अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । गतस्ततो मत्तगजेन्द्रगामी पीत्वा सुरां घूर्णितलोचनश्च । महानुभावो बहुसैन्ययुक्तः प्रचंडवीरो वरवीरयायी

সনৎকুমাৰে ক’লে—তাৰ পিছত সি মত্ত গজেন্দ্ৰৰ গতি লৈ আগবাঢ়িল। সুৰা পান কৰি তাৰ চকু ঘূৰি আছিল। মহাপৰাক্ৰমী, বহু সৈন্যসহ, সি প্ৰচণ্ড বীৰ—শ্ৰেষ্ঠ বীৰসকলৰ সৈতে যুদ্ধ বিচাৰি কুচ কৰিলে।

Verse 2

ददर्श दैत्यः स्मरबाणविद्धो गुहां ततो वीरकरुद्धमार्गाम् । स्निग्धं यथा वीक्ष्य पतंगसंज्ञः दशाप्रदीपं च कृमिर्ह्युपेत्य

তেতিয়া কামবাণে বিদ্ধ সেই দৈত্যে এজন বীৰে পথ ৰুদ্ধ কৰি থোৱা এটা গুহা দেখিলে। মোহত আকৃষ্ট হৈ সি তাতেই তেনেকৈ ধাৱিত হ’ল, যেন দীপৰ জ্যোতি দেখি পতঙ্গ দৌৰে—যেন উজ্জ্বল পোহৰৰ ওচৰলৈ কৃমি গৈ বিনাশ পায়।

Verse 3

तथा प्रदर्श्याशु पुनः पुनश्च संपीड्यमानोपि स वीरकेण । बभूव कामाग्निसुदग्धदेहोंऽधको महादैत्यपतिः स मूढः

এইদৰে সেই বীৰে পুনঃ পুনঃ ধৰি চেপি ধৰিলেও, মূঢ় মহাদৈত্যপতি অন্ধক শীঘ্ৰেই কামাগ্নিত দগ্ধ দেহৰ দৰে হৈ পৰিল।

Verse 4

पाषाणवृक्षाशनितोयवह्निभुजंगशस्त्रास्त्रविभीषिकाभिः । संपीडितोऽसौ न पुनः प्रपीड्यः पृष्टश्च कस्त्वं समुपागतोसि

পাথৰ, গছ, বজ্ৰ, জলপ্ৰবাহ, অগ্নি, সাপ, শস্ত্ৰ আৰু অস্ত্ৰৰ বিভীষিকাৰে সি তীব্ৰভাৱে চেপা পৰিল; তথাপি তাক পুনৰ চূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। তেতিয়া সি সুধিলে—“তুমি কোন? ইয়ালৈ কেনেকৈ আহিলা?”

Verse 5

निशम्य तद्गां स्वमतं स तस्मै चकार युद्धं स तु वीरकेण । मुहूर्तमाश्चर्यवदप्रमेयं संख्ये जितो वीरतरेण दैत्यः

সেই কথা আৰু নিজৰ সংকল্প শুনি সি সেই প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সৈতে যুদ্ধত নামিল; আৰু বীৰকেও বীৰত্বে সমৰ কৰিলে। কিছু সময় সেই যুদ্ধ আশ্চৰ্য আৰু অপৰিমেয় আছিল; শেষত ৰণক্ষেত্ৰত অধিক বীৰ বীৰকৰ দ্বাৰা দানৱ পৰাজিত হ’ল।

Verse 6

ततस्तु संग्रामशिरो विहाय क्षुत्क्षामकंठस्तृषितो गतोऽभूत् । चूर्णीकृते खड्गवरे च खिन्ने पलायमानो गतविस्मयः सः

তাৰপিছত সি যুদ্ধৰ অগ্ৰভাগ ত্যাগ কৰি আঁতৰি গ’ল—ক্ষুধাত তাৰ কণ্ঠ শুকাই গৈছিল আৰু তৃষ্ণাত সি কাতৰ হৈছিল। উৎকৃষ্ট খড়্গ চূৰ্ণ হোৱাত আৰু ক্লান্ত হৈ সি পলাই গ’ল; তাৰ গৰ্ব আৰু বিস্ময় সম্পূৰ্ণ নাশ হ’ল।

Verse 7

चक्रुस्तदाजिं सह वीरकेण प्रह्लादमुख्या दितिजप्रधानाः । लज्जांकुशाकृष्टधियो बभूवुस्सुदारुणाः शस्त्रशतैरनेकैः

তেতিয়া প্ৰহ্লাদ-মুখ্য দিতিজ-প্ৰধানসকলে বীৰকৰ সৈতে সেই যুঁজত নামিল। লজ্জা-ৰূপী অঙ্কুশে টান খোৱা যেন তেওঁলোকৰ মন উগ্ৰ হ’ল; আৰু অসংখ্য শত শত অস্ত্ৰে তেওঁলোক ৰণত অতি ভয়ংকৰ হ’ল।

Verse 8

विरोचनस्तत्र चकार युद्धं बलिश्च बाणश्च सहस्रबाहुः । भजिः कुजंभस्त्वथ शंबरश्च वृत्रादयश्चाप्यथ वीर्यवंतः

তাত বিরোচনে যুদ্ধ কৰিলে; লগতে বলি আৰু সহস্ৰবাহু বাণেও। ভজি, কুজম্ভ, শম্বৰ, আৰু বৃত্ৰ আদি অন্য মহাবীৰ্যবান বীৰসকলেও সমৰ কৰিলে।

Verse 9

ते युद्ध्यमाना विजिताः समंताद्द्विधाकृता वै गणवीरकेण । शेषे हतानां बहुदानवानामुक्तं जयत्येव हि सिद्धसंघैः

যুদ্ধ কৰি থাকোঁতেই তেওঁলোক সকলোফালৰ পৰা গণবীৰে পৰাভূত কৰি সঁচাকৈয়ে দ্বিখণ্ডিত কৰিলে। বহু দানৱ নিহত হৈ অলপমান অৱশিষ্ট থাকোঁতেই সিদ্ধসংঘে ঘোষণা কৰিলে—“জয়, জয়েই!”

Verse 10

भेरुंडजानाभिनयप्रवृत्ते मेदोवसामांससुपूयमध्ये । क्रव्यादसंघातसमाकुले तु भयंकरे शोणितकर्दमे तु

তাত ভয়ংকৰ জীৱ আৰু মাংসভোজী পশুবোৰ খেলাত মগ্ন আছিল; মেদ, চৰ্বি, মাংস আৰু দুৰ্গন্ধ পুঁজৰ মাজত, ক্ৰব্যাদৰ দলে দলে ভিৰে যুদ্ধক্ষেত্ৰ ৰক্ত-কর্দমে অতি ভয়ানক হৈ উঠিল।

Verse 11

भग्नैस्तु दैत्यैर्भगवान् पिनाकी व्रतं महापाशुपतं सुघोरम् । प्रियेः मया यत्कृतपूर्वमासीद्दाक्षायणीं प्राह सुसांत्वयित्वा

দৈত্যসকল ভগ্ন হোৱাত, ভগৱান পিনাকী (শিৱ) দাক্ষায়ণী (সতী)ক স্নেহে সান্ত্বনা দি ক’লে—“প্ৰিয়ে, তোমাৰ নিমিত্তে মই পূৰ্বে যি অতি ঘোৰ মহাপাশুপত ব্ৰত কৰিছিলোঁ, সেই বিষয়ে কওঁ।”

Verse 12

शिव उवाच । तस्माद्बलं यन्मम तत्प्रणष्टं मर्त्यैरमर्त्यस्य यतः प्रपातः । पुण्यक्षयाही ग्रह एव जातो दिवानिशं देवि तव प्रसंगात्

শিৱে ক’লে—“সেইহেতু মোৰ সেই বল ক্ষয় হৈছে; কিয়নো মর্ত্যৰ দ্বাৰা অমর্ত্যৰ পতন ঘটিল। হে দেবি, তোমাৰ সঙ্গৰ ফলত পুণ্যক্ষয়ৰ সাপসদৃশ ‘গ্ৰহ’ জন্মিছে, যি মোক দিন-ৰাতি দহি ৰাখে।”

Verse 13

उत्पाद्य दिव्यं परमाद्भुतं तु पुनर्वरं घोरतरं च गत्वा । तस्माद्व्रतं घोरतरं चरामि सुनिर्भयः सुन्दरि वै विशोका

দিব্য আৰু পৰম অদ্ভুত বৰ লাভ কৰি, তাৰ পিছত আৰু অধিক ঘোৰ অৱস্থালৈ আগবাঢ়ি, সেয়ে মই আৰু ঘোৰতৰ ব্ৰত আচৰণ কৰোঁ—হে সুন্দৰী, মই সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভয় আৰু নিঃশোক।

Verse 14

सनत्कुमार उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं महात्मा उपाद्य घोषं शनकैश्चकार । स तत्र गत्वा व्रतमुग्रदीप्तो गतो वनं पुण्यतमं सुघोरम्

সনৎকুমাৰে ক’লে— ইমান কৈ সেই মহাত্মাই ধীৰে ধীৰে গম্ভীৰ ঘোষণা তুলিলে। তাৰ পিছত তাত গৈ, উগ্ৰ তপস্যাৰে দীপ্ত ব্ৰতধাৰী হৈ, অতি পবিত্ৰ কিন্তু অতি ভয়ংকৰ বনলৈ গ’ল।

Verse 15

चर्तुं हि शक्यं तु सुरासुरैर्यत्र तादृशं वर्षसहस्रमात्रम् । सा पार्वती मंदरपर्वतस्था प्रतीक्ष्यमाणागमनं भवस्य

সেই ঠাইত দেৱ আৰু অসুৰেও কেৱল এক সহস্ৰ বছৰলৈকে থাকি বিচৰণ কৰিব পাৰিছিল। তাতে মন্দৰ পৰ্বতত অৱস্থিত পাৰ্বতী, ভব (শ্ৰী শিৱ)ৰ আগমনৰ অপেক্ষাত থাকিল।

Verse 16

पतिव्रता शीलगुणोपपन्ना एकाकिनी नित्यमथो विभीता । गुहांतरे दुःखपरा बभूव संरक्षिता सा सुतवीरकेण

সেই গৰাকী-পতিব্ৰতা, শীল-সদ্‌গুণে সমৃদ্ধা; একাকিনী হৈ সদায় ভীত আছিল। গুহাৰ ভিতৰত তাই দুখত নিমগ্ন হ’ল; তথাপি বীৰ যুবক সুতবীৰকে তাতেই তাইক ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 17

ततस्स दैत्यो वरदानमत्तस्तैर्योधमुख्यैस्सहितो गुहां ताम् । विभिन्नधैर्यः पुनराजगाम शिलीमुखैर्मारसमुद्भवैश्च

তাৰপিছত বৰদানে মত্ত সেই দৈত্যে, নিজৰ মুখ্য যোদ্ধাসকলৰ সৈতে সেই গুহালৈ পুনৰ আহিল। শিলীমুখ বাণ আৰু মাৰ-সমুদ্ভৱ অস্ত্ৰে বিদ্ধ হৈ তাৰ ধৈৰ্য ভাঙি গৈছিল।

Verse 18

अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं हित्वा तदा भोजनपाननिद्राः । रात्रिं दिवं पंचशतानि पंच क्रुद्धस्स सैन्यैस्सह वीरकेण

তাত তেওঁ অতি আশ্চৰ্য যুদ্ধ কৰিলে; তেতিয়া তেওঁ আহাৰ, পান আৰু নিদ্ৰা ত্যাগ কৰিলে। ক্ৰুদ্ধ হৈ তেওঁ নিজৰ সৈন্যসকলৰ সৈতে আৰু বীৰকৰ সৈতে পাঁচশ পাঁচ দিন-ৰাতি যুদ্ধ কৰিলে।

Verse 19

खड्गैस्सकुंतैस्सह भिंदिपालर्गदाभुशुंडीभिरथो प्रकांडैः । शिलीमुखैरर्द्धशशीभिरुग्रैर्वितस्तिभिः कूर्ममुखैर्ज्वलद्भिः

তৰোৱাল, কুন্ত, ভিন্দিপাল, গদা, ভূশুণ্ডী আৰু গধুৰ দণ্ডৰে; তীক্ষ্ণ বাণ, উগ্ৰ অৰ্ধচন্দ্ৰাকাৰ অস্ত্ৰ আৰু প্ৰজ্বলিত কূৰ্মমুখ শস্ত্ৰৰে তেওঁলোকে যুদ্ধত প্ৰহাৰ কৰিলে।

Verse 20

नाराचमुख्यै निशितैश्च शूलैः परश्वधैस्तोमरमुद्गरैश्च । खड्गैर्गुडैः पर्वतपादपैश्च दिव्यैरथास्त्रैररपि दैत्यसंघैः

দৈত্যৰ দলবোৰেও দিব্য অস্ত্ৰ—তীক্ষ্ণ নাৰাচ, ত্ৰিশূল, কুঠাৰ, তোমৰ আৰু মুদ্গৰৰ লগতে তৰোৱাল আৰু পৰ্বত-বৃক্ষৰে আক্ৰমণ কৰিলে।

Verse 21

न दीधितिर्भिन्नतनुः पपात द्वारं गुहाया पिहितं समस्तम् । तैरायुधैर्दैत्यभुजप्रयुक्तैर्गुहामुखे मूर्छित एव पश्चात्

তেতিয়া দীধিতি, যাৰ শৰীৰ ক্ষত-বিক্ষত হৈছিল, গুহাৰ সেই দুৱাৰতে পৰি গ’ল যিটো সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ আছিল। দৈত্যৰ বাহুৰে নিক্ষেপ কৰা অস্ত্ৰত আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ তেওঁ গুহামুখত মূৰ্ছিত হৈ পৰিল।

Verse 22

आच्छादितं वीरकमस्त्रजालैर्दैत्यैश्च सर्वैस्तु मुहूर्तमात्रम् । अपावृतं कर्तुमशक्यमासीन्निरीक्ष्य देवी दितिजान् सुघोरान्

সকলো দৈত্যৰ ঘন অস্ত্ৰজালে সেই বীৰ মুহূৰ্তমাত্ৰ সম্পূৰ্ণ আচ্ছাদিত হ’ল। অতি ভয়ংকৰ দিতিপুত্ৰসকলক দেখি দেৱীৰ বাবে সেই আৱৰণ আঁতৰোৱা অসম্ভৱ যেন লাগিল।

Verse 23

भयेन सस्मार पितामहं तु देवी सखीभिस्सहिता च विष्णुम् । सैन्यं च मद्वीरवरस्य सर्वं सस्मारयामास गुहांतरस्था

ভয়াকুল দেৱী সখীসকলৰ সৈতে গুহাৰ ভিতৰত থাকি পিতামহ ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুক স্মৰণ কৰিলে। লগতে শ্ৰেষ্ঠ বীৰৰ সমগ্ৰ সৈন্যক সহায়ৰ বাবে আহ্বান কৰালে।

Verse 24

ब्रह्मा तया संस्मृतमात्र एव स्त्रीरूपधारी भगवांश्च विष्णुः । इन्द्रश्च सर्वेः सह सैन्यकैश्च स्त्रीरूपमास्थाय समागतास्ते

তাই কেৱল স্মৰণ কৰোঁতেই ব্ৰহ্মা আহিল; ভগৱান বিষ্ণুও স্ত্ৰীৰূপ ধৰি আহিল। ইন্দ্ৰও নিজৰ সমগ্ৰ সৈন্যসহ স্ত্ৰীৰূপ লৈ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 25

भूत्वा स्त्रियस्ते विविशुस्तदानीं मुनीन्द्रसंघाश्च महानुभावाः । सिद्धाश्च नागास्त्वथ गुह्यकाश्च गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्याः

স্ত্ৰীৰূপ ধৰি তেওঁলোকে সেই মুহূর্ততে প্ৰৱেশ কৰিলে—মহানুভাৱ মুনীন্দ্ৰ-সংঘ, সিদ্ধ, নাগ আৰু গুহ্যকসকলেও—পৰ্বতৰাজ-কন্যা (পাৰ্বতী)ৰ অন্তৰ্গুহালৈ।

Verse 26

यस्मात्सुराज्य सनसंस्थितानामंतः पुरे संगमनं विरुद्धम् । ततस्सहस्राणि नितंबिनीनामनंतसंख्यान्यपि दर्शयंत्यः

যিহেতু উত্তম ৰাজধৰ্মত স্থিত লোকসকলৰ বাবে অন্তঃপুৰত সংগমন নিষিদ্ধ আছিল, সেয়ে তেতিয়া নিতম্বিনী নাৰীৰ সহস্ৰ—অসংখ্যও—নিজকে প্ৰকাশ কৰি আগবাঢ়ি আহিল।

Verse 27

रूपाणि दिव्यानि महाद्भुतानि गौर्ये गुहायां तु सवीरकार्यैः । स्त्रियः प्रहृष्टा गिरिराजकन्या गुहांतरं पर्वतराजपुत्र्या

গৌৰীৰ গুহাত বীৰকাৰ্য সিদ্ধ কৰা দিব্য আৰু মহা-অদ্ভুত ৰূপ প্ৰকাশ পালে। আনন্দিত হৃদয়ে নাৰীসকল আৰু গিৰিৰাজকন্যা পাৰ্বতীয়ে গুহাৰ অন্তঃকক্ষলৈ অধিক ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 28

स्त्रीभिस्सहस्रैश्च शतैरनेकैर्नेदुश्च कल्पांतरमेघघोषाः । भेर्य्यश्च संग्रामजयप्रदास्तु ध्मातास्सुशंखाः सुनितम्बिनीभिः

সহস্ৰ নাৰী আৰু বহু শতকৰ সৈতে কল্পান্তৰ মেঘগর্জনৰ দৰে নাদ উঠিল। যুদ্ধজয়দায়িনী ভেৰী বাজিল, আৰু সুনিতম্বিনী নাৰীসকলে মঙ্গলশঙ্খ ধ্বনিত কৰিলে।

Verse 29

मूर्छां विहायाद्भुत चंडवीर्यस्स वीरको वै पुरतः स्थितस्तु । प्रगृह्य शस्त्राणि महारथानां तैरेव शस्त्रैर्दितिजं जघान

মূৰ্ছা ত্যাগ কৰি আশ্চৰ্য আৰু প্ৰচণ্ড বীৰ্যবান বীৰক আগফালে দৃঢ়ভাৱে থিয় হ’ল। মহাৰথীৰ অস্ত্ৰ ধৰি সেই অস্ত্ৰেই দানৱক বধ কৰিলে।

Verse 30

ब्राह्मी ततो दंड करा विरुद्धा गौरी तदा क्रोधपरीतचेताः । नारायणी शंखगदासुचक्रधनुर्द्धरा पूरितबाहुदंडा

তাৰ পিছত দণ্ডধাৰিণী ব্ৰাহ্মী প্ৰতিপক্ষৰূপে থিয় হ’ল। সেই সময় ক্ৰোধে আচ্ছন্নচিত্তা গৌৰী নাৰায়ণী ৰূপে প্ৰকাশ পালে—শঙ্খ, গদা, খড়্গ, চক্ৰ আৰু ধনু ধৰি, যুদ্ধৰ বাবে বাহু দৃঢ় কৰি।

Verse 31

विनिर्ययौ लांगलदण्डहस्ता व्योमालका कांचनतुल्यवर्णा । धारासहस्राकुलमुग्रवेगं बैडौजसी वज्रकरा तदानीम्

তাৰ পিছত লাঙল-দণ্ড হাতত লৈ, আকাশ-মালাৰ দৰে হাৰ পিন্ধি, সোণৰ দৰে বৰ্ণেৰে সি ওলাই আহিল। সেই মুহূর্ততে বজ্ৰধাৰিণী বলৱতী বাইডৌজসী সহস্ৰ ধাৰাৰে আৱৃত হৈ উগ্ৰ বেগে ধাৱমান হ’ল।

Verse 32

सहस्रनेत्रा युधि सुस्थिरा च सदुर्जया दैत्यशतैरधृष्या । वैश्वानरी शक्तिरसौम्यवक्त्रा याम्या च दंडोद्यतपाणिरुग्रा

সেই যুদ্ধত ‘সহস্ৰনেত্ৰা’ নামৰ শক্তি ৰণক্ষেত্ৰত অচল আৰু সুস্থিৰ হৈ থিয় হৈছিল—অত্যন্ত দুর্জয়, আৰু শত শত দানৱৰ বাবেও অজেয়। তাতেই ‘বৈশ্বানৰী’ শক্তিও আছিল, কঠোৰ আৰু হাঁহিবিহীন মুখধাৰী; লগতে যমদিশাৰ ‘যাম্যা’ শক্তি, ভয়ংকৰ, দণ্ড উঁচাই ধৰা—সকলোয়ে প্ৰভুৰ অজেয় শক্তিক ৰণত প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 33

सुतीक्ष्णखङ्गोद्यतपाणिरूपा समाययौ नैरृति घोरचापा । तोयालिका वारणपाशहस्ता विनिर्गता युद्धमभीप्समाना

নৈঋতি আহিল—হাতত অতি তীক্ষ্ণ খড়্গ উঁচাই ধৰা ৰূপে, আৰু ভয়ংকৰ ধনু ধাৰণ কৰি। তোয়ালিকাও ওলাই আহিল, হাতত হাতী-পাশ ধৰি, যুদ্ধ কামনা কৰি।

Verse 34

प्रचंडवातप्रभवा च देवी क्षुधावपुस्त्वंकुशपाणि रेव । कल्पान्तवह्निप्रतिमां गदां च पाणौ गृहीत्वा धनदोद्भवा च

তেতিয়া প্ৰচণ্ড বতাহৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দেৱী ক্ষুধাৰূপে প্ৰকাশ পালে; তেওঁৰ হাতত অঙ্কুশ আছিল। ৰেৱতী আৰু ধনদ (কুবেৰ)ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দেৱীয়েও যুগান্তৰ অগ্নিৰ দৰে জ্বলন্ত গদা হাতত লৈ যুদ্ধলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 35

याक्षेश्वरी तीक्ष्णमुखा विरूपा नखायुधा नागभयंकरी च । एतास्तथान्याश्शतशो हि देव्यः सुनिर्गताः संकुलयुद्धभूमिम्

যাক্ষেশ্বৰী, তীক্ষ্ণমুখা, বিরূপা, নখায়ুধা, নাগভয়ংকৰী—আৰু এনেদৰে শত শত অন্য দেৱীয়ো—সঙ্কুল যুদ্ধভূমিলৈ জোৰেৰে ওলাই আহিল।

Verse 36

दृष्ट्वा च तत्सैन्यमनंतपारं विवर्णवर्णाश्च सुविस्मिताश्च । समाकुलास्संचकिताभयाद्वै देव्यो बभूबुर्हृददीनसत्त्वाः

সেই অনন্ত, অপাৰ সৈন্য দেখি দেৱীসকল বিবৰ্ণ হৈ পৰিল, অতি বিস্মিত হ’ল আৰু অন্তৰে কঁপি উঠিল। ভয়ত তেওঁলোক ব্যাকুল আৰু চকিত হ’ল; হৃদয়ৰ ধৈৰ্য আৰু সাহস ক্ষীণ হৈ গ’ল।

Verse 37

चक्रुस्समाधाय मनस्समस्तास्ता देववध्वो विधिशक्तिमुख्याः । सुसंमत त्वेन गिरीशपुत्र्याः सेनापतिर्वीरसुघोरवीर्यः

তেতিয়া বিধাতাৰ শক্তিসকল মুখ্য হোৱা সকলো দেববধূয়ে মন সমাধিত স্থিৰ কৰিলে। গিৰীশ-কন্যা পাৰ্বতীৰ পূৰ্ণ সন্মতিত অতিঘোৰ বীৰ্যসম্পন্ন বীৰ সেনাপতি নিযুক্ত হ’ল।

Verse 38

चक्रुर्महायुद्धमभूतपूर्वं निधाय बुद्धौ दितिजाः प्रधानाः । निवर्तनं मृत्युमथात्मनश्च नारीभिरन्ये वरदानसत्त्वाः

দিতিপুত্ৰ প্ৰধান দানৱ যোদ্ধাসকলে বুদ্ধিত দৃঢ় সংকল্প স্থাপন কৰি অভূতপূৰ্ব মহাযুদ্ধ কৰিলে। আনসকলেও বৰদানজনিত বলসহ নিজৰ নাৰীসকলৰ সৈতে, উভতি যোৱা বা স্বমৃত্যু বৰণ কৰাৰ সংকল্প হৃদয়ত ধৰি যুঁজত নামিল।

Verse 39

अत्यद्भुतं तत्र चकार युद्धं गौरी तदानीं सहिता सखीभिः । कृत्वा रणे चाद्भुतबुद्धिशौण्डं सेनापतिं वीरकघोरवीर्यम्

তাত সেই সময়ত গৌৰীয়ে সখীসকলৰ সৈতে অতি আশ্চৰ্য যুদ্ধ কৰিলে। আৰু ৰণক্ষেত্ৰত বিস্ময়কৰ বুদ্ধি-কৌশলৰ শৌৰ্য প্ৰকাশ কৰি, ঘোৰ বীৰ্যখ্যাত সেনাপতি বীৰকক (সেই যুক্তিতেই) সন্মুখীন কৰালে।

Verse 40

हिरण्यनेत्रात्मज एव भूपश्चक्रे महाव्यूहमरं सुकर्मा । संभाव्य विष्णुं च निरीक्ष्य याम्यां सुदारुणं तद्गिलनामधेयम्

তেতিয়া হিৰণ্যনেত্ৰৰ পুত্ৰ ৰজা—পৰাক্ৰমী সুকৰ্মা—শীঘ্ৰে এক মহাব্যূহ ৰচনা কৰিলে। বিষ্ণুক যথোচিতভাৱে বিবেচনা কৰি, দক্ষিণ দিশ নিৰীক্ষণ কৰি, “তদ্-গিলন” নামে অতি দাৰুণ ব্যূহ স্থাপন কৰিলে।

Verse 41

मुखं करालं विधिसेवयास्य तस्मिन् कृते भगवानाजगाम । कल्पान्तघोरार्कसहस्रकांतिकीर्णञ्च वै कुपितः कृत्ति वासाः

বিধাতাই (ব্ৰহ্মাই) এইদৰে সেৱা সম্পন্ন কৰোঁতেই ভগৱান আগমন কৰিলে। তেওঁৰ মুখ আছিল ভয়ংকৰ; কল্পান্তৰ সহস্ৰ ভয়াল সূৰ্যৰ দৰে কান্তিত তেওঁ দীপ্ত; আৰু কৃত্তিবাসা শিৱ ক্ৰোধে উগ্ৰ আছিল।

Verse 42

गते ततो वर्षसहस्रमात्रे तमागतं प्रेक्ष्य महेश्वरं च । चक्रुर्महायुद्धमतीवमात्रं नार्यः प्रहृष्टास्सह वीरकेण

তাৰ পিছত প্ৰায় হাজাৰ বছৰ পাৰ হোৱাৰ পাছত, তাত মহেশ্বৰক আহি থকা দেখি, বীৰকৰ সৈতে আনন্দিত নাৰীসকলে তৎক্ষণাৎ অতি মহান যুদ্ধ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 43

प्रणम्य गौरी गिरिशं च मूर्ध्ना संदर्शयन् भर्तुरतीव शौर्यमम् । गौरी प्रयुद्धं च चकार हृष्टा हरस्ततः पर्वतराजपुत्रीम्

গিৰীশক মূৰ্ধ্নাৰে প্ৰণাম কৰি, স্বামীৰ অতুল শৌৰ্য প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰি হৰ্ষিতা গৌৰী যুঁজত নামিল; তেতিয়া হৰ (শিৱ) পৰ্বতৰাজ-কন্যা (পাৰ্বতী)ক আগুৱাই দিলে।

Verse 44

कंठे गृहीत्वा तु गुहां प्रविष्टो रमासहस्राणि विसर्जितानि । गौरी च सन्मानशतैः प्रपूज्य गुहामुखे वीरकमेव स्थापयन्

তাৰ কণ্ঠ ধৰি সি গুহাত প্ৰৱেশ কৰিলে আৰু হাজাৰ হাজাৰ ধন-ৰত্ন ত্যাগ কৰিলে। তাৰপিছত গৌৰীদেৱীক শত শত সন্মানেৰে পূজা কৰি গুহাৰ মুখত বীৰকক প্ৰহৰীৰূপে স্থাপন কৰিলে।

Verse 45

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे युद्धप्रारंभदूतसम्वादवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত ‘যুদ্ধাৰম্ভ দূত-সংবাদ-বৰ্ণনা’ নামৰ পঁয়তাল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 46

तैस्तैः प्रहारैरपि जर्ज रांगस्तस्मिन् रणे देवगणेरितैर्यः । जगाद वाक्यं तु सगर्वमुग्रं प्रविश्य शंभुं प्रणिपत्य मूर्ध्ना

দেৱগণৰ প্ৰেৰণা মতে সেই ৰণত বহু আঘাতে তাৰ দেহ জৰ্জৰ হ’ল; তথাপি সি শম্ভুৰ সন্মুখত প্ৰৱেশ কৰি মস্তক নত কৰি প্ৰণাম জনাই গৰ্বভৰা উগ্ৰ বাক্য ক’লে।

Verse 47

दूत उवाच । संप्रेषितोहं विविशे गुहांतु ह्यषौऽन्धकस्त्वां समुवाच वाक्यम् । नार्या न कार्यं तव किंचिदस्तिविमुच नारीं तरुणीं सुरूपाम्

দূতে ক’লে: ‘তেওঁৰ প্ৰেৰিত হৈ মই গুহাত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ। সেই অন্ধকে তোমাক এই কথা ক’লে—তোমাৰ এই নাৰীৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই; এই তৰুণী সুৰূপা নাৰীক মুক্ত কৰি দিয়া।’

Verse 48

प्रायोभवास्तापसस्तज्जुषस्व क्षांतं मया यत्कमनीयमन्तः । मुनिर्विरोधव्य इति प्रचिंत्य न त्वं मुनिस्तापस किं तु शत्रुः

হে তপস্বী, যদি তুমি সঁচাকৈ সংযম আৰু উপবাসব্ৰত পালন কৰা, তেন্তে মোৰ এই সহনশীলতা গ্ৰহণ কৰা। অন্তৰত যি অতি বেদনাদায়ক আছিল, মই সেয়া সহিলোঁ। “মুনিৰ সৈতে বিরোধ কৰা উচিত নহয়” বুলি ভাবি মই থমকি ৰ’লোঁ; কিন্তু তুমি মুনি নহয়, হে তপস্বী—তুমি প্ৰকৃততে শত্রু।

Verse 49

अतीव दैत्येषु महाविरोधी युध्यस्व वेगेन मया प्रमथ्य । नयामि पातालतलानुरूपं यमक्षयं तापस धूर्त हि त्वाम्

দৈত্যসকলৰ মাজত তুমি অতি হঠী মহাবিৰোধী; বেগেৰে মোৰ সৈতে যুদ্ধ কৰা—মই তোমাক চূৰ্ণ কৰিম। পাতালৰ উপযুক্ত অধোলোকসমূহলৈ, হঁয় যমধামলৈও তোমাক নিক্ষেপ কৰিম। হে ধূর্ত তপস্বী, ই তোমাৰ বিনাশৰ বাবেই।

Verse 50

सनत्कुमार उवाच । एतद्वचो दूतमुखान्निशम्य कपालमाली तमुवाच कोपात् । ज्वलन्विषादेन महांस्त्रिनेत्रस्सतां गतिर्दुष्टमदप्रहर्ता

সনৎকুমাৰে ক’লে—দূতৰ মুখৰ পৰা সেই বাক্য শুনি কপালমালী (কপালহাৰধাৰী) প্ৰভু ক্ৰোধেৰে তাক ক’লে। বিষাদে জ্বলি থকা মহান ত্ৰিনেত্ৰ—সজ্জনৰ আশ্ৰয় আৰু দুষ্টৰ মদভঞ্জক—প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 51

शिव उवाच । व्यक्तं वचस्ते तदतीव चोग्रं प्रोक्तं हि तत्त्वं त्वरितं प्रयाहि । कुरुष्व युद्धं हि मया प्रसह्य यदि प्रशक्तोसि बलेन हि त्वम्

শিৱে ক’লে—তোমাৰ বাক্য স্পষ্ট, আৰু অতি উগ্ৰও। সত্য কোৱা হ’ল; এতিয়া ত্বৰিতে আগবাঢ়া। যদি তুমি বলেৰে সঁচাকৈ সক্ষম, তেন্তে মোৰ সৈতে—প্ৰয়োজনে বলপ্ৰয়োগ কৰিও—যুদ্ধ কৰা।

Verse 52

यः स्यादशक्तो भुवि तस्य कोर्थो दारैर्धनैर्वा सुमनोहरैश्च । आयांतु दैत्याश्च बलेन मत्ता विचार्यमेवं तु कृतं मयै तत्

যি পৃথিৱীত অশক্ত, তাৰ বাবে পত্নী, ধন বা মনোহৰ ভোগৰ কি প্ৰয়োজন? দৈত্যসকলেও নিজৰ বলমদত মত্ত হৈ আহক। এইদৰে বিবেচনা কৰি মই তদনুযায়ী কৰিলোঁ।

Verse 53

शरीरयात्रापि कुतस्त्वशक्तेः कुर्वन्तु यद्यद्विहितं तु तेषाम् । ममापि यद्यत्करणीयमस्ति तत्तत्त्करिष्यामि न संश योत्र

অশক্তৰ পক্ষে দেহযাত্ৰাও কেনেকৈ সম্ভৱ? তেওঁলোকৰ বাবে যি যি বিধেয় কৰ্তব্য আছে, তেওঁলোকে সেয়াই কৰক। আৰু মোৰো যি যি কৰণীয়, মই সেয়াই কৰিম—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । एतद्वचस्तद्विधसोपि तस्माच्छ्रुत्वा हरान्निर्गत एव हृष्टः । प्रागात्ततो गर्जितहुंकृतानि कुर्वंस्ततोदैत्यपतेस्सकाशम्

সনৎকুমাৰে ক’লে—সেই বাক্য শুনি সিও হৰ প্ৰভুৰ পৰা ওলাই আহি আনন্দিত হ’ল। তাৰ পাছত গর্জন আৰু হুঙ্কাৰ কৰি দানৱপতিৰ সন্নিধিলৈ আগবাঢ়িল।