Adhyaya 23

Verse 1

ऋषय ऊचुः । विचित्रेयं कथा पुण्या धन्या यशोविधायिनी । सर्वपापहरा प्रोक्ता भवता वदतां वर

ঋষিসকলে ক’লে: “এই কাহিনী অতি বিচিত্ৰ—পবিত্ৰ, মঙ্গলময় আৰু যশ দানকাৰী। হে বক্তাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ! আপুনি ইয়াক সকলো পাপ হৰণকাৰী বুলি ঘোষণা কৰিছে।”

Verse 2

सृष्टिसंबंधमेतन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । पूर्वमेव यथासृष्टिर्विस्तरात्सूतनंदन

সৃষ্টিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই বিষয়টো আপুনি আমাক ক’বলৈ যোগ্য। হে সূত-নন্দন, আদিতে সৃষ্টিৰূপে কেনেকৈ সৃষ্টি হৈছিল, সেয়া বিস্তাৰে কওক।

Verse 3

सूत उवाच । विस्तरेण प्रवक्ष्यामि सृष्टिसंहारकारणम् । श्रुतमात्रेण यस्यापि नरः सर्वज्ञतां व्रजेत्

সূতে ক’লে: “মই বিস্তাৰে সৃষ্টিৰ আৰু প্ৰলয়ৰ কাৰণ বৰ্ণনা কৰিম; যাক কেৱল শুনিলেই মানুহে সৰ্বজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে।”

Verse 4

हिरण्यकश्यपेनापि व्यापितं भुवनत्रयम् । तपसाराध्य प्रबह्माणं वरं प्राप्तं सुदुर्लभम्

হিৰণ্যকশ্যপেও ত্ৰিলোকক আচ্ছন্ন কৰি পেলাইছিল; আৰু তপস্যাৰে ব্ৰহ্মাক সন্তুষ্ট কৰি অতি দুৰ্লভ এক বৰ লাভ কৰিছিল।

Verse 5

तस्माद्देवान्महाभागादमरत्वं तथैव च । देवांल्लोकान्स संव्याप्य प्रभुत्वं स्वयमर्जितम्

সেই মহাভাগ্যবানজনৰ পৰা দেৱতাসকলে অমৰত্বো লাভ কৰিলে; আৰু তেওঁ নিজে দেৱলোকসমূহত ব্যাপি, নিজৰ প্ৰচেষ্টাৰে অধিপত্য অৰ্জন কৰিলে।

Verse 6

ततो देवाः सगंधर्वा मुनयो वेदपारगाः । नागाश्च किन्नराः सिद्धा यक्षाश्चैव तथापरे

তাৰ পাছত দেৱতাসকল গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে, বেদপাৰগ মুনিসকল, লগতে নাগ, কিন্নৰ, সিদ্ধ, যক্ষ আদি আন আন দিৱ্য সত্তাসকলো একত্ৰিত হ’ল।

Verse 7

ब्रह्माणं तु पुरस्कृत्य जग्मुर्नारायणं प्रभुम् । क्षीरसागरसंसुप्तं योगनिद्रां गतं प्रभुम्

ব্ৰহ্মাক আগত ৰাখি তেওঁলোকে প্ৰভু নাৰায়ণৰ ওচৰলৈ গ’ল—যি ক্ষীৰসাগৰত শয়ন কৰি যোগনিদ্ৰাত লীন আছিল, সেই পৰম প্ৰভু।

Verse 8

तं संबोध्य महास्तोत्रैर्देवाः प्रांजलयस्तथा । संबुद्धे सति देवेशे वृत्तं तस्य दुरात्मनः

তাৰ পাছত দেৱতাসকলে প্ৰাঞ্জলি হৈ মহাস্তোত্ৰেৰে তেওঁক জগালে; আৰু দেৱেশ জাগ্ৰত হোৱাত, সেই দুষ্টচিত্তজনৰ বিষয়ে ঘটিত বৃত্তান্ত তেওঁক ক’লে।

Verse 9

आचचक्षुर्महाप्राज्ञ समाकर्ण्य जगत्पतिः । नृसिंहरूपमास्थाय हिरण्यकशिपुं व्यहन्

হে মহামুনি, তেওঁলোকৰ কথা শুনি জগতপতিয়ে নৃসিংহৰূপ ধাৰণ কৰি হিৰণ্যকশিপুক বধ কৰিলে।

Verse 10

पुनर्वाराहरूपेण हिरण्याक्षो महाबलः । उद्धृता वसुधा पुण्या असुरो घातितस्तदा

পুনৰ বাৰাহ-ৰূপ ধৰি ভগৱানে মহাবলী হিৰণ্যাক্ষক বধ কৰিলে, আৰু পুণ্য বসুধাক উদ্ধাৰ কৰি ওপৰলৈ তুলিলে।

Verse 11

अन्यांश्चघातयामास दानवान्घोरदर्शनान् । एवं चैतेषु नष्टेषु दानवेषु महत्सु च

তেওঁ ভয়ংকৰ দৰ্শনযুক্ত আন আন দানৱসকলকো বধ কৰালে; এইদৰে সেই মহান দানৱসকল নষ্ট হোৱাত…

Verse 12

अन्येषु तेषु नष्टेषु दितिपुत्रेषु वै तदा । पुनः स्थानेषु प्राप्तेषु देवेषु च महत्सु च

তাৰ পিছত, দিতিৰ পুত্ৰসকল নষ্ট হোৱাত, আৰু মহান দেবতাসকল পুনৰ নিজ নিজ স্থান লাভ কৰাত,

Verse 13

यज्ञेष्वेव प्रवृत्तेषु सर्वेषु धर्मकर्मसु । सुस्थेषु सर्वलोकेषु सा दितिर्दुःखपीडिता

যেতিয়া যজ্ঞসমূহ পূৰ্ণৰূপে চলি আছিল, সকলো ধৰ্মকৰ্ম সম্পন্ন হৈছিল, আৰু সকলো লোক শান্তি-সমৃদ্ধিত স্থিত আছিল—তেতিয়া কেৱল দিতি দুখে পীড়িত হৈ ৰ’ল।

Verse 14

पुत्रशोकेन संतप्ता हाहाभूता विचेतना । भर्तारं सूर्यसंकाशं तपस्तेजः समन्वितम्

পুত্ৰশোকে দগ্ধ হৈ, “হায় হায়” বুলি কন্দি, প্ৰায় বিবশ হৈ, তাই সূৰ্যসম দীপ্তিমান আৰু তপস্যাৰ অগ্নিতেজে সমন্বিত স্বামীৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 15

दातारं च महात्मानं भर्तारं कश्यपं तदा । भक्त्या प्रणम्य विप्रेन्द्र तमुवाच महामतिम्

তেতিয়া তাই ভক্তিভাৱে কশ্যপক—নিজ মহাত্মা স্বামী আৰু দাতাক—প্ৰণাম কৰি, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, সেই পৰম বুদ্ধিমানজনক ক’লে।

Verse 16

भगवन्नष्टपुत्राहं कृता देवेन चक्रिणा । दैतेया दानवाः सर्वे देवैश्चैव निपातिताः

হে ভগৱন! চক্ৰধাৰী দেৱে মোক পুত্ৰহীন কৰিলে; আৰু সকলো দৈত্য-দানৱকো দেৱতাসকলে নিপাত কৰিলে।

Verse 17

पुत्रशोकानलेनाहं संतप्ता मुनिसत्तम । ममानंदकरं पुत्रं सर्वतेजोहरं विभो

হে মুনিসত্তম! পুত্ৰশোকৰ অগ্নিয়ে মোক দগ্ধ কৰিছে, মই দুখে দগ্ধ। হে বিভো! যি পুত্ৰ মোৰ আনন্দৰ কাৰণ আছিল, সিয়ে মোৰ সকলো তেজ হৰণ কৰিলে।

Verse 18

सुबलं चारुसर्वांगं देवराजसमप्रभम् । बुद्धिमंतं सुसर्वज्ञं ज्ञातारं सर्वपंडितम्

সেই পুত্ৰ অতি বলৱান, সকলো অঙ্গতে সুন্দৰ, আৰু দেৱৰাজৰ দৰে দীপ্তিমান আছিল। বুদ্ধিমান, সত্যই সৰ্বজ্ঞ, বিচক্ষণ জ্ঞাতা, আৰু সকলো পণ্ডিতৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ আছিল।

Verse 19

तपस्तेजः समायुक्तं सबलं चारुलक्षणम् । ब्रह्मण्यं ज्ञानवेत्तारं देवब्राह्मणपूजकम्

তপস্যাজনিত তেজে সমৃদ্ধ, বলৱান আৰু শুভ লক্ষণযুক্ত আছিল। ব্ৰহ্মণ্য, সত্য জ্ঞানৰ জ্ঞাতা, আৰু দেৱপূজক তথা ব্ৰাহ্মণসন্মানকাৰী আছিল।

Verse 20

जेतारं सर्वलोकानां ममानंदकरं द्विज । सर्वलक्षणसंपन्नं पुत्रं मे देहि त्वं विभो

হে দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ, মোক এটা পুত্ৰ দান কৰা—যি সকলো লোক জয় কৰিব, যি মোৰ আনন্দ বৃদ্ধি কৰিব, আৰু সকলো শুভ লক্ষণেৰে সম্পন্ন, হে বিভো।

Verse 21

एवमाकर्ण्य वै तस्याः कश्यपो वाक्यमुत्तमम् । कृपाविष्टमनास्तुष्टो दुःखिताया द्विजोत्तम

তাইদৰে তাইৰ উত্তম বাক্য শুনি, কশ্যপ—দ্বিজসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—দয়াৰে ভৰপূৰ মন লৈ, সেই দুঃখিত আৰু পীড়িত নাৰীৰ শোকত দ্ৰৱিত হৈও সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 22

तामुवाच महाभाग कृपणां दीनमानसाम् । तस्याः शिरसि संन्यस्य स्वहस्तं भावतत्परः

সেই মহাভাগে দীন আৰু বিষণ্ণচিত্ত নাৰীক ক’লে; তাইৰ মূৰত নিজৰ হাত থৈ, কৰুণাভাৱত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন হ’ল।

Verse 23

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे बल । दैत्यवधोनाम त्रयोविंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, পঞ্চপঞ্চাশৎ সহস্ৰ শ্লোক-সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, “বল—দৈত্যবধ” নামৰ ত্ৰয়োবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 24

तपस्तेपे निरालंबः साधयन्परमव्रतः । एतस्मिन्नंतरे सा तु दधार गर्भमुत्तमम्

কোনো আশ্ৰয় নোহোৱাকৈ, তেওঁ পৰম ব্ৰত সাধন কৰি তপস্যা কৰিলে। এই অন্তৰত, সেই নাৰীয়ে নিজৰ গৰ্ভত এক উত্তম সন্তান ধাৰণ কৰিলে।

Verse 25

सा दितिः सर्वधर्मज्ञा चारुकर्मा मनस्विनी । शतवर्षप्रमाणं सा शुचि स्वांता बभूव ह

সেই দিতি সকলো ধৰ্মৰ জ্ঞানী, সুশীল আচৰণে শোভিত আৰু দৃঢ়মনীয়া আছিল। তাই শতবছৰ পৰ্যন্ত জীৱন যাপন কৰি পবিত্ৰ আৰু অন্তৰত শান্তচিত্ত হৈ থাকিল।

Verse 26

तया वै जनितः पुत्रो ब्रह्मतेजः समन्वितः । अथ कश्यप आयातो हर्षेण महतान्वितः

তাইৰ দ্বাৰাই নিশ্চয় এক পুত্ৰ জন্মিল, যি ব্ৰহ্ম-তেজে সমন্বিত আছিল। তেতিয়া কশ্যপ মহা আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ আহিল।

Verse 27

चकार नाम मेधावी तस्य पुत्रस्य सत्तमः । बलमित्यब्रवीत्पुत्रं नामतः सदृशो महान्

সেই মেধাৱী আৰু সত্তম পুৰুষে নিজৰ পুত্ৰৰ নামকৰণ কৰিলে। তেওঁ পুত্ৰক “বল” বুলি ক’লে; আৰু সেই মহান শিশুটি নামৰ দৰে সত্যই বলৱান আছিল।

Verse 28

एवं नाम चकाराथ व्रतबंधं चकार सः । प्राह पुत्र महाभाग ब्रह्मचर्यं प्रसाधय

এইদৰে তেওঁ নামকৰণ কৰিলে আৰু ব্ৰতবন্ধ (উপনয়ন) সংস্কাৰো সম্পন্ন কৰিলে। তাৰ পাছত ক’লে, “হে মহাভাগ পুত্ৰ, বিধিমতে ব্ৰহ্মচৰ্য সাধন কৰা।”

Verse 29

एवमेवं करिष्यामि तव वाक्यं द्विजोत्तम । वेदस्याध्ययनं कुर्यां ब्रह्मचर्येण सत्तम

তেওঁ ক’লে, “হয়, তেনেকৈয়ে কৰিম, হে দ্বিজোত্তম, আপোনাৰ বাক্য। মই ব্ৰহ্মচৰ্য পালন কৰি বেদ অধ্যয়ন কৰিম, হে সত্তম।”

Verse 30

एवं वर्षशतं साग्रं गतं तस्य तपस्यतः । मातुः समक्षमायातस्तपस्तेजः समन्वितः

এইদৰে তপস্যাত নিমগ্ন হৈ শতবছৰৰ অলপ অধিক কাল অতিবাহিত হ’ল; তেতিয়া তপোতেজে বিভূষিত হৈ তেওঁ মাতৃৰ সন্মুখত উপস্থিত হ’ল।

Verse 31

तपोवीर्यमयं दिव्यं ब्रह्मचर्यं महात्मनः । दितिः पश्यति पुत्रस्य हर्षेण महतान्विता

সেই মহাত্মাৰ তপোবীৰ্য্যে পূৰ্ণ দিৱ্য ব্ৰহ্মচৰ্য্য দিতিয়ে পুত্ৰৰ মাজত দেখি মহা আনন্দেৰে আপ্লুত হ’ল।

Verse 32

तमुवाच महात्मानं बलं पुत्रं तपस्विनम् । मेधाविनं महात्मानं प्रज्ञाज्ञानविशारदम्

তাৰ পাছত তেওঁ বাল নামৰ পুত্ৰক—তপস্বী, মহাত্মা, মেধাৱী আৰু প্ৰজ্ঞা-জ্ঞানত বিশাৰদ—সম্বোধন কৰিলে।

Verse 33

त्वयि जीवति मेधाविन्प्रजीवंति सुता मम । हिरण्यकशिपाद्यास्ते ये हताश्चक्रपाणिना

হে মেধাৱী! তুমি যেতিয়ালৈকে জীৱিত আছা, তেতিয়ালৈকে মোৰ পুত্ৰসকলো যেন জীৱিত থাকিব—হিৰণ্যকশিপু আদি, যিসকলক চক্ৰপাণি প্ৰভুৱে বধ কৰিছিল।

Verse 34

वैरं साधय मे वत्स जहि देवान्रिपून्रणे । सा दनुस्तमुवाचेदं बलं पुत्रं महाबलम्

“হে বৎস, মোৰ বৈৰ সাধন কৰ; ৰণত দেৱতাসকল—আমাৰ শত্রু—ক বধ কৰ।” এইদৰে দনুৱে নিজৰ মহাবলী পুত্ৰ বালক এই বাক্য ক’লে।

Verse 35

आदाविंद्रं हि देवेंद्रं द्रुतं सूदय पुत्रक । पश्चाद्देवा निपात्यंतां ततो गरुडवाहनः

প্ৰথমে, হে পুত্ৰ, দেৱেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰক শীঘ্ৰে নিধন কৰা। তাৰ পাছত আন দেৱসকলকো পতিত কৰা; তাৰ পিছত গৰুড়-বাহন প্ৰভুৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা।

Verse 36

तयोराकर्ण्य सा देवी अदितिः पतिदेवता । दुःखेन महताविष्टा पुत्रमिंद्रमभाषत

তেওঁলোকৰ কথা শুনি সেই দেৱী অদিতি—যি স্বামীকেই নিজৰ দেৱতা বুলি মানে—মহা দুখে আচ্ছন্ন হৈ পুত্ৰ ইন্দ্ৰক ক’লে।

Verse 37

दितिपुत्रो महाकायो वर्द्धते ब्रह्मतेजसा । देवानां हि वधार्थाय तपस्तेपे निरंजने

দিতিৰ পুত্ৰ, মহাকায়, ব্ৰহ্ম-তেজেৰে বৃদ্ধি পালে। দেৱসকলক বধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে সি নিৰঞ্জন পবিত্ৰ অৰণ্যত তপস্যা কৰিলে।

Verse 38

एवं जानीहि देवेश यदि क्षेममिहेच्छसि । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं स मातुः पाकशासनः

“হে দেৱেশ, যদি তুমি ইয়াত মঙ্গল-ক্ষেম বিচাৰা, তেন্তে এইদৰে জানিবা।” এই কথা শুনি মাতৃ-পুত্ৰ পাকশাসন ইন্দ্ৰ (তদনুসাৰে আগবাঢ়িল)।

Verse 39

चिंतामवाप दुःखेन महतीं देवराट्तदा । महाभयेन संत्रस्तश्चिंतयामास वै ततः

তেতিয়া দেৱৰাজ গভীৰ দুখে মহা চিন্তাত পৰিল। মহাভয়ে সন্ত্রস্ত হৈ সি তাৰ পাছত কি কৰিব লাগে বুলি ভাবিবলৈ ধৰিলে।

Verse 40

कथमेनं हनिष्यामि देवधर्मविदूषकम् । इति निश्चित्य देवेशो बलस्य निधनं प्रति

“দেৱধৰ্ম দুষিত কৰা এইজনক মই কেনেকৈ বধ কৰিম?”—এইদৰে স্থিৰ সংকল্প কৰি দেৱেশ্বৰে বলৰ বিনাশৰ দিশে মন স্থাপন কৰিলে।

Verse 41

एकदा हि बलः सोपि संध्यार्थं सिंधुमाश्रितः । कृष्णाजिनेन दिव्येन दंडकाष्ठेन राजितः

এবাৰ সেই বলো সন্ধ্যা-কৰ্ম কৰিবলৈ সিন্ধু নদীৰ আশ্ৰয় ল’লে; দিৱ্য কৃষ্ণাজিন আৰু কাঠৰ দণ্ডেৰে সুশোভিত আছিল।

Verse 42

अमलेनापि पुण्येन ब्रह्मचर्येण तेन सः । सागरस्योपकंठे तं संध्यासनमुपागतम्

তেওঁৰ নিৰ্মল পুণ্য আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য সাধনাৰ বলত, তেওঁ সাগৰৰ তীৰত সন্ধ্যা-উপাসনাৰ আসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 43

जपमानं सुशांतं तं ददृशे पाकशासनः । वज्रेण तेन दिव्येन ताडितो दितिनंदनः

মন্ত্ৰজপত লীন, সুশান্ত সেইজনক পাকশাসন (ইন্দ্ৰ) দেখিলে; দিৱ্য বজ্ৰে আঘাত পোৱাত দিতিৰ পুত্ৰ বিদ্ধ হ’ল।

Verse 44

बलं निपतितं दृष्ट्वा गतसत्वं गतं भुवि । हर्षेण महताविष्टो देवराण्मुमुदे तदा

বলক ভূমিত পতিত, শক্তিহীন আৰু প্ৰাণসত্তা নষ্ট হোৱা দেখি, দেৱৰাজা তেতিয়া মহা হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ আনন্দিত হ’ল।

Verse 45

एवं निपात्य तं दैत्यं दितिनंदनमेव च । राज्यं चकार धर्मात्मा सुखेन पाकशासनः

এইদৰে সেই দানৱ—দিতিৰ পুত্ৰকো—নিপাত কৰি, ধৰ্মাত্মা পাকশাসন (ইন্দ্ৰ) শান্তি আৰু সুখেৰে নিজৰ ৰাজ্য শাসন কৰিলে।