Rig Veda Sukta 1
Mandala 6Sukta 113 Mantras

Sukta 1

Sukta 6.1

Rishi

Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.1)

Devata

Agni

Chandas

Triṣṭubh

ষষ্ঠ মণ্ডলৰ এই আৰম্ভণিৰ সূক্তত অগ্নিক প্ৰেৰিত চিন্তা (ধী)ৰ প্ৰথম জাগ্ৰতকাৰী আৰু যজ্ঞক ফলপ্ৰসূ কৰা আশ্চৰ্য হোতৃ হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে। ইয়াত অগ্নিৰ অপ্রতিৰোধ্য শক্তি আৰু দীপ্তিময় নেতৃত্বৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিয়ে মানুহক দিৱ্য ঋত (দিব্য বিধান)ৰ দিশে পথ দেখুৱায়; আৰু শেষত “ৰাজস” অগ্নিৰ ওচৰত প্ৰচুৰ, বহুৰূপী ধন-সম্পদ আৰু কল্যাণ-সুখ-শান্তিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।

Mantras

Mantra 1

त्वं ह्यग्ने प्रथमो मनोतास्या धियो अभवो दस्म होता । त्वं सीं वृषन्नकृणोर्दुष्टरीतु सहो विश्वस्मै सहसे सहध्यै ॥

হে অগ্নি, তুমিয়েই নিশ্চয় চিন্তাৰ প্ৰথম স্ৰষ্টা; এই ধীৰ দৰ্শনৰ তুমি আশ্চৰ্য হোতা (যজ্ঞ-যাজক) হৈ উঠিলা। হে বৃষণ্, বলৱান, তুমি দুস্তৰ—অপ্রতিহত—শক্তিক গঢ়িলা: সকলোলৈ বল, বলৰ বাবে বল, আৰু অধিপত্য-সাধনৰ বাবে বল।

Mantra 2

अधा होता न्यसीदो यजीयानिळस्पद इषयन्नीड्यः सन् । तं त्वा नरः प्रथमं देवयन्तो महो राये चितयन्तो अनु ग्मन् ॥

তেতিয়া হোতা অধিক-অধিক যজ্ঞযোগ্য হৈ ইলা-স্থানত বহিল; স্ৰোতক প্ৰবাহিত কৰি, পূজনীয় হৈ। হে অগ্নি, দেৱ-অন্বেষী নৰসকলে তোমাক প্ৰথমে অনুসৰণ কৰিলে—মহৎ ৰায় (ঐশ্বৰ্য/সমৃদ্ধি) কামনা কৰি, আৰু তাক চেতনাত জাগ্ৰত কৰিবলৈ।

Mantra 3

वृतेव यन्तं बहुभिर्वसव्यैस्त्वे रयिं जागृवांसो अनु ग्मन् । रुशन्तमग्निं दर्शतं बृहन्तं वपावन्तं विश्वहा दीदिवांसम् ॥

নিৰ্বাচিত লক্ষ্যলৈ যোৱাৰ দৰে, বহু ধন-সম্পদসহ তেওঁলোকে তোমাত থকা ৰয়িক (সমৃদ্ধি) নিজৰ ভিতৰত জাগ্ৰত কৰি, তাক অনুসৰণ কৰিলে। তেওঁলোকে দীপ্ত অগ্নিক অনুসৰণ কৰিলে—দৰ্শনীয়, বিশাল; দীপ্ত শিখা বহন কৰা, সকলো দিন জুৰি সদা জ্বলজ্বল কৰি থকা।

Mantra 4

पदं देवस्य नमसा व्यन्तः श्रवस्यवः श्रव आपन्नमृक्तम् । नामानि चिद्दधिरे यज्ञियानि भद्रायां ते रणयन्त संदृष्टौ ॥

নমস্কাৰে তেওঁলোকে দেৱতাৰ পদচিহ্ন বিচাৰি পালে; যশ-অন্বেষী হৈ তেওঁলোকে অখণ্ড কীৰ্তি লাভ কৰিলে। যজ্ঞীয় নামসমূহো তেওঁলোকে স্থাপন কৰিলে; তোমাৰ মঙ্গলময় দৰ্শনত তেওঁলোকে আনন্দিত হয় আৰু হর্ষিত হয়।

Mantra 5

त्वां वर्धन्ति क्षितयः पृथिव्यां त्वां राय उभयासो जनानाम् । त्वं त्राता तरणे चेत्यो भूः पिता माता सदमिन्मानुषाणाम् ॥

পৃথিৱীত থকা জনসমূহে তোমাক বৃদ্ধি কৰে; মানুহৰ মাজত দুয়ো প্ৰকাৰৰ ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধিও তোমাক বৃদ্ধি কৰে। পাৰ হোৱাৰ সময়ত তুমি ত্ৰাতা, স্মৰণীয়-চেত্য হওঁ; মানুহৰ বাবে সদায় তুমি পিতা আৰু মাতা।

Mantra 6

सपर्येण्यः स प्रियो विक्ष्वग्निर्होता मन्द्रो नि षसादा यजीयान् । तं त्वा वयं दम आ दीदिवांसमुप ज्ञुबाधो नमसा सदेम ॥

সেৱাৰ যোগ্য, কুলসমূহৰ মাজত প্ৰিয়—অগ্নি হোতা, আনন্দদাতা, অধিক যজ্ঞযোগ্য হৈ বহিল। আমাৰ গৃহত দীপ্তিমান তোমাৰ ওচৰলৈ আমি নতজানু হৈ ওঁচাই আহোঁ; নমস্কাৰে তোমাৰ সান্নিধ্যত বহিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Mantra 7

तं त्वा वयं सुध्यो नव्यमग्ने सुम्नायव ईमहे देवयन्तः । त्वं विशो अनयो दीद्यानो दिवो अग्ने बृहता रोचनेन ॥

হে অগ্নি, নৱীন আৰু সুধ্যো (সু-পথ-প্ৰদৰ্শক) তোমাকেই আমি—সুম্ন (অনুগ্ৰহ) বিচাৰি, দেৱ-অন্বেষী হৈ—আহ্বান কৰোঁ। হে অগ্নি, তুমি দীপ্তিমান হৈ দিৱৰ বৃহৎ ৰোচন (উজ্জ্বল লোক) দ্বাৰা জনসমূহক আগুৱাই নিয়া।

Mantra 8

विशां कविं विश्पतिं शश्वतीनां नितोशनं वृषभं चर्षणीनाम् । प्रेतीषणिमिषयन्तं पावकं राजन्तमग्निं यजतं रयीणाम् ॥

জনসমূহৰ কবি, চিৰস্থায়ী কুলসমূহৰ বিশ্পতি (জনপতি), বৃদ্ধি-কৰ্তা বলবান, মানুহ-জাতিৰ বৃষভ—প্ৰেৰণা আগুৱাই দিয়া, গতি উদ্দীপিত কৰা—পাৱক (পবিত্ৰ) আৰু দীপ্তিমান; ৰয়ীণাম্ (ঐশ্বৰ্যসমূহৰ) যজ্ঞযোগ্য, ৰাজসিক অগ্নি।

Mantra 9

सो अग्न ईजे शशमे च मर्तो यस्त आनट् समिधा हव्यदातिम् । य आहुतिं परि वेदा नमोभिर्विश्वेत्स वामा दधते त्वोतः ॥

সেই মৰ্ত্যই, হে অগ্নি, পূজা কৰে আৰু শান্ত স্থিতিলৈ আহে—যি সমিধা (কাঠ-জ্বালনি) দ্বাৰা তোমাৰ হব্যদাতি (অৰ্ঘ্য-দান) লাভ কৰে। যি নমস্কাৰ-কৰ্মে আহুতিৰ পৰি-ৱেদ (সৰ্বদিশে জ্ঞান) ৰাখে—সেইজনেই, তোমাৰ ৰক্ষাত, সকলো কাম্য সমৃদ্ধি ধৰি ৰাখে।

Mantra 10

अस्मा उ ते महि महे विधेम नमोभिरग्ने समिधोत हव्यैः । वेदी सूनो सहसो गीर्भिरुक्थैरा ते भद्रायां सुमतौ यतेम ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ সেই মহৎ মহিমাৰ নিমিত্তে আমি নমস্কাৰ-ভৰা স্তোত্ৰেৰে বিধিবৎ উপাসনা কৰোঁ—সমিধা জ্বলাই আৰু হব্য অৰ্পণ কৰি। হে সহসৰ পুত্ৰ, গীৰ্‌ আৰু উক্থেৰে তোমাৰ বাবে বেদী নিৰ্মাণ কৰোঁ; তোমাৰ ভদ্ৰ, শুভ-সুমতিত আমি আগবাঢ়ি গৈ উপস্থিত হওঁ।

Mantra 11

आ यस्ततन्थ रोदसी वि भासा श्रवोभिश्च श्रवस्यस्तरुत्रः । बृहद्भिर्वाजैः स्थविरेभिरस्मे रेवद्भिरग्ने वितरं वि भाहि ॥

হে অগ্নি, যিজনে নিজৰ দীপ্তিৰে দুয়ো ৰোদসী (দুই জগত) বিস্তাৰ কৰিলা, আৰু শ্ৰৱঃ-শক্তিৰে আমাক অধিক শ্ৰৱস্য (শুভ-খ্যাতি/শুভ-শ্ৰৱণযোগ্যতা) কৰোঁৱা—বৃহৎ আৰু দৃঢ় বাজ (vāja) শক্তিসমূহেৰে, দীপ্তিময় ধন-সম্পদেৰে, আমাৰ বাবে অধিক বিস্তৃতভাৱে দীপ্তি বিকিৰণ কৰা।

Mantra 12

नृवद्वसो सदमिद्धेह्यस्मे भूरि तोकाय तनयाय पश्वः । पूर्वीरिषो बृहतीरारेअघा अस्मे भद्रा सौश्रवसानि सन्तु ॥

হে ধনৰ অধিপতি, সদায়েই আমাৰ ভিতৰত নৰ-বল বৃদ্ধি কৰা প্ৰাচুৰ্য স্থাপন কৰা—আমাৰ টোকা (সন্তান/অন্তৰ-শিশু) আৰু তনয় (বংশ-প্ৰসাৰ)ৰ বাবে, আৰু পশু-সম্পদৰ বাবে বহুলতা। পূৰ্বীয়া ইষঃ (প্ৰাচীন প্ৰেৰণা-ধাৰা)সমূহ—বৃহতী, অঘা-দূৰ (অপকাৰৰ পৰা দূৰ)—আমাৰ হৌক; আমাৰ ভিতৰত ভদ্ৰ সৌশ্ৰৱসানি (শুভ-শ্ৰৱণ/শুভ-খ্যাতিৰ লাভ) থাকক।

Mantra 13

पुरूण्यग्ने पुरुधा त्वाया वसूनि राजन्वसुता ते अश्याम् । पुरूणि हि त्वे पुरुवार सन्त्यग्ने वसु विधते राजनि त्वे ॥

হে অগ্নি, নানা উপায়ে তোমাৰ দ্বাৰাই আমি বহু ধন-সম্পদ লাভ কৰোঁ; হে ৰাজন্, তোমাৰ সেই ঐশ্বৰ্য-অৱস্থাতো আমি উপনীত হওঁ। কিয়নো তোমাত, হে অগ্নি—হে বসু-স্বৰূপ—বহু বিস্তৃত-দাতা ধন নিহিত আছে; উপাসকৰ বাবে সেই বসুসমূহ তোমাতেই, হে ৰাজন, স্থিত।

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the fire that awakens inspired understanding (dhī), carries the offering as Hotṛ, and leads people toward the divine order; it asks him for strength and abundant prosperity.

Because the hymn treats sacred fire as the power that kindles insight and right intention—making the mind fit for worship and for alignment with ṛta (cosmic truth/order).

It can be recited at the start of a homa or simple lamp/fire offering to invoke clarity, protection, and auspicious beginnings, ending with a prayer for well-being and resources used in righteous ways.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App