Adhyaya 92

Verse 1

कुंजल उवाच । कालंजरं समासाद्य निवसंति सुदुःखिताः । महापापैस्तु संदग्धा हाहाभूता विचेतनाः

কুঞ্জল ক’লে: কালঞ্জৰলৈ আহি তেওঁলোকে অতি দুখেৰে তাত বাস কৰে; মহাপাপে দগ্ধ হৈ “হায়! হায়!” বুলি চিঞৰি, চেতনাহীন হৈ পৰে।

Verse 2

तत्र कश्चित्समायातःसिद्धश्चैव महायशाः । तेन पृष्टाः सुदुःखार्ता भवंतः केन दुःखिताः

তেতিয়া তাত এজন মহাযশস্বী সিদ্ধ আহিল। তেওঁলোকক গভীৰ শোকে পীড়িত দেখি সি সুধিলে, “আপোনালোক কিয় দুখিত—আপোনালোকৰ দুখৰ কাৰণ কি?”

Verse 3

स तैः प्रोक्तो महाप्राज्ञः सर्वज्ञानविशारदः । तेषां ज्ञात्वा महापापं कृपां चक्रे सुपुण्यभाक्

তেওঁলোকে কোৱা কথাত সম্বোধিত হৈ সেই মহাপ্ৰাজ্ঞ, সকলো জ্ঞানত নিপুণ মহামুনি, তেওঁলোকৰ মহাপাপ বুজি পাই, নিজে পুণ্যসমৃদ্ধ হৈ, তেওঁলোকৰ ওপৰত দয়া কৰিলে।

Verse 4

सिद्ध उवाच । अमासोमसमायोगे प्रयागः पुष्करश्च यः । अर्घतीर्थं तृतीयं तु वाराणसी चतुर्थका

সিদ্ধে ক’লে: অমাৱস্যা আৰু সোম-ব্ৰতৰ সংযোগত প্ৰয়াগ আৰু পুষ্কৰ শ্ৰেষ্ঠ। অৰ্ঘতীৰ্থ তৃতীয়, আৰু বাৰাণসী চতুৰ্থ।

Verse 5

गच्छंतु तत्र वै यूयं चत्वारः पातकाविलाः । गंगांभसि यदा स्नातास्तदा मुक्ता भविष्यथ

তোমালোক চাৰিও—পাপদূষিত—নিশ্চয় তাত যাওঁ। যেতিয়া গঙ্গাৰ জলে স্নান কৰিবা, তেতিয়াই মুক্ত হ’বা।

Verse 6

पातकेभ्यो न संदेहो निर्मलत्वं गमिष्यथ । आदिष्टास्तेन वै सर्वे प्रणेमुस्तं प्रयत्नतः

পাপৰ পৰা—সন্দেহ নাই—তোমালোক নিৰ্মলতা লাভ কৰিবা। তেনেকৈ আদিষ্ট হৈ সকলোৱে যত্নেৰে তেওঁক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 7

कालंजरात्ततो जग्मुः सत्वरं पापपीडिताः । वाराणसीं समासाद्य स्नात्वा चै वद्विजोत्तमाः

তাৰ পিছত পাপৰ যন্ত্ৰণাত পীড়িত হৈ তেওঁলোকে কালোঞ্জৰ পৰা সত্বৰে গ’ল। বাৰাণসী পোৱাত, সেই দ্বিজোত্তমসকলে তাত স্নান কৰিলে।

Verse 8

प्रयागं पुष्करं चैव अर्घतीर्थं तु सत्तम । अमासोमं सुसंप्राप्य जग्मुस्ते च महापुरीम्

হে সৎজনশ্ৰেষ্ঠ, প্ৰয়াগ, পুষ্কৰ আৰু অৰ্ঘতীৰ্থ নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থ, লগতে আমাসোম যথাযথভাৱে লাভ কৰি, তেওঁলোকে তাৰ পাছত মহাপুৰীলৈ গমন কৰিলে।

Verse 9

विदुरश्चंद्रशर्मा च वेदशर्मा तृतीयकः । वैश्यो वंजुलकश्चैव सुरापः पापचेतनः

বিদুৰ, চন্দ্ৰশৰ্মা আৰু তৃতীয়জন বেদশৰ্মা; আৰু বৈশ্য বঞ্জুলক নামৰ জন—সুৰাপায়ী, পাপচেতনা সম্পন্ন।

Verse 10

तस्मिन्पर्वणि संप्राप्ते स्नाता गंगांभसि द्विज । स्नानमात्रेण मुक्तास्तु गोवधाद्यैश्च किल्बिषैः

হে দ্বিজ, যেতিয়া সেই পবিত্ৰ পৰ্বদিন আহে, গঙ্গাৰ জলে যি স্নান কৰে, স্নানমাত্ৰেই সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—গোহত্যা আদি মহাপাপসমূহৰ পৰাও।

Verse 11

ब्रह्महत्या गुरुहत्या सुरापानादि पातकैः । लिप्तानि तानि तीर्थानि परिभ्रमंति मेदिनीम्

ব্ৰাহ্মণহত্যা, গুৰুহত্যা আৰু সুৰাপান আদি পাতকৰ দাগে লিপ্ত হৈ, সেই তীৰ্থসমূহ পৃথিৱীৰ ওপৰত ঘূৰি ফুৰে।

Verse 12

पुष्करो अर्धतीर्थस्तु प्रयागः पापनाशनः । वाराणसी चतुर्थी तु लिप्ता पापैर्द्विजोत्तम

পুষ্কৰ ‘অৰ্ধ-তীৰ্থ’ বুলি গণ্য; প্ৰয়াগ পাপনাশক। কিন্তু বাৰাণসী চতুৰ্থ—তথাপি পাপে লিপ্ত, হে দ্বিজোত্তম।

Verse 13

कृष्णत्वं पेदिरे सर्वे हंसरूपेण बभ्रमुः । सर्वेष्वेव सुतीर्थेषु स्नानं चक्रुर्द्विजोत्तमाः

সকলোয়ে কৃষ্ণত্ব লাভ কৰিলে আৰু হাঁসৰ ৰূপ ধৰি ভ্ৰমণ কৰিলে। সকলো উত্তম তীৰ্থত সেই দ্বিজোত্তমসকলে বিধিপূৰ্বক স্নান সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 14

कृष्णत्वं नैव गच्छेत तेषां पापेन चागतम् । सुतीर्थेषु महाराज स्नाताः सर्वेषु वै पुनः

হে মহাৰাজ, তেওঁলোকৰ পাপৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই ক’লা কলংক তেওঁৰ ওপৰত কেতিয়াও নপৰে; কিয়নো তেওঁ পুনৰ সকলো উত্তম তীৰ্থত স্নান কৰিছে।

Verse 15

यं यं तीर्थं प्रयांत्येते सर्वे तीर्था द्विजोत्तम । हंसरूपेण वै यांति तैः सार्द्धं तु सुदुःखिताः

হে দ্বিজোত্তম, এই সত্তাসকলে যি যি তীৰ্থলৈ যায়, সকলো তীৰ্থও তাতেই যায়—হাঁসৰ ৰূপ ধৰি—আৰু তেওঁলোকৰ সৈতে থাকি অতিশয় দুঃখিত হয়।

Verse 16

भार्याः पातकरूपाश्च भ्रमंति परितस्तथा । अष्टषष्टिसु तीर्थानि हंसरूपेण बभ्रमुः

তদ্ৰূপে পত্নীসকল—পাপৰ ৰূপ ধৰি—চাৰিওফালে ভ্ৰমণ কৰি ফুৰিছিল। আৰু আঠষট্টি তীৰ্থ হাঁসৰ ৰূপে ঘূৰি ফুৰিলে।

Verse 17

तैः सार्द्धं सु महाराज महातीर्थैः समं पुनः । मानसं चागतास्ते च पातकाकुलमानसाः

হে মহৎ মহাৰাজ, তেওঁলোকৰ সৈতে আৰু মহাতীৰ্থসমূহৰ সহিত তেওঁলোকে পুনৰ মানসালৈ আহিল; তথাপি তেওঁলোকৰ মন পাপেৰে ভৰপূৰ হৈ অশান্তই থাকিল।

Verse 18

तत्र स्नाता महाराज न जहाति च पातकः । लज्जयाविष्टमनसा मानसो हंसरूपधृक्

হে মহাৰাজ, তাত স্নান কৰিলেও পাপ তৎক্ষণাৎ নাযায়। মানসসৰোবৰ-জাত সেইজন, হাঁসৰ ৰূপ ধৰি, লজ্জাত আচ্ছন্ন মন লৈয়ে থাকে।

Verse 19

संजातः कृष्णकायस्तु यं त्वं वै दृष्टवान्पुरा । रेवातीरं ततो जग्मुरुत्तरं पापनाशनम्

সেইজন কৃষ্ণবৰ্ণ দেহধাৰী হ’ল—যাক তুমি আগতে দেখিছিলা। তাৰপিছত তেওঁলোকে উত্তৰ দিশে ৰেৱা নদীৰ তীৰলৈ, পাপনাশক পবিত্ৰ স্থানলৈ গ’ল।

Verse 20

कुब्जायाः संगमे ते तु सुरसिद्धनिषेविते । स्नानमात्रेण मुक्तास्ते पापेभ्यो द्विजसत्तम

কিন্তু কুব্জাৰ সংগমত—দেৱ আৰু সিদ্ধসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত—কেৱল স্নানমাত্ৰে তেওঁলোক পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 21

विहाय वर्णमेवैतं सुकृतं प्रतिजग्मिरे । यं यं तीर्थं प्रयांत्येते हंसाः स्नानं प्रचक्रमुः

এই বৰ্ণ ত্যাগ কৰি তেওঁলোকে নিজৰ পূৰ্বৰ পুণ্যলৈ পুনৰ উভতি গ’ল। আৰু যি যি তীৰ্থলৈ তেওঁলোকে যায়, সেই হাঁসসকলে তাত স্নানক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে।

Verse 22

जहसुस्ताः स्त्रियो दृष्ट्वा पातकं नैव गच्छति । तोयानलेन कुब्जायाः पातकं वरमेव च

তাক দেখি সেই স্ত্ৰীসকলে হাঁহিলে; তথাপি পাপ নাযায়। কুব্জাৰ ক্ষেত্ৰতো পাপ নিশ্চয়কৈ কেৱল জল আৰু অগ্নি (শুদ্ধিক্ৰিয়া) দ্বাৰাই দূৰ হয়।

Verse 23

भस्मावशेषं संजातं तदा मृतास्तु ताः स्त्रियः । ब्रह्महत्या गुरोर्हत्या सुरापानागमागमाः

সেই সময় কেৱল ভস্মাৱশেষ থাকিল, আৰু সেই নাৰীসকল মৃত্যুপ্ৰাপ্ত হ’ল। বৃত্তান্তত মহাপাপৰ কথা কোৱা হৈছে—ব্ৰাহ্মণ-হত্যা, গুৰুহত্যা, সুৰাপান আৰু অবৈধ সঙ্গম।

Verse 24

भस्मीभूतास्तु संजाता रेवायाः कुब्जया हताः । तास्तु हता महाभाग या मृतास्तु सरित्तटे

ৰেৱাৰ কুব্জাই সিহঁতক বধ কৰি ভস্মীভূত কৰিলে। হে ভাগ্যবান, যিসকল নিহত হ’ল, যিসকল নদীৰ তীৰত মৃত্যুপ্ৰাপ্ত হ’ল,

Verse 25

अष्टषष्टि सुतीर्थानां हंसरूपेण तानि तु । सार्द्धं हंसः समायातो विद्धि तं त्वं तु मानसम्

সেই অষ্টষষ্টি উত্তম তীৰ্থ হংসৰূপে আহিল; আৰু হংসৰ সৈতে আন হংসো সমাগত হ’ল—তুমি সেই হংসক মানসতীৰ্থ (মানস) বুলি জানিবা।

Verse 26

चत्वारः कृष्णहंसाश्च तेषां नामानि मे शृणु । प्रयागः पुष्करश्चैव अर्घतीर्थमनुत्तमम्

চাৰিটা ‘কৃষ্ণ-হংস’ আছে; সিহঁতৰ নাম মোৰ পৰা শুনা। প্ৰয়াগ, পুষ্কৰ, আৰু অনুত্তম অৰ্ঘ-তীৰ্থ,

Verse 27

वाराणसी चतुर्थी च चत्वारः पापनाशनाः । ब्रह्महत्याभिभूतानि चत्वारि परिबभ्रमुः

ৱাৰাণসী, পবিত্ৰ চতুৰ্থী, আৰু আন দুটা—এই চাৰিও পাপনাশক। ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপে অভিভূত হৈ চাৰিজন (জীৱ) পৰিভ্ৰমণ কৰি ফুৰিলে।

Verse 28

तीर्थान्येतानि दुःखेन तीर्थेषु च महामते । न गतं पातकं घोरं तेषां तु भ्रमतां सुत

হে মহামতে, এই তীৰ্থসমূহ দুখ-কষ্টেৰে লাভ হয়; কিন্তু কেৱল তীৰ্থে তীৰ্থে ঘূৰি ফুৰা লোকৰ, হে পুত্ৰ, ভয়ংকৰ পাপ নাশ নহয়।

Verse 29

कुब्जायाः संगमे शुद्धा विमुक्ताः किल्बिषात्किल । तीर्थानामेव सर्वेषां पुण्यानामिह संमतः

কুব্জাৰ সঙ্গমত মানুহ শুদ্ধ হয় আৰু নিশ্চয় পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। ইয়াত এই স্থানক সকলো তীৰ্থৰ পুণ্যৰ সাৰ-সত্তা বুলি মান্য কৰা হয়।

Verse 30

राजा प्रयागः संजात इंद्रस्य पुरतः किल । तावद्गर्जंतु तीर्थानि यावद्रेवा न दृश्यते

কথিত আছে, ইন্দ্ৰৰ সন্মুখতে প্ৰয়াগ তীৰ্থসমূহৰ ৰজা হৈ উঠিল। যেতিয়ালৈকে ৰেৱা (নর্মদা) দৰ্শন নহয়, তেতিয়ালৈকে তীৰ্থসমূহ গর্জন কৰি মহিমা গাওক।

Verse 31

ब्रह्महत्यादि पापानां विनाशाय प्रतिष्ठिता । कपिलासंगमे पुण्ये रेवायाः संगमे तथा

ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপসমূহৰ বিনাশৰ বাবে ই স্থাপিত—কপিলাৰ পুণ্যময় সঙ্গমত, আৰু তদ্ৰূপে ৰেৱাৰ সঙ্গমতো।

Verse 32

मेघनादसमायोगे तथा चैवोरुसंगमे । महापुण्या महाधन्या रेवा सर्वत्रदुर्लभा

মেঘনাদৰ সঙ্গমত, আৰু উৰুৰ পবিত্ৰ মিলনত, ৰেৱা অতি মহাপুণ্যময় আৰু মহাধনদায়িনী; তথাপি সৰ্বত্ৰ দৰ্শন দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 33

सा च ओंकारे भृगुक्षेत्रे नर्मदाकुब्जसंगमे । दुःप्राप्या मानवै रेवा माहिष्मत्यां सुरोत्तमैः

সেই ৰেৱা (নর্মদা) ওঁকাৰত, ভৃগু-ক্ষেত্ৰৰ পবিত্ৰ ভূমিত, কুব্জাৰ সঙ্গমত উপলব্ধ হয়। মানুহৰ বাবে ই দুষ্প্ৰাপ্য, কিন্তু মাহিষ্মতীত সুৰোত্তম দেৱসকলৰ বাবেও ই সহজলভ্য হয়।

Verse 34

विटंकासंगमे पुण्या श्रीकंठे मंगलेश्वरे । सर्वत्र दुर्लभा रेवा सुरपुण्यसमाकुला

বিটংকা-সঙ্গমত ৰেৱা পৰম পবিত্ৰ; শ্ৰীকণ্ঠ আৰু মঙ্গলেশ্বৰতো তেনেই। সকলো ঠাইতে ৰেৱা দুষ্প্ৰাপ্য, কিয়নো সুৰসকলৰ সঞ্চিত পুণ্যৰে ই পৰিপূৰ্ণ।

Verse 35

तीर्थमाता महादेवी अघराशिविनाशिनी । उभयोः कूलयोर्मध्ये यत्र तत्र सुखी नरः

তীৰ্থ-মাতা মহাদেৱী, পাপৰ ৰাশি বিনাশিনী—তাঁৰ দুয়ো কূলৰ মাজত য’তে-ত’তে যি নৰ বাস কৰে, সি তাতেই সুখী হয়।

Verse 36

अश्वमेधफलं भुंक्ते स्नानेनैकेन मानवः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्

একমাত্ৰ স্নানেই মানুহে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান ফল লাভ কৰে। তুমি যি সুধিছিলা, সেই সকলো কথা মই তোমাক বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 37

सर्वपापापहं पुण्यं गतिदं चापिशृण्वताम् । एवमुक्त्वा महाप्राज्ञ तृतीयं पुत्रमब्रवीत्

“ই সকলো পাপ হৰণ কৰে, পুণ্যদায়ক, আৰু কেৱল শুনোঁতাসকলকো পৰম গতি দান কৰে।” এইদৰে কৈ মহাপ্ৰাজ্ঞ মুনিয়ে তৃতীয় পুত্ৰক ক’লে।

Verse 92

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे द्विनवतितमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত বেনোপাখ্যান, গুৰু-তীৰ্থ আৰু চ্যৱন-চৰিত্ৰ বিষয়ক বিৰানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।