Adhyaya 34
Brahmā’s Puṣkara Sacrifice: Ṛtvij System, Sāvitrī’s Reconciliation, Tīrtha-Catalogue, Śrāddha & Initiation Rites, and Vrata Fruits
এই অধ্যায়ত ভীষ্মে পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ আদিযজ্ঞৰ সময়, ঋত্বিজ-ব্যৱস্থা আৰু দক্ষিণা বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰে। পুলস্ত্য বৰ্ণনা কৰে যে পুষ্কৰেই যজ্ঞস্থান; ষোলজন ঋত্বিজৰ বিন্যাস, তেওঁলোকৰ পদ আৰু তাত নিযুক্ত মহর্ষি-দেৱতাসকলৰ নাম উল্লেখ কৰে। অৱভৃথ স্নানৰ পাছত দক্ষিণা বিশ্বব্যাপী ৰূপ লয়—দিশা আৰু লোকসমূহলৈকে দানৰ মহিমা প্ৰকাশ পায়। তাৰ পাছত কাহিনীত সংকট: সাৱিত্ৰীৰ অসন্তোষে যজ্ঞত বিঘ্ন ঘটে। কেশৱ বিষ্ণু লক্ষ্মীৰ সহায়ত দূত হৈ সাৱিত্ৰীক শান্ত কৰে; শিৱ-গৌৰী মধ্যস্থতা কৰে। শেষত সাৱিত্ৰী উভতি আহি গায়ত্ৰীৰ সৈতে মিলন-সমাধান কৰে আৰু যজ্ঞ পুনৰ সম্পূৰ্ণ হয়। পুষ্কৰ-মাহাত্ম্যৰ অংশত তীৰ্থসেৱাৰ ফল (আৰোগ্য, সমৃদ্ধি, পাপক্ষয়), স্তোত্ৰ, আৰু পবিত্ৰ স্থান অনুসাৰে দেৱৰূপসমূহৰ তালিকা (১০৮ আবাস) দিয়া হয়। মণ্ডল-কলৈশ স্থাপন, দীক্ষাসদৃশ বিধি, শ্রাদ্ধৰ নিয়ম আৰু গ্ৰহশান্তি কৰ্মো উল্লেখিত। অন্তত উপাখ্যান ৰূপে ৰজা শ্বেতৰ কাহিনী আৰম্ভ হয়—অন্নদান ৰোধ কৰাৰ ফলত স্বৰ্গৰ পাছতো ক্ষুধাৰ দুখ ভোগ।
Shlokas
Verse 1
। भीष्म उवाच । कस्मिन्काले भगवता ब्रह्मणा लोककारिणा । यज्ञियैर्यष्टुमारब्धं तद्भवान्वक्तुमर्हति
ভীষ্মে ক’লে: “হে ভগৱন, লোকসৃষ্টিকৰ্তা ভগৱান ব্ৰহ্মাই কোন সময়ত যজ্ঞীয় বিধি অনুসাৰে যজ্ঞ আৰম্ভ কৰিছিল? অনুগ্ৰহ কৰি ক’ব।”
Verse 2
किं नामान ऋत्विजस्ते ब्रह्मणा ये प्रकल्पिताः । का च वै दक्षिणा तेषां दत्ता तेन महात्मना
ব্ৰহ্মাই নিযুক্ত কৰা সেই যজ্ঞ-ঋত্বিজসকলৰ নাম কি আছিল? আৰু সেই মহাত্মাই তেওঁলোকক কিহে দাক্ষিণা (পুৰোহিত-দান) দিছিল?
Verse 3
यथाभूतं यथावृत्तं तथा त्वं मे प्रकीर्तय । सुमहत्कौतुकं जातं यज्ञं पैतामहं प्रति
যেনেকৈ আছিল, যেনেকৈ ঘটিছিল, তেনেকৈয়ে মোক বৰ্ণনা কৰা। পিতামহ-যজ্ঞ সম্পৰ্কে মোৰ অন্তৰত অতি মহান কৌতূহল জাগিছে।
Verse 4
पुलस्त्य उवाच । पूर्वमेव मया ख्यातं यदा स्वायंभुवो मनुः । सृष्ट्वा प्रजापतीन्सर्वानुक्तः सृष्टिं कुरुष्व वै
পুলস্ত্য ক’লে: মই আগতেই কৈছোঁ—যেতিয়া স্বায়ম্ভুৱ মনুৱে সকলো প্ৰজাপতিসকলক সৃষ্টি কৰি, তাৰ পাছত তেওঁক আদেশ দিয়া হৈছিল, “নিশ্চয়েই সৃষ্টিকাৰ্য সম্পন্ন কৰা।”
Verse 5
स्वयं तु पुष्करं गत्वा यज्ञस्याहृत्य विस्तरम् । ससंभारान्समानाय्य वह्न्यगारे स्थितोभवत्
তাৰ পাছত তেওঁ নিজেই পুষ্কৰলৈ গৈ যজ্ঞৰ সম্পূৰ্ণ বিস্তাৰ (সামগ্ৰী) আনি, সকলো সংভাৰ একত্ৰ কৰি অগ্নিগৃহত—পবিত্ৰ অগ্নিৰ স্থানে—অৱস্থিত থাকিল।
Verse 6
गायंति नित्यं गंधर्वा नृत्यंत्यप्सरसां गणाः । ब्रह्मोद्गाता होताध्वर्युश्चत्वारो यज्ञवाहकाः
গন্ধৰ্বসকলে সদায় গীত গায়, আৰু অপ্সৰাসকলৰ গণ নৃত্য কৰে। ব্ৰহ্মা, উদ্গাতা, হোতা আৰু অধ্বৰ্যু—এই চাৰিজনে যজ্ঞ বহনকাৰী।
Verse 7
एकैकस्य त्रयश्चान्ये परिवाराः स्वयंकृताः । ब्रह्मा च ब्रह्मणाच्छंसी पोता चाग्नीध्र एव च
প্ৰত্যেকজনৰ বাবে আন তিনিজন সহচৰো স্বয়ং নিযুক্ত হৈছিল: ব্ৰহ্মা, ব্ৰহ্মণাচ্ছংসী (ব্ৰহ্মণৰ স্তৱ-পাঠক), পোটā (যজ্ঞীয় কৰ্মকৰ্তা), আৰু অগ্নীধ্ৰো।
Verse 8
आन्वीक्षिकी सर्वविद्या ब्राह्मी ह्येषा चतुष्टयी । उद्गाता च प्रत्युद्गाता प्रतिहर्ता सुब्रह्मण्यः
আন্বীক্ষিকী—বিচাৰ-তৰ্কৰ বিদ্যা—সকলো জ্ঞানৰ সাৰ্বজনীন আধাৰ; সঁচাকৈ ই ব্ৰাহ্মী চতুষ্টয়ী: উদ্গাতা, প্ৰত্যুদ্গাতা, প্ৰতিহৰ্তা আৰু সুব্ৰহ্মণ্য।
Verse 9
चतुष्टयी द्वितीयैषा तूद्गातुश्च प्रकीर्तिता । होता च मैत्रावरुणस्तथाऽच्छावाक एव च
ইয়াক উদ্গাতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত দ্বিতীয় চতুষ্টয়ী বুলি প্ৰখ্যাত; অৰ্থাৎ হোতা, মৈত্ৰাৱৰুণ, আৰু অচ্ছাৱাকো।
Verse 10
ग्रावस्तुच्च चतुर्थोत्र तृतीया च चतुष्टयी । अध्वर्युश्च प्रतिष्ठाता नेष्टोन्नेता तथैव च
ইয়াত চতুৰ্থজন গ্ৰাৱস্তুত; তৃতীয় চতুষ্টয়ী এই। লগতে অধ্বৰ্যু, প্ৰতিষ্ঠাতা, নেষ্টৃ আৰু উন্নেতাও আছে।
Verse 11
चतुष्टयी चतुर्थ्येषा प्रोक्ता शंतनुनंदन । एते वै षोडश प्रोक्ता ऋत्विजो वेदचिंतकैः
হে শান্তনু-নন্দন, এই চতুৰ্থ চতুষ্টয়ীও বৰ্ণিত হ’ল। এইদৰে বেদ-চিন্তকসকলে এই ষোলোজন ঋত্বিজ (যজ্ঞ-পুৰোহিত) ঘোষণা কৰিছে।
Verse 12
शतानि त्रीणि षष्टिश्च यज्ञाः सृष्टाः स्वयंभुवा । एतांश्चैतेषु सर्वेषु प्रवदंति सदा द्विजान्
স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মাই তিনিশ ষাঠি যজ্ঞ স্থাপন কৰিলে। এই সকলো যজ্ঞত দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলে সদায় বেদীয় বিধান পাঠ কৰি ব্যাখ্যা কৰে।
Verse 13
सदस्यं केचिदिच्छंति त्रिसामाध्वर्युमेव च । ब्रह्माणं नारदं चक्रे ब्राह्मणाच्छंसि गौतमम्
কিছুমানে সদস্য পুৰোহিত বিচাৰিলে, আৰু ত্ৰিসাম-নিপুণ অধ্বৰ্যুকো। নাৰদে ব্ৰহ্মাক ব্ৰহ্মণ-পুৰোহিত কৰি, গৌতমক ব্ৰাহ্মণাচ্ছংসিন ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে।
Verse 14
देवगर्भं च पोतारमाग्नीध्रं चैव देवलम् । उद्गातांगिरसः प्रत्युद्गाता च पुलहस्तथा
তাত দেবগৰ্ভ আৰু পোতাৰ, আগ্নীধ্ৰ আৰু দেৱলও আছিল। উদ্গাতা আঙ্গিৰস, প্ৰত্যুদ্গাতা, আৰু তদ্ৰূপে পুলহাও নিযুক্ত হ’ল।
Verse 15
नारायणः प्रतिहर्ता सुब्रह्मण्योत्रिरुच्यते । तस्मिन्यज्ञे भृगुर्होता वसिष्ठो मैत्र एव च
সেই যজ্ঞত নাৰায়ণ প্ৰতিহৰ্তা (উত্তৰদাতা পুৰোহিত) আছিল। অত্রিক সুব্ৰহ্মণ্য পুৰোহিত বুলি কোৱা হয়। সেই যজ্ঞতেই ভৃগু হোতা আছিল, আৰু বশিষ্ঠ আৰু মৈত্রো উপস্থিত আছিল।
Verse 16
अच्छावाकः क्रतुः प्रोक्तो ग्रावस्तुच्च्यवनस्तथा । पुलस्त्योद्ध्वर्युरेवासीत्प्रतिष्ठाता च वै शिबिः
অচ্ছাৱাক পুৰোহিত ৰূপে ক্ৰতুক কোৱা হয়, আৰু গ্ৰাৱস্তুত ৰূপে চ্যৱনকো। পুলস্ত্য নিশ্চয় অধ্বৰ্যু আছিল, আৰু শিবি যজ্ঞৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আছিল।
Verse 17
बृहस्पतिस्तत्र नेष्टा उन्नेता शांशपायनः । धर्मः सदस्यस्तत्रासीत्पुत्रपौत्रसहायवान्
তাত বृहস্পতিয়ে নেষ্টাৰূপে (মুখ্য যাজক) কাৰ্য কৰিলে, আৰু শাংশপায়নে উন্নেতা (পথপ্ৰদৰ্শক) হ’ল। ধৰ্মো তাত সভাসদ আছিল, পুত্ৰ-পৌত্ৰৰ সহায়সহ।
Verse 18
भरद्वाजः शमीकश्च पुरुकुत्सो युगंधरः । एनकस्तीर्णकश्चैव केशः कुतप एव च
ভৰদ্বাজ আৰু শমীক; পুৰুকুৎস আৰু যুগন্ধৰ; আৰু এনক, তীৰ্ণক, কেশ আৰু কুতপো তাত আছিল।
Verse 19
गर्गो वेदशिराश्चैव त्रिसामाद्ध्वर्यवः कृताः । कण्वादयस्तथा चान्ये मार्कंडो गंडिरेव च
গৰ্গ, বেদশিৰা আৰু ত্ৰিসামৰ অধ্বৰ্যু যাজকসকল নিযুক্ত হ’ল। তদ্ৰূপে কণ্ব আদি আনসকল—মাৰ্কণ্ড আৰু গণ্ডিৰো।
Verse 20
पुत्रपौत्रसमेताश्च सशिष्याः सहबांधवाः । कर्माणि तत्र कुर्वाणा दिवानिशमतंद्रिताः
পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ, শিষ্য আৰু আত্মীয়-বান্ধৱৰ সৈতে, তেওঁলোকে তাত কৰ্ম সম্পাদন কৰি থাকিল—দিনে-নিশাই অবিৰত, অলসতা নকৰাকৈ।
Verse 21
मन्वंतरे व्यतीते तु यज्ञस्यावभृथोभवत् । दक्षिणा ब्रह्मणे दत्ता प्राची होतुस्तु दक्षिणा
মন্বন্তৰ অতিবাহিত হ’লে যজ্ঞৰ অৱভৃথ (সমাপ্তি স্নান) সম্পন্ন হ’ল। দক্ষিণা ব্ৰহ্মাক দিয়া হ’ল, আৰু হোতৃ যাজকৰ বাবে পূৰ্ব দিশাই দানৰূপে নিৰ্ধাৰিত হ’ল।
Verse 22
अद्ध्वर्यवे प्रतीची तु उद्गातुश्चोत्तरा तथा । त्रैलोक्यं सकलं ब्रह्मा ददौ तेषां तु दक्षिणाम्
অধ্বৰ্যুক পশ্চিম দিশা দিয়া, আৰু উদ্গাতৃক উত্তৰ দিশা দিয়া; ব্ৰহ্মাই তেওঁলোকক দক্ষিণা ৰূপে সমগ্ৰ ত্ৰিলোক্য দান কৰিলে।
Verse 23
धेनूनां च शतं प्राज्ञैर्दातव्यं यज्ञसिद्धये । अष्टौ तु यज्ञवाहानां चत्वारिंशाधिकास्तथा
যজ্ঞ সিদ্ধিৰ বাবে জ্ঞানীসকলে এশটা দুগ্ধধাৰী ধেনু দান কৰিব লাগে; আৰু যজ্ঞবাহনসমূহৰ বাবে একে দৰে আঠচল্লিশটা দান কৰিব লাগে।
Verse 24
द्वितीयस्थानिनां चैव चतुर्विंशत्प्रकीर्तिताः । षोडशैव तृतीयानां देया वै धेनवः शुभाः
দ্বিতীয় স্থানীয়সকলৰ বাবে চৌব্বিশটা (ধেনু) কীৰ্তিত হৈছে; আৰু তৃতীয় স্থানীয়সকলৰ বাবে নিশ্চয়েই ষোলটা শুভ দুগ্ধধাৰী ধেনু দান কৰিব লাগে।
Verse 25
द्वादशैव तथा चान्या आग्नीध्रादिषु दापयेत् । अनया संख्यया चैव ग्रामान्दासीरजाविकं
তদ্ৰূপ অগ্নীধ্ৰ আদি সকলক বাৰটা (১২) আৰু অন্যান্য ভাগ দান কৰাব লাগে; আৰু এই একে গণনাৰ অনুসাৰে গাঁও, দাসী, আৰু ছাগলী-ভেড়াৰ পালো দান কৰিব লাগে।
Verse 26
सहस्रभोज्यं दातव्यं स्नात्वा चावभृथे क्रतौ । यजमानेन सर्वस्वं देयं स्वायंभुवोब्रवीत्
যজ্ঞৰ অৱভৃথ স্নান কৰি উঠাৰ পাছত হাজাৰজনৰ বাবে ভোজ দান কৰিব লাগে। যজমানেই নিজৰ সকলো সম্পদ দান কৰিব লাগে—এইদৰে স্বায়ম্ভুৱে ঘোষণা কৰিলে।
Verse 27
अद्ध्वर्यूणां सदस्यानां स्वेच्छया दानमिष्यते । विष्णुं चाहूय वै ब्रह्मा वाक्यमाह मुदान्वितः
অধ্বৰ্যু পুৰোহিতসকল আৰু যজ্ঞ-সভাৰ সদস্যসকলৰ বাবে নিজ ইচ্ছামতে দান কৰাটো অনুমোদিত। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাই বিষ্ণুক আহ্বান কৰি আনন্দেৰে এই বাক্য ক’লে।
Verse 28
अभिप्रसाद्य सावित्रीं त्वमिहानय सुव्रत । त्वयि दृष्टे न सा कोपं करिष्यति शुभानना
সাৱিত্ৰীক প্ৰসন্ন কৰি তেওঁক ইয়ালৈ আন, হে সুৱ্ৰত। তোমাক দেখিলে সেই শুভ-মুখী দেৱী ক্ৰোধ নকৰিব।
Verse 29
स्निग्धैः सानुनयैर्वाक्यैर्हेतुयुक्तैर्विशेषतः । त्वं सदा मधुराभाषी जिह्वा ते स्रवतेमृतम्
স্নেহভৰা, মন ভোলোৱা বাক্যৰে—বিশেষকৈ যুক্তিসংগত কাৰণসহ—তুমি সদায় মধুৰ ভাষী; তোমাৰ জিভাৰ পৰা যেন অমৃত সৰি পৰে।
Verse 30
यः करोति न ते वाक्यं त्रैलोक्ये न स दृश्यते । गंधर्वैः सहितो गत्वा प्रियां मम समानय
যিয়ে তোমাৰ আদেশ পালন নকৰে, ত্ৰিলোকত তেনে লোক দেখা নাযায়। সেয়ে গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে গৈ মোৰ প্ৰিয়াক মোৰ ওচৰলৈ আন।
Verse 31
त्वया प्रसादिता साद्ध्वी तुष्टा सा त्वेष्यति ध्रुवम् । विलंबो न त्वया कार्यो व्रज माधव माचिरम्
তোমাৰ দ্বাৰাই সেই সাধ্বী প্ৰসন্ন হৈছে; সন্তুষ্ট হৈ সি নিশ্চয় তোমাৰ ওচৰলৈ আহিব। তুমি বিলম্ব নকৰিবা—হে মাধৱ, তৎক্ষণাৎ যোৱা, দেৰী নকৰিবা।
Verse 32
लक्ष्मीस्ते पुरतो यातु सावित्र्याः सदनं शुभा । तस्यास्त्वं पदवीं गच्छ सांत्वयस्व प्रियां मम
শুভা লক্ষ্মী তোমাৰ আগতে আগতে সাৱিত্ৰীৰ পবিত্ৰ সদনলৈ যাওক। তুমিও তাইৰ পদচিহ্ন অনুসৰি গৈ মোৰ প্ৰিয়াক সান্ত্বনা দিয়া।
Verse 33
न च ते विप्रियं देवि विविक्तं कर्तुमीहते । मुखं प्रेक्ष्य सदा कालं वर्तते तव सुंदरि
হে দেবী, তেওঁ একান্ততেো তোমাক অসন্তুষ্ট কৰা কোনো কাম কৰিবলৈ ইচ্ছা নকৰে। হে সুন্দৰী, তেওঁ সদায় তোমাৰ মুখলৈ চাই সময় কটায়।
Verse 34
एवंविधानि वाक्यानि मधुराणि बहूनि च । देवी श्रावयितव्या सा यथातुष्टाऽचिराद्भवेत्
এইধৰণৰ বহু মধুৰ বাক্য দেবীৰ কাণত কোৱা উচিত, যাতে তেওঁ অচিৰেই সন্তুষ্ট হয়।
Verse 35
एवमुक्तस्तदा विष्णुर्ब्रह्मणा लोककारिणा । जगाम त्वरितो भूत्वा सावित्री यत्र तिष्ठति
লোককল্যাণকাৰী ব্ৰহ্মাই এইদৰে কোৱাত, বিষ্ণু তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ য’ত সাৱিত্ৰী অৱস্থান কৰিছিল তাত গ’ল।
Verse 36
दूरादेवागच्छमानं पत्न्या सह च केशवम् । उत्तस्थौ सत्वरा भूत्वा विष्णुना चाभिवंदिता
দূৰৰ পৰা পত্নীৰ সৈতে কেশৱক আহি থকা দেখি, তেওঁ তৎক্ষণাৎ উঠি থিয় হ’ল; আৰু বিধিমতে বিষ্ণুক অভিবাদন জনালে।
Verse 37
नमस्ते देवदेवेशि ब्रह्मपत्नि नमोस्तु ते । त्वां नमस्कृत्य सर्वो हि जनः पापात्प्रमुच्यते
হে দেৱদেৱেশী, দেৱতাসকলৰ অধীশ্বৰী! হে ব্ৰহ্মাৰ পত্নী, তোমাক নমস্কাৰ। যি কোনো জনে তোমাক প্ৰণাম কৰে, সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 38
पतिव्रता महाभागा ब्रह्मणस्त्वं हृदि स्थिता । अहर्निशं चिंतयंस्त्वां प्रसादं तेभिकांक्षति
হে মহাভাগা পতিব্ৰতা! তুমি ব্ৰহ্মাৰ হৃদয়ত নিবাস কৰা। তেওঁ দিন-ৰাতি তোমাক চিন্তা কৰি তোমাৰ কৃপা-প্ৰসাদৰ আকাঙ্ক্ষা কৰে।
Verse 39
सखीं चैनां प्रियां पृच्छ लक्ष्मीं भृगुसुतां सतीम् । यदि च श्रद्दधा नासि वाक्यादस्मात्सुलोचने
আৰু তোমাৰ প্ৰিয় সখী—ভৃগুসুতী সতী লক্ষ্মীক সুধা। হে সুলোচনে, যদি মোৰ বাক্যত তোমাৰ শ্ৰদ্ধা নাথাকে, তেন্তে তাইকেই সুধা।
Verse 40
एवमुक्त्वा ततः शौरिः सावित्र्याश्चरणद्वयम् । उभाभ्यां चैव हस्ताभ्यां क्षम देवि नमोस्तु ते
এইদৰে কৈ শৌৰিয়ে তাৰ পাছত দুয়ো হাতে সাৱিত্ৰীৰ দুয়োটা চৰণ ধৰি ক’লে—“হে দেবী, মোক ক্ষমা কৰা; তোমাক নমস্কাৰ।”
Verse 41
जगद्वंद्ये जगन्मातरिति स्पृष्ट्वाऽभ्यवन्दत । संकोच्य पादौ सा देवी स्वकरेण करौ हरेः
তেওঁ স্পৰ্শ কৰি ক’লে, “জগতবন্দ্যে জগন্মাতা!” আৰু প্ৰণাম কৰিলে। তাৰ পাছত সেই দেবীয়ে নিজৰ চৰণ সোঁহাৰি লৈ নিজ হাতে হৰিৰ হাত দুটা ধৰি ল’লে।
Verse 42
गृहीत्वोवाच तं विष्णुं सर्वं क्षान्तं मयाच्युत । इयं लक्ष्मीः सदा वत्स हृदये ते निवत्स्यति
তেওঁৰ হাত ধৰি তাই বিষ্ণুক ক’লে: “হে অচ্যুত, মই যি যি কৰিলোঁ সকলো তুমি ক্ষমা কৰিলা। এই লক্ষ্মী, হে বৎস, সদায় তোমাৰ হৃদয়ত নিবাস কৰিব।”
Verse 43
विना त्वया न चान्यत्र रतिं यास्यति कर्हिचित् । भृगोः पत्न्यां समुत्पन्ना पत्न्येषा तव सुव्रता
তোমাৰ অবিহনে তাই কেতিয়াও আন ক’তাও প্ৰেম নিবেদন নকৰিব। ভৃগুৰ পত্নীৰ পৰা জন্ম লোৱা এই সুব্ৰতা নাৰী তোমাৰেই ধৰ্মপত্নী।
Verse 44
देवदानवयत्नेन संभूता चोदधौ पुनः । भगवान्यत्र तत्रैषा अवतारं च कुर्वती
দেৱ আৰু দানৱৰ একেলগীয়া প্ৰচেষ্টাৰে তাই পুনৰ সাগৰত উদ্ভৱ হ’ল। এই দিৱ্য দেৱী—য’তে যেতিয়া প্ৰয়োজন হয়—তাতেই অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰি থাকে।
Verse 45
देवत्वे देवदेहा वै मानुषत्वे च मानुषी । त्वत्सहाया न संदेहो दांपत्यव्रतिनी चिरम्
দেৱত্বত মোৰ দেৱদেহ হ’ব, আৰু মানৱত্বত মই মানৱী হ’ম। সন্দেহ নাই, মই তোমাৰ সহায়িকা হৈ থাকিম, আৰু দীৰ্ঘকাল দাম্পত্য-ব্ৰতত স্থিৰ থাকিম।
Verse 46
यन्मया चात्र कर्त्तव्यं प्रभोतन्मां वदस्व वै । विष्णुरुवाच । यज्ञावसानं संजातं प्रेषितोहं तवांतिकं
“হে প্ৰভু, ইয়াত মই কি কৰ্তব্য, অনুগ্ৰহ কৰি ক’বা।” বিষ্ণুৱে ক’লে: “যজ্ঞৰ সমাপ্তি হৈছে; মই তোমাৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰিত হৈ আহিছোঁ।”
Verse 47
सावित्रीमानय क्षिप्रं मया स्नानं समाचरेत् । आगच्छ त्वरिता देवि याहि तत्र मुदान्विता
সাৱিত্ৰীক শীঘ্ৰে আন, যাতে মই স্নান-বিধি সম্পন্ন কৰিব পাৰোঁ। হে দেৱী, ত্বৰিতে আহা; আনন্দভাৱে তাত গমন কৰা।
Verse 48
पश्यस्व स्वपतिं गत्वा देवैः सर्वैस्समन्वितम् । लक्ष्मीरुवाच । आर्ये उत्तिष्ठ शीघ्रं त्वं याहि यत्र पितामहः
যাই নিজৰ স্বামীক চোৱা, যি সকলো দেৱতাৰে সৈতে আছে। লক্ষ্মীয়ে ক’লে: হে আৰ্যে, শীঘ্ৰে উঠা আৰু য’ত পিতামহ ব্ৰহ্মা আছে তাত গমন কৰা।
Verse 49
विना त्वया न यास्यामि स्पृष्टौ पादौ मया तव । उत्थाप्य साग्रहीद्धस्तं दक्षिणा दक्षिणे करे
তোমাৰ বিনা মই নাযাম; মই তোমাৰ চৰণ স্পৰ্শ কৰিছোঁ। তেওঁ তাক উঠাই দৃঢ়ভাৱে হাত ধৰি ল’লে—তেওঁৰ সোঁ হাতত তাৰ সোঁ হাত।
Verse 50
चिरायमाणां सावित्रीं ज्ञात्वा देवः पितामहः । समीपस्थं महादेवमिदमाह तदा वचः
সাৱিত্ৰী দেৰিতে আহিছে বুলি জানি, দিৱ্য পিতামহ ব্ৰহ্মাই তেতিয়া ওচৰত থিয় হৈ থকা মহাদেৱক এই বাক্য ক’লে।
Verse 51
गच्छ त्वमनया सार्द्धं पार्वत्याऽसुरदूषण । गौरी त्वदग्रतो यातु पश्चात्त्वं गच्छ शंकर
হে অসুৰদূষণ, তুমি এই পাৰ্বতীৰ সৈতে একেলগে যোৱা। গৌৰী তোমাৰ আগত যাওক; আৰু তুমি, হে শংকৰ, পাছফালে যোৱা।
Verse 52
प्रतिबोध्यानय यथा शीघ्रमायाति तत्कुरु । एवमुक्तौ तदा तौ तु पार्वतीपरमेश्वरौ
“তাক জগাই আনি ইয়ালৈ লৈ আহা—যেন সি শীঘ্ৰে আহে, তেনেকৈ যি লাগে সেয়া কৰা।” এইদৰে কোৱা হ’লে সেই সময়ত পাৰ্বতী আৰু পৰমেশ্বৰ (শিৱ) তদনুসাৰে কাৰ্য কৰিলে।
Verse 53
गत्वादिष्टौ दंपती तां प्रोचतुर्ब्रह्मणः प्रियाम् । बृहत्कृत्यं त्वया तत्र करणीयं पतिव्रते
আদেশ অনুসৰি তাত গৈ সেই দম্পতীয়ে ব্ৰহ্মাৰ প্ৰিয়া দেবীক ক’লে: “হে পতিব্ৰতা, তাত তোমাৰ দ্বাৰা এক মহান কাৰ্য সম্পন্ন কৰিব লাগিব।”
Verse 54
पृच्छस्वेमां वरारोहां गौरीं पर्वतनंदिनीम् । लक्ष्मीं चैतां विशालाक्षीमिंद्राणीं वा शुभानने
হে শুভাননে, তাক সুধা—এই বৰাৰোহা গৌৰী, পৰ্বতৰ নন্দিনী; অথবা এই বিশালাক্ষী লক্ষ্মী; নতুবা ইন্দ্ৰাণী।
Verse 55
यासां वा श्रद्धधासि त्वं पृच्छ देवि नमोस्तु ते । आशीर्वादस्तया दत्तो देवदेवस्य शूलिनः
হে দেবী, যাসকলৰ মাজত যাৰ ওপৰত তুমি শ্ৰদ্ধা স্থাপন কৰা, তাকেই সুধা; তোমাক নমস্কাৰ। সেইজনীয়ে দেবদেব শূলিনক আশীৰ্বাদ দিছিল।
Verse 56
शरीरार्धे च ते गौरी सदा स्थास्यति शंकर । अनया शोभसे देव त्वया त्रैलोक्यसुंदर
হে শংকৰ, গৌৰী সদায় তোমাৰ দেহৰ অৰ্ধাংশত স্থিত থাকিব। তাইৰ সৈতে তুমি দীপ্তিমান, হে দেব; আৰু তোমাৰ দ্বাৰাই তাই ত্ৰিলোকৰ সৌন্দৰ্য হয়।
Verse 57
सुखभागि जगत्सर्वं त्वया नाथेन शत्रुहन् । एवं ब्रुवंती सावित्री गृहीता ब्रह्मणः प्रिया
হে শত্রুনাশক নাথ! তোমাৰ অধিপত্যত সমগ্ৰ জগত সুখৰ অংশীদাৰ হয়। এইদৰে ক’লে সাৱিত্ৰী—ব্ৰহ্মাৰ প্ৰিয়া—তেওঁৰ সহধৰ্মিণী ৰূপে গৃহীত হ’ল।
Verse 58
गौर्य्या च वामहस्ते तु लक्ष्म्या वै दक्षिणे करे । अभिवंद्य तु तां देवीं शंकरो वाक्यमब्रवीत्
গৌৰীক বাওঁ হাতে আৰু লক্ষ্মীক নিশ্চয় সোঁ হাতে ধৰি, সেই দেৱীক প্ৰণাম কৰি শংকৰে এই বাক্য ক’লে।
Verse 59
एह्यागच्छ महाभागे यत्र तिष्ठति ते पतिः । तत्र गच्छ वरारोहे स्त्रीणां भर्ता परागतिः
আহা, হে মহাভাগে! য’ত তোমাৰ পতি অৱস্থান কৰিছে, তাতেই যোৱা। হে সুন্দৰ-নিতম্বা! তাতেই গমন কৰা; কিয়নো স্ত্ৰীৰ বাবে পতি-ই পৰম আশ্ৰয়।
Verse 60
बृहदाग्रहणे देवि प्रणयाद्गंतुमर्हसि । लक्ष्मीश्चैषा पार्वती च स्थिता देवि तवाग्रतः
হে দেৱী! প্ৰণয়বশত তুমি সেই মহান আলিঙ্গন-গ্ৰহণলৈ গমন কৰিবলৈ সন্মত হোৱা উচিত। আৰু চোৱা, হে দেৱী, তোমাৰ সন্মুখত লক্ষ্মী আৰু পাৰ্বতীও স্থিত আছে।
Verse 61
एतयोर्वचसा देवि आवयोश्च शुभानने । मानभंगो न ते कर्तुं यज्यते ब्रह्मणः प्रिये
হে দেৱী, হে শুভাননে! এই দুয়োৰ বাক্য আৰু আমাৰো প্ৰতিজ্ঞাৰ দ্বাৰা, হে ব্ৰহ্মাৰ প্ৰিয়ে, তোমাৰ মানভঙ্গ কৰা আমাৰ পক্ষে উচিত নহয়।
Verse 62
अस्मदभ्यर्थिता देवि तत्र याहि मुदान्विता । गौर्युवाच । अहं च ते प्रिया देवि सर्वदा वदसि स्वयम्
হে দেবী, আমাৰ অনুৰোধত তুমি আনন্দসহ তাত যোৱা। গৌৰীয়ে ক’লে: “হে দেবী, মইও তোমাৰ প্ৰিয়া—তুমি নিজেই সদায় তেনে কৈ আহিছা।”
Verse 63
लक्ष्मीश्च ते करे लग्ना दक्षिणे च मया धृता । एह्यागच्छ महाभागे यत्र तिष्ठति ते पतिः
লক্ষ্মী তোমাৰ হাতে লাগি আছে, আৰু মই তোমাৰ সোঁ হাত ধৰি ৰাখিছোঁ। আহা, হে মহাভাগ্যে—চলোঁ, য’ত তোমাৰ পতি থিয় হৈ আছে।
Verse 64
नीता सा तु तदा ताभ्यां देवी सा मध्यतः कृता । पुरस्सरौ विष्णुरुद्रौ शक्राद्याश्च तथा सुराः
তেতিয়া সেই দেবীক তেওঁলোক দুয়োজনে লৈ গ’ল, আৰু তেওঁক মাজত স্থাপন কৰিলে; আগত বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰ চলিল, আৰু ইন্দ্ৰ আদি অন্যান্য দেৱতাসকলও।
Verse 65
गंधर्वाप्सरसश्चैव त्रैलोक्यं सचराचम् । तत्रायाता च सा देवी सावित्री ब्रह्मणः प्रिया
গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসকলৰ সৈতে, ত্ৰিলোকৰ সমগ্ৰ জগত—চৰ আৰু অচৰ—তাত সমবেত হ’ল। তেতিয়া ব্ৰহ্মাৰ প্ৰিয়া দেবী সাবিত্ৰীও তাত উপস্থিত হ’ল।
Verse 66
सावित्रीं सुमुखीं दृष्ट्वा सर्वलोकपितामहः । गायत्र्या सहितो ब्रह्मा इदं वचनमब्रवीत्
সুমুখী সাবিত্ৰীক দেখি, সকলো লোকৰ পিতামহ ব্ৰহ্মাই গায়ত্ৰীৰ সৈতে এই বাক্য ক’লে।
Verse 67
एषा देवी कर्मकरी अहं ते वशगस्थितः । समादिश वरारोहे यत्ते कार्यं मया त्विह
এই দেৱী তোমাৰ দাসীৰ দৰে প্ৰস্তুত; মইও তোমাৰ বশত অৱস্থিত। হে সুন্দৰ নিতম্বাৱতী, আদেশ দিয়া—ইয়াত তুমি যি কাৰ্য মোৰ দ্বাৰা কৰাব খোজা।
Verse 68
एवमुक्ता च सा देवी स्वयं देवेन ब्रह्मणा । त्रपयाधोमुखी देवी न च किंचिदवोचत
দেৱতা ব্ৰহ্মাই নিজে এইদৰে কোৱাত, সেই দেৱী লাজত মুখ নোৱাই থাকিল; দেৱীয়ে একো কথাই নক’লে।
Verse 69
पादयोः पतिता देवी गायत्री ब्रह्मचोदिता । कृतवत्यपराधं ते क्षम देवि नमोस्तु ते
ব্ৰহ্মাৰ প্ৰেৰণা পাই দেৱী গায়ত্ৰী তোমাৰ চৰণত লুটাই পৰিল আৰু ক’লে: “মই তোমাৰ প্ৰতি অপৰাধ কৰিছোঁ। হে দেৱী, ক্ষমা কৰা; তোমাক নমস্কাৰ।”
Verse 70
आलिंग्य सादरं कंठे सा परिष्वज्य पीडितां । गायत्रीं सांत्वयामास मान्यश्चैष पतिर्मम
সেই দেৱীয়ে সাদৰে গলত আলিঙ্গন কৰি, দুখিত গায়ত্ৰীক আঁকোৱালি ধৰি সান্ত্বনা দিলে আৰু ক’লে: “মোৰ এই পতি নিশ্চয়েই মান্য।”
Verse 71
कर्त्तव्यं वचनं तस्य स्त्रीणां प्राणेश्वरः पतिः । उक्तं भगवता पूर्वं सृष्टिकाले विरिंचिना
স্ত্ৰীসকলৰ বাবে পতি—যি প্ৰাণৰো প্ৰভু—তাঁৰ বাক্য পালনীয় কৰ্তব্য। এই কথা সৃষ্টিকালত ভগৱান বিৰিঞ্চি (ব্ৰহ্মা) পূৰ্বে ঘোষণা কৰিছিল।
Verse 72
न च स्त्रीणां पृथग्यज्ञो न व्रतं नाप्युपोषणम् । भर्ता यद्वदते वाक्यं तत्तु कुर्यादकुत्सया
স্ত্ৰীসকলৰ বাবে পৃথক যজ্ঞ নাই, ন পৃথক ব্ৰত, ন স্বতন্ত্ৰ উপবাসো। স্বামীয়ে যি বাক্য কয়, তাক তুচ্ছ নকৰি সেইদৰে পালন কৰিব।
Verse 73
भर्तृनिंदां या कुरुते स्वसृनिंदां तथैव च । परिवादं प्रलापं वा नरकं सा तु गच्छति
যি স্ত্ৰীয়ে স্বামীৰ নিন্দা কৰে, তেনেদৰে নিজৰ ভগ্নীৰো নিন্দা কৰে, আৰু পৰনিন্দা বা দুষ্ট প্ৰলাপত লিপ্ত হয়—সেই স্ত্ৰী নিশ্চয় নৰকলৈ যায়।
Verse 74
पत्यौ जीवति या नारी उपवासव्रतं चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता नरकमिच्छति
যাৰ স্বামী জীৱিত থাকোঁতে যি নাৰী উপবাস-ব্ৰত পালন কৰে, সি স্বামীৰ আয়ু হৰণ কৰে; আৰু মৃত্যুৰ পাছত নৰকলৈ যায়।
Verse 75
एवं ज्ञात्वा त्वया भर्तुर्न कार्यं विप्रियं सति । न चास्य दक्षिणं त्वंगं त्वया सेव्यं कथंचन
এইদৰে জানি, হে সতী নাৰী, স্বামীৰ অপ্ৰিয় হয় এনে কোনো কাম নকৰিবা। আৰু কোনোপধ্যেই তেওঁৰ দক্ষিণ অঙ্গ/পক্ষ তোমাৰ দ্বাৰা সেৱিত নহওক।
Verse 76
सर्वकार्ये त्वहं चास्य दक्षिणं पक्षमाश्रिता । सव्यं त्वमायेस्साध्वि पार्श्वे नारदपुष्करौ
“প্ৰত্যেক কাৰ্যত মই তেওঁৰ দক্ষিণ পাশে অৱস্থান কৰোঁ; হে সাধ্বী, তুমি তেওঁৰ বাম পাশে আহা। দুয়ো পাশে নাৰদ আৰু পুষ্কৰ আছে।”
Verse 77
ब्रह्मस्थानानि चान्यानि स्थितान्यायतनानि च । लभे वै शोभमानेह यावत्सृष्टिः प्रजायते
যিমান দিনলৈ সৃষ্টি পুনৰ পুনৰ উদ্ভৱ হৈ থাকে, সিমান দিনলৈ মই ইয়াত দীপ্তিমান ব্ৰহ্মস্থানসমূহ আৰু আন স্থাপিত পবিত্ৰ আসনসমূহৰ পুণ্য নিশ্চয় লাভ কৰোঁ।
Verse 78
भवत्या च मया चैव स्थातव्यं च न संशयः । पुष्करे ब्रह्मणः पार्श्वे वामं च त्वं समाश्रय
তুমি আৰু মই নিশ্চয় ইয়াতেই থাকিব লাগিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। পুষ্কৰত ব্ৰহ্মাৰ কাষত, তুমি বাওঁফালে আশ্ৰয় লৈ নিজৰ স্থান গ্ৰহণ কৰা।
Verse 79
अनेन चोपदेशेन सुखं तिष्ठ मयान्विता । गायत्र्युवाच । एवमेतत्करिष्यामि तव निर्देशकारिका
“এই উপদেশে, মোৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ সুখে থাক।” গায়ত্ৰীয়ে ক’লে: “এনেকৈয়ে হ’ব—তোমাৰ নিৰ্দেশ অনুসাৰে মই ঠিক তেনেকৈ কৰিম।”
Verse 80
तवैवाज्ञा मया कार्या त्वं मे प्राणसमा सखी । अहं ते त्वनुजा देवि सदा मां पातुमर्हसि
তোমাৰ আজ্ঞাই মোৰ কৰণীয়। তুমি মোৰ প্ৰাণসমা সখী। হে দেবী, মই তোমাৰ অনুজা—দয়া কৰি সদায় মোক ৰক্ষা কৰা।
Verse 81
देवदेवस्तदा ब्रह्मा पुष्करे विष्णुना सह । स्नानावसाने देवानां सर्वेषां प्रददौ वरान्
তেতিয়া দেবদেৱ ব্ৰহ্মাই পুষ্কৰত বিষ্ণুৰ সৈতে, পবিত্ৰ স্নানৰ অন্তত, সকলো দেবতাক বৰদান প্ৰদান কৰিলে।
Verse 82
देवानां च पतिं शक्रं ज्योतिषां च दिवाकरं । नक्षत्राणां तथा सोमं रसानां वरुणं तथा
দেৱতাসকলৰ অধিপতি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), জ্যোতিসকলৰ মাজত দিবাকৰ সূৰ্য; নক্ষত্ৰসমূহৰ অধিপতি সোম (চন্দ্ৰ); আৰু ৰস/জলসমূহৰ অধিপতি বৰুণক স্থাপন কৰিলে।
Verse 83
प्रजापतीनां दक्षं च नदीनां चैव सागरं । कुबेरं च धनाध्यक्षं तथा चक्रे च रक्षसां
প্ৰজাপতিসকলৰ মাজত দক্ষক, নদীসমূহৰ মাজত সাগৰক; কুবেৰক ধনৰ অধ্যক্ষ; আৰু তদ্ৰূপে ৰাক্ষসসকলৰ ওপৰতো এজন শাসক স্থাপন কৰিলে।
Verse 84
भूतानां चैव सर्वेषां गणानां च पिनाकिनम् । मानवानां मनुं चैव पक्षिणां गरुडं तथा
সকলো ভূতৰ মাজত তেওঁ অগ্ৰগণ্য; গণসমূহৰ মাজত পিনাকধাৰী (শিৱ) প্ৰধান; মানৱৰ মাজত মনু; আৰু পক্ষীৰ মাজত গৰুড়ো তদ্ৰূপে অধিপতি।
Verse 85
ऋषीणां च वसिष्ठं च ग्रहाणां च प्रभाकरं । एवमादीनि वै दत्वा देवदेवः पितामहः
ঋষিসকলৰ মাজত বশিষ্ঠক, আৰু গ্ৰহসমূহৰ মাজত প্ৰভাকৰ (সূৰ্য) ক স্থাপন কৰিলে। এইদৰে আদি আদি পদ দান কৰি, দেৱদেৱ পিতামহ ব্ৰহ্মাই আগলৈ অগ্ৰসর হ’ল।
Verse 86
विष्णुं च शंकरं चैव ब्रह्मा प्रोवाच सादरम् । पृथिव्याः सर्वतीर्थेषु भवंतौ पूज्यसत्तमौ
ব্ৰহ্মাই সাদৰে বিষ্ণু আৰু শংকৰক ক’লে: “পৃথিৱীৰ সকলো তীৰ্থস্থানত তোমালোক দুয়ো সৰ্বোত্তম আৰু পূজ্যতম।”
Verse 87
भवद्भ्यां न विना तीर्थं पुण्यतामेति कर्हिचित् । लिंगं वा प्रतिमा वापि दृश्यते यत्रकुत्रचित्
তোমালোক দুজনৰ অবিহনে কোনো তীৰ্থ কেতিয়াও পুণ্যতা লাভ নকৰে; য’তেই ক’তাও লিঙ্গ বা প্ৰতিমা দেখা যায়, সেয়া তোমালোকৰ কৃপাতে পবিত্ৰ হয়।
Verse 88
तत्तीर्थं पुण्यतां याति सर्वमेव फलप्रदं । मानवा ह्युपहारैश्च ये करिष्यंति पूजनं
সেই তীৰ্থ অধিক পুণ্যতা লাভ কৰে আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে ফলদায়ক হয়, যেতিয়া মানুহে উপহাৰ-অৰ্ঘ্য আদি লৈ তাত পূজা সম্পন্ন কৰে।
Verse 89
युष्माकं मां पुरस्कृत्य तेषां रोगभयं कुतः । येषु राष्ट्रेषु युष्माकमुत्सवाः पूजनादिकाः
যেতিয়া তেওঁলোকে মোক অগ্ৰস্থানত স্থাপন কৰি অধিষ্ঠাতা দেৱতা মানে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ ৰোগভয় কেনেকৈ থাকিব? যি ৰাজ্যসমূহত তোমালোকৰ উৎসৱ, পূজা আদি বিধিপূৰ্বক চলে।
Verse 90
प्रवर्त्स्यंति क्रियाः सर्वा यत्फलं तेषु तच्छृणु । नाधयो व्याधयश्चैव नोपसर्गा न क्षुद्भयं
সকলো বিধিবদ্ধ ক্ৰিয়া প্ৰৱৰ্তিত হ’ব; এতিয়া সিহঁতৰ পৰা উৎপন্ন ফল শুনা—নাথাকে মানসিক ব্যাধি, নাথাকে শাৰীৰিক ৰোগ, নাথাকে উপসৰ্গ-আপদ, নাথাকে ক্ষুধাভয়।
Verse 91
विप्रयोगो न चापीष्टैरनिष्टैर्नापि संगतिः । नाक्षिरोगः शिरार्तिर्वा पित्तशूल भगंदराः
প্ৰিয়জনৰ পৰা বিচ্ছেদ নাথাকে, অপ্ৰিয়ৰ সৈতে সঙ্গ নাথাকে; চকুৰ ৰোগ নাথাকে, মূৰৰ বেদনা নাথাকে, পিত্তশূল আদি কষ্ট আৰু ভগন্দর আদি ব্যাধিও নাথাকে।
Verse 92
नाभिचारं भयं तत्रापस्मारो न विषूचिका । वृद्धिर्निकामतस्तस्मिन्सम्यग्बुद्धिरनुत्तमा
তাত কোনো জাদুটোনাৰ ভয় নুঠে; ন মৃগী হয়, ন কলেরা। সেই স্থানত ইচ্ছামতে সমৃদ্ধি লাভ হয়, আৰু সম্যক জ্ঞান-বুদ্ধিৰ অনুত্তম স্পষ্টতা প্ৰাপ্ত হয়।
Verse 93
आरोग्यं सर्वतश्चैव दीर्घायुश्च प्रजाधनं । नाकाले भविता मृत्युर्गावो नाल्पपयोमुचः
তাত চাৰিওফালে আৰোগ্য, দীঘল আয়ু, আৰু প্ৰজা-ধনৰ সমৃদ্ধি হয়। অকাল মৃত্যু নঘটে, আৰু গাইবোৰে অলপ গাখীৰ নিদিয়ে।
Verse 94
नाकालफलिता वृक्षा नोत्पातभयमण्वपि । एतच्छ्रुत्वा ततो विष्णुर्ब्रह्माणं स्तोतुमुद्यतः
গছবোৰে অকালতে ফল নধৰিলে, আৰু উৎপাতৰ সামান্যতম ভয়ো নাছিল। এই কথা শুনি বিষ্ণু তেতিয়া ব্ৰহ্মাক স্তৱ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 95
विष्णुरुवाच । नमोस्त्वनंताय विशुद्धचेतसे स्वरूपरूपाय सहस्रबाहवे । सहस्ररश्मिप्रभवाय वेधसे विशालदेहाय विशुद्धकर्मणे
বিষ্ণুৱে ক’লে: অনন্ত প্ৰভুক নমস্কাৰ—যাঁৰ চিত্ত সম্পূৰ্ণ বিশুদ্ধ; যাঁৰ স্বৰূপেই পৰম ৰূপ; সহস্ৰবাহু স্বামীক; সহস্ৰ ৰশ্মিৰ উৎসক; বেধস স্ৰষ্টাক; বিশাল বিশ্বদেহধাৰীক; আৰু যাঁৰ কৰ্ম সম্পূৰ্ণ পবিত্ৰ, তেঁওক নমো।
Verse 96
समस्तविश्वार्तिहराय शंभवे समस्तसूर्यानलतिग्मतेजसे । नमोस्तु विद्यावितताय चक्रिणे समस्तधीस्थानकृते सदा नमः
সমগ্ৰ বিশ্বৰ আৰ্তি হৰণকাৰী শম্ভুক নমস্কাৰ, যাঁৰ তীক্ষ্ণ তেজ সকলো সূৰ্য আৰু অগ্নিৰ সমান। চক্রধাৰীলৈ নমস্কাৰ—যাঁতেই সকলো বিদ্যাৰ বিস্তাৰ; আৰু যাঁই সকলো বুদ্ধিৰ আধাৰ, তেঁওক সদা নমো।
Verse 97
अनादिदेवाच्युत शेखरप्रभो भाव्युद्भवद्भूतपते महेश्वर । महत्पते सर्वपते जगत्पते भुवस्पते भुवनपते सदा नमः
হে অনাদি দেৱ, হে অচ্যুত, হে শিখৰ-প্ৰভু, ঐশ্বৰ্য-মুকুটধাৰী! হে মহেশ্বৰ, ভৱিষ্যৎ-উদ্ভৱ-ভূত সকলো সত্তাৰ পতি; হে মহৎ-পতি, হে সৰ্ব-পতি, হে জগত-পতি, হে ভূ-পতি, হে ভুৱন-পতি—আপোনাক সদায় নমস্কাৰ।
Verse 98
यज्ञेश नारायण जिष्णु शंकर क्षितीश विश्वेश्वर विश्वलोचन । शशांकसूर्याच्युतवीरविश्वप्रवृत्तमूर्तेमृतमूर्त अव्यय
হে যজ্ঞেশ, হে নাৰায়ণ, হে জিষ্ণু, হে শংকৰ; হে ক্ষিতীশ, হে বিশ্বেশ্বৰ, হে বিশ্বলোচন! যাঁৰ প্ৰকাশিত মূৰ্তিয়ে সমগ্ৰ বিশ্বক প্ৰবৃত্ত কৰে, যি চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰূপে দীপ্ত; হে অচ্যুত, হে বিশ্ববীৰ, হে অব্যয়—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 99
ज्वलद्धुताशार्चि निरुद्धमंडल प्रदेशनारायण विश्वतोमुख । समस्तदेवार्तिहरामृताव्यय प्रपाहि मां शरणगतं तथा विभो
হে নাৰায়ণ, জ্বলন্ত অগ্নিজিহ্বাৰ দীপ্তিত সীমাবদ্ধ মণ্ডলধাৰী; হে বিশ্বতোমুখ, সৰ্বদিশামুখ প্ৰভু! হে সমস্ত দেৱৰ আৰ্তিহৰ, হে অমৃত, হে অব্যয়—মই শৰণাগত, হে বিভো, মোক ৰক্ষা কৰা।
Verse 100
वक्त्राण्यनेकानि विभो तवाहं पश्यामि यज्ञस्य गतिं पुराणम् । ब्रह्माणमीशं जगतां प्रसूतिं नमोस्तु तुभ्यं प्रपितामहाय
হে বিভো, মই আপোনাৰ বহু মুখ দেখিছোঁ; মই যজ্ঞৰ পুৰাতন গতি আৰু তাৰ সত্য পৰম অন্ত দেখিছোঁ। আপুনি ব্ৰহ্মা—জগতসমূহৰ ঈশ, জগতসমূহৰ প্ৰসূতি। হে প্ৰপিতামহ, আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 101
संसारचक्रक्रमणैरनेकैः क्वचिद्भवान्देववराधिदेवः । तत्सर्वविज्ञानविशुद्धसत्वैरुपास्यसे किं प्रणमाम्यहं त्वाम्
সংসাৰৰ চক্ৰত বহু ঘূৰণৰ মাজত কেতিয়াবা মানুহে আপোনাক পায়—হে দেৱবৰসকলৰ ওপৰত অধিদেৱ। সম্পূৰ্ণ জ্ঞানৰে বিশুদ্ধ সত্ত্বধাৰীসকলে আপোনাক উপাসনা কৰে; তেন্তে মই আপোনাক প্ৰণাম নকৰোঁ কিয়?
Verse 102
एवं भवंतं प्रकृतेः पुरस्ताद्यो वेत्त्यसौ सर्वविदां वरिष्ठः । गुणान्वितेषु प्रसभं विवेद्यो विशालमूर्तिस्त्विह सूक्ष्मरूपः
এইদৰে যি জনে তোমাক প্ৰকৃতিৰ আগতেই বিদ্যমান বুলি জানে, সি সকলো জ্ঞানীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। গুণযুক্ত সত্তাসকলত তেওঁ শক্তিৰে উপলব্ধ হয়; ইয়াত তেওঁৰ মূর্তি বিশাল, কিন্তু তেওঁৰ সত্য স্বৰূপ অতি সূক্ষ্ম।
Verse 103
वाक्पाणिपादैर्विगतेन्द्रियोपि कथं भवान्वै सुगतिस्सुकर्मा । संसारबंधे निहितेंद्रियोपि पुनः कथं देववरोसि वेद्यः
বাক্, হাত আৰু পা নথকাৰ সত্ত্বেও, হে প্ৰভু, তুমি কেনেকৈ সুগতি-প্ৰাপ্ত আৰু সুকৰ্মী? আৰু সংসাৰ-বন্ধনত ইন্দ্ৰিয়সমূহ আবদ্ধ থাকিলেও, তুমি পুনৰ কেনেকৈ দেৱশ্ৰেষ্ঠ, জ্ঞেয় ৰূপে পৰিগণিত?
Verse 104
मूर्त्तादमूर्त्तं न तु लभ्यते परं परं वपुर्देवविशुद्धभावैः । संसारविच्छित्तिकरैर्यजद्भिरतोवसीयेत चतुर्मुख त्वम्
মূর্তৰ পৰা পৰম অমূর্ত লাভ নহয়; বৰং দেৱৰ প্ৰতি বিশুদ্ধ ভাৱ-ভক্তি থকা উপাসকসকলে পৰম দিৱ্য দেহ-স্বরূপ লাভ কৰে। সেয়ে, হে চতুৰ্মুখ, তুমি সেইসকলৰ সৈতে বাস কৰা, যিসকলে যজ্ঞ-উপাসনাৰে সংসাৰচ্ছেদ কৰে।
Verse 105
परं न जानंति यतो वपुस्ते देवादयोप्यद्भुतरूपधारिन् । विभोवतारेग्रतरं पुराणमाराधयेद्यत्कमलासनस्थम्
হে আশ্চৰ্য ৰূপধাৰী! দেৱতাসকল আদি কৰিও তোমাৰ পৰম স্বৰূপ সম্পূৰ্ণকৈ নাজানে। সেয়ে, হে সর্বব্যাপী প্ৰভু, তোমাৰ অৱতাৰসমূহৰ মাজত সৰ্বোৎকৃষ্ট সেই পুৰাণক আৰাধনা কৰা উচিত, যি কমলাসনস্থ (ব্ৰহ্মা)ৰ সৈতে সংযুক্ত।
Verse 106
न ते तत्त्वं विश्वसृजोपि योनिमेकांततो वेत्ति विशुद्धभावः । परं त्वहं वेद्मि कथं पुराणं भवंतमाद्यं तपसा विशुद्धम्
বিশ্বৰ স্ৰষ্টাও, বিশুদ্ধ ভাৱ থাকিলেও, তোমাৰ তত্ত্ব—তোমাৰ উৎস/যোনি—একান্তভাৱে সম্পূৰ্ণকৈ নাজানে। তেন্তে মই কেনেকৈ তোমাক জানিম, হে আদ্য পুৰুষ, তপস্যাৰে বিশুদ্ধ হোৱা?
Verse 107
पद्मासनो वै जनकः प्रसिद्ध एवं प्रसिद्धिर्ह्यसकृत्पुराणात् । संचिंत्य ते नाथ विभुं भवंतं जानाति नैवं तपसाविहीनः
জনক নিশ্চয়েই ‘পদ্মাসন’ নামে প্ৰসিদ্ধ; এই খ্যাতি পুৰাণসমূহত বাৰে বাৰে প্ৰতিপন্ন। তথাপি, হে নাথ, তোমাক—সৰ্বেশ্বৰ বিভুক—গভীৰ ধ্যান কৰি তবেই সত্যৰূপে জনা যায়; তপস্যাহীন জনে তেনেকৈ জানিব নোৱাৰে।
Verse 108
अस्मादृशैश्च प्रवरैर्विबोध्यं त्वां देवमूर्खाः स्वमतिं विभज्य । प्रबोद्धुमिच्छन्ति न तेषु बुद्धिरुदारकीर्तिष्वपि वेदहीनाः
হে দেৱ, তোমাক আমাৰ দৰে উৎকৃষ্ট জনে বোধ কৰাব লাগে; কিন্তু মূৰ্খসকলে নিজৰ নিজৰ মত ভাঙি ধৰি তোমাকেই বোধ কৰাব খোজে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত সত্য বুদ্ধি নাই; উচ্চ কীৰ্তি ক’লেও তেওঁলোক বেদজ্ঞানহীন।
Verse 109
जन्मांतरैर्वेद विवेकबुद्धिभिर्भवेद्यथा वा यदि वा प्रकाशः । तल्लाभलुब्धस्य न मानुषत्वं न देवगंधर्वपतिः शिवः स्यात्
যদি বহু জন্মৰ দ্বাৰা বেদৰ বিবেকবুদ্ধি লাভ হয়, বা আধ্যাত্মিক প্ৰকাশো ঘটে, তথাপি যি সেই লাভৰ লোভত মত্ত, সি সত্য মানৱ নহয়। তেনে জন কেতিয়াও শিৱ—দেৱ আৰু গন্ধৰ্বসকলৰ মঙ্গলময় অধিপতি—হ’ব নোৱাৰে।
Verse 110
न विष्णुरूपो भगवान्सुसूक्ष्मः स्थूलोसि देवः कृतकृत्यतायाः । स्थूलोपि सूक्ष्मः सुलभोसि देव त्वद्बाह्यकृत्या नरकेपतंति
হে প্ৰভু, তুমি বিষ্ণুৰূপে প্ৰকাশ নোহোৱাতো অতি সূক্ষ্ম ভগৱান; আৰু হে দেৱ, তুমি স্থূল ৰূপেও প্ৰকাশিত, জীৱক কৃতকৃত্যতালৈ নিয়া। তুমি স্থূল হয়েও সূক্ষ্ম; সূক্ষ্ম হয়েও সুলভ। কিন্তু যিসকলৰ কৰ্ম বাহ্যতাত আবদ্ধ, অন্তৰ্ভক্তিহীন, তেওঁলোক নৰকত পতিত হয়।
Verse 111
विमुच्यते वा भवति स्थितेस्मिन्दस्रेन्दुवह्न्यर्कमरुन्महीभिः । तत्वैः स्वरूपैः समरूपधारिभिरात्मस्वरूपे वितत स्वभावः
এই অৱস্থাত জনে বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয় বা সত্যস্থিতিত প্ৰতিষ্ঠিত হয়; কিয়নো তাৰ স্বভাৱ আত্মাৰূপতেই বিস্তৃত হয়। তত্ত্বসমূহে নিজৰ নিজৰ ৰূপে সমৰূপ ধৰি অশ্বিনী, চন্দ্ৰ, অগ্নি, সূৰ্য, বায়ু আৰু পৃথিৱীৰূপে প্ৰকাশ পায়।
Verse 112
इति स्तुतिं मे भगवन्ह्यनंत जुषस्व भक्तस्य विशेषतश्च । समाधियुक्तस्य विशुद्धचेतसस्त्वद्भावभावैकमनोनुगस्य
এইদৰে, হে ভগৱান অনন্ত, মোৰ এই স্তৱ কৃপা কৰি গ্ৰহণ কৰা—বিশেষকৈ তোমাৰ ভক্তৰ—যি সমাধিযুক্ত, যাৰ চিত্ত বিশুদ্ধ, আৰু যাৰ একাগ্ৰ মন কেৱল তোমাৰ সত্তাৰ ভাবনাতেই অনুগত।
Verse 113
सदा हृदिस्थो भगवन्नमस्ते नमामि नित्यं भगवन्पुराण । इति प्रकाशं तव मे तदीशस्तवं मया सर्वगतिप्रबुद्ध
হে ভগৱান, যি সদা মোৰ হৃদয়ত নিবাস কৰে, তোমাক নমস্কাৰ। হে ভগৱান পুৰাণ, মই নিত্য তোমাক প্ৰণাম কৰোঁ। এইদৰে, হে ঈশ্বৰ, মোৰ দ্বাৰাই তোমাৰ এই স্তৱ প্ৰকাশিত হওক, কিয়নো মই সকলো পথৰ বোধত জাগ্ৰত।
Verse 114
संसारचक्रे भ्रमणादियुक्ता भीतिं पुनर्नः प्रतिपालयस्व
সংসাৰৰ চক্ৰত ভ্ৰমণত বাঁধা পৰি আমি ভীত—হে প্ৰভু, পুনৰো আমাক ৰক্ষা কৰা।
Verse 115
ब्रह्मोवाच । सर्वज्ञस्त्वं न संदेहो प्रज्ञाराशिश्च केशव । देवानां प्रथमः पूज्यः सर्वदा त्वं भविष्यसि
ব্ৰহ্মাই ক’লে: তুমি সৰ্বজ্ঞ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—আৰু হে কেশৱ, তুমি প্ৰজ্ঞাৰ ভঁৰাল। দেৱতাসকলৰ মাজত তুমি সদায় প্ৰথম আৰু পূজ্য হৈ থাকিবা।
Verse 116
नारायणादनंतरं रुद्रो भक्त्या विरिंचनम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
নাৰায়ণৰ পাছত, ৰুদ্ৰ ভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ প্ৰণত হ’ল আৰু কমলজ প্ৰভু বিৰিঞ্চ (ব্ৰহ্মা)ক স্তুতি কৰিলে।
Verse 117
नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पद्मजन्मने । नमः सुरासुरगुरो कारिणे परमात्मने
হে কমলপত্ৰ-নয়ন, তোমাক নমস্কাৰ; হে পদ্মজন্মা, তোমাক নমস্কাৰ। দেৱ-অসুৰৰ গুৰু, সকলো কৰ্মৰ কৰ্তা পৰমাত্মাক নমস্কাৰ।
Verse 118
नमस्ते सर्वदेवेश नमो वै मोहनाशन । विष्णोर्नाभिस्थितवते कमलासन जन्मने
হে সৰ্বদেৱেশ, তোমাক নমস্কাৰ; হে মোহ-নাশক, তোমাক নিশ্চয় নমস্কাৰ। হে কমলাসন, বিষ্ণুৰ নাভিত স্থিত পদ্মৰ পৰা জন্মা, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 119
नमो विद्रुमरक्तांग पाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रपन्नोस्मि त्राहि मां भवसंसृतेः
হে বিদ্ৰুম-ৰক্ত অঙ্গবিশিষ্ট, কোমল অঙ্কুৰ সদৃশ সুন্দৰ হস্তে শোভিত, তোমাক নমস্কাৰ। মই তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ; মোক ভব-সংসাৰৰ চক্ৰৰ পৰা ত্ৰাণ কৰা।
Verse 120
पूर्वं नीलांबुदाकारं कुड्मलं ते पितामह । दृष्ट्वा रक्तमुखं भूयः पत्रकेसरसंयुतम्
হে পিতামহ, পূৰ্বে মই তোমাৰ সেই কুঁহিপাত দেখিলোঁ, যি নীলা বৰষুণীয়া মেঘৰ আকৃতিৰ দৰে আছিল; পুনৰ আকৌ লাল আভাযুক্ত মুখসহ, পাপড়ি আৰু কেশৰে সংযুক্ত দেখিলোঁ।
Verse 121
पद्मं चानेकपत्रान्तमसंख्यातं निरंजनम् । तत्र स्थितेन त्वयैषा सृष्टिश्चैव प्रवर्तिता
আৰু তাত এটা পদ্ম আছিল, অসংখ্য পাপড়িৰে বিস্তৃত—অগণন আৰু নিৰ্মল। তাত তুমি আসীন হৈ থাকোঁতেই এই সৃষ্টিও নিশ্চয় প্ৰৱৰ্তিত হ’ল।
Verse 122
त्वां मुक्त्वा नान्यतस्त्राणं जगद्वंद्य नमोस्तु ते । सावित्रीशापदग्धोहं लिंगं मे पतितं क्षितौ
তোমাক বাদ দি আন কোনো আশ্ৰয় নাই। হে জগত-বন্দিত, তোমালৈ নমস্কাৰ। সাবিত্ৰীৰ শাপত দগ্ধ হৈ মই বিনষ্ট; মোৰ লিঙ্গ পৃথিৱীত পতিত হৈছে।
Verse 123
इदानीं कुरु मे शांतिं त्राहि मां सह भार्यया । ब्रह्मा वै पातु मे पादौ जंघे वै कमलासनः
এতিয়া মোক শান্তি দিয়া; মোৰ পত্নীৰ সৈতে মোক ৰক্ষা কৰা। কমলাসনত অধিষ্ঠিত ব্ৰহ্মাই মোৰ পাদ দুটা ৰক্ষা কৰক, আৰু কমলাসনেই মোৰ জঙ্ঘা দুটা পোহৰাওক।
Verse 124
विरिंचो मे कटिं पातु सृष्टिकृद्गुह्यमेव च । नाभिं पद्मनिभः पातु जठरं चतुराननः
বিৰিঞ্চে মোৰ কঁকাল ৰক্ষা কৰক, আৰু সৃষ্টিকৰ্তাই মোৰ গুহ্য অংগো ৰক্ষা কৰক। পদ্মসদৃশ জনে মোৰ নাভি ৰক্ষা কৰক, আৰু চতুৰাননে মোৰ উদৰ পোহৰাওক।
Verse 125
उरस्तु विश्वसृक्पातु हृदयं पातु पद्मजः । सावित्रीपतिर्मे कंठं हृषीकेशो मुखं मम
বিশ্বসৃকে মোৰ উৰস ৰক্ষা কৰক; পদ্মজে মোৰ হৃদয় ৰক্ষা কৰক। সাবিত্ৰীপতিয়ে মোৰ কণ্ঠ ৰক্ষা কৰক, আৰু হৃষীকেশে মোৰ মুখ ৰক্ষা কৰক।
Verse 126
पद्मवर्णश्च नयने परमात्मा शिरो मम । एवं न्यस्य गुरोर्नाम शंकरो नामशंकरः
পদ্মবৰ্ণ জন মোৰ নয়নত থাকক; পৰমাত্মাই মোৰ শিৰ ৰক্ষা কৰক। এইদৰে ন্যাস কৰি আৰু গুৰুৰ নাম স্থাপন কৰিলে, সি ‘শংকৰ’ হয়—নামকেই পবিত্ৰ কৰা।
Verse 127
नमस्ते भगवन्ब्रह्मन्नित्युक्त्वा विरराम ह । ततस्तुष्टो हरं ब्रह्मा वाक्यमेतदुवाच ह
এইদৰে কৈ—“হে ভগৱান ব্ৰহ্মন, আপোনাক নমস্কাৰ”—তেওঁ নীৰৱ হ’ল। তেতিয়া হৰ (শিৱ)ত সন্তুষ্ট হৈ ব্ৰহ্মাই এই বাক্য ক’লে।
Verse 128
कं ते कामं करोम्यद्य पृच्छ मां यद्यदिच्छसि । रुद्र उवाच । यदि प्रसन्नो मे नाथ वरदो यदि वा मम
“আজি তোমাৰ কোন কামনা পূৰণ কৰিম? যি ইচ্ছা কৰা, মোক সুধা।” ৰুদ্ৰে ক’লে: “হে নাথ, যদি আপুনি মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন—যদি মোক বৰ দান কৰে—তেন্তে মোৰ বাবে…”
Verse 129
तदेकं मे वद विभो यस्मिन्स्थाने भवान्स्थितः । केषुकेषु च स्थानेषु त्वां पश्यंति सदा द्विजाः
হে প্ৰভু বিভো, যি এক স্থানত আপুনি অৱস্থিত, সেয়া মোক কওক; আৰু কোন কোন স্থানত দ্বিজসকলে সদায় আপোনাৰ দৰ্শন পায়?
Verse 130
नाम्ना च केन ते स्थानं शोभते धरणीतले । तन्मे वदस्व सर्वेश तव भक्तिरतस्य च
আৰু ধৰণীতলত আপোনাৰ সেই পবিত্ৰ স্থান কোন নামৰে শোভা পায়? হে সৰ্বেশ, মোক কওক, কিয়নো মই ভক্তিত আপোনাত ৰত।
Verse 131
ब्रह्मोवाच । पुष्करेहं सुरश्रेष्ठो गयायां च चतुर्मुखः । कान्यकुब्जे देवगर्भो भृगुकक्षे पितामहः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “পুষ্কৰত মই সুৰশ্ৰেষ্ঠ নামে পৰিচিত; গয়াত চতুৰ্মুখ। কান্যকুব্জত দেবগৰ্ভ; আৰু ভৃগুকক্ষত পিতামহ নামে।”
Verse 132
कावेर्य्यां सृष्टिकर्ता च नंदिपुर्य्यां बृहस्पतिः । प्रभासे पद्मजन्मा च वानर्यां च सुरप्रियः
কাবেৰী তীৰত সৃষ্টিকৰ্তা ৰূপে; নন্দিপুৰীত বৃহস্পতিৰূপে; প্ৰভাসত পদ্মজন্মা ৰূপে; আৰু বানৰীত সুৰপ্ৰিয় নামে পূজিত।
Verse 133
द्वारवत्यां तु ऋग्वेदी वैदिशे भुवनाधिपः । पौंड्रके पुंडरीकाक्षः पिंगाक्षो हस्तिनापुरे
দ্বাৰৱতীত তেওঁ ঋগ্বেদী ৰূপে পূজিত; বিদিশাত ভুৱনাধিপ; পাউণ্ড্ৰত পুণ্ডৰীকাক্ষ (পদ্মনয়ন); আৰু হস্তিনাপুৰত পিঙ্গাক্ষ (সুৱৰ্ণাভ নয়ন)।
Verse 134
जयंत्यां विजयश्चास्मि जयंतः पुष्करावते । उग्रेषु पद्महस्तोहं तमोनद्यां तमोनुदः
জয়ন্তীত মই বিজয় নামে পৰিচিত; পুষ্কৰাৱতত জয়ন্ত। উগ্ৰসকলৰ মাজত মই পদ্মহস্ত, আৰু তমো-নদীত মই তমোনুদ—অন্ধকাৰ নাশক।
Verse 135
अहिच्छन्ने जया नंदी कांचीपुर्यां जनप्रियः । ब्रह्माहं पाटलीपुत्रे ऋषिकुंडे मुनिस्तथा
অহিচ্ছন্নত মই জয়া; কাঞ্চীপুৰীত নন্দী—জনপ্ৰিয়। পাটলীপুত্ৰত মই ব্ৰহ্মা; আৰু ঋষিকুণ্ডত মই তেনেদৰে মুনিৰূপ।
Verse 136
महितारे मुकुंदश्च श्रीकंठः श्रीनिवासिते । कामरूपे शुभाकारो वाराणस्यां शिवप्रियः
মহিতাৰত তেওঁ মুকুন্দ; শ্ৰীনিবাসত শ্ৰীকণ্ঠ। কামৰূপত তেওঁ শুভাকাৰ; আৰু বাৰাণসীত তেওঁ শিৱপ্ৰিয়—শিৱৰ প্ৰিয়।
Verse 137
मल्लिकाक्षे तथा विष्णुर्महेंद्रे भार्गवस्तथा । गोनर्दे स्थविराकार उज्जयिन्यां पितामहः
মল্লিকাক্ষত তেওঁ বিষ্ণুৰূপে পূজিত; মহেন্দ্ৰত ভাৰ্গৱৰূপে; গোনৰ্দত বৃদ্ধ তপস্বীৰ আকৃতিত; আৰু উজ্জয়িনীত পিতামহ, অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মাৰূপে বিরাজ কৰে।
Verse 138
कौशांब्यां तु महाबोधिरयोध्यायां च राघवः । मुंनींद्रश्चित्रकूटे तु वाराहो विंध्यपर्वते
কৌশাম্বীত মহাবোধিৰ পবিত্ৰ উপস্থিতি; অযোধ্যাত ৰাঘৱ (শ্ৰী ৰাম)। চিত্ৰকূটত মুনীন্দ্ৰ, ঋষিসকলৰ অধিপতি; আৰু বিন্ধ্য পৰ্বতত বৰাহ অৱতাৰ বিরাজমান।
Verse 139
गंगाद्वारे परमेष्ठी हिमवत्यपि शंकरः । देविकायां स्रुचाहस्तः स्रुवहस्तश्चतुर्वटे
গঙ্গাদ্বাৰত পৰমেষ্ঠী (ব্ৰহ্মা) বিরাজ কৰে; হিমৱতত শংকৰ (শিৱ) আছে। দেবিকাত তেওঁ স্ৰুচা—হোমৰ কড়চা—হাতে ধৰে, আৰু চতুৰৱটত স্ৰুৱ—অৰ্ঘ্য-চামুচ—হাতে ধাৰণ কৰে।
Verse 140
वृंदावने पद्मपाणिः कुशहस्तश्च नैमिषे । गोप्लक्षे चैव गोपीन्द्रः सचंद्रो यमुनातटे
বৃন্দাৱনত তেওঁ পদ্মপাণি; নৈমিষত কুশহস্ত। গোপলক্ষত গোপীন্দ্ৰ; আৰু যমুনাৰ তীৰত তেওঁ সচন্দ্ৰ ৰূপে বিরাজ কৰে।
Verse 141
भागीरथ्यां पद्मतनुर्जलानंदो जलंधरे । कौंकणे चैव मद्राक्षः कांपिल्ये कनकप्रियः
ভাগীৰথী (গঙ্গা) তীৰত তেওঁ পদ্মতনু; জলন্ধৰত জলানন্দ। কৌঙ্কণ দেশত মদ্ৰাক্ষ; আৰু কাম্পিল্যত কনকপ্ৰিয়—সুৱৰ্ণপ্ৰিয় ৰূপে পূজিত।
Verse 142
वेंकटे चान्नदाता च शंभुश्चैव क्रतुस्थले । लंकायां च पुलस्त्योहं काश्मीरे हंसवाहनः
ৱেংকটত মই অন্নদাতা; ক্ৰতুস্থল যজ্ঞভূমিত মই শম্ভু। লংকাত মই পুলস্ত্য, আৰু কাশ্মীৰত মই হংসৱাহন—হংসৰ ওপৰত আৰূঢ়—হঁও।
Verse 143
वसिष्ठश्चार्बुदे चैव नारदश्चोत्पलावते । मेलके श्रुतिदाताहं प्रपाते यादसांपतिः
অৰ্বুদত বসিষ্ঠ অৱস্থিত, আৰু উৎপলাৱতত নাৰদ। মেলকত মই শ্ৰুতি-দাতা—পবিত্ৰ শাস্ত্ৰজ্ঞান দানকাৰী—হঁও; আৰু প্ৰপাতত মই যাদসাম্পতি, জলচৰসকলৰ অধিপতি।
Verse 144
सामवेदस्तथा यज्ञे मधुरे मधुरप्रियः । अंकोटे यज्ञभोक्ता च ब्रह्मवादे सुरप्रियः
যজ্ঞত মই সামবেদ; মধুৰতাত মই মধুৰপ্ৰিয়, মধুৰতাৰ অনুৰাগী। অংকোটত মই যজ্ঞভোক্তা, যজ্ঞৰ ভোগ গ্ৰহণকাৰী; আৰু ব্ৰহ্মবাদত মই সুৰপ্ৰিয়, দেৱসকলৰ প্ৰিয়।
Verse 145
नारायणश्च गोमंते मायापुर्यां द्विजप्रियः । ऋषिवेदे दुराधर्षो देवायां सुरमर्दनः
গোমন্তত মই নাৰায়ণ; মায়াপুৰীত মই দ্বিজপ্ৰিয়, দ্বিজসকলৰ প্ৰিয়। ঋষিবেদত মই দুরাধর্ষ, অজেয়; আৰু দেৱায়াত মই সুৰমৰ্দন, দেৱসকলৰ শত্রু-নাশক।
Verse 146
विजयायां महारूपः स्वरूपो राष्ट्रवर्द्धने । पृथूदरस्तु मालव्यां शाकंभर्यां रसप्रियः
বিজয়াত মই মহাৰূপ নামে পৰিচিত; ৰাষ্ট্ৰৱৰ্ধনত মই স্বৰূপ। মালৱাত মই পৃথূদৰ; আৰু শাকম্ভৰীত মই ৰসপ্ৰিয়, ৰসৰ অনুৰাগী।
Verse 147
पिंडारके तु गोपालः शंखोद्धारेंगवर्द्धनः । कादंबके प्रजाध्यक्षो देवाध्यक्षः समस्थले
পিণ্ডাৰকত তেওঁ গোপাল; শঙ্খোদ্ধাৰত অঙ্গ-বৰ্ধন। কাদম্বকত প্ৰজাধ্যক্ষ, আৰু সমস্থলত দেৱাধ্যক্ষ ৰূপে বিৰাজে।
Verse 148
गंगाधरो भद्रपीठे जलशाप्यहमर्बुदे । त्र्यंबके त्रिपुराधीशः श्रीपर्वते त्रिलोचनः
ভদ্ৰপীঠত মই গঙ্গাধৰ; অৰ্বুদত মই জলশাপ্য। ত্ৰ্যম্বকত মই ত্ৰিপুৰাধীশ, আৰু শ্ৰীপৰ্বতত মই ত্ৰিলোচন।
Verse 149
महादेवः पद्मपुरे कापाले वैधसस्तथा । शृंगिबेरपुरे शौरिर्नैमिषे चक्रपाणिकः
পদ্মপুৰত মহাদেৱ ৰূপে পূজিত; কপালত তদ্ৰূপে বৈধাস নামে। শৃঙ্গিবেৰপুৰত শৌৰি, আৰু নৈমিষত চক্ৰপাণি।
Verse 150
दंडपुर्यां विरूपाक्षो गौतमो धूतपापके । हंसनाथो माल्यवति द्विजेंद्रो वलिके तथा
দণ্ডপুৰীত তেওঁ বিৰূপাক্ষ; ধূতপাপকত গৌতম। মাল্যৱতীত হংসনাথ, আৰু বলিকাতো দ্বিজেন্দ্ৰ ৰূপে।
Verse 151
इंद्रपुर्यां देवनाथो द्यूतपायां पुरंदरः । हंसवाहस्तु लंबायां चंडायां गरुडप्रियः
ইন্দ্ৰপুৰীত তেওঁ দেৱনাথ; দ্যূতপায়াত পুৰন্দৰ। লম্বায় হংসবাহন, আৰু চণ্ডাত গৰুড়প্ৰিয় ৰূপে।
Verse 152
महोदये महायज्ञः सुयज्ञो यज्ञकेतने । सिद्धिस्मरे पद्मवर्णः विभायां पद्मबोधनः
মহোদয়ত তেওঁ ‘মহাযজ্ঞ’ নামে খ্যাত; যজ্ঞকেতনেত ‘সুযজ্ঞ’। সিদ্ধিস্মৰত ‘পদ্মবৰ্ণ’, আৰু বিভাত ‘পদ্মবোধন’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 153
देवदारुवने लिंगं महापत्तौ विनायकः । त्र्यंबको मातृकास्थाने अलकायां कुलाधिपः
দেৱদাৰু বনত তেওঁ লিঙ্গ-স্বরূপ; মহাপত্তিত তেওঁ বিনায়ক। মাতৃকাস্থানত তেওঁ ত্ৰ্যম্বক; আৰু অলকাত তেওঁ কুলাধিপ—বংশৰ অধিপতি।
Verse 154
त्रिकूटे चैव गोनर्दः पाताले वासुकिस्तथा । पद्माध्यक्षश्च केदारे कूष्मांडे सुरतप्रियः
ত্ৰিকূটত তেওঁ গোনৰ্দ; পাটালত তেনেদৰে বাসুকি। কেদাৰত তেওঁ পদ্মাধ্যক্ষ; আৰু কূষ্মাণ্ডত তেওঁ সুৰতপ্ৰিয় নামে স্মৰিত।
Verse 155
कुंडवाप्यां शुभांगस्तु सारण्यां तक्षकस्तथा । अक्षोटे पापहा चैव अंबिकायां सुदर्शनः
কুণ্ডৱাপীত তেওঁ শুভাঙ্গ; সাৰণ্যাত তক্ষক। অক্ষোটেত তেওঁ পাপহা; আৰু অম্বিকাত তেওঁ সুদৰ্শন নামে প্ৰকাশিত।
Verse 156
वरदायां महावीरः कांतारे दुर्गनाशनः । अनंतश्चैव पर्णाटे प्रकाशायां दिवाकरः
ৱৰদাত তেওঁ মহাবীৰ; কান্তাৰত তেওঁ দুৰ্গনাশন—কষ্টনাশক। পৰ্ণাটত তেওঁ অনন্ত; আৰু প্ৰকাশাত তেওঁ দিবাকৰ—সূৰ্য্যস্বরূপ।
Verse 157
विराजायां पद्मनाभः स्वरुद्रश्च वृकस्थले । मार्कंडो वटके चैव वाहिन्यां मृगकेतनः
বিৰাজাত পদ্মনাভ অৱস্থিত; বৃকস্থলত স্বৰুদ্ৰ। বটকত মাৰ্কণ্ডেয়, আৰু বাহিনীত মৃগকেতন প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 158
पद्मावत्यां पद्मगृहो गगने पद्मकेतनः । अष्टोत्तरं स्थानशतं मया ते परिकीर्तितम्
পদ্মাৱতীত পদ্মগৃহ; আৰু গগনত পদ্মকেতন। এইদৰে মই তোমাক একশ আঠটা পবিত্ৰ ধাম বৰ্ণনা কৰিলোঁ।
Verse 159
यत्र वै मम सांनिध्यं त्रिसंध्यं त्रिपुरांतक । एतेषामपि यस्त्वेकं पश्यते भक्तिमान्नरः
হে ত্ৰিপুৰান্তক! য’ত ত্ৰিসন্ধ্যা—প্ৰভাত, মধ্যাহ্ন আৰু সান্ধ্যা—সময়ত মোৰ সান্নিধ্য অনুভূত হয়, সেই পবিত্ৰ আচাৰসমূহৰ মাজত ভক্তিমান নৰে যদি একটিকো বিশ্বাসেৰে দৰ্শন কৰে (ফল লাভ কৰে)।
Verse 160
स्थानं सुविरजं लब्ध्वा मोदते शाश्वतीः समाः । मानसं वाचिकं चैव कायिकं यच्च दुष्कृतम्
অতি নিৰ্মল ধাম লাভ কৰি মানুহে চিৰন্তন বছৰসমূহ আনন্দেৰে কটায়; আৰু মন, বাক্য আৰু দেহেৰে কৰা যি দুষ্কৃত, সেয়া (নাশ হয়)।
Verse 161
तत्सर्वं नाशमायाति नात्र कार्या विचारणा । यस्त्वेतानि च सर्वाणि गत्वा मां पश्यते नरः
সেই সকলো নাশপ্ৰাপ্ত হয়—ইয়াত বিচাৰৰ প্ৰয়োজন নাই। কিন্তু যি নৰে এই সকলো ধামলৈ গৈ মোক দৰ্শন কৰে…
Verse 162
भवते मोक्षभागी च यत्राहं तत्र वै स्थितः । पुष्पोपहारैर्धूपैश्च ब्राह्मणानां च तर्पणैः
তুমিও মোক্ষৰ ভাগী হ’বা, কিয়নো য’ত তুমি অৱস্থিত, তাতেই মই নিশ্চয় উপস্থিত থাকোঁ—পুষ্প-উপহাৰ, ধূপ, আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক তৰ্পণ কৰি সন্তুষ্ট কৰাৰ দ্বাৰা।
Verse 163
ध्यानेन च स्थिरेणाशु प्राप्यते परमेश्वरः । तस्य पुण्यफलं चाग्र्यमंते मोक्षफलं तथा
স্থিৰ ধ্যানৰ দ্বাৰা শীঘ্ৰেই পৰমেশ্বৰ লাভ হয়। তাৰ পৰা উৎপন্ন পুণ্যফল সৰ্বোত্তম, আৰু অন্তত সেয়াই মোক্ষফলও প্ৰদান কৰে।
Verse 164
स ब्रह्मलोकमासाद्य तत्कालं तत्र तिष्ठति । पुनः सृष्टौ भवेद्देवो वैराजानां महातपाः
সেইজন ব্ৰহ্মলোকত উপনীত হৈ সেই সময়কাললৈ তাতেই অৱস্থান কৰে। পুনৰ সৃষ্টিৰ আৰম্ভণিতে সেই মহাতপস্বী বৈৰাজসকলৰ মাজত এক দেৱস্বৰূপ হয়।
Verse 165
ब्रह्महत्यादि पापानि इहलोके कृतान्यपि । अकामतः कामतो वा तानि नश्यंति तत्क्षणात्
ব্ৰাহ্মণহত্যা আদি পাপসমূহো, এই লোকত কৰা হলেও—অকামতে বা কামতে—সেইবোৰ তৎক্ষণাৎ বিনষ্ট হয়।
Verse 166
इहलोके दरिद्रो यो भ्रष्टराज्योथवा पुनः । स्थानेष्वेतेषु वै गत्वा मां पश्यति समाधिना
এই লোকত যি দৰিদ্ৰ হওক বা ৰাজ্যচ্যুত হওক, সি যদি এই পবিত্ৰ স্থানসমূহলৈ গৈ সমাধিৰ দ্বাৰা মোক দৰ্শন কৰে, তেন্তে সি ধন্য হয়।
Verse 167
कृत्वा पूजोपहारं च स्नानं च पितृतर्पणम् । कृत्वा पिंडप्रदानं च सोचिराद्दुःखवर्जितः
পূজা-উপহাৰ অৰ্পণ কৰি, স্নান কৰি আৰু পিতৃ-তৰ্পণ সম্পন্ন কৰি, পিণ্ড-দানো কৰিলে—সেইজন বহুদিনলৈ দুখৰ পৰা মুক্ত থাকে।
Verse 168
एकच्छत्रो भवेद्राजा सत्यमेतन्न संशयः । इह राज्यानि सौभाग्यं धनं धान्यं वरस्त्रियः
সেইজন একচ্ছত্ৰ অধীন সম্ৰাট ৰজা হ’ব—ই সঁচা, কোনো সন্দেহ নাই। এই লোকতে তেওঁ ৰাজ্য, সৌভাগ্য, ধন, ধান্য আৰু উত্তম পত্নী লাভ কৰিব।
Verse 169
भवंति विविधास्तस्य यैर्यात्रा पुष्करे कृता । इदं यात्राविधानं यः कुरुते कारयेत वा
যিসকলে পুষ্কৰত যাত্ৰা সম্পন্ন কৰিছে, তেওঁলোকৰ বাবে নানা প্ৰকাৰ ফল আৰু পুণ্য উদ্ভৱ হয়। যিয়ে এই যাত্ৰাবিধান নিজে কৰে বা কৰোৱায়, সিও সেই লাভ পায়।
Verse 170
शृणोति वा स पापैस्तु सर्वैरेव प्रमुच्यते । अगम्यागमनं येन कृतं जानाति मानवः
যিয়ে এই বৃত্তান্ত শুনে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। যি মানুহে অগম্যস্থানত গমন কৰাৰ দোষ কৰিছে বুলি জানে, সিও (ইয়াৰ দ্বাৰা) পাপমুক্ত হয়।
Verse 171
ब्रह्मक्रियाया लोपेन बहुवर्षकृतेन च । यात्रां चेमां सकृत्कृत्वा वेदसंस्कारमाप्नुयात्
ব্ৰহ্মক্ৰিয়াৰ লোপ বহু বছৰ ধৰি হৈ থাকিলেও, এই যাত্ৰা একেবাৰ সম্পন্ন কৰিলে বেদ-সংস্কাৰজনিত শুদ্ধি লাভ হয়।
Verse 172
किमत्र बहुनोक्तेन इदमस्तीह शंकर । अप्राप्यं प्राप्यते तेन पापं चापि विनश्यति
ইয়াত অধিক ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন, হে শংকৰ? এইয়েই মূল কথা—ইয়াৰ দ্বাৰাই যি অপ্ৰাপ্য, সেয়াও লাভ হয়, আৰু পাপো বিনাশ পায়।
Verse 173
सर्वयज्ञफलैस्तुल्यं सर्वतीर्थफलप्रदम् । सर्वेषां चैव वेदानां समाप्तिस्तेन वै कृता
ই সকলো যজ্ঞৰ ফলৰ সমান, সকলো তীৰ্থৰ পুণ্যফল দান কৰে; আৰু ইয়াৰ দ্বাৰাই নিশ্চয়কৈ সকলো বেদৰ পৰিপূৰ্ণতা সম্পন্ন হয়।
Verse 174
यैः कृत्वा पुष्करे संध्यां सावित्री समुपासिता । स्वपत्नीहस्तदत्तेन पौष्करेण जलेन तु
যিসকলে পুষ্কৰত সন্ধ্যা-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি সাৱিত্ৰীদেৱীৰ উপাসনা কৰিলে, আৰু নিজৰ পত্নীৰ হাতে দিয়া পুষ্কৰৰ জলৰে—
Verse 175
भृंगारेण वरेणैव मृण्मयेनापि शंकर । आनीय तज्जलं पुण्यं संध्योपास्तिर्दिनक्षये
হে শংকৰ, সেই পবিত্ৰ জল—সুন্দৰ ভৃঙ্গাৰ পাত্ৰত হওক বা মাটিৰ পাত্ৰত—আনি দিনৰ অন্তত সন্ধ্যা-উপাসনা কৰা উচিত।
Verse 176
समाधिना समाधेया सप्राणायामपूर्विका । तस्यां कृतायां यत्पुण्यं तच्छृणुष्व हराद्य मे
ইয়া সমাধিৰ দ্বাৰা, প্ৰাণায়াম-পূৰ্বক, সম্পন্ন কৰিব লাগে। সেয়া সম্পন্ন হ’লে, হে হৰ, তাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পুণ্য মোৰ পৰা শুনা।
Verse 177
तेन द्वादशवर्षाणि भवेत्संध्या सुवंदिता । अश्वमेधफलं स्नाने दाने दशगुणं तथा
এই সাধনাৰ দ্বাৰা দ্বাদশ বছৰলৈকে সন্ধ্যা-বন্দনা সুসম্পন্ন হয়। স্নানত ই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল প্ৰদান কৰে, আৰু দানত তেনেদৰে দশগুণ ফল লাভ হয়।
Verse 178
उपवासेप्यनंतं च स्वयं प्रोक्तं मयानघ । सावित्र्याः पुरतो यस्तु दंपत्योर्भोजनं ददेत्
হে নিৰ্দোষজন, উপবাসৰ দিনতো ‘অনন্ত’ নামৰ ব্ৰত মই নিজেই ঘোষণা কৰিছোঁ। কিন্তু যিজনে সাৱিত্ৰীৰ সন্মুখত দম্পতীক ভোজন দান কৰে—
Verse 179
तेनाहं भोजितस्तत्र भवामीह न संशयः । द्वितीयं भोजयेद्यस्तु भोजितस्तेन केशवः
সেইদ্বাৰা মই নিশ্চয়েই তাত ভোজিত হওঁ—ইয়াত সন্দেহ নাই। কিন্তু যিজনে দ্বিতীয়বাৰ ভোজন কৰায়, তাৰ দ্বাৰাই কেশৱ (বিষ্ণু) ভোজিত হয়।
Verse 180
लक्ष्मीसहायो वरदो वरांस्तस्य प्रयच्छति । उमासहायस्तार्तीये भोजितोसि न संशयः
লক্ষ্মীসহ বৰদাতা প্ৰভুৱে তাক ইচ্ছিত বৰসমূহ প্ৰদান কৰে। আৰু উমাসহ প্ৰভু—তৃতীয়বাৰ (বা তৃতীয় দিনত)—তোমাৰ দ্বাৰা ভোজিত হৈছে; ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 181
अथवा या कुमारीणां भक्त्या दद्याच्च भोजनम् । तस्याः कुले भवेद्वंध्या न कदाचिच्च दुर्भगा
অথবা যি নাৰী ভক্তিভাৱে কুমাৰীসকলক ভোজন দান কৰে, তাৰ কুলত কেতিয়াও বন্ধ্যাত্ব নহয়, আৰু সি কেতিয়াও দুর্ভাগিনী নহয়।
Verse 182
न कन्या जननी क्वापि न भर्तुर्या न वल्लभा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सावित्र्यग्रे तु भोजनम्
কন্যা কেতিয়াও ক’তো মাতৃৰূপে গণ্য নহয়; নাহে স্বামীৰ পত্নী বা প্ৰিয়া বুলিও ধৰা উচিত। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে প্ৰথমে সাবিত্ৰীদেৱীৰ আগত ভোজন নিবেদন কৰিব লাগে।
Verse 183
पारत्रमैहिकं वापि कामयद्भिर्नरैः सदा । दातव्यं सर्वदा भीष्म कटुतैलविवर्जितम्
হে ভীষ্ম! যিসকল নৰে পৰলোক বা এই লোকত সদায় মঙ্গল কামনা কৰে, তেওঁলোকে সদায় দান দিব লাগে তীক্ষ্ণ তেলবিহীন বস্তু।
Verse 184
न चाम्लं न च वै क्षारं स्त्रीणां भोज्यं कदाचन । भक्ष्यं पंचप्रकारं च रसैः सर्वैस्सुसंस्कृतम्
স্ত্ৰীলোকক কেতিয়াও টেঙা বা ক্ষাৰযুক্ত আহাৰ দিব নালাগে; বৰঞ্চ সকলো ৰসেৰে সুসংস্কৃত কৰি পাঁচ প্ৰকাৰৰ ৰুচিকৰ ভক্ষ্য পৰিবেশন কৰিব লাগে।
Verse 185
घृतपूर्यः सुपक्वाश्च बहुक्षीरसमन्विताः । शिखरिणी तथा पेया दधिक्षीरसमन्विता
ঘৃতভৰ্তি পুৰীসমূহ সুপক্ব আছিল আৰু প্ৰচুৰ দুগ্ধেৰে সমন্বিত; লগতে শিখৰিণী আৰু পেয়াও আছিল—দধি আৰু দুগ্ধেৰে প্ৰস্তুত কৰা পদ।
Verse 186
आह्लादकारिणी पुंसां स्त्रीणां चातीव वल्लभा । धनधान्यां जनोपेतं नारीणां च शताकुलम्
সেই নাৰী পুৰুষসকলক আনন্দ দান কৰে আৰু স্ত্ৰীলোকৰ অতি প্ৰিয়; ধন-ধান্যে সমৃদ্ধ, লোকসমূহে পৰিবেষ্টিত, আৰু নাৰীৰ শত শত কুলেৰে সংযুক্ত।
Verse 187
पूपकं शष्कुलं तस्यां जायते नात्र संशयः । न ज्वरो न च संतापो न दुःखं न वियोगिता
সেই অৱস্থা/স্থানত পূপক আৰু শষ্কুল নামৰ পবিত্ৰ পিঠা-লাডু নিশ্চিতভাৱে উদ্ভৱ হয়। তাত জ্বৰ নাই, দাহ-সন্তাপ নাই, দুখ নাই, বিচ্ছেদো নাই।
Verse 188
असौ तारयते स्वानां कुलानामेकविंशतिं । बंधुभिश्च सुतैश्चैव दासीदासैरनंतकैः
এনে ব্যক্তি নিজৰ বংশৰ একুশ পুৰুষলৈকে তাৰে; বংশীয়, পুত্ৰ আৰু অগণিত দাস-দাসীসহ।
Verse 189
पूरितं च कुलं तस्याः पूरिकां या प्रदास्यति । एधते च चिरं कालं पुत्रपौत्रसमन्वितम्
যি নাৰী পূৰিকা অৰ্পণ কৰে, তেনাৰ বংশ পূৰ্ণতা লাভ কৰে; পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ দীৰ্ঘকাল ধৰি সমৃদ্ধ হয়।
Verse 190
कुलं च सकलं तस्य शष्कुलं यः प्रयच्छति । पुत्रिण्यो वै दुहितरो बंधुभिः सहितं कुलम्
যি শষ্কুল দান কৰে, তেনাৰ সমগ্ৰ বংশ—সকলো শাখাসহ—কল্যাণ লাভ কৰে; কন্যাসকল পুত্ৰৱতী হয় আৰু বন্ধুসহ পৰিয়াল সমৃদ্ধ হয়।
Verse 191
शिखरिणीप्रदात्रीणां युवतीनां न संशयः । मोदते तु कुलं तस्याः सर्वसिद्धिप्रपूरितम्
শিখৰিণী নামৰ অলংকাৰ দান কৰা যুৱতীসকলৰ বিষয়ে সন্দেহ নাই: তেনাৰ বংশ সকলো সিদ্ধি-সাফল্যে পৰিপূৰ্ণ হৈ আনন্দিত হয়।
Verse 192
मोदकानां प्रदानेन एवमाह प्रजापतिः । एतदेव तु गौरीणां भोजनं हर शस्यते
এইদৰে প্ৰজাপতিয়ে ক’লে—মোদক দান কৰাৰ দ্বাৰা। নিশ্চয় এই একেই আহাৰ গৌৰীসকলৰ উপযুক্ত ভোজন বুলি হৰ (শিৱ) প্ৰশংসা কৰে।
Verse 193
सुभगा पुत्रिणी साध्वी धनऋद्धिसमन्विता । सहस्रभोजिनी शंभो जन्मजन्म भविष्यति
হে শম্ভো! সি হ’ব সৌভাগ্যৱতী, পুত্ৰৱতী, সাধ্বী, ধন-ঋদ্ধিৰে সমন্বিতা, আৰু সহস্ৰজনক ভোজন কৰোৱা দানশীলা—জন্মে জন্মে তেনেকৈয়ে হ’ব।
Verse 194
पूपानि चैव पुण्यानि कृतानि मधुराणि च । द्राक्षारसप्रधानं च गुडखंडसमन्वितम्
আৰু পুণ্যময় মিঠা পূপ (মিঠা কেক)ো প্ৰস্তুত কৰা হ’ল—সুমধুৰ ব্যঞ্জনসমূহসহ; দ্ৰাক্ষাৰস-প্ৰধান পানীয়, আৰু লগত গুড় আৰু খণ্ড (চিনি টুকুৰা)ও আছিল।
Verse 195
शारदेन तु धान्येन कृत्वा खंडं विमिश्रितत् । स्त्रीणां चैव तु पेयानि भक्ष्याणि च द्विजन्मनाम्
শৰৎকালীন ধান্য লৈ খণ্ড (চিনি) মিহলাই মিঠা মিশ্ৰণ প্ৰস্তুত কৰিব লাগে; তাৰে পৰা স্ত্ৰীসকলৰ উপযোগী পানীয় আৰু দ্বিজসকলৰ (দ্বিবাৰ জন্মা) বাবে ভক্ষ্য নৈবেদ্য সাজিব লাগে।
Verse 196
इह चाविकवासांसि वर्षायोग्यानि सर्वशः । यानियानि च पेयानि तानि योग्यानि दापयेत्
ইয়াত সকলো দিশে বৰ্ষাকালৰ উপযোগী উলৰ বস্ত্ৰ যোগান ধৰিব লাগে; আৰু যি যি পানীয় উপযুক্ত, সেই উপযুক্ত সতেজকাৰী পানীয়ো দান কৰাব লাগে।
Verse 197
प्रतिपूज्य विधानेन वसुदानैः सकंचुकैः । कुंकुमेनानुलिप्तांग्यः स्रग्दामभिरलंकृताः
বিধি অনুসাৰে তেওঁলোকক যথাযথ পূজা কৰি, ধন আৰু বস্ত্ৰ দানসহ; কেশৰে অঙ্গ লেপন কৰা হ’ল আৰু মালা-ফুলৰ হাৰে সুশোভিত কৰা হ’ল।
Verse 198
दत्वा तूपानहावङ्घ्र्योर्नारिकेलं करे तथा । अक्ष्णोश्चैवांजनं दत्वा सिंदूरं चैव मस्तके
পদযুগলৰ বাবে জোতা দান কৰি আৰু হাতে নাৰিকল দিয়া; চকুৰ বাবে অঞ্জন দিয়া আৰু মস্তক/সিঁথিত সিন্দূৰো অৰ্পণ কৰা।
Verse 199
गुडं फलानि हृद्यानि वांछितानि मृदूनि च । हस्ते दत्वा सपात्राणि प्रणिपत्य विसर्जयेत्
গুড় আৰু মনোহৰ ফল—যি ইচ্ছিত আৰু কোমল নিবেদন—উপযুক্ত পাত্ৰসহ হাতে দি; প্ৰণাম কৰি সন্মানেৰে বিদায় দিব।
Verse 200
स्वयं भुंजीत वै पश्चात्सबंधुर्बालकैः सह । अथवा नैव संपत्तिस्तीर्थे दानं च भाजनम्
প্ৰথমে নিজৰ আশ্ৰিতসকলক—আত্মীয়-স্বজনক শিশুসমেত—ভোজন কৰাব, তাৰ পাছত নিজে ভোজন কৰিব। নতুবা ধন নিষ্ফল: তীৰ্থত সেয়া কেৱল দানৰ বস্তু হয়, আৰু মানুহ দানৰ ‘পাত্ৰ’ মাত্ৰ হৈ পৰে।