The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वा तु नारदो विप्राः कुमारवचनं मुनिः । यत्पप्रच्छ पुनस्तच्च युष्मभ्यं प्रवदाम्यहम् ॥ १ ॥

সূত ক’লে—হে বিপ্ৰসকল! কুমাৰসকলৰ বচন শুনি মুনি নাৰদে যি পুনৰ প্ৰশ্ন কৰিলে, সেই কথাই মই এতিয়া তোমালোকক ক’ম।

Verse 2

कार्तवीर्यस्य कवचं तथा हनुमतोऽपि च । चरितं च महत्पुण्यं श्रुत्वा भूयोऽब्रवीद्वचः ॥ २ ॥

কাৰ্তবীৰ্যৰ কবচ, তদ্ৰূপ হনুমানৰ কবচ আৰু হনুমানৰ মহাপুণ্যময় চৰিত শুনি তেওঁ পুনৰ এই বচন ক’লে।

Verse 3

नारद उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ठ त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं चरितं पुण्यं शिवस्य च हनूमतः ॥ ३ ॥

নাৰদ ক’লে—সাধু, সাধু! হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! অতি কৰুণাময় অন্তৰে আপুনি মোক শিৱ আৰু হনুমানৰ পবিত্ৰ, পুণ্যদায়ক চৰিত শুনালে।

Verse 4

तन्त्रस्यांस्य क्रमप्राप्तं कथनीयं च यत्त्वया । तत्प्रब्रूहि महाभाग किं पृष्ट्वान्यद्विदांवर ॥ ४ ॥

হে মহাভাগ! এই তন্ত্ৰত ক্ৰম অনুসাৰে আপুনি যি ক’বলগীয়া, সেয়া প্ৰকাশ কৰক। হে বিদ্বৎশ্ৰেষ্ঠ! আপোনাক আৰু কি সুধিম?

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये कृष्णमंत्रान्भुक्तिमुक्तिफलप्रदान् । ब्रह्माद्या यान्समाराध्य सृष्ट्यादिकरणे क्षमाः ॥ ५ ॥

সনৎকুমাৰ ক’লে—এতিয়া মই কৃষ্ণ-মন্ত্ৰসমূহ ক’ম, যিবোৰে ভুক্তি আৰু মুক্তি—দুয়োটা ফল প্ৰদান কৰে; যাঁক সম্যক আৰাধনা কৰি ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকল সৃষ্ট্যাদি কৰ্মত সক্ষম হয়।

Verse 6

कामः कृष्णपदं ङतं गोविंदं च तथाविधम् । गोपीजनपदं पश्चाद्वल्लभायाग्निसुंदरी ॥ ६ ॥

কামদেৱ কৃষ্ণপদলৈ গ’ল আৰু তেনেদৰে গোবিন্দৰ ওচৰলৈও গ’ল বুলি কোৱা হয়। তাৰ পাছত অগ্নিসুন্দৰী দেৱী গোপীসকলৰ গাঁওলৈ গৈ বল্লভাৰ প্ৰিয়া (সঙ্গিনী) হ’ল।

Verse 7

अष्टादशार्णो मंत्रोऽयं दुर्गाधिष्ठातृदैवतः । नारदोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री देवता पुनः ॥ ७ ॥

ই অষ্টাদশাক্ষৰ মন্ত্র; ইয়াৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱতা দুৰ্গা। ইয়াৰ ঋষি নাৰদ, ছন্দ গায়ত্ৰী, আৰু দেৱতাও পুনৰ গায়ত্ৰী বুলিয়েই কোৱা হৈছে।

Verse 8

श्रीकृष्णः परमात्मा च कामो बीजं प्रकीर्तितम् । स्वाहा शक्तिर्नियोगस्तु चतुर्वर्गप्रसिद्धये ॥ ८ ॥

শ্ৰীকৃষ্ণ পৰমাত্মা; ‘কাম’ বীজ বুলি কীৰ্তিত। ‘স্বাহা’ শক্তি, আৰু নিয়োগ ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম-মোক্ষ চতুৰ্বৰ্গ-সিদ্ধিৰ বাবে।

Verse 9

ऋषिं शिरसि वक्त्रे तु छंदश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ९ ॥

শ্ৰেষ্ঠ সাধকে ন্যাস কৰিব—ঋষিক শিৰত, ছন্দক মুখত, দেৱতাক হৃদয়ত, বীজক গুহ্যস্থানত, আৰু শক্তিক পদযুগলত স্থাপন কৰিব।

Verse 10

युगेवदाब्धि निगमैर्द्वाभ्यां वर्णैर्मनूद्भवैः । पंचांगानि प्रविन्यस्य तत्त्वन्यासं समाचरेत् ॥ १० ॥

বেদ-নিগমৰ মন্ত্রসমূহ আৰু মনু-উদ্ভৱ দুটা বৰ্ণসহ প্ৰথমে পঞ্চাঙ্গ ন্যাস বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত তত্ত্ব-ন্যাস আচৰণ কৰিব।

Verse 11

हृदंतिमादिकांतार्णमपराद्यानि चात्मने । मत्यंतानि च तत्वानि जीवाद्यानि न्यसेत्क्रमात् ॥ ११ ॥

হৃদয়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অন্তৰৰ শেষ প্ৰান্ত (মূৰ্ধান্ত)লৈ আত্মকল্যাণৰ বাবে পৰতত্ত্বসমূহৰ ন্যাস কৰিব লাগে। তদ্ৰূপে ক্ৰমে জীৱাদি তত্ত্বসমূহো মর্ত্য-দেহস্তৰলৈ ন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 12

जीवं प्राणं मतिमहंकारं मनस्तथैव च । शब्दं स्पर्शं रूपरसौ गंधं श्रोत्रं त्वचं तथा ॥ १२ ॥

জীৱ, প্ৰাণ, মতি (বুদ্ধি), অহংকাৰ আৰু মন; শব্দ, স্পৰ্শ, ৰূপ, ৰস আৰু গন্ধ; লগতে শ্ৰোত্ৰ (কাণ) আৰু ত্বক—এই তত্ত্বসমূহ উল্লেখিত।

Verse 13

नेत्रं च रसनांघ्राणं वाचं पाणिं पदेंद्रियम् । पायुं शिश्नमथाकाशं वायुं वह्निं जलं महीम् ॥ १३ ॥

চক্ষু; ৰসনা (জিহ্বা) আৰু ঘ্ৰাণ; বাক্; পাণি (হাত); পাদেন্দ্ৰিয়; পায়ু; উপস্থ; আৰু তাৰ পিছত আকাশ, বায়ু, অগ্নি, জল, মহী (পৃথিৱী)—এইবোৰো তত্ত্ব।

Verse 14

जीवं प्राणं च सर्वागे मत्यादित्रितयं हृदि । मूर्द्धास्यहृद्गुह्य पादेष्वथ शब्दादिकान्न्यसेत् ॥ १४ ॥

জীৱ আৰু প্ৰাণৰ ন্যাস সৰ্বাঙ্গত সৰ্বত্ৰ কৰিব লাগে; মতি-আদি ত্ৰয়ক হৃদয়ত ন্যাস কৰিব লাগে। তাৰ পাছত শব্দ-আদিক মূৰ্ধা, মুখ, হৃদয়, গুহ্য-প্ৰদেশ আৰু পাদত ন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 15

कर्णादिस्वस्वस्थानेषु श्रोत्रादीनींद्रियाणि च । तथा वागादींद्रियाणि स्वस्वस्थानषु विन्यसेत् ॥ १५ ॥

কৰ্ণ আদি নিজ নিজ স্থানত শ্ৰোত্ৰাদি ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ ন্যাস কৰিব লাগে। তদ্ৰূপে বাক্-আদি কৰ্মেন্দ্ৰিয়সমূহো স্বস্ব স্থানত বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 16

मूद्धस्यहृद्गुह्यपादेष्वाकाशादीन्न्यसेत्ततः । हृत्पुंडरीकमर्केन्दुह्निबिंबान्यनुक्रमात् ॥ १६ ॥

তাৰ পিছত সাধকে মূৰ্ধা, হৃদয়, গুহ্য-দেশ আৰু পদযুগলত আকাশাদি ভূততত্ত্বসমূহ যথাক্ৰমে ন্যাস কৰিব। তাৰ পাছত হৃদয়-পদ্মত ক্ৰমে সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু অগ্নিৰ তেজোময় মণ্ডল ধ্যান কৰিব॥১৬॥

Verse 17

द्विषट्ह्यष्टदशकलाव्याप्तानि च तथा मतः । भूताष्टां गाक्षिपदगैर्वर्णैः प्रग्विन्न्यसेद्धृदि ॥ १७ ॥

ইয়াকো অষ্টাদশ কলাত ব্যাপ্ত বুলি ধৰা হয়। ‘গ’ আদি বৰ্ণ আৰু ‘অক্ষি’ ‘পদ’ গণে সূচিত বৰ্ণসমূহক পূৰ্ববিধি অনুসাৰে ক্ৰমে সাজি হৃদয়ত অষ্টভূতৰ ন্যাস কৰিব॥১৭॥

Verse 18

अथाकाशादिस्थलेषु वासुदेवादिकांस्ततः । वासुदेवः संकर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः ॥ १८ ॥

তাৰ পাছত আকাশাদি তত্ত্বস্থলত বাসুদেবাদি দিব্য ৰূপসমূহ ধ্যান কৰিব—বাসুদেব, সংকর্ষণ, প্ৰদ্যুম্ন আৰু অনিরুদ্ধ॥১৮॥

Verse 19

नारायणश्च क्रमशः परमेष्ठ्यादिभिर्युताः । परमेष्ठिपुमांच्छौ चविश्वनिवृत्तिसर्वकाः ॥ १९ ॥

আৰু নাৰায়ণক ক্ৰমে ‘পৰমেষ্ঠী’ আদি পদসহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তদ্ৰূপ ‘পৰমেষ্ঠী’ আৰু ‘পুমান্’ আদি নামসমূহ—এই সকলো বিশ্বনিবৃত্তি (প্ৰপঞ্চলয়) সূচক আৰু সৰ্বাত্মক পৰতত্ত্ববাচক॥১৯॥

Verse 20

श्वेतानिलाग्न्यंबुभूमिवर्णैः प्राग्वत्प्रविन्यसेत् । स्वबीजाद्यं कोपतत्वं नृसिंहं व्यापकेन च ॥ २० ॥

শ্বেত, অনিল, অগ্নি, অম্বু আৰু ভূমি—এই বৰ্ণসমূহৰ সৈতে সংশ্লিষ্ট অক্ষৰে পূৰ্ববৎ ন্যাস কৰিব। তাৰ পাছত স্ববীজাক্ষৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, ব্যাপকৰূপসহ, কোপতত্ত্বত নৃসিংহৰ ন্যাস কৰিব॥২০॥

Verse 21

प्राग्वद्विन्यस्य सर्वाङ्गे तत्त्वन्यासोऽयमीरितः । मकाराद्या आद्यवर्णाः सर्वे स्युश्चंद्रभूषिताः ॥ २१ ॥

পূৰ্ববৎ সমগ্ৰ অংগত বিন্যাস কৰি, ইয়াক তত্ত্ব-ন্যাস বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। ‘ম’কাৰাদিৰে আৰম্ভ হোৱা আদ্য বৰ্ণসমূহ সকলো চন্দ্ৰ-ভূষণে ভূষিত হওক।

Verse 22

वासुदेवादिका ज्ञेया ङेंताः साधकसत्तमैः । प्राणायामं ततः कृत्वा पूरकुम्भकरेचकैः ॥ २२ ॥

সাধকসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠসকলে ‘বাসুদেৱ’ আদি পৰা আৰম্ভ হোৱা মন্ত্রাক্ষৰসমূহক পথপ্ৰদৰ্শক সমূহ বুলি জানিব। তাৰ পাছত প্ৰাণায়াম কৰি পূৰক, কুম্ভক আৰু ৰেচক পালন কৰিব।

Verse 23

चतुर्भिः षड्भर्द्वाभ्यां च मूलमंत्रेण मंत्रवित् । केचिदाहुरिहाचार्याः प्राणायामोत्तरं पुनः ॥ २३ ॥

মন্ত্রবিদ সাধকে মূলমন্ত্রে চাৰিবাৰ, বা ছয়বাৰ, অথবা দুবাৰ জপ কৰিব। কিছুমান আচার্য কয়—প্ৰাণায়ামৰ পাছত পুনৰায়ো ইহা কৰা উচিত।

Verse 24

पीठन्यासं विधायाथ न्यासानन्यान्समाचरेत् । दशतत्त्वादि विन्यस्य वक्ष्यमाणविधानतः ॥ २४ ॥

প্ৰথমে পীঠ-ন্যাস সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত অন্য ন্যাসসমূহ আচৰণ কৰিব। দশ-তত্ত্ব আদি বিন্যাস কৰি, আগলৈ কোৱা বিধান অনুসাৰে চলিব।

Verse 25

मूर्तिपंजरनामानं पूर्वोक्तं विन्यसेद्बुधः । सर्वांगे व्यापकं कृत्वा किरीटमनुना सुधीः ॥ २५ ॥

বুদ্ধিমান সাধকে পূৰ্বোক্ত ‘মূর্তি-পঞ্জৰ’ নামক বিন্যাস কৰিব। তাক সৰ্বাঙ্গে ব্যাপক কৰি, তাৰ পাছত ‘কিৰীট’ মন্ত্রেৰে মুদ্ৰিত কৰিব।

Verse 26

ततस्तारपुटं मंत्रं व्यापय्य करयोस्त्रिशः । पंचांगुलीषु करयोः पंचांगं विन्यसेत्ततः ॥ २६ ॥

তাৰ পিছত ‘তাৰ-পুট’ মন্ত্ৰটো দুয়োটা হাতত স্থাপন কৰি তিনিবাৰ সৰ্বত্ৰ ব্যাপিত কৰিব। তাৰপিছত দুয়ো হাতৰ পাঁচ আঙুলিত ক্ৰমে পঞ্চাঙ্গ-ন্যাস স্থাপন কৰিব।

Verse 27

त्रिशो मूलेन मूर्द्धादिपादांतं व्यापकं न्यसेत् । सकृद्व्यापय्य तारेण मंत्रन्यासं ततश्चरेत् ॥ २७ ॥

মূল-মন্ত্ৰেৰে মূৰ্ধাৰ শিখৰৰ পৰা পাদান্তলৈ তিনিবাৰ ব্যাপক ন্যাস কৰিব। তাৰপিছত ‘তারা’ মন্ত্ৰেৰে এবাৰ দেহ ব্যাপিত কৰি, তাৰপিছত বিধিমতে মন্ত্ৰ-ন্যাস সম্পন্ন কৰিব।

Verse 28

शिरोललाटे भ्रूमध्ये कर्णयोश्चक्षुषोस्तथा । घ्राणयोर्वदने कंठे हृदि नाभौ तथा पुनः ॥ २८ ॥

শিৰত, ললাটত, ভ্ৰূমধ্যত, কৰ্ণ আৰু চকুত; নাসাৰন্ধ্ৰত, মুখত, কণ্ঠত, হৃদয়ত আৰু পুনৰ নাভিত—(মন্ত্ৰ) ন্যাস স্থাপন কৰিব।

Verse 29

कट्यां लिंगे जानुनोश्च पादयोर्विन्यसेत्क्रमात् । हृदंतान्मंत्रवर्णांश्च ततो मूर्ध्नि ध्रुवं न्यसेत् ॥ २९ ॥

ক্ৰমে কটিত, লিঙ্গত, দুয়োটা জানুত আৰু পদত (মন্ত্ৰ) বিন্যাস কৰিব। তাৰপিছত হৃদয়লৈকে মন্ত্ৰবৰ্ণৰ ন্যাস কৰি, শেষত মস্তকত ধ্ৰুৱ-ন্যাস স্থিৰ কৰিব।

Verse 30

पुनर्नयनयोरास्ये हृदि गुह्ये च पादयोः । विन्यसेद्धृदयांतानि मनोः पंचपदानि च ॥ ३० ॥

পুনৰ দুয়োটা নয়নত, মুখত, হৃদয়ত, গুহ্যস্থানত আৰু পদত—‘হৃদয়’ত শেষ হোৱা মন্ত্ৰৰ পাঁচ পদৰ ন্যাস স্থাপন কৰিব।

Verse 31

भूयो मुन्यादिकं न्यस्य पंचांगं पूर्ववन्न्यसेत् । अथ वक्ष्ये महागुह्यं सर्वन्यासोत्तमोत्तमम् ॥ ३१ ॥

পুনৰায় মুনি (ঋষি) আদি ন্যাস সম্পন্ন কৰি, পূৰ্ববৎ পঞ্চাঙ্গ-ন্যাস স্থাপন কৰা উচিত। এতিয়া মই মহাগুহ্য—সকলো ন্যাসৰ ভিতৰত পৰমোত্তম, অতি উৎকৃষ্ট ন্যাস—বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 32

यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भवेन्नरः । अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः ॥ ३२ ॥

যাৰ কেৱল বিজ্ঞান (সাক্ষাৎ বোধ) মাত্রেই মানুহ জীৱন্মুক্ত হয়; আৰু অণিমা আদি অষ্টসিদ্ধিৰ অধীশ্বৰ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 33

यस्याराधनतो मंत्री कृष्णसंनिध्यतां व्रजेत् । ताराद्याभिर्व्याहृतिभिः संपुटं विन्यसेन्मनुम् ॥ ३३ ॥

যাৰ আৰাধনাৰ ফলত মন্ত্রসাধক শ্ৰীকৃষ্ণৰ সান্নিধ্য লাভ কৰে, সি প্ৰণৱ (তারা) আদি আৰু ব্যাহৃতিৰ দ্বাৰা ‘সম্পুট’ কৰি মন্ত্রৰ বিন্যাস কৰক।

Verse 34

मंत्रेण पुटितांश्चापि प्रणवाद्यांस्ततो न्यसेत् । गायत्र्या पुटुतं मंत्रं विन्यसेन्मातृकास्थले ॥ ३४ ॥

তাৰ পিছত মন্ত্রে পুটিত (সংস্কৃত) প্ৰণৱ আদি অক্ষৰসমূহৰো ন্যাস কৰা উচিত। আৰু গায়ত্ৰীয়ে পুটিত মন্ত্রক মাতৃকা-স্থলত (অক্ষৰ-পীঠত) বিন্যস্ত কৰা উচিত।

Verse 35

मंत्रेण पुटितां तां च गायत्रीं विन्यसेत्क्रमात् । मातृकापुटितं मूलं विन्यसेत्साधकोत्तमः ॥ ३५ ॥

তাৰ পিছত মন্ত্রে পুটিত সেই গায়ত্ৰীক ক্ৰমে ক্ৰমে বিন্যস্ত কৰা উচিত। আৰু উত্তম সাধকে মাতৃকাৰে পুটিত মূল-মন্ত্রৰো ন্যাস কৰা উচিত।

Verse 36

मूलेन पुटितां चैव मातृकां विन्यसेत्क्रमात् । तृचं न मातृकावर्णान्पूर्वं तत्तत्स्थले सुधीः ॥ ३६ ॥

তাৰ পিছত জ্ঞানী সাধকে মূলমন্ত্ৰে আৱৃত আৰু সুৰক্ষিত মাতৃকা-বৰ্ণসমূহ ক্ৰমে ন্যাস কৰিব। তিন ঋচা আগতে স্থাপন নকৰি, প্ৰথমে নিজ নিজ স্থানত মাতৃকা-অক্ষৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিব।

Verse 37

विन्यसेन्न्यासषट्कं च षोढा न्यासोऽयमीरितः । अनेन न्यासवर्येण साक्षात्कृष्णसमो भवेत् ॥ ३७ ॥

ছয় প্ৰকাৰ ন্যাস কৰিব; ইয়াক ষোড়শাঙ্গ ন্যাস বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। এই শ্ৰেষ্ঠ ন্যাসে সাধক সাক্ষাৎ কৃষ্ণসম (সান্নিধ্য আৰু শক্তিত) হয়।

Verse 38

न्यासेन पुटितं दृष्ट्वा सिद्धगंधर्वकिन्नराः । देवा अपि नमंत्येनं किंपुनर्मानवा भुवि ॥ ३८ ॥

ন্যাসে অভিষিক্ত আৰু দৃঢ় হোৱা তাক দেখি সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব আৰু কিন্নৰসকলে প্ৰণাম কৰে; দেৱতাসকলেও নমে—তেন্তে পৃথিৱীৰ মানুহে কিমান অধিক!

Verse 39

सुदर्शनस्य मंत्रेण कुर्याद्दिग्बंधनं ततः । देवं ध्यायन्स्वहृदये सर्वाभीष्टप्रदायकम् ॥ ३९ ॥

তাৰ পিছত সুদৰ্শন-মন্ত্ৰে দিগ্বন্ধন (দিশা-ৰক্ষা) কৰিব। নিজৰ হৃদয়ত সৰ্বাভীষ্টপ্ৰদায়ক দেৱক ধ্যান কৰি আগবাঢ়িব।

Verse 40

उत्फुल्लकुसुमव्रातनम्रशाखैर्वरद्रुमैः । सस्मेयमंजरीवृंदवल्लरीवेष्टितैः शुभैः ॥ ४० ॥

সেই স্থান বৰদ বৃক্ষৰে শোভিত আছিল; সম্পূৰ্ণ ফুলি উঠা ফুলৰ গুচ্ছৰ ভাৰতে শাখাবোৰ নত হৈছিল। শুভ লতাই বেষ্টিত কৰি ৰাখিছিল, য’ত হাঁহিমুখ মঞ্জৰীৰ গুচ্ছ অলংকাৰৰ দৰে সজাই আছিল।

Verse 41

गलत्परागधूलिभिः सुरभीकृतदिङ्मुखः । स्मरेच्छिशिरितं वृंदावनं मंत्रीसमाहितः ॥ ४१ ॥

উৰি ফুৰা পৰাগধূলিয়ে দিশাৰ মুখ সুগন্ধিত কৰে; মন্ত্ৰসাধকে মন সম্পূৰ্ণ সমাহিত কৰি, স্মৰণে শীতল হোৱা বৃন্দাৱনৰ ধ্যান কৰক।

Verse 42

उन्मीलन्नवकंजालिविगलन्मधुसंचयैः । लुब्धांतः करणैर्गुंजद्द्विरेफपटलैः शुभम् ॥ ४२ ॥

নৱ পদ্মগুচ্ছ উন্মীলিত হৈ মধুৰ সঞ্চয় ঝৰায়; ৰসলোভে আকৃষ্ট অন্তঃকৰণসহ গুঞ্জৰিত ভ্ৰমৰদলে চাৰিওফালে ধ্বনি তোলে—দৃশ্যটি অতি শুভ আছিল।

Verse 43

मरालपरभृत्कीरकपोतनिकरैर्मुहुः । मुखरीकृतमानृत्यन्मायूरकुलमंजुलम् ॥ ४३ ॥

হংস, কোকিল, টিয়া আৰু কবুতৰৰ জাকে বাৰে বাৰে তাক মুখৰিত কৰে; নৃত্যৰত ময়ূৰদলে মধুৰ কূজনৰে তাক অধিক মনোমোহা কৰে।

Verse 44

कालिंद्या लोलकल्लोलविप्रुषैर्मंदवाहिभिः । उन्निद्रांबुरुहव्रातरजोभिर्धूसरैः शिवैः ॥ ४४ ॥

কালিন্দী (যমুনা)ৰ লোল ঢৌৰ সূক্ষ্ম ছিটা মন্দ বতাহত ভাহি আহে; আৰু পূৰ্ণ বিকশিত পদ্মগুচ্ছৰ পৰাগধূলিয়ে ধূসৰ কৰা সেই বায়ু মঙ্গলময় আৰু শান্তিদায়ক হয়।

Verse 45

प्रदीपित स्मरैर्गोष्ठसुंदरीमृदुवाससाम् । विलोलनपरैः संसेवितं वा तैर्निरंतरम् ॥ ४५ ॥

নাইবা কামৰসে প্ৰদীপ্ত হৈ, তেওঁলোকে গোষ্ঠৰ সুন্দৰী গোপিকাসকলৰ সৈতে—মৃদু বস্ত্ৰধাৰিণী, ক্ৰীড়া-বিলাসত তৎপৰ—নিৰন্তৰ সঙ্গ কৰে।

Verse 46

स्मरेत्तदंते गीर्वाणभूरुहं सुमनोहरम् । तदधः स्वर्णवेद्यां च रत्नपीठमनुत्तमम् ॥ ४६ ॥

সেই ধ্যানৰ অন্তত অতি মনোহৰ দিৱ্য কল্পবৃক্ষ স্মৰণ কৰিব; আৰু তাৰ তলত স্বৰ্ণবেদী আৰু অনুত্তম ৰত্নপীঠ ধ্যান কৰিব।

Verse 47

रत्नकुट्टिमपीठेऽस्मिन्नरुणं कमलं स्मरेत् । अष्टपत्रं च तन्मध्ये मुकुंदं संस्मरेत्स्थितम् ॥ ४७ ॥

এই ৰত্নখচিত কুট্টিম-পীঠত অৰুণ পদ্ম ধ্যান কৰিব; আৰু তাৰ মাজৰ অষ্টদলত বিৰাজমান মুকুন্দক স্মৰণ কৰিব।

Verse 48

फुल्लेंदीवरकांतं च केकिबर्हावतंसकम् । पीतांशुकं चंद्रमुखं सरसीरुहनेत्रकम् ॥ ४८ ॥

পূৰ্ণ বিকশিত নীলপদ্মৰ দৰে কান্তিময়, ময়ূৰপুচ্ছ শিৰোভূষণে ভূষিত; পীতাম্বৰধাৰী, চন্দ্ৰমুখ আৰু পদ্মনয়ন প্ৰভুক ধ্যান কৰিব।

Verse 49

कौस्तुभोद्भासितांगं च श्रीवत्सांकं सुभूषितम् । व्रजस्त्रीनेत्रकमलाभ्यर्चितं गोगणावृतम् ॥ ४९ ॥

কৌস্তুভমণিৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল অঙ্গ, শ্ৰীবৎসচিহ্নে অঙ্কিত আৰু সুসজ্জিত; ব্ৰজ-স্ত্ৰীসকলৰ পদ্মনয়নে অর্চিত আৰু গোৱাল গাইৰ দলে পৰিবেষ্টিত প্ৰভুক ধ্যান কৰিব।

Verse 50

गोपवृंदयुतं वंशीं वादयंतं स्मरेत्सुधीः । एवं ध्यात्वा जपेदादावयुतद्वितयं बुधः ॥ ५० ॥

সুধীজনে গোপবৃন্দসহ বাঁহী বজাই থকা প্ৰভুক স্মৰণ কৰিব। এইদৰে ধ্যান কৰি পণ্ডিতে আৰম্ভণিতে মন্ত্র বিশ হাজাৰবাৰ জপ কৰিব।

Verse 51

जुहुयादरुणांभोजैस्तद्दशांशं समाहितः । जपेत्पश्चान्मंत्रसिद्ध्यै भूतलक्षं समाहितः ॥ ५१ ॥

সমাহিতচিত্তে ৰঙা পদ্মেৰে তাৰ দশমাংশ অগ্নিত হোম কৰিব লাগে। তাৰ পাছত মন্ত্ৰসিদ্ধিৰ বাবে ভূমিত লক্ষজপ স্থিৰচিত্তে কৰিব লাগে।

Verse 52

अरुणैः कमलैहुत्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । पूर्वोक्ते वैष्णवे पीठे मूर्तिं संकल्प्य मूलतः ॥ ५२ ॥

ৰঙা পদ্মে হোম কৰিলে সাধক সৰ্বসিদ্ধিৰ অধীশ্বৰ হয়। পূৰ্বোক্ত বৈষ্ণৱ পীঠত মূলৰ পৰা দেৱমূৰ্তিৰ সংকল্প কৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে।

Verse 53

तस्यामावाह्य चाभ्यर्चेद्गोपीजनमनोहरम् । मुखे वेणुं समभ्यर्च्य वनमालां च कौस्तुभम् ॥ ५३ ॥

তাত তেওঁক আহ্বান কৰি গোপীজনমনোহৰ প্ৰভুৰ পূজা কৰিব লাগে। তেওঁৰ মুখৰ বেণু, আৰু বনমালা আৰু কৌস্তুভ মণিৰো অর্চনা কৰিব লাগে।

Verse 54

श्रीवत्सं च हृदि प्रार्च्य ततः पुष्पांजलिं क्षिपेत् । ततः श्वेतां च तुलसीं शुक्लचंदनपंकिलाम् ॥ ५४ ॥

হৃদয়ত থকা শ্ৰীবৎস চিহ্ন বিধিপূৰ্বক অর্চনা কৰি পাছত পুষ্পাঞ্জলি নিবেদন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত শ্বেত চন্দনলেপিত শ্বেত তুলসী অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 55

रक्तां च तुलसीं रक्तंचदनाक्तां क्रसात्सुधीः । अर्पयेद्दक्षिणे जद्वयमश्वारियुग्मकम् ॥ ५५ ॥

সুধী ব্যক্তিয়ে দক্ষিণাৰূপে ৰঙা তুলসী আৰু ৰঙা চন্দনলেপিত দুটা দ্ৰব্য অৰ্পণ কৰিব লাগে; লগতে অশ্ব-অশ্বা, ঘোঁৰা-ঘোঁৰীৰ যুগলও সমৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 56

हयमारद्वयेनैव हृदि मूर्ध्नि तथा पुनः । पद्मद्वयं च विधिवत्ततः शीर्षे समर्पयेत् ॥ ५६ ॥

কেৱল ‘হয়মাৰা’ যুগ্ম-মন্ত্ৰে প্ৰথমে হৃদয়ত আৰু পুনৰ মস্তকৰ শিখৰত ন্যাস কৰিব; তাৰ পিছত বিধিপূৰ্বক ‘পদ্ম’ যুগ্ম শিৰত সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 57

तुलसीद्वयमंभोजद्वयमश्वारियुग्मकम् । ततः सर्वाणि पुष्पाणि सर्वाङ्गेषु समर्पयेत् ॥ ५७ ॥

দুটা তুলসীদল, দুটা পদ্মপুষ্প আৰু অশ্বাৰী-পুষ্পৰ এটা যুগ্ম অৰ্পণ কৰিব; তাৰ পিছত অন্য সকলো পুষ্প দেৱতাৰ সৰ্বাঙ্গত সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 58

दक्षिणे वासुदेवाख्यं स्वच्छं चैतन्यमव्ययम् । वामे च रुक्मिणीं तदून्नित्यां रक्तां रजोगुणाम् ॥ ५८ ॥

সোঁফালে বাসুদেৱ—নির্মল, দীপ্ত চৈতন্য, অব্যয়; বাঁফালে ৰুক্মিণী—তাঁৰ নিত্য সহচৰী—ৰক্তবৰ্ণা আৰু ৰজোগুণশক্তিস্বৰূপা।

Verse 59

एवं संपूज्य गोपालं कुर्यादावरणार्चनम् । यजेद्दामसुदामौ च वसुदामं च किंकिणीम् ॥ ५९ ॥

এইদৰে গোপালক সম্যক পূজা কৰি আৱৰণ-দেৱতাসকলৰ অর্চনা কৰিব; লগতে দাম, সুদাম, বসুদাম আৰু কিঙ্কিণীকো পূজিব।

Verse 60

पूर्वाद्याशासु दामाद्या ङेंनमोन्तध्रुवादिकाः । अग्निनैर्ऋतिवाय्वीशकोणेषु हृदयादिकान् ॥ ६० ॥

পূৰ্ব আদি দিশাসমূহত ‘দাম’ আদি মন্ত্ৰ আৰু ‘ঙেং, নমঃ, অন্ত, ধ্ৰুৱ’ আদি-সমূহ ন্যাস কৰিব; আৰু অগ্নি, নৈঋতি, বায়ু, ঈশান কোণত ‘হৃদয়’ আদি অঙ্গ-ন্যাস স্থাপন কৰিব।

Verse 61

दिक्ष्वस्त्राणि समभ्यर्च्य पत्रेषु महिषीर्यजेत् । रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजित्यभिधा पुनः ॥ ६१ ॥

আঠো দিশাত দিব্য অস্ত্ৰসমূহ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, তাৰ পিছত পাতৰ পাত্ৰত মহিষীসকলক আৰাধনা কৰিব—ৰুক্মিণী, সত্যভামা আৰু পুনৰ নাগ্নজিতী নামে খ্যাতা ৰাণী।

Verse 62

सुविंदा मित्रविंदा च लक्ष्मणा चर्क्षजा ततः । सुशीला च लसद्रम्यचित्रितांबरभूषणा ॥ ६२ ॥

সুবিন্দা আৰু মিত্ৰবিন্দা, তাৰ পিছত লক্ষ্মণা আৰু তাৰ পাছত অর্ক্ষজা; লগতে সুশীলা—দীপ্তিময়ী, মনোহৰা, চিত্ৰিত বস্ত্ৰ-অলংকাৰৰে সুশোভিতা।

Verse 63

ततो यजेद्दलाग्रेषु वसुदेवञ्च देवकीम् । नंदगोपं यशोदां च बलभद्रं सुभद्रिकाम् ॥ ६३ ॥

তাৰ পিছত পাতৰ আগভাগত পূজাৰ অৰ্পণ কৰিব—বসুদেৱ আৰু দেবকীক, নন্দগোপ আৰু যশোদাক, আৰু বলভদ্ৰ আৰু সুভদ্ৰাক।

Verse 64

गोपानूगोपीश्च गोविंदविलीनमतिलोचनान् । ज्ञानमुद्राभयकरौ पितरौ पीतपांडुरौ ॥ ६४ ॥

গোপ আৰু গোপীসকলৰ ধ্যান কৰিব—যিসকলৰ মন আৰু দৃষ্টি সম্পূৰ্ণ গোবিন্দত লীন; লগতে সেই দুজন পূজ্য বৃদ্ধকো—পীত-পাণ্ডুৰ বৰ্ণ, হাতে জ্ঞানমুদ্ৰা আৰু অভয়মুদ্ৰা।

Verse 65

दिव्यमाल्यांबरालेपभूषणे मातरौ पुनः । धारयंत्यौ चरुं चैव पायसीं पूर्णपात्रिकाम् ॥ ६५ ॥

পুনৰ সেই দুজনী মাতা—দিব্য মালা, বস্ত্ৰ, সুগন্ধি লেপ আৰু অলংকাৰৰে সুশোভিতা—চৰু নৈবেদ্য আৰু পায়সীৰে পূৰ্ণ পাত্ৰ বহন কৰিছিল।

Verse 66

अरुणश्यामले हारमणिकुं डलमंडिते । बलः शंखेंदुधवलो मुशलं लांगलं दधत् ॥ ६६ ॥

তেওঁ অৰুণ-শ্যাম বৰ্ণৰ, হাৰ আৰু মণিময় কুণ্ডলেৰে বিভূষিত। শঙ্খ-চন্দ্ৰসম ধৱল বলৰাম মুষল আৰু লাঙল ধাৰণ কৰে॥

Verse 67

हालालोलो नीलवासा हलवानेककुंडलः । कला या श्यामला भद्रा सुभद्रा भद्रभूषणा ॥ ६७ ॥

তেওঁ হালা-লোলা, ক্ৰীড়াত দোলায়মান; নীল বসনধাৰিণী, বহু কুণ্ডলেৰে ভূষিতা। তেওঁ কলাৰূপিণী শ্যামলা, ভদ্ৰা, সুভদ্ৰা, ভদ্ৰ ভূষণেৰে অলংকৃতা॥

Verse 68

वराभययुता पीतवसना रूढयौवना । वेणुवीणाहेमयष्टिशंखश्रृंगादिपाणयः ॥ ६८ ॥

তেওঁলোক বৰদ আৰু অভয়-মুদ্ৰাযুক্ত, পীত বসনধাৰী, যৌৱন-তেজত প্ৰতিষ্ঠিত। তেওঁলোকৰ হাতে বেণু, বীণা, স্বৰ্ণদণ্ড, শঙ্খ, শৃংগ আদি চিহ্ন আছে॥

Verse 69

गोपा गोप्यश्च विविधप्राभृतान्नकरांबुजाः । मंदारदींश्च तद्बाह्ये पूजयेत्कल्पपादपान् ॥ ६९ ॥

গোপ আৰু গোপীসকল, যাঁদের কৰকমলত নানা উপহাৰ আৰু অন্ন আছে, সেই স্থানৰ বাহিৰত মন্দাৰ আদি কল্পবৃক্ষসমূহৰ পূজা কৰক॥

Verse 70

मंदारश्च तथा संतानको वै पारिजातकः । कल्पद्रुमस्ततः पश्चाद्ध्वरिचन्दनसंज्ञकः ॥ ७० ॥

মন্দাৰ, লগতে সন্তাণক আৰু পাৰিজাত; তাৰপিছত কল্পদ্ৰুম, আৰু তাৰপিছত ধ্বৰি-চন্দন নামে পৰিচিত বৃক্ষ॥

Verse 71

मध्ये दिक्षु समभ्यर्च्य बहिः शक्रादिकान्यजेत् । तदस्त्राणि च संपूज्य यजेत्कृष्णाष्टकेन च ॥ ७१ ॥

মধ্যত আৰু দিশাসমূহত বিধিপূৰ্বক মূলদেৱৰ পূজা কৰি, তাৰ পিছত বাহিৰত ইন্দ্ৰ আদি দেৱতালৈ অৰ্ঘ্য-নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিব। তেওঁলোকৰ দিব্য অস্ত্ৰসমূহো সম্পূৰ্ণভাৱে পূজি, কৃষ্ণাষ্টকৰে আৰাধনা কৰিব।

Verse 72

कृष्णं च वासुदेवं च देवकीनन्दनं तथा । नारायणं यदुश्रेष्ठं वार्ष्णेयं धर्मपालकम् ॥ ७२ ॥

মই শ্ৰীকৃষ্ণ—বাসুদেৱ, দেৱকীনন্দন—ক নমস্কাৰ কৰোঁ; নাৰায়ণক, যদুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠক, বাৰ্ষ্ণেয় বীৰক, ধৰ্মপালকক প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 73

असुराक्रांतभूभारहारिणं पूजयेत्ततः । एभिरावरणैः पूजा कर्तव्यासुखैरिणः ॥ ७३ ॥

তাৰ পিছত অসুৰে আক্রমণ কৰা পৃথিৱীৰ ভাৰ হৰণ কৰা প্ৰভুৰ পূজা কৰিব। এই আৱৰণ-দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা সুখদাতা ভগৱানৰ পূজা কৰণীয়।

Verse 74

संसारसागरोत्थीर्त्यै सर्वकामाप्तये बुधः । एवं पूजादिभिः सिद्धा भवद्वैश्रवणो यमः ॥ ७४ ॥

সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হ’বলৈ আৰু সকলো কামনা লাভ কৰিবলৈ জ্ঞানীয়ে এইদৰে কৰিব। এইধৰণৰ পূজা-আচাৰ দ্বাৰা তোমাৰ বাবে বৈশ্ৰৱণ আৰু যমৰ অনুগ্ৰহ সিদ্ধ হয়।

Verse 75

त्रिकालपूजनं चास्य वक्ष्ये सर्वार्थसिद्धिदम् । श्रीमदुद्यानसंवीतिहेमभूरत्नमंडपे ॥ ७५ ॥

এতিয়া মই তেওঁৰ ত্ৰিকাল-পূজাৰ বৰ্ণনা কৰিম, যি সৰ্বাৰ্থসিদ্ধিদায়ক—শ্ৰীমৎ উদ্যানৰে বেষ্টিত, স্বৰ্ণভূমিযুক্ত ৰত্নমণ্ডপত।

Verse 76

लसत्कल्पद्रुमाधस्थरत्नाब्जपीठसंस्थितम् । सुत्रामरत्नसंकाशं गुडस्निग्धालकं शिशुम् ॥ ७६ ॥

তেওঁ দীপ্তিমান কল্পবৃক্ষৰ তলত ৰত্নখচিত পদ্মাসনত উপবিষ্ট এটি শিশুক দেখিলে। তেওঁ মুক্তামালাৰ দৰে উজ্জ্বল, আৰু গুড়ৰ দৰে স্নিগ্ধ শ্যাম কুঁকুৰা কেশে শোভিত।

Verse 77

चलत्कनककुंडलोल्लसितचारुगंडस्थलं सुघोणधरमद्भुतस्मितमुखांवुतं सुन्दरम् । स्फुरद्विमलरत्नयुक्कनकसूत्रनद्धं दधत्सुवर्णपरिमंडितं सुभगपौंडरीकं नखम् ॥ ७७ ॥

দোল খোৱা সোণৰ কুণ্ডলীৰে তেওঁৰ সুন্দৰ গাল-প্ৰদেশ দীপ্ত হৈছিল; নাসিকা সুগঠিত, আৰু মুখপদ্মত আছিল আশ্চৰ্য মৃদু হাঁহি। তেওঁৰ শুভ পদ্মসদৃশ নখত নিৰ্মল ৰত্নখচিত সোণৰ সূত্ৰ ঝলমল কৰিছিল, চাৰিওফালে সোণৰ অলংকাৰে বিভূষিত।

Verse 78

समुद्धूसरोरस्थले धेनुधूल्या सुपुष्टांगमष्टापदाकल्पदीप्तम् । कटीलस्थले चारुजंघान्तयुग्मं पिनद्धं क्वणत्किंकिणीजालदाम्ना ॥ ७८ ॥

গাইৰ উৰা ধূলিৰে তেওঁৰ বক্ষস্থল অলপ ধূসৰ হৈছিল; তেওঁৰ সুপুষ্ট দেহ শুদ্ধ সোণৰ দৰে দীপ্ত হৈছিল। কঁকালত সুন্দৰ জঙ্ঘাৰ অন্তলৈ কিঙ্কিণীৰ জাল-দাম বাঁধা আছিল, যি মধুৰ ঝংকাৰ তুলিছিল।

Verse 79

हसन्तं हसद्वंधुजीवप्रसूनप्रभापाणिपादांबुजोदारकांत्या । दधानं करो दक्षिणे पायसान्न सुहैयंगवीनं तथा वामहस्ते ॥ ७९ ॥

তেওঁ হাঁহিছিল; বন্ধুজীৱ ফুলৰ প্ৰভাৰ দৰে তেওঁৰ পদ্মসদৃশ হাত-পা উদাৰ কান্তিত ঝলমল কৰিছিল। তেওঁ সোঁহাতে পায়সান্ন (ক্ষীৰ) আৰু বাঁহাতে তাজা মাখন (হৈয়ঙ্গৱ) ধৰি আছিল।

Verse 80

लसद्गोपगोपीगवां वृंदमध्ये स्थितं वासवाद्यैः सुरैरर्चितांध्रिम् । महाभारभूतामरारातियूथांस्ततः पूतनादीन्निहंतुं प्रवृत्तम् ॥ ८० ॥

তেওঁ দীপ্তিমান গোপ, গোপী আৰু গাইৰ বৃত্তৰ মাজত থিয় হৈছিল; বাসৱ (ইন্দ্ৰ) আদি দেৱতাই তেওঁৰ চৰণ পূজা কৰিলে। তাৰপিছত পৃথিৱীৰ ভাৰ হৈ উঠা দেৱশত্ৰু দৈত্যদল—পূতনা আদি—নিধন কৰিবলৈ তেওঁ আগবাঢ়িল।

Verse 81

एवं ध्यात्वार्च्चयेद्देवं पूर्ववत्स्थिरमानसः । दध्ना गुडेन नैवेद्यं दत्वा दशशतं जपेत् ॥ ८१ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি স্থিৰচিত্তে পূৰ্ববৎ দেৱৰ পূজা কৰিব। তাৰ পিছত দই আৰু গুৰৰ নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰি মন্ত্র এক হাজাৰবাৰ জপ কৰিব।

Verse 82

मध्यंदिने यजेदेवं विशिष्यरूपधारिणम् । नारदाद्यैर्मुनिगणैः सुरवृन्दैश्च पूजितम् ॥ ८२ ॥

মধ্যাহ্নত সেই বিশেষ ৰূপধাৰী প্ৰভুৰ পূজা কৰিব, যাক নাৰদ আদি মুনিগণ আৰু দেৱবৃন্দে পূজে।

Verse 83

लसद्गोपगोपीगवां वृन्दमध्यस्तितं सांद्रमेघप्रभंसुंन्दरांगम् । शिखंडिच्छदापीडमब्जायताक्षं लसञ्चिल्लिकं पूर्णचद्राननं च ॥ ८३ ॥

দীপ্ত গোপ, গোপী আৰু গাইৰ বৃন্দৰ মাজত তেওঁ স্থিত; ঘন মেঘৰ দৰে শ্যাম প্ৰভাৰে তেওঁৰ সুন্দৰ অঙ্গ ঝলমল কৰে। মস্তকে ময়ূৰপিঞ্চ-মুকুট, পদ্মদীৰ্ঘ নয়ন, জ্বলন্ত কুঞ্চিত কেশ আৰু পূৰ্ণচন্দ্ৰসম মুখ।

Verse 84

चलत्कुण्डलोल्लासिगंडस्थलश्रीभरं सुन्दरं मंदहासं सुनासम् । सुकार्तस्वराभांबरं दिव्यभूषं क्वणत्किंकिणीजालमत्तानुलेपम् ॥ ८४ ॥

দোল খোৱা কুণ্ডলৰ দীপ্তিত যাৰ গালপ্ৰদেশৰ শ্ৰী উজ্জ্বল, তেওঁ অতি সুন্দৰ; মৃদু হাঁহি আৰু সুশোভিত নাসিকা যুক্ত। শুদ্ধ সোণৰ দৰে দীপ্ত বস্ত্ৰ, দিব্য অলংকাৰ; ঝংকাৰ তোলা কিঙ্কিণীৰ জাল, আৰু মদিৰ সুগন্ধি লেপনে অনুলিপ্ত।

Verse 85

वेणुं धमंतं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् । दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यै ॥ ८५ ॥

নন্দৰ পুত্ৰক ধ্যান কৰি পূজা কৰিব—যি নিজৰ হাতে বেণু ধৰি বজায়, বাওঁ হাতে দণ্ড/যষ্টি ধাৰণ কৰে, উদাৰ বেষে শোভিত, আৰু সোঁ হাতে ইচ্ছিত বৰ দানত দক্ষ। শ্ৰী (লক্ষ্মীকৃপা) লাভৰ বাবে তেওঁৰ অর্চনা কৰিব।

Verse 86

एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः । अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत् ॥ ८६ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি বৈষ্ণৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ ভক্তে পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে শ্ৰীকৃষ্ণৰ পূজা কৰিব আৰু অপূপ, পায়স, অন্ন আদি দ্ৰব্যেৰে নৈবেদ্য সাজিব।

Verse 87

हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयोऽनैः सर्पिषाप्लुतैः । स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः ॥ ८७ ॥

দুধ আৰু অন্ন ঘৃতসিক্ত কৰি অষ্টোত্তৰ শত আহুতি দান কৰি; তাৰপিছত বিধিমতে প্ৰত্যেক দিশত বলি দিব আৰু তাৰপিছত আচমন কৰিব।

Verse 88

अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम् । अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः ॥ ८८ ॥

কৃষ্ণভক্ত বৈষ্ণৱোত্তমে উত্তম মন্ত্ৰ এক হাজাৰ আঠবাৰ জপ কৰি, মধ্যাহ্নত এই বিধি অনুসাৰে প্ৰভুৰ পূজা কৰিব।

Verse 89

देवाः सर्वे नमस्यंति लोकानां वल्लभो नरः । मेधायुःश्रीकांतियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते ॥ ८९ ॥

লোকসকলৰ প্ৰিয় যি পুৰুষ, তাক সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰে; সি মেধা, আয়ু, শ্ৰী আৰু কান্তিযুক্ত হৈ পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ বৃদ্ধি পায়।

Verse 90

तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना । सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदंत्येके विपश्चितः ॥ ९० ॥

তৃতীয় কালৰ পূজাত সময় সম্পৰ্কে মতভেদ আছে; কিছুমান পণ্ডিতে সায়াহ্নত কৰিব লাগে বুলি কয়, আন কিছুমানে ৰাতিত কৰিব লাগে বুলি কয়।

Verse 91

दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः । उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः ॥ ९१ ॥

যদি ৰাতিত এই বিধি কৰা হয়, তেন্তে দশাক্ষৰী মন্ত্ৰে কৰিব লাগে; আৰু সায়াহ্ন-সন্ধ্যাত অষ্টাদশাক্ষৰী মন্ত্ৰে। আন কিছুমানে কয়—উভয় ফলদায়িনী বিধি দুয়োটা মন্ত্ৰ একেলগে জপ কৰি কৰা উচিত।

Verse 92

सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते । अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडिते ॥ ९२ ॥

সায়াহ্নবেলাত দ্বাৰাবতীত—যি বিচিত্ৰ উদ্যানসমূহে শোভিত আৰু আঠ সহস্ৰ ভৱনে অলংকৃত—(এনেদৰে দৃশ্য আছিল)।

Verse 93

हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः । सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे ॥ ९३ ॥

সেই উত্তম ধাম নীলজলভৰা সৰোবৰসমূহে পৰিবেষ্টিত আছিল; তাত হংস আৰু সাৰস পখীৰ ভিৰ আছিল, আৰু পদ্ম আৰু নীলউৎপলে সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 94

उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमंडले । हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ९४ ॥

উদীয়মান তেজৰ জ্যোতিয়ে দীপ্ত শ্ৰীমণিমণ্ডলত, স্বৰ্ণ পদ্মাসনত শ্ৰীকৃষ্ণ আসীন আছিল—যিজনে ত্ৰিলোক মোহিত কৰে।

Verse 95

मुनिवृंदैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये । तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशंतं परमक्षरम् ॥ ९५ ॥

আত্মতত্ত্ব নিৰ্ণয়ত নিবিষ্ট মুনিবৃন্দে পৰিবেষ্টিত হৈ, সেই পৰম অক্ষৰে মুনিসকলক নিজৰ স্বধাম প্ৰকাশ কৰি দেখুৱাইছিল।

Verse 96

उन्निद्रेंदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् । स्निग्धं कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम् ॥ ९६ ॥

তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিকশিত নীলপদ্মৰ দৰে শ্যামবৰ্ণ, পদ্মপত্ৰৰ দৰে দীঘল নয়নবিশিষ্ট। স্নিগ্ধ কুঞ্চিত কেশে আংশিক ঢকা মুকুটধাৰী আৰু বনফুলৰ মালাৰে বিভূষিত আছিল।

Verse 97

चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुंडलम् । श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम् ॥ ९७ ॥

তেওঁৰ মুখ অতি মনোহৰ আৰু প্ৰসন্ন; মকৰাকৃতি কুণ্ডল ঝলমল কৰিছিল। বক্ষত শ্ৰীৱৎসচিহ্ন আৰু দীপ্ত কৌস্তুভমণি উজ্জ্বল—সমগ্ৰ ৰূপ পৰম মোহনীয়।

Verse 98

काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् । हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम् ॥ ९८ ॥

তেওঁৰ বক্ষ কাশ্মীৰী কেশৰৰ ৰঙে দীপ্ত আছিল; তেওঁ পীত কৌশেয় বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল। হাৰ, কেয়ূৰ, কটক আৰু কটিসূত্ৰ আদি অলংকাৰৰে অলংকৃত আছিল।

Verse 99

हृतविश्वंभराभूरिभारं मुदितमानसम् । शंखचक्रगदापद्मराजद्भुजचतुष्टयम् ॥ ९९ ॥

বিশ্বধাৰণৰ অপাৰ ভাৰ হৃদয়ৰ পৰা আঁতৰি মন আনন্দিত হ’ল—তেওঁ প্ৰভুক চাৰিটা দীপ্ত বাহুসহ দেখিলে; সেই বাহুত শঙ্খ, চক্ৰ, গদা আৰু পদ্ম শোভিত আছিল।

Verse 100

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृत्तिः । द्वितीया महिषीभिस्तु तृतीयायां समर्चयेत् ॥ १०० ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্রজ্ঞে পূজা কৰিব লাগে। প্ৰথম আবৃত্তি অঙ্গ-মন্ত্রসহ; দ্বিতীয় আবৃত্তি দিব্য মহিষীগণ (ভগৱানৰ সহচৰী দেবীগণ) সহ; আৰু তৃতীয় আবৃত্তিত সম্পূৰ্ণ সমৰ্চনা কৰিব।

Verse 101

नारदं पर्वतं जिष्णुं निशठोद्धवदारुकान् । विष्वक्सेनं च शैनेयं दिक्ष्वग्रे विनतासुतम् ॥ १०१ ॥

ভগৱানে নাৰদ, পৰ্বত, জিষ্ণু, নিশঠ, উদ্ধৱ আৰু দাৰুকক নিয়োজিত কৰিলে; লগতে বিষ্বক্সেন আৰু শৈনেয়কো—আৰু দিশসমূহৰ অগ্ৰভাগত বিনতা-পুত্ৰ গৰুড়ক স্থাপন কৰিলে।

Verse 102

लोकपालैश्च वज्राद्यैः पूजयेद्वैष्णवोत्तमः । एवं संपूज्य विधिवत्पायसं विनिवेदयेत् ॥ १०२ ॥

বৈষ্ণৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ ভক্তে লোকপালসকলক, আৰু ইন্দ্ৰ আদি বজ্ৰধাৰী দেৱশক্তিসকলকো পূজা কৰিব। এইদৰে বিধিপূৰ্বক সম্পূজন কৰি, পায়স (ক্ষীৰ) নৈবেদ্যৰূপে নিবেদন কৰিব।

Verse 103

तर्पयित्वा खंडमिश्रदुग्धबुद्ध्या जलैरिह । जपेदष्टशतं मन्त्री भावयन्पुरुषोत्तमम् ॥ १०३ ॥

ইয়াত জলেৰে তৰ্পণ কৰি, মনত তাক চেনি-মিশ্ৰিত গাখীৰ বুলি ভাবি, মন্ত্ৰসাধকে পুৰুষোত্তম (বিষ্ণু)ক ধ্যান কৰি মন্ত্ৰটো আঠশ বাৰ জপ কৰিব।

Verse 104

पूजासु होमं सर्वासु कुर्यान्मध्यंदिनेऽथवा । आसनादर्घ्यपर्यंतं कृत्वा स्तुत्वा नमेत्सुधीः ॥ १०४ ॥

প্ৰত্যেক পূজাত হোম কৰা উচিত, নতুবা মধ্যাহ্নত সেয়া সম্পন্ন কৰা উচিত। আসন-অৰ্পণৰ পৰা অৰ্ঘ্য-অৰ্পণলৈকে কৰি, বুদ্ধিমান ভক্তে স্তৱ কৰি পাছত প্ৰণাম কৰিব।

Verse 105

समर्थात्मानमुद्वास्य स्वीयहृत्सरसीरुहे । विन्यस्य तन्मयो भूत्वा पुनरात्मानमर्चयेत् ॥ १०५ ॥

পূজাৰ বাবে আহ্বানিত সমৰ্থ আত্মাক শ্ৰদ্ধাৰে উদ্বাসিত কৰি, তাক নিজৰ হৃদয়-সৰোবৰৰ পদ্মত পুনৰ স্থাপন কৰিব। তাত তন্ময় হৈ, অন্তৰাত্মাক পুনৰ অর্চনা কৰিব।

Verse 106

सायाह्ने वासुदेवं यो नित्यमेवं समर्चयेत् । सर्वान्कामानवाप्यांते स याति परमां गतिम् ॥ १०६ ॥

যি জনে সন্ধিয়াবেলাত এইদৰে নিত্য বাসুদেৱৰ সমৰ্চনা কৰে, সি সকলো কামনা লাভ কৰি অন্তত পৰম গতি প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 107

रात्रौ चेन्मदनाक्रांतचेतसं नन्दनन्दनम् । यजेद्रासपरिश्रांतं गोपीमंडलमध्यगम् ॥ १०७ ॥

ৰাতি যদি চিত্ত কামে আক্রান্ত হয়, তেন্তে ৰাসলীলা কৰি পৰিশ্ৰান্ত, গোপীমণ্ডলৰ মাজত অৱস্থিত নন্দনন্দন শ্ৰীকৃষ্ণক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 108

विकसत्कुंदकह्लारमल्लिकाकुसुमोद्गतैः । रजोभिर्धूसरैर्मंदमारुतैः शिशिरीकृते ॥ १०८ ॥

ফুলা কুন্দ, কহ্লাৰ আৰু মল্লিকা ফুলৰ পৰা উঠা শুভ্ৰ পৰাগে ধূসৰিত হৈ, মৃদু বতাহে সেই স্থান শীতল হৈছিল।

Verse 109

उन्मीलन्नवकैरवालिविगलन्माध्वीकलब्धांतरं भ्राम्यन्मत्तमिलिंदगीतललिते सन्मल्लिकोज्जृम्भिते । पीयूषांशुकरैर्विशालितहरित्प्रांते स्मरोद्दीपने कालिन्दीपुलिनांगणे स्मितमुखं वेणुं रणंतं मुहुः ॥ १०९ ॥

কালিন্দীৰ তীৰৰ বালুকাময় আঙণত—য’ত নতুন কৈৰৱৰ গুচ্ছ উন্মীলিত, ভিতৰত মধু ঝৰে, মত্ত ভ্ৰমৰ ঘূৰি ঘূৰি মধুৰ গীত গায়, আৰু শ্ৰেষ্ঠ মল্লিকা ফুল ফুটি উঠে—সেই অমৃতসম চন্দ্ৰকিৰণে বিস্তৃত সেউজ প্ৰান্তত প্ৰেম উদ্দীপিত কৰি, স্মিতমুখ শ্ৰীকৃষ্ণে বাৰে বাৰে বেণু নিনাদ কৰে।

Verse 110

अन्तस्तोयलसन्नवांबुदघटासंघट्टकारत्विषं चंचञ्चिल्लिकमंबुजायतदृशं बिम्बाधरं सुन्दरम् । मायूरच्छदबद्धमौलिविलसद्धम्मिल्लमालं चलं दीप्यत्कुण्डलरत्नरश्मिविलसद्गंडद्वयोद्बासितम् ॥ ११० ॥

সেই মুখ অতি সুন্দৰ—জলভৰা নতুন মেঘঘটাৰ সংঘট্টনৰ দৰে শ্যাম কান্তিত দীপ্ত; চঞ্চল নয়ন পদ্মদলসদৃশ; আৰু অধৰ বিম্বফলসদৃশ। মস্তকে ময়ূৰপুচ্ছবদ্ধ মুকুট শোভে, কেশমালা দুলে, আৰু ৰত্নখচিত কুণ্ডলৰ দীপ্ত ৰশ্মিয়ে দুয়ো গণ্ডস্থল আলোকিত কৰে।

Verse 111

कांचीनूपुरहारकंकणलसत्केयूरभूषान्वितं गोपीनां द्वितयां तरे सुललितं वन्यप्रसूनस्रजम् । अन्योन्यं विनिबद्धगोपदयितादोर्वल्लिवीतं लसद्रासक्रीडनलोलुपं मनसिजाक्रांतं मुकुन्दं भवेत् ॥ १११ ॥

মোৰ হৃদয়ত মুকুন্দে বাস কৰক—কঁকালত কাঁচী, ভৰিত নূপুৰ, গলাত হাৰ, হাতত কঙ্কণ আৰু দীপ্ত কেয়ূৰ-ভূষণে ভূষিত; দুজনী গোপীৰ মাজত অতি সুললিত; বনফুলৰ মালা ধাৰণ কৰা; গোপিনীৰ লতা-সদৃশ বাহু পৰস্পৰে গাঁথি তেওঁক বেষ্টন কৰা; দীপ্ত ৰাসক্ৰীড়াত লোলুপ আৰু প্ৰেমশক্তিয়ে আক্রান্ত।

Verse 112

विविधश्रुतिभिन्नमनोज्ञतरस्वरसप्तकमूर्छनतानगणैः । भ्रममाणममूभिरुदारमणिस्फुटमंडनसिंजितचारुतनुम् ॥ ११२ ॥

বিভিন্ন শ্রুতিত ভিন্ন ভিন্ন অতি মনোহৰ স্বৰসমূহ—সপ্তস্বৰ, সিহঁতৰ মূৰ্ছনা আৰু তান—সহ ই প্ৰদৰ্শনত ঘূৰি ফুৰিছিল; আৰু উদাৰ ৰত্নজড়িত অলংকাৰৰ স্পষ্ট ঝংকাৰধ্বনিয়ে তাৰ সুন্দৰ দেহ শোভিত কৰিলে।

Verse 113

इतरेतरबद्धकरप्रमदागणकल्पितरासविहारविधौ । मणिशंकुगमप्यमुना वपुषा बहुधा विहितस्वकदिव्यतनुम् ॥ ११३ ॥

পৰস্পৰে হাত গাঁথি থকা প্ৰমদাগণে কল্পনা কৰা ৰাসবিহাৰ-বিধিত, তেওঁ—যেন ৰত্নশিখৰযুক্ত স্তম্ভৰ দৰে—নিজ দেহেৰে বহু প্ৰকাৰতে নিজৰ দিব্য তনুক প্ৰকাশ কৰিলে (বহুৰূপ হ’ল)।

Verse 114

एवं ध्यात्वार्चयेन्मन्त्री स्यादंगैः प्रथमावृतिः । श्रीकामः सस्वराद्यानि कलाब्जैर्वैष्णवोत्तमः ॥ ११४ ॥

এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্ৰজ্ঞে অৰ্চনা কৰিব লাগে; প্ৰথম আৱৰণ অঙ্গমন্ত্ৰেৰে সম্পন্ন হ’ব। শ্ৰীসিদ্ধি কামনা কৰা বৈষ্ণৱোত্তমে, স্বৰাদি (স্বৰৰ পৰা আৰম্ভ) অক্ষৰাংশসমূহ ‘কলাব্জ’ নামৰ পদ্মেৰে পূজা কৰিব।

Verse 115

यजेत्केशवकीर्त्यादिमिथुनानि च षोडश । इन्द्राद्यानपि वज्रादीन्पूजयेत्तदनन्तरम् ॥ ११५ ॥

কেশৱ-কীৰ্তি আদিৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ষোলটা যুগল-দেৱতাৰ যজন/পূজা কৰিব; তাৰ পিছত ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাকো, বজ্ৰ আদি তেওঁলোকৰ আয়ুধ-চিহ্নসহ পূজা কৰিব।

Verse 116

पृंथु सुवृत्तं मसृणं वितस्तिमात्रोन्नतं कौ विनिखन्य शंकुम् । आक्रम्य पद्भ्यामितरेतरैस्तु हस्तैर्भ्रमोऽयं खलु रासगोष्ठी ॥ ११६ ॥

প্ৰশস্ত, সম্পূৰ্ণ গোল, মসৃণ আৰু এক বিতস্তি উচ্চ খুঁটি মাটিত দৃঢ়কৈ পুঁতি দিয়া উচিত। তাৰ পিছত পা দুটা পালাক্ৰমে থৈ আৰু হাতে ঘুৰাই যি ঘূৰ্ণন হয়—সেই ঘূৰ্ণনেই যেন ৰাস-গোষ্ঠীৰ নৃত্যসম।

Verse 117

सपूज्यैवं च पयसा ससितो पलसर्पिषा । नैवेद्यमर्चयित्वा तु चषकैर्नृपसंख्यकैः ॥ ११७ ॥

এইদৰে দেৱতাক যথাবিধি পূজা কৰি, চিনি মিহলি দুধত এক পল পৰিমাণ ঘিঁউ মিহলাই নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত ৰজা-নির্ধাৰিত সংখ্যামতে ততবোৰ পাত্ৰত (চষকত) সেয়া সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 118

सतं पापप्ते मंत्री मिथुनेष्वर्पयेत्क्रमात् । विधाय पूर्ववच्छेषं सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११८ ॥

যদি মন্ত্ৰসাধক শতমাত্ৰ পাপদোষ লাভ কৰে, তেন্তে ক্ৰমে যুগ্ম আহুতিত নিৰ্ধাৰিত অৰ্পণ কৰিব। তাৰ পিছত পূৰ্ববৎ অৱশিষ্ট বিধি সম্পন্ন কৰি মন্ত্ৰ সহস্ৰবাৰ জপ কৰিব।

Verse 119

स्तुत्वा नत्वा च संप्रार्थ्य पूजाशेषं समापयेत् । एवं यः पूजयेत्कृष्णं स सस्मृद्धेः पदं भवेत् ॥ ११९ ॥

স্তৱ কৰি, প্ৰণাম কৰি আৰু বিনীতভাৱে প্ৰাৰ্থনা জনাই পূজাৰ অৱশিষ্ট কৰ্ম সমাপ্ত কৰিব। যিয়ে এইদৰে শ্ৰীকৃষ্ণক পূজা কৰে, সি সমৃদ্ধি আৰু কল্যাণৰ পদ লাভ কৰে।

Verse 120

अणिमाद्यष्टसिद्धीनामीश्वरः स्यान्न संशयः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते विष्णुपदं व्रजेत् ॥ १२० ॥

সি অণিমা আদি অষ্টসিদ্ধিৰ অধীশ্বৰ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। ইয়াত বিভিন্ন ভোগ উপভোগ কৰি শেষত সি বিষ্ণুপদ, অৰ্থাৎ ভগৱান বিষ্ণুৰ ধাম লাভ কৰে।

Verse 121

एवं पूजादिभिः सिद्धे मनौकाम्यानि साधयेत् । अष्टाविंशतिवारं वा त्रिकालं पूजयेत्सुधीः ॥ १२१ ॥

এইদৰে পূজা আদি বিধানেৰে ক্ৰিয়া সিদ্ধ হ’লে, মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা মনোকাম্য ফল সাধন কৰিব। অথবা জ্ঞানী সাধকে আঠাইশবাৰ, নতুবা প্ৰাতঃ‑মধ্যাহ্ন‑সায়ং ত্ৰিকাল পূজা কৰিব।

Verse 122

स्वकालविहितान् भूयः परिवारांश्च तर्पयेत् । प्रातर्द्दध्ना गुडाक्तेन मध्याह्ने पयसा पुनः ॥ १२२ ॥

পুনৰায় নিৰ্ধাৰিত সময়ত পৰিবাৰ‑দেৱতাসকলকো তৰ্পণ কৰিব—প্ৰাতঃ গুড় মিশ্ৰিত দইৰে, আৰু মধ্যাহ্নত পুনৰ দুধেৰে।

Verse 123

नवनीतयुतेनाथ सायाह्ने तर्पयेत्पुनः । ससितोपलमिश्रेण पयसा वैष्णवोत्तमः ॥ १२३ ॥

তাৰপিছত সায়াহ্নে বৈষ্ণৱোত্তম ভক্তে পুনৰ তৰ্পণ কৰিব—নৱনীত (মাখন) যুক্ত আৰু মিছৰি মিশ্ৰিত দুধেৰে।

Verse 124

तर्पयामिपदं योज्यं मंत्रांते स्वेषु नामसु । द्वितीयांतेषु तु पुनः पूजाशेषं समापयेत् ॥ १२४ ॥

মন্ত্ৰৰ অন্তত, নিজৰ‑নিজৰ নামৰ পাছত ‘তৰ্পয়ামি’ পদ যোগ কৰিব। আৰু য’ত দ্বিতীয়া বিভক্তি‑অন্ত হয়, তাত পুনৰ পূজাৰ অৱশিষ্ট অংশ সমাপ্ত কৰিব।

Verse 125

अभ्युक्ष्यतत्प्रसादाद्भिरात्मानं प्रपबेदपः । तत्तृत्पस्तमथोद्वास्य तन्मयः प्रजपेन्मनुम् ॥ १२५ ॥

সেই প্ৰসাদ‑জলেৰে নিজকে অভ্যুক্ষ্য (ছিটাই) তাৰপিছত সেই জলে পান কৰিব। তৃপ্ত হ’লে পাছত (দেৱতা/বিধি) উদ্বাসন কৰি, তন্ময় হৈ মন্ত্ৰ জপ কৰিব।

Verse 126

अथ द्रव्याणि काम्येषु प्रोच्यंते तर्पणेषु च । तानि प्रोक्तविधानानामाश्रित्यान्यतमं भजेत् ॥ १२६ ॥

এতিয়া কাম্যকৰ্ম আৰু তৰ্পণ-বিধিত ব্যৱহাৰযোগ্য দ্ৰব্যসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পূৰ্বোক্ত বিধানসমূহ আশ্ৰয় কৰি সাধকে নিজৰ অভিপ্ৰেত কৰ্মৰ উপযোগী যিটো, তাকেই গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 127

पायसं दाधिकं चाज्यं गौडान्नं कृसरं पयः । दधीनि कदली मोचा चिंचा रजस्वला तथा ॥ १२७ ॥

পায়স, দধি-প্ৰস্তুতি, ঘৃত, গুড়মিশ্ৰিত অন্ন, কৃসর, দুধ, দই, কলা, মোচা, তেঁতুল আৰু ৰজস্বলা নাৰী—এইবোৰ (এই নিৰ্দিষ্ট বিধিত) বর্জনীয়/নিয়ত-নিষিদ্ধ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 128

अपूपा मोदका लाजाः पृथुका नवनीतकम् । द्रव्यषोडशकं ह्येतत्कथितं पद्मजादिभिः ॥ १२८ ॥

আপূপ, মোদক, লাজা, পৃথুকা আৰু নবনীত—এইবোৰ (সেই) ষোল দ্ৰব্যৰ অন্তৰ্গত; পদ্মজ (ব্ৰহ্মা) আদি এ কথা কৈছে।

Verse 129

लाजांते पृथुकं प्राक्च समर्प्य च सितोपलम् । चतुःसप्ततिवारं यः प्रातरेवं प्रतर्पयेत् ॥ १२९ ॥

প্ৰথমে লাজা নিবেদন কৰি, তাৰপিছত পৃথুকা আৰু লগতে সিতোপলা (সাদা মিছৰি) অৰ্পণ কৰি—যি এইদৰে প্ৰাতে চুয়াত্তৰ বাৰ প্ৰতৰ্পণ কৰে (সি নিৰ্দিষ্ট ফল লাভ কৰে)।

Verse 130

ध्यात्वा कृष्णपदं मत्री मंडलादिष्टमाप्नुयात् । धारोष्णपक्कपयसा नवनीतं दधीनि च ॥ १३० ॥

কৃষ্ণপদ-সম্পৰ্কীয় মন্ত্ৰ ধ্যান কৰিলে সাধকে মণ্ডলবিধিয়ে নিৰ্দিষ্ট কৰা ফল লাভ কৰে। আৰু তৰ্পণাৰ্থে ধাৰোষ্ণ অৱস্থাত ৰন্ধা দুধৰ পৰা প্ৰস্তুত নবনীত আৰু দই ব্যৱহাৰ কৰিব।

Verse 131

दौग्धाम्रमाज्यं मत्स्यंडी क्षौद्रं कीलालमेव च । पूजयेन्नवभिर्द्रव्यैः प्रत्येकं रविसंख्यया ॥ १३१ ॥

দুধ, আমৰ ৰস, ঘিউ, মিছৰি, মধু আৰু কীলাল আদি নৱ দ্ৰব্যেৰে পূজা কৰিব; প্ৰতিটো দ্ৰব্য সূৰ্য-সংখ্যা অনুসাৰে অৰ্পণ কৰিব।

Verse 132

एवमष्टोतरशतंसंख्याकं तर्पणं पुनः । यः कुर्याद्वैष्णवश्रेष्टः पूर्वोक्तं फलमाप्नुयात् ॥ १३२ ॥

এইদৰে যি বৈষ্ণৱ-শ্ৰেষ্ঠে পুনৰায় একশ আঠ সংখ্যাৰে তৰ্পণ কৰে, সি পূৰ্বোক্ত ফল লাভ কৰে।

Verse 133

किं बहूक्तेन सर्वेष्टदायकं तर्पणं त्विदम् । ससितोपलधारोष्णदुग्धबुद्ध्या जलेन वै ॥ १३३ ॥

বেছি ক’বলৈ কি আছে? এই তৰ্পণ সৰ্বইষ্টদায়ক; কেৱল জলেৰে কৰিব, আৰু তাক চন্দ্ৰকিৰণৰ ধাৰা, শ্বেত স্ফটিকৰ প্ৰবাহ আৰু উষ্ণ দুধৰূপে ভাবিব।

Verse 134

कृष्णं प्रतपर्यन् ग्रामं व्रजन्प्राप्नोति साधकः । धनवस्त्राणि भोज्यं च परिवारगणैः सह ॥ १३४ ॥

যি সাধকে শ্ৰীকৃষ্ণক ভক্তিভাৱে আৰাধনা কৰি গাঁৱলৈ যায়, সি পৰিয়াল-পরিজনসহ ধন, বস্ত্ৰ আৰু ভোজন লাভ কৰে।

Verse 135

यावत्संतर्पयेन्मंत्री तावत्संख्यं जपेन्मनुम् । तर्पणेनैव कार्याणि साधयेदखिलान्यपि ॥ १३५ ॥

মন্ত্ৰসাধকে যিমান সংখ্যাৰে তৰ্পণ কৰে, সিমান সংখ্যাৰে মন্ত্ৰজপ কৰিব; তৰ্পণ দ্বাৰাই আন সকলো কাৰ্যও সিদ্ধ হয়।

Verse 136

काम्यहोममथो वक्ष्ये साधकानां हिताय च । श्रीपुष्पैर्जुहुयान्मंत्री श्रियमिच्छन्निनिंदिताम् ॥ १३६ ॥

এতিয়া সাধকসকলৰ হিতাৰ্থে কাম্য-হোম বৰ্ণনা কৰোঁ। যি ধৰ্মসঙ্গত, নিন্দাহীন শ্ৰী-সমৃদ্ধি কামনা কৰে, সেই মন্ত্ৰজ্ঞে শুভ পুষ্পেৰে আহুতি দিব।

Verse 137

साज्येनान्नेन जुहुयात्घृतान्नस्य समृद्धये । वन्यपुष्पैर्द्विजान् जातीपुष्पैश्च पृथिवीपतीन् ॥ १३७ ॥

ঘৃতান্নৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে ঘিঁউ মিশ্ৰিত পকা অন্নেৰে আহুতি দিব লাগে। বনফুলে দ্বিজসকলক, আৰু জাতী (চামেলি) ফুলে পৃথিৱীপতি ৰজাসকলক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 138

असितैः कुसुमैर्वैश्यान् शूद्रान्नीलोत्पलैस्तथा । वशयेल्लवणैः सर्वानंबुजैर्युवतीजनम् ॥ १३८ ॥

অসিত (ক’লা) পুষ্পেৰে বৈশ্যক, আৰু নীলোৎপলেৰে শূদ্ৰক বশ কৰিব পাৰি। লৱণেৰে সকলোকে, আৰু পদ্মেৰে যুবতীজনক বশীভূত কৰিব পাৰি।

Verse 139

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा । गवां शांतिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः ॥ १३९ ॥

গোশালাত ঘিঁউ মিশ্ৰিত পায়সেৰে কৰা হোমে গাইসমূহক শীঘ্ৰে শান্তি আৰু মঙ্গল দিয়ে; কিয়নো গোকুলেশ্বৰ গোপালেই তেওঁলোকৰ ৰক্ষক।

Verse 140

शिक्षावेषधरं कृष्णं किंकिणीजालशोभितम् । ध्यात्वा प्रतर्पयेन्मंत्री दुग्धबुद्ध्या शुभैर्जलैः ॥ १४० ॥

শিক্ষা-ৱেষধাৰী, কিঙ্কিণী-জালে শোভিত শ্ৰীকৃষ্ণক ধ্যান কৰি মন্ত্ৰজ্ঞে শুভ জলেৰে—মনত তাক দুগ্ধ বুলি ভাবি—তৰ্পণ কৰিব।

Verse 141

धनं धान्यं सुतान्कीर्तिं प्रीतस्तस्मै ददाति सः । ब्रह्मवृक्षसमिद्भिर्वा कुशैर्वा तिलतंदुलैः ॥ १४१ ॥

তেওঁ সন্তুষ্ট হৈ ধন, ধান্য, পুত্ৰ আৰু কীৰ্তি দান কৰে—যজ্ঞ ব্রহ্মবৃক্ষৰ সমিধাৰে হওক, বা কুশঘাঁহেৰে, অথবা তিল আৰু চাউলৰ দানাৰে।

Verse 142

जुहुयादयुतं मंत्री त्रिमध्वाक्तैर्हुताशने । वशयेद्ब्राह्मणांश्चाथ राजवृक्षसमुद्भवैः ॥ १४२ ॥

মন্ত্ৰজ্ঞজনে ত্ৰিমধু-লেপিত দ্ৰব্যৰে হুতাশনত দহ হাজাৰ আহুতি দিব; তাৰ পিছত ৰাজবৃক্ষজাত বস্তুৰে ব্ৰাহ্মণসকলক বশ কৰিব।

Verse 143

प्रसूनैः क्षत्रियान्वैश्यान्कुरंङकुसुमैस्तथा । पाटलोत्थैश्च कुसुमैर्वशयेदंतिमान्सुधीः ॥ १४३ ॥

পুষ্পেৰে—কুৰঙ্গ-কুসুমেৰেো—ক্ষত্ৰিয় আৰু বৈশ্যসকলক বশ কৰিব পাৰি; আৰু পাটল বৃক্ষজাত পুষ্পেৰে জ্ঞানীজনে হঠী/অহংকাৰী লোককো বশ কৰে।

Verse 144

श्वेतपद्मै रक्तपप्दैश्चंपकैः पाटलैः क्रमात् । हुत्वायुतं त्रिमध्वाक्तैर्वशयेत्तद्वरांगनाः ॥ १४४ ॥

শ্বেত পদ্ম, ৰক্ত পদ্ম, চম্পক আৰু পাটলা-পুষ্প ক্ৰমে লৈ, ত্ৰিমধু-লেপিত দ্ৰব্যৰে দহ হাজাৰ আহুতি দিলে, কাম্য শ্ৰেষ্ঠ নাৰীসকলক বশ কৰিব পাৰি।

Verse 145

नित्यं हयारिकुसुमौर्निशीथे त्रिमधुप्लुतैः । वरस्त्रीर्वशयेत्प्राज्ञः सम्यग्धृत्वा दिनाष्टकम् ॥ १४५ ॥

নিশীথে (মধ্যৰাতি) ত্ৰিমধুত ভিজোৱা হযাৰি-পুষ্পেৰে নিত্য বিধি পালন কৰিব; আৰু আঠ দিন সঠিকভাৱে অনুষ্ঠান ধৰি ৰাখিলে, প্ৰাজ্ঞজনে উৎকৃষ্ট নাৰীসকলক বশ কৰে।

Verse 146

अयुतत्रितयं रात्रौ सिद्धार्थैस्त्रिमधुप्लुतैः । प्रत्यहं जुह्वतो मासात्सुरेशोऽपि वशीभवेत् ॥ १४६ ॥

ৰাতিৰ সময়ত তিনিধৰণৰ মধুত ভিজোৱা বগা সৰিষাৰ ত্ৰিশ হাজাৰ আহুতি অগ্নিত প্ৰতিদিন এক মাহ হোম কৰিলে, দেৱেশ ইন্দ্ৰও বশীভূত হয়।

Verse 147

आहृत्य बल्लवीवस्त्राण्यारूढं नीपभूरुहे । स्मरेत्कृष्णं जपेद्रात्रौ सहस्रं खेंदूहात्सुधीः ॥ १४७ ॥

গোপীসকলৰ বস্ত্ৰ আনি নিমগছত উঠি, আকাশ আৰু চন্দ্ৰৰ ফালে মুখ কৰি, জ্ঞানী সাধকে ৰাতি শ্ৰীকৃষ্ণক স্মৰণ কৰি হাজাৰবাৰ জপ কৰিব।

Verse 148

हठादाकर्षयेच्छीघ्रमुर्वशीमपि साधकः । बहुना किमिहोक्तेन मंत्रोऽयं सर्ववश्यकृत् ॥ १४८ ॥

হঠবলে সাধকে শীঘ্ৰে উৰ্বশীকেও নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে। ইয়াত অধিক কি ক’ব? এই মন্ত্ৰ সৰ্ববশীকৰণকাৰী বুলি কোৱা হয়।

Verse 149

रहस्यं परमं चाथ वक्ष्ये मोक्षप्रदं नृणाम् । ध्यायेत्स्वहृत्सरसिजे देवकीनंदनं विभुम् ॥ १४९ ॥

এতিয়া মই মানুহক মোক্ষ দিয়া পৰম ৰহস্য কওঁ—নিজ হৃদয়-পদ্মত সৰ্বব্যাপী দেৱকীনন্দন শ্ৰীকৃষ্ণক ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 150

श्रीमत्कुन्देंदुगौरं सरसिजनयनं शङ्खचक्रे गदाब्जे बिभ्राणं हस्तपद्मैर्नवनलिनलसन्मालयादीप्यमानम् । वंदे वेद्यं मुनींद्रैः कणिकमुनिलसद्दिव्यभूषाभिरामं दिव्यांगालेपभासं सकलभयहरं पीतवस्त्रं नुरारिम् ॥ १५० ॥

কুন্দফুল আৰু চন্দ্ৰৰ দৰে গৌৰ, শ্ৰীমন্ত, পদ্মনয়ন, শঙ্খ-চক্ৰধাৰী; কৰপদ্মত গদা আৰু পদ্ম ধৰি, নবপদ্মমালাৰে দীপ্ত—মুনীন্দ্ৰসকলে যাক বেদ্য বুলে, দিব্য অলংকাৰৰে শোভিত, দিব্য অঙ্গলেপৰ কান্তিত উজ্জ্বল, সকলো ভয় হৰণকাৰী, পীতবস্ত্ৰধাৰী, অসুৰাৰি শ্ৰীনারায়ণক মই বন্দনা কৰোঁ।

Verse 151

एवं ध्यात्वा पुमांसं स्फुटहृदयसरोजासनासीनमाद्यं सांद्रांभोदाच्छबिंबाद्भुतकनकनिभं संजपेदर्कलक्षम् । मन्वोरेकं द्वितारांतरितमथः हुनेदर्कसाहस्रमिध्मैः क्षीरिद्रूत्थर्यथोक्तैः समधुघृतसितेनाथवा पायसेन ॥ १५१ ॥

এইদৰে স্পষ্ট বিকশিত হৃদয়-পদ্মাসনত আসীন আদ্য পুৰুষক ধ্যান কৰিব—ঘন মেঘৰ কান্তিৰ দৰে দীপ্ত আৰু আশ্চৰ্য স্বৰ্ণবৰ্ণ। তাৰ পাছত অর্ক (সূৰ্য) মন্ত্র এক লক্ষ বাৰ জপ কৰিব। তাৰপিছত এটা মন্ত্রৰ মাজত দুটা ‘তারা’ (ॐ) অক্ষৰ সন্নিবিষ্ট কৰি, বিধি অনুসাৰে নিৰ্দিষ্ট সমিধাৰে, দুধ‑মধু‑ঘৃত‑চিনি একেলগে বা পায়সৰে, অর্কলৈ এক সহস্ৰ আহুতি দিব।

Verse 152

एवं लोकेश्वराराध्यं कृष्णं स्वहृदयांबुजे । ध्यायन्ननुदिनं मंत्री त्रिसहस्रं जपेन्मनुम् ॥ १५२ ॥

এইদৰে নিজৰ হৃদয়-পদ্মত লোকেশ্বৰ আৰু আৰাধ্য শ্ৰীকৃষ্ণক নিত্যে ধ্যান কৰি, মন্ত্রসাধকে প্ৰতিদিন সেই মন্ত্র তিন হাজাৰ বাৰ জপ কৰিব।

Verse 153

सायाह्नोक्तेन विधिना संपूज्य हवनं पुनः । कृत्वा पूर्वोक्तविधिना मन्त्री तद्गतमानसः ॥ १५३ ॥

তাৰ পাছত সন্ধিয়াৰ কোৱা বিধি অনুসাৰে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি, পুনৰ হৱন কৰিব। পূৰ্বোক্ত পদ্ধতিত সকলো সম্পন্ন কৰি, মন্ত্রসাধকে মন সেই (দেৱতা/মন্ত্র) ত লীন কৰি ৰাখিব।

Verse 154

एवं यो भजते नित्यं विद्वान् गोपालनंदनम् । समुत्तीर्य भवांभोधिं स याति परमं पदम् ॥ १५४ ॥

এইদৰে যি জ্ঞানী নিত্যে গোপালনন্দন (শ্ৰীকৃষ্ণ) ক ভজনা কৰে, সি ভবসাগৰ পাৰ হৈ পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 155

मध्ये केणेषु बाह्येष्वनलपुरपुटस्यालिखेत्कर्णिकायां कंदर्पं साध्ययुक्तं विवरगतषडर्णद्विषः केशरेषु । शक्तिः श्रीपूर्विकाणिद्विनवलिपिमनोरक्षराणिच्छदानां मध्ये वर्णान्दशान्तो दशलिपिमनुवर्यस्य वैकैकशोऽब्जम् ॥ १५५ ॥

অনলপুরপুট (অগ্নিনগৰ) আৱৰণযুক্ত পদ্মযন্ত্ৰৰ মধ্য আৰু বাহ্য কোণসমূহত, কৰ্ণিকাত সাধ্যসহিত কন্দর্প-বীজ লিখিব। পাঁপৰিত ‘ষড়্দ্বাৰ-দ্বিষ’ অৰ্থাৎ ছয় ইন্দ্ৰিয়দ্বাৰ-নিয়ন্ত্ৰক ষড়ক্ষৰ মন্ত্র স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত শ্ৰী আৰু শক্তিক আগত ৰাখি, মন-ৰক্ষক অক্ষৰসমূহক দ্বি-নৱ (অঠাৰ) বৰ্ণক্রমে লিখিব; আৰু আৱৰণসমূহৰ মধ্যভাগত দশান্তসহিত দহ বৰ্ণ আৰু শ্ৰেষ্ঠ অনুবৰ্যৰ দশাক্ষৰ মন্ত্র—একে একে—পদ্মত বিন্যাস কৰিব।

Verse 156

भूसद्मनाभिवृतमस्रगमन्मथेन गोरोचनाविलिखितं तपनीयसूच्या । पट्टे हिरण्यरचिते गुलिकीकृतं तद्गोपालयंत्रमखिलार्थदमेतदुक्तम् ॥ १५६ ॥

ভূসদ্মন-চিহ্ন আৰু অস্ৰগমনমন্মথ-লাঞ্ছনেৰে আৱৃত, গোৰোচনাৰে শুদ্ধ সোণৰ সূচীৰে লিখিত; তাৰ পাছত সোণৰ পট্টত গুটাই সৰু গুলিকা কৰি সোণৰ লকেটত ধাৰণ কৰিলে—ইয়াক ‘গোপাল-যন্ত্ৰ’ বুলি কোৱা হয়, যি সকলো উদ্দেশ্য পূৰণকাৰী।

Verse 157

संयातसिक्तमभिजप्तमिमं महद्भिर्धार्यं जगत्त्रयवशीकरणैकदक्षम् । रक्षायशः सुतमहीधनधान्यलक्ष्मीसौभाग्यलिप्सुभिरजस्रमनर्घ्यवीर्यम् ॥ १५७ ॥

মহর্ষিসকলে যথাবিধি সংগ্ৰহ কৰি, অভিষেক কৰি, জপ কৰা এই (মন্ত্ৰ/যন্ত্ৰ) ধাৰণযোগ্য; ত্ৰিলোক বশীকৰণত ই একমাত্ৰ দক্ষ। ৰক্ষা, যশ, পুত্ৰ, ভূমি, ধন, ধান্য, লক্ষ্মী আৰু সৌভাগ্য কামনা কৰোঁতাসকলে ইয়াক সদায় ধাৰণ কৰক—ইয়াৰ শক্তি অমূল্য।

Verse 158

स्मरस्त्रिविक्रमाक्रांतश्चाक्रीष्ट्याय हृदित्यसौ । षडक्षरोऽयं संप्रोक्तः सर्वसिद्धिकरो मनुः ॥ १५८ ॥

‘স্মৰ’, ‘ত্রিবিক্ৰমাক্ৰান্ত’, ‘চাক্ৰীষ্ট্যায়’, ‘হৃত্’—এইদৰে এই (মন্ত্ৰ)। ইয়াক ষড়ক্ষৰ মন্ত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে; ই সৰ্বসিদ্ধিদায়ক।

Verse 159

क्रोडः शान्तींदुवह्न्याढ्यो माया बीज प्रकीर्ततम् । गोविंदवह्निचन्द्राढ्यो मनुः श्रीबीजमीरितम् ॥ १५९ ॥

‘ক্ৰোড’—শান্তি, ইন্দু (চন্দ্ৰ) আৰু বহ্নি (অগ্নি)ৰ সৈতে যুক্ত হ’লে—প্ৰসিদ্ধ ‘মায়া-বীজ’ বুলি কীৰ্তিত। তদ্ৰূপ ‘গোবিন্দ’—বহ্নি আৰু চন্দ্ৰ যুক্ত হ’লে—‘শ্ৰী-বীজ’ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 160

आभ्यामष्टादशक्लिपः स्याद्विंशत्यक्षरो मनुः । शालग्रामे मणौ यंत्रे मंडले प्रतिमासु वा ॥ १६० ॥

এই দুই (বীজ)ৰ দ্বাৰা অষ্টাদশ-কল্পিত (অঠাৰ অংগৰ) বিন্যাস হয় আৰু মন্ত্ৰটো বিশ অক্ষৰৰ হয়। ইয়াক শালগ্ৰাম-শিলাত, মণিত, যন্ত্ৰত, পবিত্ৰ মণ্ডলত বা প্ৰতিমাতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।

Verse 161

नित्यं पूजा हरेः कार्या न तु केवलभूतले । एवं यो भजंते कृष्णं स याति परमां गतिम् ॥ १६१ ॥

হৰিৰ পূজা নিত্য কৰা উচিত, কেৱল বাহ্য ভূতলত নহয়। যি এইদৰে শ্ৰীকৃষ্ণক ভজে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 162

विंशार्णस्य मुनिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् । कृष्णश्च देवता कामो बीजं शक्तिर्द्विठो बुधैः ॥ १६२ ॥

বিশ অক্ষৰৰ মন্ত্রৰ ঋষি ব্ৰহ্মা আৰু ছন্দ গায়ত্ৰী বুলি কোৱা হৈছে। ইয়াৰ দেবতা শ্ৰীকৃষ্ণ; বীজ কাম; আৰু শক্তি ‘দ্বিঠা’ বুলি পণ্ডিতসকলে কয়।

Verse 163

रामाग्निवेदवेदाब्धेर्नेत्रार्णैरंगकल्पनम् । मूलेन व्यापकं कृत्वा मनुना पुटितानथ ॥ १६३ ॥

‘ৰাম–অগ্নি–বেদ–বেদ–অব্দি’ সংকেতাক্ষৰ আৰু নেত্ৰাৰ্ণেৰে ক্ৰমে মন্ত্রৰ অঙ্গ-ৰচনা কৰিলে। তাৰ পিছত মূলমন্ত্রে সৰ্বব্যাপী কৰি, নিৰ্দিষ্ট মনুৰে পুটিত/সিদ্ধ কৰিলে।

Verse 164

मातृकार्णान्न्यसेत्तत्तत्स्थानेषु सुसमाहितः । दशतत्त्वानि विन्यस्य मूलेन व्यापकं चरेत् ॥ १६४ ॥

সুসমাহিত হৈ মাতৃকাৰ অক্ষৰসমূহ নিজ নিজ স্থানত ন্যাস কৰিব লাগে। দহ তত্ত্ব বিন্যাস কৰি, তাৰ পিছত মূলমন্ত্রে ব্যাপক ন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 165

मंत्रन्यासं ततः कुर्याद्देवताभावसिद्धये । शीर्षे ललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ १६५ ॥

তাৰ পিছত দেবতাভাব সিদ্ধিৰ বাবে মন্ত্র-ন্যাস কৰিব লাগে—শিৰত, ললাটত, ভ্ৰূমধ্যত, নেত্ৰদ্বয়ত আৰু তদ্ৰূপ কৰ্ণদ্বয়ত।

Verse 166

नसोर्वक्रे च चिबुके कण्ठे दोर्मूलके हृदि । उदरे नाभिदेशे च लिंगे मूलसरोरुहे ॥ १६६ ॥

নাসাৰ বাঁকত, চিবুকত, কণ্ঠত, বাহুমূলত, হৃদয়ত, উদৰত, নাভিদেশত, লিঙ্গস্থানত আৰু মূলাধাৰ-পদ্মত—এইসমূহ নিৰ্দিষ্ট ন্যাসস্থান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 167

कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोः क्रमात् । न्यसेद्धृदंतान्मंत्राणां सृष्टिन्यासोऽयमीरितः ॥ १६७ ॥

হৃদয়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে কটি, হাঁটু, জঙ্ঘা, গুল্ফ আৰু পাদত মন্ত্রৰ ন্যাস স্থাপন কৰিব লাগে—ইয়াক ‘সৃষ্টি-ন্যাস’ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 168

हृदये चोदरे नाभौ लिंगे मूलसरोरुहे । कट्यां जान्वोर्जंघयोश्च गुल्फयोः पादयोस्तथा ॥ १६८ ॥

হৃদয়ত, উদৰত, নাভিত, লিঙ্গস্থানত, মূলাধাৰ-পদ্মত; আৰু তদ্ৰূপ কটি, হাঁটু, জঙ্ঘা, গুল্ফ আৰু পাদতেও (ন্যাস কৰিব লাগে)।

Verse 169

मूर्ध्नि कपोले भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोर्नसोः । वदने चिबुके कंठे दोर्मूले विन्यसेत्क्रमात् ॥ १६९ ॥

ক্ৰম অনুসাৰে মূৰ্ধ্নিত, কপোলত, ভ্ৰূমধ্যত, নেত্ৰত, কৰ্ণত, নাসাত, বদনত, চিবুকত, কণ্ঠত আৰু বাহুমূলত মন্ত্র-ন্যাস স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 170

नमोतान्मंत्रवर्णांश्च स्थितिन्यासोऽयमीरितः । पादयोर्गुल्फयोश्चैव जंघयोर्जानुनोस्तथा ॥ १७० ॥

‘নমো’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্রবৰ্ণসমূহৰ এই ন্যাসক ‘স্থিতি-ন্যাস’ বুলি কোৱা হৈছে—পাদত, গুল্ফত, জঙ্ঘাত আৰু হাঁটুতো।

Verse 171

कट्यां मूले ध्वजे नाभौ जठरे हृदये पुनः । दोर्मूले कंठदेशे च चिबुके वदने नसोः ॥ १७१ ॥

কটিত, মূলস্থানত, লিঙ্গস্থানত, নাভিত, জঠৰত আৰু পুনৰ হৃদয়ত; বাহুমূলত, কণ্ঠদেশত, চিবুকত, মুখত আৰু নাসিকাত—এই স্থানসমূহত (মন্ত্ৰৰ) ন্যাস নিৰ্দিষ্ট।

Verse 172

कर्णयोर्नेत्रयोश्चैव भ्रूमध्ये निटिले तथा । मूर्ध्नि न्यसेन्मंत्रवर्णान्संहाराख्योऽयमीरितः ॥ १७२ ॥

কৰ্ণত আৰু নেত্ৰত, তদ্ৰূপ ভ্ৰূমধ্যত আৰু নিতিলত মন্ত্ৰবৰ্ণ ন্যাস কৰিব লাগে; আৰু শেষত মূৰ্ধ্নি, শিৰশিখৰত স্থাপন কৰিব লাগে। এই ন্যাসক ‘সংহাৰ’ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 173

पुनः सृष्टिस्थितिन्यासौ विधाय वैष्णवोत्तमः । मूर्तिपंजरनामानं विन्यसेत्पूर्ववत्ततः ॥ १७३ ॥

পুনৰ সৃষ্টি আৰু স্থিতিৰ ন্যাস সম্পন্ন কৰি, বৈষ্ণৱসকলৰ মাজত উত্তম ভক্তে তাৰপিছত ‘মূৰ্তি-পঞ্জৰ’ নামসমূহ পূৰ্ববৎভাৱে বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 174

पुनः षडंगं कृत्वाथ ध्यायेत्कृष्णं हृदंबुजे । द्वारवत्यां सहस्रार्कभास्वरैर्भवनोत्तमैः ॥ १७४ ॥

পুনৰ ষড়ঙ্গ সাধন কৰি, হৃদয়-কুমুদত শ্ৰীকৃষ্ণক ধ্যান কৰিব লাগে—দ্বাৰৱতীত, সহস্ৰ সূৰ্য সদৃশ দীপ্তিমান উত্তম ভৱনসমূহৰ মাজত।

Verse 175

अनल्पैः कल्पवृक्षैश्च परीते मणिमण्डपे । ज्वलद्रत्न मयस्तंभद्वारतोरणकुड्यके ॥ १७५ ॥

সেই মণিমণ্ডপটো অসংখ্য কল্পবৃক্ষৰে পৰিবেষ্টিত আছিল; আৰু তাৰ স্তম্ভ, দ্বাৰ, তোৰণ আৰু চাৰিওফালৰ প্ৰাচীৰ সকলো জ্বলন্ত ৰত্নে নিৰ্মিত আছিল।

Verse 176

फुल्लप्रफुल्लसञ्चित्रवितानालंबिमौक्तिके । पद्मरागस्थलीराजद्रत्नसंघैश्च मध्यतः ॥ १७६ ॥

সম্পূৰ্ণ ফুলি উঠা আৰু অর্ধফুলি ফুলেৰে বিচিত্ৰভাৱে সজোৱা বিতানৰ পৰা মুক্তাৰ মালা ওলমি আছিল। মাজত পদ্মৰাগ-খচিত ভূমিত ৰাজৰত্নৰ গুচ্ছ দীপ্ত হৈ উঠিছিল।

Verse 177

अनारतगलद्रत्नधाराढ्यस्वस्तस्तरोरधः । रत्नप्रदीपावलिभिः प्रदीपितदिगंतरे ॥ १७७ ॥

অবিৰত ঝৰি পৰা ৰত্নধাৰাৰে সমৃদ্ধ শুভ কল্পবৃক্ষৰ তলত, ৰত্নদীপৰ শাৰীসমূহে দিশসমূহৰ মাজৰ অন্তৰাল আলোকিত কৰিছিল।

Verse 178

उद्यदादित्यसंकाशमणिसिंहासनांबुजे । समासीनोऽच्युतो ध्येयो द्रुतहाटकसन्निभः ॥ १७८ ॥

ৰত্নখচিত সিংহাসন-কমলত আসীন, উদীয়মান সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত আৰু গলিত সোণৰ দৰে জ্যোতিময় অচ্যুত প্ৰভুৰ ধ্যান কৰা উচিত।

Verse 179

समानोदितचंद्रार्कतडित्कोटिसमद्युतिः । सर्वांगसुंदरः सौम्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १७९ ॥

তেওঁৰ জ্যোতি যেন চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য একেলগে উদয়—যেন কোটি কোটি বিজুলীৰ ঝলক। তেওঁ সৰ্বাঙ্গসুন্দৰ, সৌম্য, আৰু সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত আছিল।

Verse 180

पीतवासाः शंखचक्रगदांभोजलसत्करः । अनाहतोच्छलद्रत्नधारौघकलशं स्पृशन् ॥ १८० ॥

তেওঁ পীতাম্বৰধাৰী; শঙ্খ, চক্ৰ, গদা আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰা তেওঁৰ কৰযুগল দীপ্ত আছিল। অনাহতভাৱে উচ্ছ্বসিত ৰত্নধাৰাৰ অবিৰল স্ৰোত যি কলসৰ পৰা ওলাইছিল, সেই কলস তেওঁ স্পৰ্শ কৰিছিল।

Verse 181

वामपादांबुजाग्रेण मुष्णता पल्लवच्छविम् । रुक्मिणीसत्यभामेऽस्य मूर्ध्नि रत्नौघधारया ॥ १८१ ॥

বাম পদ্মপাদৰ অগ্ৰভাগে নবপল্লৱৰ কোমল দীপ্তি যেন হৰণ কৰি, শ্ৰীকৃষ্ণৰ মূৰ্ধ্নিত ৰুক্মিণী আৰু সত্যভামাই ৰত্নৰ অবিৰত ধাৰা ঢালিলে।

Verse 182

सिंचंत्यौ दक्षवामस्थे स्वदोस्थकलशोत्थया । नाग्नजिती सुनंदा च दिशंत्यौ कलशौ तयोः ॥ १८२ ॥

নাগ্নজিতী আৰু সুনন্দাই নিজ নিজ হাতত কলহ লৈ, শ্ৰীকৃষ্ণৰ সোঁ আৰু বাওঁ পাৰ্শ্বত জলধাৰাৰে সিঞ্চন কৰি, বিধিমতে দুটা কলহো তেওঁলোকক অৰ্পণ কৰে।

Verse 183

ताभ्यां च दक्षवामस्थमित्रविंदासुलक्ष्मणे । रत्ननद्याः समुद्धृत्य रत्नपूर्णौ घटौ तयोः ॥ १८३ ॥

তাৰ পাছত সোঁফালে থকা মিত্ৰবিন্দা আৰু বাওঁফালে থকা সুলক্ষ্মণাৰ বাবে, ৰত্ননদীৰ পৰা তুলি আনা ৰত্নপূৰ্ণ দুটা ঘট তেওঁলোকক দিয়া হ’ল।

Verse 184

जांबवती सुशीला च दिशंत्यौ दक्षवामके । बहिः षोडश साहस्रसंख्याकाः परितः प्रियाः ॥ १८४ ॥

জাম্বৱতী আৰু সুশীলাই সোঁ আৰু বাওঁফালে অৱস্থান কৰিলে; তেওঁলোকৰ বাহিৰে চাৰিওফালে ষোল হাজাৰ সংখ্যক প্ৰিয়া পত্নীগণ পৰিবেষ্টিত হৈ আছিল।

Verse 185

ध्येयाः कनकरत्नौघधारायुक्कलशोज्वलाः । तद्बहिश्चाष्टनिधायः पूरयंतो धनैर्धराम् ॥ १८५ ॥

তেওঁলোকক স্বৰ্ণধাৰা আৰু ৰত্নসমূহৰ প্ৰবাহে ভৰা দীপ্তিমান কলহৰূপে ধ্যান কৰিব লাগে; আৰু বাহিৰে অষ্টনিধিসমূহে ধনেৰে পৃথিৱী পূৰ্ণ কৰিছে বুলি ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 186

तद्बहिर्वृष्णयः सर्वे पुरोवच्च स्वरादयः । एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षपंचकं तद्दशांशतः ॥ १८६ ॥

তাৰ বাহিৰত সকলো বৃষ্ণিসকলক পূৰ্ববৎ আৰু স্বৰাদি বৰ্ণসমূহকো যথাবিধি স্থাপন কৰা। এইদৰে ধ্যান কৰি মন্ত্রৰ পাঁচ লক্ষ জপ কৰা আৰু তাৰ পাছত তাৰ দশাংশে সমাপন-কর্ম সম্পন্ন কৰা।

Verse 187

अरुणैः कमलैर्हुत्वा पीठे पूर्वोदिते यजेत् । विलिप्य गंधपंकेन लिखेदष्टदलांबुजम् ॥ १८७ ॥

ৰঙা পদ্মেৰে হোম কৰি, পূৰ্বে কোৱা পীঠত পূজা কৰা। সুগন্ধি চন্দনাদি লেপ মাখি, অষ্টদল পদ্ম-মণ্ডল আঁকা।

Verse 188

कर्णिकायां च षट्कोणं ससाध्यं तत्र मन्मथम् । शिष्टैस्तु सप्तदशभिरक्षरैर्वेष्टयेत्स्वरम् ॥ १८८ ॥

কৰ্ণিকাত ষট্কোণ আঁকা; তাত সাধ্যসহিত মন্মথ (কামদেৱ) স্থাপন কৰা। তাৰ পাছত অৱশিষ্ট সতৰ অক্ষৰে বীজ-স্বরক চাৰিওফালে বেষ্টন কৰা।

Verse 189

प्राग्रक्षोऽनिलकोणेषु श्रियं शिष्टेषु संविदम् । षट्सु संधिषु षट्कर्णे केसरेषु त्रिशस्त्रिशः ॥ १८९ ॥

পূৰ্ব ভাগত ‘ৰক্ষঃ’ স্থাপন কৰা, বায়ু-দিশাৰ কোণসমূহত ‘অনিল’ লিখা। অৱশিষ্ট স্থানত ‘শ্ৰী’ আৰু ‘সংবিদ্’ও স্থাপন কৰা। ষট্কোণৰ ছয় সংধি-স্থানত, পদ্মকেশৰত তিন-তিনকৈ লিখা।

Verse 190

विलिखेत्स्मरगायत्रीं मालामंत्रं दलाष्टके । षटूषः संलिख्य तद्बाह्ये वेष्टयेन्मातृकाक्षरैः ॥ १९० ॥

অষ্টদলত স্মৰ-গায়ত্ৰী আৰু মালা-মন্ত্র লিখা। ছয় ‘ঊষঃ’ লিখি, তাৰ বাহিৰে মাতৃকা-অক্ষৰ (বৰ্ণমালা)ৰে চাৰিওফালে বেষ্টন কৰা।

Verse 191

भूबिंबं च लिखेद्बाह्ये श्रीमायादिग्विदिक्ष्वपि । भूग्रहं चतुरस्रं स्यादष्टवज्रविभूषितम् ॥ १९१ ॥

বাহিৰ ভাগত পৃথিৱী-বিম্ব আঁকিব; শ্ৰী আৰু মায়া আদিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দিশ আৰু বিদিশতো বিন্যাস কৰিব। ভূ-আৱৰণ চতুৰস্ৰ হ’ব আৰু অষ্ট বজ্ৰচিহ্নে বিভূষিত হ’ব।

Verse 192

एतद्यंत्रं हाटकादिपट्टेष्वालिख्य पूर्ववत् । संस्कृतं धारयेद्यो वै सोऽर्च्यते त्रिदशैरपि ॥ १९२ ॥

এই যন্ত্ৰখন সোণ আদি ফলকত পূৰ্ববৎ বিধিৰে আঁকি, বিধিপূৰ্বক সংস্কাৰ কৰি যি ধাৰণ কৰে, সি নিশ্চয় ত্ৰিদশ (তেত্ৰিশ দেৱতা) দ্বাৰাও পূজ্য হয়।

Verse 193

स्याद्गायत्री वामदेवपुष्पबाणौ तु ङेंतिमौ । विद्महेधीमहियुतौ तन्नोऽनंगः प्रचोदयात् ॥ १९३ ॥

ইয়াত গায়ত্ৰী-মন্ত্ৰ হ’ব; বামদেৱ আৰু পুষ্পবাণ—এই দুয়োৰ প্ৰয়োগ ইয়াত। ‘বিদ্মহে’ আৰু ‘ধীমহি’ পদযুক্ত হৈ—অনঙ্গ (কামদেৱ) আমাৰ ধীক প্ৰচোদিত কৰক।

Verse 194

जप्या जपादौ गोपालमनूनां जनरंजनी । हृदयं कामदेवाय ङेंतं सर्वजनप्रियम् ॥ १९४ ॥

জপৰ আৰম্ভণিতে গোপাল-মন্ত্ৰসমূহৰ জনৰঞ্জনী সূত্ৰ জপ্য। ‘ঙেং’ বীজৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা কামদেৱৰ হৃদয়-মন্ত্ৰ সৰ্বজনপ্ৰিয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 195

उक्त्वा सर्वजनांते तु संमोहनपदं तथा । ज्वल ज्वल प्रज्वलेति प्रोच्य सर्वजनस्य च ॥ १९५ ॥

তাৰ পাছত সকলো লোকৰ সন্মুখত সংমোহন-পদ উচ্চাৰণ কৰি, আৰু সকলোকে উদ্দেশ কৰি “জ্বল জ্বল—প্ৰজ্বল!” বুলি কৈ সি মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 196

हृदयं मम च ब्रूयाद्वशंकुरुयुगं शिरः । प्रोक्तो मदनमंत्रोऽष्टचत्वारिंशद्भिरक्षरैः ॥ १९६ ॥

“মম হৃদয়” বুলি কৈ, তাৰ পাছত “বশীকৰণ-যুগল” উচ্চাৰি শিৰত ন্যাস কৰিব। এইদৰে অষ্টচত্বাৰিংশৎ অক্ষৰযুক্ত মদন-মন্ত্ৰ প্ৰোক্ত।

Verse 197

जपादौ स्मरबीजाद्यो जगत्त्रयवशीकरः । पीठ प्राग्वत्समभ्यर्च्य मूर्ति संकल्प्य मूलतः ॥ १९७ ॥

জপ আদি কৰ্মৰ আৰম্ভণিতে ত্ৰিজগত বশীকৰণকাৰী স্মৰ-বীজ আদি বীজাক্ষৰ প্ৰথমে জপ কৰিব। পূৰ্বৱৎ পীঠ পূজা কৰি, মূলৰ পৰা দেৱমূৰ্তি সংকল্প কৰি ধ্যান কৰিব।

Verse 198

तत्रावाह्याच्युतं भक्त्या सकलीकृत्य पूजयेत् । आसनादिविभूषांतं पुनर्न्यासक्रमाद्यजेत् ॥ १९८ ॥

তাৰ পাছত ভক্তিৰে অচ্যুতক আৱাহন কৰি, সকলো উপচাৰে সম্পূৰ্ণ কৰি পূজা কৰিব—আসনাদি সেৱাৰ পৰা শেষ বিভূষণলৈকে। তাৰ পিছত ন্যাস-ক্রম অনুসাৰে পুনৰ আৰাধনা কৰিব।

Verse 199

सृष्टिं स्थितिं षडंगं च किरीटं कुंडलद्वयम् । शंखं चक्रं गदां पद्मं मालां श्रीवत्सकौस्तुभौ ॥ १९९ ॥

তেওঁ সৃষ্টিৰ আৰু স্থিতিৰ শক্তি, লগতে ষড়ঙ্গ ধাৰণ কৰে; কিৰীট আৰু যুগল কুণ্ডল; আৰু শঙ্খ, চক্ৰ, গদা, পদ্ম, মালা, লগতে শ্ৰীৱৎস আৰু কৌস্তুভৰ লক্ষণো বহন কৰে।

Verse 200

गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य मूलेन वैष्णवोत्तमः । षट्कोणेषु षडंगानि दिग्दलेषु क्रमाद्यजेत् ॥ २०० ॥

গন্ধ আৰু পুষ্পেৰে বিধিপূৰ্বক অর্চনা কৰি, উত্তম বৈষ্ণৱে মূল-মন্ত্ৰেৰে ষট্কোণৰ ছয় কোণত ষড়ঙ্গৰ পূজা কৰিব। তাৰ পাছত দিক্-দলসমূহত ক্ৰমে অর্চনা কৰিব।