
সনক–নাৰদ সংলাপত ব্ৰহ্মচৰ্য সমাপ্তিৰ পিছত গুৰুসেৱা, অনুমতি, অগ্নি-প্ৰতিষ্ঠা, দক্ষিণা দান আৰু বিবাহৰ দ্বাৰা গৃহস্থাশ্ৰমত প্ৰৱেশৰ বিধান কোৱা হৈছে। যোগ্য বৰ-কইনা বাছনিৰ গুণ, সগোত্ৰ আৰু নিকট আত্মীয়তাৰ সীমা, আৰু অযোগ্য লক্ষণসমূহ উল্লেখ কৰা হৈছে। আঠ প্ৰকাৰ বিবাহ বৰ্ণনা কৰি কিছুমানৰ নিন্দা আৰু কিছুমানৰ ধাপে ধাপে অনুমোদন দেখুওৱা হৈছে। বাহ্য-আন্তৰ আচাৰ—বস্ত্ৰ, শৌচ, বাক-সংযম, গুৰুসন্মান, নিন্দা আৰু কুসঙ্গ ত্যাগ—নিৰ্দেশিত; অপবিত্ৰ স্পৰ্শৰ পিছত শুদ্ধিস্নান আৰু শুভ-অশুভ চিনও কোৱা হৈছে। সন্ধ্যা-উপাসনা, নিত্য-নৈমিত্তিক যজ্ঞ আৰু শ্ৰাদ্ধৰ বিস্তৃত কাল—গ্ৰহণ, সংক্রান্তি, প্ৰেতপক্ষ, মন্বাদি, অষ্টকা, তীৰ্থ-প্ৰসঙ্গ—নিৰ্ধাৰিত। শেষত বৈষ্ণৱ লক্ষণ স্পষ্ট: ঊৰ্ধ্বপুণ্ড্ৰবিহীন কৰ্ম নিষ্ফল, শ্ৰাদ্ধত তুলসী/তিলক নিষেধ ভিত্তিহীন, আৰু বিষ্ণুকৃপাই ধৰ্মসিদ্ধিৰ নিশ্চয়তা।
Verse 1
सनक उवाच । वेदग्रहणपर्यंतं शुश्रूषानियतो गुरोः । अनुज्ञातस्ततस्तेन कुर्यादग्निपरिग्रहम् ॥ १ ॥
সনক ক’লে—বেদ অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে গুৰুৰ শুশ্ৰূষাত নিয়মবদ্ধ হৈ থাকিব লাগে। তাৰপিছত গুৰুৰ অনুমতি পাই পবিত্ৰ অগ্নিৰ গ্ৰহণ আৰু প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে।
Verse 2
वेदाश्च धर्मशास्त्राणि वेदाङ्गान्यपि च द्विजः । अधीत्य गुरवे दत्त्वा दक्षिणां संविशेद्वृहम् ॥ २ ॥
বেদ, ধৰ্মশাস্ত্ৰ আৰু বেদাঙ্গ অধ্যয়ন কৰি দ্বিজে গুৰুক দক্ষিণা অৰ্পণ কৰি তাৰপিছত গৃহস্থাশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰিব লাগে।
Verse 3
रुपलावण्यसंपन्नां सगुणां सुकुलोद्भवाम् । द्विजः समुद्वहेत्कन्यां सुशीलां धर्म चारिणीम् ॥ ३ ॥
দ্বিজে ৰূপ-লাবণ্যসম্পন্ন, সদ্গুণী, সুকুলজাত, সুশীলা আৰু ধৰ্মাচাৰিণী কন্যাক বিবাহ কৰিব লাগে।
Verse 4
मातृतः पंचमीं धीमान्पितृतः सप्तमीं तथा । द्विजः समुद्वहेत्कन्यथा गुरुतल्पराः ॥ ४ ॥
বুদ্ধিমান দ্বিজে মাতৃপক্ষত পঞ্চম ডিগ্ৰীৰ ওপৰ আৰু পিতৃপক্ষত সপ্তম ডিগ্ৰীৰ ওপৰৰ কন্যাক বিবাহ কৰা উচিত; নচেৎ সি গুৰুশয্যা লঙ্ঘনকাৰীৰ দৰে নিন্দিত হয়।
Verse 5
रोगिणीं चैव वृत्ताक्षीं सरोगकुलसंभवाम् । अतिकेशाममकेशां च वाचालां नोद्वहेद्वुधः ॥ ५ ॥
বুদ্ধিমান পুৰুষে ৰোগিণী, গোল/উদ্গত চকুযুক্ত, ৰোগাক্ৰান্ত কুলত জন্মা, অতিকে’শযুক্ত বা কেশহীন, আৰু অতিবাচাল নাৰীক বিবাহ নকৰিব।
Verse 6
कोपानां वामनां चैव दीर्घदेहां विरुपिणीम् । न्यानाधिकाङ्गीमुन्मत्तां पिशुनां नोद्वहेद् बुधः ॥ ६ ॥
বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে ক্ৰোধিনী, বামনকায় বা অতিদীৰ্ঘদেহী, বিকৃতৰূপা, অঙ্গত কম-বেছি থকা, উন্মত্ত আৰু পৰনিন্দাকাৰী নাৰীক গ্ৰহণ নকৰিব।
Verse 7
स्थूलगुल्फां दीर्घजंघां तथैव पुरुषाकृतिम् । श्मश्रुव्यंजनसंयुक्तां कुब्जां चैवाद्वहेन्न च ॥ ७ ॥
স্থূল গোৰালি, দীঘল জঙ্ঘা, পুৰুষসদৃশ আকৃতি, দাড়ি/মুখৰোম আদি চিহ্নযুক্ত আৰু কুঁজো নাৰীক গ্ৰহণ কৰা উচিত নহয়।
Verse 8
वृथाहास्यमुखीं चैव सदान्यगृह वासिनीम् । विवादशीलां भ्रमितां निष्ठुरां नोद्वहेद्रुधः ॥ ८ ॥
বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে অকাৰণে সদাহাস্যমুখী, সদা আনৰ ঘৰত বাস কৰা, বিবাদপ্ৰিয়, চঞ্চলচিত্তে ভ্ৰমণশীল আৰু কঠোৰ বাক্য/স্বভাৱযুক্ত নাৰীক বিবাহ নকৰিব।
Verse 9
बह्वशिनीं स्थीलदंतां स्थूलोष्ठीं घुर्घुरस्वनाम् । अतिकृष्णां रक्तवर्णां धूर्तां नैवोद्वहे द्वुधः ॥ ९ ॥
অতিভোজী, ডাঙৰ দাঁত থকা, ডাঙৰ ওঁঠ থকা, ঘোৰ্ঘোৰ শব্দ কৰা, অতি ক’লা, ৰঙা বৰণৰ আৰু ধূৰ্ত নাৰীক বিবাহ কৰা বুদ্ধিমানৰ উচিত নহয়।
Verse 10
सदा रोदनशीलां च पांडुराभां च कुत्सिताम् । तासश्वासादिसंयुक्तां निद्राशीलां च नोद्वहेत् ॥ १० ॥
যি সদায় কান্দি থাকে, শেঁতা বৰণৰ, বেয়া আচৰণৰ, কাহ আৰু উশাহ-নিশাহৰ ৰোগত আক্ৰান্ত আৰু সদায় টোপনি যোৱা স্বভাৱৰ, তেনে নাৰীক বিবাহ কৰা উচিত নহয়।
Verse 11
अनर्थभाषिणीं चैव लोकद्वेष परायणाम् । परापवादनिरतां तस्कारां नोद्वहेद्वुधः ॥ ११ ॥
অনৰ্থক কথা কোৱা, লোকৰ প্ৰতি বিদ্বেষ ভাৱ ৰখা, পৰনিন্দাত ৰত থকা আৰু চোৰ স্বভাৱৰ নাৰীক বিবাহ কৰা বুদ্ধিমানৰ উচিত নহয়।
Verse 12
दीर्घनासां च कितवां तनूरुहविभूषिगताम् । गर्वितां बकवृत्तिं च सर्वथा नोद्वहेद्वुधः ॥ १२ ॥
দীঘল নাক থকা, প্ৰৱঞ্চক, শৰীৰৰ নোম সজোৱাত ব্যস্ত থকা, অহংকাৰী আৰু বক চৰাইৰ দৰে কপট আচৰণ কৰা নাৰীক বুদ্ধিমান ব্যক্তিয়ে কেতিয়াও বিবাহ কৰা উচিত নহয়।
Verse 13
बालभावादविज्ञातस्वभावामुद्वहेद्यदि । प्रगल्भां वाऽगुणां ज्ञात्वा सर्वथा तां परित्यजेत् ॥ १३ ॥
যদি ল’ৰালি কালৰ বাবে স্বভাৱ নজনাকৈ বিবাহ কৰা হয়, আৰু পাছত তেওঁক নিৰ্লজ্জ বা গুণহীন বুলি জনা যায়, তেন্তে তেওঁক সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰা উচিত।
Verse 14
भर्त्तृपुत्रेषु या नारी सर्वदा निष्ठुरा भवेत् । परानुकूलिनी या च सर्वथा तां परित्यजेत् ॥ १४ ॥
যি নাৰী স্বামীৰ পুত্ৰসকলৰ প্ৰতি সদায় কঠোৰ হয় আৰু যি সম্পূৰ্ণৰূপে পৰৰ অনুকূলিনী, তাক সকলো প্ৰকাৰেই পৰিত্যাগ কৰা উচিত।
Verse 15
विवाहाश्चाष्टधा ज्ञेया ब्राह्माद्या मुनिसत्तम । पूर्वः पूर्वो वरो ज्ञेयः पूर्वाभावे परः परः ॥ १५ ॥
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! বিবাহ ব্রাহ্মাদি কৰি অষ্টবিধ বুলি জানিব লাগে। আগৰ আগৰ প্ৰকাৰ শ্ৰেষ্ঠ; সেয়া নোহোৱালে ক্ৰমে পাছৰ পাছৰ গ্ৰহণীয়।
Verse 16
ब्राह्नो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः । गांधर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमो मतः ॥ १६ ॥
ব্ৰাহ্ম, দৈৱ, আৰ্ষ, প্ৰাজাপত্য, আসুৰ; লগতে গান্ধৰ্ব, ৰাক্ষস আৰু পৈশাচ—এই আট প্ৰকাৰ বিবাহ বুলি মত।
Verse 17
ब्राह्मेण च विवाहेन वैवाह्यो वै द्विजोत्तमः । दैवेनाप्यथवा विप्र केचिदार्षं प्रचक्षते ॥ १७ ॥
হে দ্বিজোত্তম! ব্ৰাহ্ম বিবাহে বৰ যথাবিধি বিবাহযোগ্য হয়; দৈৱ বিবাহোও, হে বিপ্ৰ। কিছুমানে ইয়াক আৰ্ষ বিবাহ বুলিও কয়।
Verse 18
प्राजापत्यादयो विप्र विवाहाः पंचज गर्हिताः । अभावेषु तु पूर्वेषां कुर्यादेव परान्बुधः ॥ १८ ॥
হে বিপ্ৰ! প্ৰাজাপত্যাদি পাঁচ প্ৰকাৰ বিবাহ নিন্দিত বুলি কোৱা হৈছে। তথাপি আগৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰকাৰসমূহ নোহোৱালে জ্ঞানীয়ে ক্ৰমে পাছৰ বিকল্প গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
Verse 19
यज्ञोपवीतद्वितयं सोत्तरीयं च धारयेत् । सुवर्णकुंडले चैव धौतवस्त्रद्वयं तथा ॥ १९ ॥
তেওঁ দুটা যজ্ঞোপৱীত আৰু উত্তৰীয় ধাৰণ কৰিব; লগতে সোণৰ কুণ্ডল আৰু ধোৱা বস্ত্ৰৰ জোৰাও পৰিধান কৰিব।
Verse 20
अनुलेपनलित्पांगः कृत्तकेशनखः शुचिः । धारयेद्वैणवं दंडं सोदकं च कमंडलुम् ॥ २० ॥
অঙ্গে অনুলেপন কৰি, কেশ-নখ কাটি শুচি হৈ, তেওঁ বৈষ্ণৱ দণ্ড আৰু পানীৰে ভৰা কমণ্ডলুও ধাৰণ কৰিব।
Verse 21
उष्णीषममलं छत्रं पादुके चाप्युपानहौ । धारयेत्पुष्पमाल्ये च सुगंधं प्रियदर्शनः ॥ २१ ॥
প্ৰিয়দৰ্শন ভক্তে নিৰ্মল উষ্ণীষ ধাৰণ কৰি ছত্ৰ বহন কৰিব; পাদুকা আৰু উপানহ ব্যৱহাৰ কৰি, পুষ্পমালা আৰু সুগন্ধো ধাৰণ কৰিব।
Verse 22
नित्यं स्वाध्यायशीलः स्याद्यथाचारं समाचरेत् । परान्नं नैव भुञ्जीत परवादं च वर्जयेत् ॥ २२ ॥
তেওঁ নিত্য স্বাধ্যায়ত ৰত হৈ যথাচাৰ অনুসৰি আচৰণ কৰিব। পৰৰ অন্ন নাখাব আৰু পৰনিন্দা বর্জন কৰিব।
Verse 23
पादेन नाक्रमेत्पादमुच्छिष्टं नैव लंघयेत् । न संहताभ्यां हस्ताभ्यां कंडूयेदात्मनः शिरः ॥ २३ ॥
নিজ পাৱেৰে আনৰ পাৱত পা নথব; উচ্ছিষ্ট/অশুচি বস্তু লংঘন নকৰিব। দুয়োটা হাত একেলগে কৰি নিজৰ মূৰ নখুজলাব।
Verse 24
पूज्यं देवालयं चैव नापसव्यं व्रजेद्दिजः । देवार्चाचमनस्नानव्रतश्राद्धक्रियादिषु ॥ २४ ॥
দ্বিজে পূজ্য ব্যক্তি আৰু দেৱালয়ৰ প্ৰদক্ষিণা অপসব্য (বামাৱর্ত) নকৰিব। দেৱাৰ্চনা, আচমন, স্নান, ব্ৰত, শ্ৰাদ্ধ আদি ক্ৰিয়াতো এই বিধি প্ৰযোজ্য।
Verse 25
न भवेन्मुक्तकेशश्च नैकवस्त्रधरस्तथा । नारोहेदुष्ट्रयानं च शुष्कवादं च वर्जयेत् ॥ २५ ॥
চুলি মুকলি কৰি নাথাকিব, আৰু কেৱল এটা বস্ত্ৰো নধৰিব। উটত আৰোহণ নকৰিব আৰু শুষ্ক, নিষ্ফল বাক্যবিতণ্ডা পৰিহাৰ কৰিব।
Verse 26
अन्य स्त्रियं न गच्छेच्च पैशुन्यं परिवर्जयेत् । नापसव्यं व्रजेद्विप्र गोश्चत्थानलपर्वतान् ॥ २६ ॥
পৰস্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ নাযাব আৰু পৈশুন্য (চুগলি-নিন্দা) পৰিহাৰ কৰিব। হে বিপ্ৰ! গাই, অশ্বত্থ, অগ্নি আৰু পৰ্বতৰ চাৰিওফালে অপসব্যভাৱে নুঘূৰিব।
Verse 27
चतुष्पथं चैत्यवृक्षं र्देवखातं नृपं तथा । असूयां मत्सरत्वं च दिवास्वापं च वर्जयेत् ॥ २७ ॥
চতুষ্পথ, চৈত্যবৃক্ষ, দেৱখাত (দেৱালয়ৰ পুখুৰী) আৰু ৰজাৰ সন্মুখত অনুচিত আচৰণ পৰিহাৰ কৰিব। লগতে অসূয়া, মত্সৰ আৰু দিনত শোৱা বর্জন কৰিব।
Verse 28
न वदेत्परपापानि स्वपुण्यं न प्रकाशयेत् । स्वकं नाम स्वनक्षत्रं मानं चैवातिगोपयेत् ॥ २८ ॥
আনৰ পাপৰ কথা নক’ব আৰু নিজৰ পুণ্যো প্ৰকাশ নকৰিব। নিজৰ নাম, নিজৰ নক্ষত্ৰ আৰু নিজৰ মান-মৰ্যাদাও অতি গোপনে ৰাখিব।
Verse 29
न दुर्जनैः सह वसे न्नाशास्त्रं श्रृणुयात्तथा । आसवद्यूतगीतेषु द्विजस्तु न रर्तिं चरेत् ॥ २९ ॥
দ্বিজে দুৰ্জনৰ সঙ্গতিত নাথাকিব, অশাস্ত্ৰীয় উপদেশ নুশুনিব; আৰু মদ্য, জুৱা আৰু কামোদ্দীপক গীতত আসক্ত নহ’ব।
Verse 30
आर्द्रास्थि च तथोच्छिष्टं शूद्रं च पतितं तथा । सर्पं च भषणं स्पृष्ट्वा सचैलं स्नानमाचरेत् ॥ ३० ॥
ভিজা অস্থি, উচ্ছিষ্ট, শূদ্ৰ, পতিত, সাপ বা অলংকাৰ স্পৰ্শ কৰিলে শুদ্ধিৰ বাবে বস্ত্ৰসহ স্নান কৰিব লাগে।
Verse 31
चितिं च चितिकाष्टं च यूपं चांडालमेव च । स्पृष्ट्वा देवलकं चैव सवासा जलमाविशेत् ॥ ३१ ॥
চিতি, চিতিকাঠ, যূপ, চাণ্ডাল বা দেৱলক স্পৰ্শ কৰিলে শুদ্ধিৰ বাবে বস্ত্ৰসহ জলৈ নামি স্নান কৰিব লাগে।
Verse 32
दीपखट्वातनुच्छायाकेशवस्रकटोदकम् । अजामार्जंनिमार्जाररेणुर्द्दैवं शुभं हरेत् ॥ ३२ ॥
দীপ, খাট, ক্ষীণ ছাঁয়া, কেশ, বস্ত্ৰ, ঘটৰ জল, ছাগলী, মেকুৰী, ঝাড়ু/পৰিষ্কাৰক, মেকুৰীৰ উৰুৱা ধূলি আৰু দেৱীয় শుభ-নিমিত্ত—এইবোৰ শుభ বুলি গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
Verse 33
शूर्प्पवातं प्रेतधूमं तथा शूद्रान्नभोजनम् । वृषलीपतिसङ्गं च दूरतः परिवर्जयेत् ॥ ३३ ॥
শূৰ্পৰ বতাহ, প্ৰেতকৰ্মৰ ধোঁৱা, শূদ্ৰৰ অন্নভোজন আৰু বৃষলীৰ পতিৰ সঙ্গ—এইবোৰৰ পৰা দূৰত থাকিব লাগে।
Verse 34
असच्छास्त्र्रार्थमननं खादनं नखकेशयोः । तथैव नग्नशयनं सर्वदा परिवर्जयेत् ॥ ३४ ॥
অসৎ (অশুভ) শাস্ত্ৰৰ অৰ্থ মনন কৰা, নখ‑চুলি কামোৰা আৰু নগ্ন হৈ শোৱা—এই সকলো সদায় পৰিহাৰ কৰিব লাগে।
Verse 35
शिरोभ्यंगावशिष्टेन तैलेनांगं न लेपयेत् । तांबूलमशुचिं नाद्यात्तथा सुप्तं न बोधयेत् ॥ ३५ ॥
শিৰো‑অভ্যঙ্গৰ পিছত অৱশিষ্ট তেলে দেহত লেপন নকৰিব। অশুচি অৱস্থাত তাম্বূল নাখাব; আৰু শুই থকা জনক নাজগাব।
Verse 36
नाशुद्धोऽग्निं परिचरेत्पूजयेद्गुरुदेवताः । न वामहस्तेनैकेन पिबेद्वक्रेण वा जलम् ॥ ३६ ॥
অশুদ্ধ অৱস্থাত অগ্নিৰ পৰিচৰ্যা নকৰিব, গুৰু আৰু দেৱতাসকলক পূজা নকৰিব। কেৱল বাওঁ হাতে বা মুখ বেঁকা কৰি পানী নপিব।
Verse 37
न चाक्रमेद्गुरोश्छायां तदाज्ञां च मुनीश्वर । न निंदेद्योगिनो विप्रान्व्रतिनोऽपि यतींस्तथा ॥ ३७ ॥
হে মুনীশ্বৰ! গুৰুৰ ছাঁ অতিক্ৰম নকৰিব আৰু তেওঁৰ আজ্ঞা লংঘন নকৰিব। যোগী, বিপ্ৰ, ব্ৰতধাৰী আৰু যতিসকলক নিন্দা নকৰিব।
Verse 38
परस्परस्य मर्माणि न कदापि वदेद्द्विजः । दर्शे च पौर्णमास्यां च यागं कुर्याद्यथाविधि ॥ ३८ ॥
দ্বিজে পৰস্পৰৰ মর্ম (গোপন দোষ/দুৰ্বলতা) কেতিয়াও ক’ব নালাগে। আৰু দৰ্শ আৰু পৌৰ্ণমাসীত বিধিমতে যাগ‑যজ্ঞ কৰিব লাগে।
Verse 39
उपसनं च होतव्यं सायं प्रातर्द्विजातिभिः । उपासनपरित्यागी सुरापीत्युच्यते बुधैः ॥ ३९ ॥
সন্ধ্যা আৰু প্ৰাতে দ্বিজসকলে নিত্য সন্ধ্যা-উপাসনা নিশ্চয় কৰিব লাগে। যিয়ে এই উপাসনা ত্যাগ কৰে, জ্ঞানীসকলে তাক সুৰাপানকাৰীৰ সমান বুলে।
Verse 40
अयने विषुवे चैव युगादिषु चतुर्ष्वपि । दर्शे च प्रेतपक्षे च श्राद्धं कुर्याद्गृही द्विजः ॥ ४० ॥
অয়ন, বিষুব, চাৰিওটা যুগাদি, দর্শ (অমাৱস্যা) আৰু প্ৰেতপক্ষত দ্বিজ গৃহস্থে শ্রাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 41
मन्वादिषु मृदाहे च अष्टकासु च नारद । नावधान्ये समायाते गृही श्राद्धं समाचरेत् ॥ ४१ ॥
হে নাৰদ! মন্বাদি দিনত, মৃদাহৰ দিনত, অষ্টকা দিনসমূহত আৰু নবধান্যৰ সময় আহিলে গৃহস্থে বিধিপূৰ্বক শ্রাদ্ধ কৰিব লাগে।
Verse 42
श्रोत्रिये गृहमायाते ग्रहणे चंद्रसूर्योः । पुण्यक्षेत्रेषु तीर्थेषु गृही श्राद्धं समाचरेत् ॥ ४२ ॥
শ্ৰোত্ৰিয় ব্ৰাহ্মণ ঘৰলৈ আহিলে, চন্দ্ৰ-সূৰ্য গ্ৰহণৰ সময়ত, আৰু পুণ্যক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থত অৱস্থানকালে গৃহস্থে বিধিপূৰ্বক শ্রাদ্ধ কৰিব লাগে।
Verse 43
यज्ञो दानं तपो होमः स्वाध्यायः पितृतर्पणम् । वृथा भवति तत्सर्वमूर्द्धपुंड्रं विना कृतम् ॥ ४३ ॥
যজ্ঞ, দান, তপ, হোম, স্বাধ্যায় আৰু পিতৃতৰ্পণ—ঊৰ্ধ্বপুণ্ড্ৰ ধাৰণ নকৰাকৈ কৰিলে সেয়া সকলো নিষ্ফল হয়।
Verse 44
उर्द्धपुंड्रं च तुलसीं श्राद्धे नेच्छंति केचन । वृथाचारः परित्याज्यस्तस्माच्छ्रेयोऽर्थिभिर्द्विजैः ॥ ४४ ॥
কিছুমান লোকে শ্ৰাদ্ধকর্মত ঊৰ্ধ্বপুণ্ড্ৰ ধাৰণ আৰু তুলসী-সেৱা মানি নলয়। সেয়ে পৰম-শ্ৰেয় কামনা কৰা দ্বিজসকলে এনে বৃথা আৰু ভিত্তিহীন আচাৰ ত্যাগ কৰা উচিত।
Verse 45
इत्येवमादयो धर्माः स्मृतिमार्गप्रचोदिताः । कार्याद्विजातिभिः सम्यक्सर्वकर्मफलप्रदाः ॥ ४५ ॥
এইদৰে আৰু অনুৰূপ ধৰ্মসমূহ স্মৃতিমাৰ্গে প্ৰচোদিত। দ্বিজাতিসকলে সিহঁতক সম্যকভাৱে আচৰণ কৰা উচিত, কিয়নো সিহঁতে সকলো কৰ্মৰ ফল প্ৰদান কৰে।
Verse 46
सदा चारपरा ये तु तेषां विष्णुः प्रसीदति । विष्णौ प्रसन्नतां याते किमसाध्यं द्विजोत्तम ॥ ४६ ॥
যিসকলে সদায় সদাচাৰত পৰায়ণ, তেওঁলোকৰ ওপৰত ভগৱান বিষ্ণু প্ৰসন্ন হয়। বিষ্ণু প্ৰসন্ন হ’লে, হে দ্বিজোত্তম, অসাধ্য বুলিবলৈ কি থাকে?
They provide a graded Smṛti taxonomy for lawful household formation: earlier forms (e.g., Brāhma/Daiva/Ārṣa/Prājāpatya) are treated as superior, while later forms are censured yet conditionally permitted when prior options are not feasible—showing the Purāṇa’s pragmatic dharma logic within a normative hierarchy.
It asserts that sacrifice, charity, austerity, fire-offerings, Vedic study, and ancestral offerings become fruitless without the ūrdhva-puṇḍra, and it explicitly dismisses objections to using ūrdhva-puṇḍra and tulasī during śrāddha—recasting ancestor-rites as devotionally validated rather than merely customary.