HomeRig VedaMandala 1Sukta 116Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 1.116.9: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 9

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh

परावतं नासत्यानुदेथामुच्चाबुध्नं चक्रथुर्जिह्मबारम् । क्षरन्नापो न पायनाय राये सहस्राय तृष्यते गोतमस्य ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.116.9

párāvatáṃ nāsatyā anudethām uccā́budhnaṃ cakrathur jihmá-bāram | kṣárann ā́paḥ na pā́yanāya rā́ye sahásrāya tṛ́ṣyate gótamasya ||

হে নাসত্যদ্বয়, তোমালোক দূৰতম পৰাৱতলৈও তেওঁৰ পিছে পিছে গ’লাহ; বোজাত বেঁকা হৈ পৰা উচ্চ-ভিত্তিৰ আধাৰক তোমালোক দৃঢ় কৰি তুলিলাহ। পানীয়স্থানলৈ ধাৱমান পানীৰ দৰে, সহস্ৰগুণ ঐশ্বৰ্যৰ বাবে তৃষ্ণাতুৰ গৌতমৰ নিমিত্তে তোমালোক বৃদ্ধি-সাধন দান-ধাৰা প্ৰবাহিত কৰিলাহ।

परावतम्to a far region / far away
परावतम्:
कर्म (गन्तव्य/प्राप्य) / अधिकरण (गन्तव्यदेश) संदर्भे
TypeNoun/Adjective
Rootपरावत् (प्रातिपदिक) < परा + अव (दूर)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ) संभवतः *na-asatya ‘not untrue’ (देव-नाम)
अनूदेथाम्you two bestowed / granted
अनूदेथाम्:
क्रिया (मुख्य क्रिया) — ‘you two gave/assigned’
TypeVerb
Rootअनु + √दा (दा/ददाति) ‘देना/प्रदान’
उच्चाhigh / aloft
उच्चा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउच्चा (अव्यय; उच्च ‘ऊँचा’)
अबुध्नम्bottomless / without a base
अबुध्नम्:
कर्म (चक्रथुः इत्यस्य) / विधेय
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ-बुध्न (प्रातिपदिक) < न + बुध्न ‘तल/बुध्न’
चक्रथुःyou two made
चक्रथुः:
क्रिया (मुख्य क्रिया) — ‘you two made’
TypeVerb
Root√कृ (करोति) — परिपूर्ण/कृत (चकार)
जिह्मबारम्a crooked barrier/obstruction (or: with a crooked enclosure)
जिह्मबारम्:
कर्म (चक्रथुः इत्यस्य) / विधेय
TypeNoun/Adjective
Rootजिह्म-बार (प्रातिपदिक) < जिह्म ‘वक्र’ + बार ‘बन्ध/आवरण/प्रतिबन्ध’
क्षरन्flowing
क्षरन्:
कर्ता (उपवाक्ये) — ‘flowing’
TypeVerb (participle)
Root√क्षर् (क्षरति) ‘बहना/टपकना’
आपःthe waters
आपः:
कर्ता (क्षरन् इत्यस्य) / उपमान-आधार
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) ‘जल’
like
:
सम्बन्धक (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पायनायfor drinking / for a draught
पायनाय:
सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for drinking/for a drink’
TypeNoun
Rootपायन (प्रातिपदिक) < √पा ‘पान/रक्षण’ → पायन ‘पानस्थान/पानमार्ग/पानम्’
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for wealth’
TypeNoun
Rootराय् (प्रातिपदिक) ‘धन/समृद्धि’
सहस्रायfor a thousand (in number)
सहस्राय:
सम्प्रदान (उद्देश्य) — ‘for a thousand (fold)’
TypeNoun/Adjective
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) ‘हजार’
तृष्यतेthirsts / longs
तृष्यते:
क्रिया (उपवाक्ये) — ‘longs/thirsts’
TypeVerb
Root√तृष् (तृष्यति) ‘प्यासा होना/लालसा करना’
गोतमस्यof Gotama
गोतमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Gotama’
TypeNoun
Rootगोतम (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App