নিমিষমাত্ৰতে শোণিতপুৰলৈ উপস্থিত হ’ল—য’ত বাণৰ প্ৰিয় কন্যা বাস কৰিছিল।
Verse 56
कामार्ता विविधान्भावाञ्चकारोन्मत्तमानसा । आनीतमथ तं दृष्ट्वा तदा भीता च साभवत्
কামাৰ্ত হৈ তাইৰ মন উন্মত্ত হৈ নানা ভাৱ প্ৰকাশ কৰিলে; কিন্তু তেওঁক আগত অনা হ’ল আৰু তাই তেওঁক দেখি তেতিয়া ভীত হ’ল।
Verse 57
अंतःपुरे सुगुप्ते च नवे तस्मिन्समागमे । यावत्क्रीडितुमारब्धं तावज्ज्ञातं च तत्क्षणात्
অন্তঃপুৰৰ সেই নতুন আৰু সুগোপন সমাগমত, ক্ৰীড়া আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে সেই ক্ষণতেই কথাটো জানি পৰিল।
Verse 58
अंतःपुरद्वारगतैर्वेत्रजर्जरपाणिभिः । इंगितैरनुमानैश्च कन्यादौःशील्यमाचरन्
অন্তঃপুৰৰ দুৱাৰত থিয় হৈ, হাতত বেত্ৰদণ্ড ধৰা পৰিচাৰকসকলে ইঙ্গিত আৰু সূক্ষ্ম অনুমানৰে কন্যাৰ শীল-আচৰণ পৰীক্ষা কৰিবলৈ তদনুযায়ী আচৰণ কৰিলে।
Verse 59
स चापि दृष्टस्तैस्तत्र नरो दिव्यवपुर्धरः । तरुणो दर्शनीयस्तु साहसी समरप्रियः
তাত তেওঁলোকে দিৱ্য তেজময় দেহধাৰী এজন পুৰুষকো দেখিলে—যুৱক, দৰ্শনীয়, সাহসী আৰু সমৰপ্ৰিয়।
Verse 60
तं दृष्ट्वा सर्वमाचख्युर्बाणाय बलिसूनवे । पुरुषास्ते महावीराः कन्यान्तःपुररक्षकाः
তেওঁক দেখি সেই মহাবীৰ পুৰুষসকল—কন্যাসকলৰ অন্তঃপুৰৰ ৰক্ষক—বলিপুত্ৰ বাণক সকলো কথা জনালে।
Verse 61
द्वारपाला ऊचुः । देव कश्चिन्न जानीते गुप्तश्चांतःपुरे बलात् । स कस्तु तव कन्यां वै स्वयंग्राहादधर्षयत्
দ্বাৰপালসকলে ক’লে—“হে দেব! সি কোন, কোনেও নাজানে; সি বলপূৰ্বক অন্তঃপুৰত গোপনে সোমাই আছে। তেন্তে সি কোন, যিয়ে নিজ হাতে তোমাৰ কন্যাক ধৰি মৰ্যাদা ভংগ কৰিলে?”
Verse 62
दानवेन्द्र महाबाहो पश्यपश्यैनमत्र च । यद्युक्तं स्यात्तत्कुरुष्व न दुष्टा वयमित्युत
“হে দানবেন্দ্ৰ, মহাবাহো! ইয়াত তাক চাওক, চাওক। যি যুক্ত আৰু উচিত সেয়া কৰক; আমি দুষ্ট নহয়”—বুলি তেওঁলোকে ক’লে।
Verse 63
सनत्कुमार उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । विस्मितोभून्मुनिश्रेष्ठ कन्यायाः श्रुतदूषणः
সনৎকুমাৰে ক’লে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! তেওঁলোকৰ কথা শুনি মহাবলী দানৱেন্দ্ৰ বিস্মিত হ’ল; কিয়নো সেই কন্যাৰ বিষয়ে নিন্দাসূচক কথা সি শুনিছিল।
Bāṇāsura pleases Śiva through a tāṇḍava dance and, after offering reverential praise, petitions Śiva for the advent of a war with worthy opponents.
It exposes the ambiguity of empowered devotion: divine gifts (e.g., a thousand arms) can inflate ego and generate violent craving, prompting Śiva’s role as regulator of śakti and restorer of dharmic equilibrium.
Śiva is emphasized as paramātman, Devadeva/Mahādeva, Pārvatīvallabha (beloved of Pārvatī), and Vṛṣadhvaja—simultaneously accessible through bhakti and supreme over all cosmic authorities.