Pāpa-bheda, Naraka-yātanā, Mahāpātaka-vicāra, Atonement Limits, Daśa-vidhā Bhakti, and Gaṅgā as Final Remedy

Verse 1

धर्मराज उवाच । पाप भेदान्प्रवक्ष्यामि यथा स्थूलाश्च यातनाः । श्रृणुष्व धैर्यमास्थाय रौद्रा ये नरका यतः ॥ १ ॥

ধৰ্মৰাজে ক’লে—মই পাপৰ ভেদ আৰু তদনুৰূপ কঠোৰ যাতনা বৰ্ণনা কৰিম। ধৈৰ্য ধৰি শুনা; য’ৰ পৰা এই দুখৰ উৎপত্তি, সেই ৰৌদ্ৰ নৰকসমূহ।

Verse 2

पापिनो ये दुरात्मानो नरकाग्निषु सन्ततम् । पच्यन्ते येषु तान्वक्ष्ये भयंकरफलप्रदान् ॥ २ ॥

যি পাপী দুৰাত্মাসকল নৰকৰ অগ্নিত সদায় দগ্ধ/পক্ব হয়, সেই (অগ্নি-যাতনা) মই বৰ্ণনা কৰিম—যি ভয়ংকৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 3

तपनोवालुकाकुम्भौमहारौरवरौरवौ । कुम्भघीपाको निरुच्छ्वासः कालसूत्रः प्रमर्दनः ॥ ३ ॥

তপন, বালুকা আৰু কুম্ভ; লগতে ৰৌৰৱ আৰু মহাৰৌৰৱ; কুম্ভঘীপাক, নিৰুচ্ছ্বাস, কালসূত্ৰ আৰু প্ৰমৰ্দন—এইবোৰো নৰক-লোকৰ নাম বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 4

असिपत्रवनं घोरं लालाभक्षोहिमोत्कटः । मूषावस्था वसाकूपस्तथा वैतरणी नदी ॥ ४ ॥

ভয়ংকৰ অসিপত্ৰবন, লালাভক্ষ নামৰ যন্ত্ৰণা, অতি হিমশীতল হিমোৎকট; মূষাৱস্থা, বসাকূপ আৰু বৈতৰণী নদী—এইবোৰো বৰ্ণিত।

Verse 5

भक्ष्यन्ते मूत्रपानं च पुरीषह्लद एव च । तप्तशूलं तप्तशिला शाल्मलीद्रुम एव च ॥ ५ ॥

তাত তেওঁলোকক মল ভক্ষণ আৰু মূত্ৰ পান কৰাবলৈ বাধ্য কৰা হয়; আৰু বিষ্ঠাৰ কাদাত ডুবাই দিয়া হয়। দগ্ধ শূল, দগ্ধ শিলা আৰু শাল্মলী গছৰ কাঁইটত তেওঁলোক পীড়িত হয়।

Verse 6

तथा शोणितकूपश्च घोरः शोणितभोजनः । स्वमांसभोजनं चैव वह्निज्वालानिवेशनम् ॥ ६ ॥

তদ্ৰূপ ‘শোণিতকূপ’ নামৰ ভয়ংকৰ নৰক আছে, আৰু ‘শোণিতভোজন’; লগতে ‘স্বমাংসভোজন’ আৰু ‘বহ্নিজ্বালানিবেশন’ (অগ্নিশিখাৰ মাজত বাস)ও আছে।

Verse 7

शिलावृष्टिः शस्त्रवृष्टिर्वह्निवृष्टिस्तथैव च । क्षारोदकं चोष्णतोयं तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ७ ॥

তাত শিলাবৃষ্টি, অস্ত্ৰবৃষ্টি আৰু অগ্নিবৃষ্টিও হয়; ক্ষাৰজল আৰু ফুটন্ত গৰম পানী থাকে, আৰু দগ্ধ লোহাৰ পিণ্ড ভক্ষণ কৰোৱা হয়।

Verse 8

अथ शिरःशोषणं च मरुत्प्रपतनं तथा । तथा पाशाणवर्णं च कृमिभोजनमेव च ॥ ८ ॥

তাৰ পিছত মূৰ শুকাই যোৱা, বতাহৰ বাবে পৰি যোৱা, শিলৰ দৰে বৰণ হোৱা আৰু পোক-পৰুৱাই খোৱা কাৰ্য ঘটে।

Verse 9

क्षारो दपानं भ्रमणं तथा क्रकचदारणम् । पुरीषलेपनं चैव पुरीषस्य च भोजनम् ॥ ९ ॥

খাৰ পানী খোৱা, ঘূৰি ফুৰা, কৰতেৰে কটা, বিষ্ঠা সানি লোৱা আৰু বিষ্ঠা ভোজন কৰা আদি যাতনা ভোগ কৰিবলগীয়া হয়।

Verse 10

रेतः पानं महाघोरं सर्वसन्धिषुदाडनम् । धूमपानं पाशबन्धं नानाशूलानुलेपनम् ॥ १० ॥

বীৰ্য পান কৰা যি অতি ভয়ংকৰ, সকলো গাঁঠিত প্ৰহাৰ কৰা, ধোঁৱা খোৱা, ৰচিৰে বান্ধি থোৱা আৰু নানা শূলেৰে বিন্ধা।

Verse 11

अङ्गारशयनं चैव तथा मुसलमर्द्दनम् । बहूनि काष्ठयन्त्राणि कषणं छेदनं तथा ॥ ११ ॥

আঙঠা শয্যাত শোৱা, মুছলৰ দ্বাৰা মৰ্দন কৰা, বহুতো কাঠৰ যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা কষ্ট দিয়া, ঘঁহা আৰু কটা।

Verse 12

पतनोत्पतनं चैव गदादण्डादिपीहनम् । गजदन्तप्रहरणं नानासर्पैश्च दंशनम् ॥ १२ ॥

পৰা আৰু ওপৰলৈ দলিওৱা, গদা আৰু দণ্ড আদিৰে কোবোৱা, হাতীৰ দাঁতেৰে আঘাত কৰা আৰু নানা সাপে দংশন কৰা।

Verse 13

शीताम्बुसेचनं चैव नासायां च मुखे तथा । घोरक्षाराम्बुपानं च तथा लवणभक्षणम् ॥ १३ ॥

ঠাণ্ডা পানীৰে সেচন, নাক আৰু মুখত পানী ঢালোৱা; তীব্ৰ ক্ষাৰজল পান আৰু লৱণ ভক্ষণ—এইবোৰ পৰিহাৰ্য।

Verse 14

स्त्रायुच्छेदं स्नायुबन्धमस्थिच्छेदं तथैव च । क्षाराम्बुपूर्णरन्ध्राणां प्रवेशं मांसभोजनम् ॥ १४ ॥

স্নায়ু ছেদন, স্নায়ুবন্ধ বিচ্ছেদ আৰু অস্থিভংগ; ক্ষাৰজলে পূৰ্ণ ৰন্ধ্ৰত প্ৰৱেশ আৰু মাংস ভক্ষণ—এইবোৰ অশুচিতা আনে, সেয়ে বর্জনীয়।

Verse 15

पित्तपानं महाघोरं तथैवःश्लेष्मभोजनम् । वृक्षाग्रात्पातनंचैव जलान्तर्मज्जनं तथा ॥ १५ ॥

পিত্ত পান—অতি ঘোৰ—আৰু শ্লেষ্ম ভক্ষণ; গছৰ আগৰ পৰা পেলাই দিয়া আৰু পানীত ডুবোৱা—এইবোৰো ভয়ংকৰ যন্ত্ৰণা।

Verse 16

पाषाणधारणं चैव शयनं कण्टकोपरि । पिपीलिकादंशनं च वृश्चिकैश्चापि पीडनम् ॥ १६ ॥

ভাৰী পাথৰ ধাৰণ, কাঁটাৰ ওপৰত শয়ন; পিঁপড়াৰ দংশন আৰু বিচ্ছুৰ পীড়ন—এইবোৰো কঠোৰ কষ্ট।

Verse 17

व्याघ्रपीडा शिवापीडा तथा महिषमीडनम् । कर्द्दमे शयनं चैव दुर्गन्धपरिपूरणम् ॥ १७ ॥

বাঘৰ পীড়া, শিয়ালৰ উপদ্ৰৱ, আৰু মহিষে পদদলিত কৰা; কাদাত শয়ন আৰু দুৰ্গন্ধে সম্পূৰ্ণ আচ্ছন্ন হোৱা—এইবোৰো যন্ত্ৰণা।

Verse 18

बहुशश्चार्धशयनं महातिक्तनिषेवणम् । अत्युष्णतैलपानं च महाकटुनिषेवणम् ॥ १८ ॥

বাৰে বাৰে অৰ্ধনিদ্ৰাত থকা, অতিমাত্ৰা তিক্ত বস্তু সেৱন, অত্যন্ত গৰম তেল পান কৰা আৰু অতিশয় কটু বস্তু অধিক সেৱন—এই সকলো বর্জনীয়।

Verse 19

कषायोदकपानं च तत्पपाषाणतक्षणम् । अत्युष्णशीतस्नानं च तथा दशनशीर्णनम् ॥ १९ ॥

কষায় (কঢ়া) জল পান কৰা, সেই উদ্দেশ্যে পাথৰ ছেনীৰে খোদাই কৰা, অত্যন্ত গৰম বা অত্যন্ত ঠাণ্ডা পানীত স্নান কৰা, আৰু দাত ঘঁহি ক্ষয় কৰা—এইবোৰ কঠোৰ আত্মক্লেশকাৰী কৰ্ম।

Verse 20

तप्तायः शयनं चैव ह्ययोभारस्य बन्धनम् । एवमाद्यामहाभाग यातनाः कोटिकोटिशः ॥ २० ॥

তপ্ত লোহাৰ শয্যাত শোৱা, আৰু লোহাৰ গধুৰ ভাৰ তলত বান্ধি থোৱা—এনেকুৱা, হে মহাভাগ, কোটি কোটি যাতনা আছে।

Verse 21

अपि वर्षसहस्त्रेण नाहं निगदितुं क्षमः । एतेषु यस्य यत्प्राप्तं पापिनः क्षितिरक्षक ॥ २१ ॥

হাজাৰ বছৰতেও মই ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ বৰ্ণনা কৰিবলৈ সক্ষম নহয়। হে ক্ষিতিৰক্ষক, এই পাপীসকলৰ মাজত যাৰ যি ফল প্ৰাপ্ত হৈছে, সেয়াই সি লাভ কৰে।

Verse 22

तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु । ब्रह्महा च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥ २२ ॥

সেই সকলো এতিয়া মই বিস্তাৰে ক’ম—মোৰ কথা শুনা: ব্ৰাহ্মণহন্তা, সুৰাপায়ী, চোৰ, আৰু গুৰুৰ শয্যা লংঘনকাৰী।

Verse 23

महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पञ्चमः । पंतिभेदीवृथापाकी नित्यं ब्रह्मणदूषकः ॥ २३ ॥

এওঁ নিঃসন্দেহে মহাপাতকী; আৰু তেওঁলোকৰ সঙ্গ কৰা জনক পঞ্চম বুলি গণ্য কৰা হয়। পংক্তিভেদ কৰা, বৃথা ৰন্ধন কৰা, আৰু যি সদায় ব্ৰাহ্মণক দোষাৰোপ কৰে—সেও দোষী।

Verse 24

आदेशी वेदविक्रेता पञ्चैते ब्रह्मधातकाः । ब्रह्मणं यः समाहूय दास्यामीति धनादिकम् । एश्चान्नास्तीति यो ब्रुयात्तमाहुर्ब्रह्यघातिनम् ॥ २४ ॥

লাভৰ বাবে অধিকাৰে আদেশ দিয়া জন (আদেশী) আৰু বেদ বিক্ৰী কৰা জন—এওঁ ‘ব্ৰহ্মধাতক’ বুলি কোৱা পাঁচজনৰ ভিতৰত পৰে। যি ব্ৰাহ্মণক মাতি ‘ধন আদি দিম’ বুলি কৈ পাছত ‘একো নাই’ বুলে—তাক ব্ৰহ্মঘাতী বোলা হয়।

Verse 25

स्नानार्थं पूजनार्थँ वा गच्छतो ब्राह्मणस्य यः । समायात्यंतरायत्वं तमाहुर्ब्रह्मधातिनम् ॥ २५ ॥

স্নান বা পূজাৰ বাবে গৈ থকা ব্ৰাহ্মণৰ আগত আহি যি বাধা সৃষ্টি কৰে—তাক ব্ৰহ্মধাতী বোলা হয়।

Verse 26

पस्निन्दासु निरतश्चात्मोत्कर्षरतश्व यः । असत्यनिरतश्वचैव ब्रह्महा परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

যি পৰনিন্দাত লীন, নিজৰ উৎকৰ্ষত মত্ত, আৰু অসত্যত নিবিষ্ট—তাক ব্ৰহ্মহা বুলি কোৱা হয়।

Verse 27

अधर्मस्यानुमन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । अन्योद्वेगरतश्चैव अन्येषां दोषसूवकः ॥ २७ ॥

অধৰ্মক অনুমোদন কৰা জনো ব্ৰহ্মহা বুলি কীৰ্তিত; লগতে যি আনক উদ্বিগ্ন কৰাত ৰত আৰু যি আনৰ দোষ প্ৰকাশ কৰে—সেও সেই পাপগণত পৰে।

Verse 28

दम्भाचाररतश्वैव ब्रह्महेत्यभिधीयते । नित्यं प्रतिग्रहरतस्तथा प्राणिवधे रतः ॥ २८ ॥

যি দম্ভাচাৰত ৰত থাকে, তাকেই ‘ব্ৰহ্মহা’ বুলি কোৱা হয়। যি সদায় দান-প্ৰতিগ্ৰহত আসক্ত আৰু যি প্ৰাণী-বধত আনন্দ পায়, সিও সেই একে ভয়ংকৰ পাপশ্ৰেণীত গণ্য।

Verse 29

अधर्मस्यानुममन्ता च ब्रह्महा परिकीर्तितः । ब्रह्महत्या समं पापमेव बहुविधं नृप ॥ २९ ॥

হে নৃপ! যি অধৰ্মক অনুমোদন কৰে, তাক ‘ব্ৰহ্মহা’ বুলি পৰিকীৰ্তিত কৰা হৈছে। সি ব্ৰহ্মহত্যাৰ সমান বহু প্ৰকাৰ পাপৰ ভাগী হয়।

Verse 30

सुरापानसमं पापं प्रवक्ष्यामि समासतः । गणान्नभोजनं चैव गणिकानां निषेवणम् ॥ ३० ॥

মই সংক্ষেপে সুৰাপান-সম পাপ কওঁ—অশুচি গণৰ অন্ন ভক্ষণ কৰা আৰু গণিকাসকলৰ সঙ্গ-সেৱন কৰা।

Verse 31

पतितान्नादनं चैव सुरापानसमं स्मृतम् । उपासमापरित्यागो देवलानां च भोजनम् ॥ ३१ ॥

পতিতৰ অন্ন ভক্ষণ কৰাও সুৰাপান-সম বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। তেনেদৰে নিত্য উপাসনা ত্যাগ কৰা আৰু দেৱালয়ৰ দেৱভোগৰ অন্ন (অবিধিৰে) ভক্ষণ কৰাও নিন্দিত।

Verse 32

सुरापयोषित्संयोगः सुरापानसमः स्मृतः । यः शूद्रेण समाहतो भोजनं कुरुते द्विजः ॥ ३२ ॥

সুৰাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নাৰীৰ সৈতে সংযোগ কৰাও সুৰাপান-সম বুলি স্মৃত। আৰু শূদ্ৰে আঘাত কৰা/অপবিত্ৰ কৰা ভোজন যি দ্বিজে খায়, সিও তেনেদৰেই গণ্য।

Verse 33

सुरापी स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः । यः शूद्रेणाभ्यनुज्ञातः प्रेष्यकर्म करोति च ॥ ३३ ॥

যি শূদ্ৰৰ অনুমতি লৈ দাসসদৃশ প্ৰেষ্যকৰ্ম কৰে, সি নিশ্চয় সুৰাপীসম; সকলো ধৰ্মাচৰণৰ পৰা বহিষ্কৃত বুলি জানিব লাগে।

Verse 34

सुरापान समं पापं लभते स नराधमः । एवं बहुविधं पापं सुरापानसमं स्मृतम् ॥ ३४ ॥

সেই নৰাধমে সুৰাপানসম পাপ লাভ কৰে; এইদৰে শাস্ত্ৰত বহু বিধ পাপক সুৰাপান-তুল্য বুলি স্মৃত হৈছে।

Verse 35

हेमस्तेयसमं पापं प्रवक्ष्यामि निशामय । कन्दमूलफलानां च कस्तूरी पटवाससाम् ॥ ३५ ॥

শুনা, মই সোণ চুৰিৰ সমান পাপ কওঁ—কন্দ, মূল, ফল, কস্তূৰী, পানপাত আৰু বস্ত্ৰ চুৰি কৰা।

Verse 36

सदा स्तेयं च रत्नानां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । ताम्रायस्त्र्रपुकांस्यानामाज्यस्य मधुनस्तथा ॥ ३६ ॥

ৰত্ন চুৰি সদায় সোণ চুৰিৰ সমান বুলি স্মৃত; তেনেদৰে তামা, লোহা, টিন, কাঁস, ঘিঁউ আৰু মধু চুৰিও সেই একে শ্ৰেণীৰ।

Verse 37

स्तेयं सुगन्धद्रव्याण्णां स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । क्रमुकस्यापिहरणमम्भसां चन्दनस्य च ॥ ३७ ॥

সুগন্ধি দ্ৰব্য চুৰি সোণ চুৰিৰ সমান বুলি স্মৃত; তেনেদৰে সুপাৰী, পানী আৰু চন্দন অপহৰণো তাতেই গণ্য।

Verse 38

पर्णरसापहरणं स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । पितृयज्ञपरित्यागो धर्मकार्यविलोपनम् ॥ ३८ ॥

পাতৰ ৰস অপহৰণ স্বৰ্ণচুৰিৰ সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। আৰু পিতৃযজ্ঞ ত্যাগ কৰা নিত্য ধৰ্মকাৰ্যৰ লোপ আৰু বিনাশ।

Verse 39

यतीर्नां निन्दतं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भक्ष्याणां चापहरणं धान्यानां हरणं तथा ॥ ३९ ॥

যতিসকলক নিন্দা কৰাও স্বৰ্ণচুৰিৰ সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। তদ্ৰূপ ভক্ষ্য বস্তু অপহৰণ আৰু ধান্য হৰণো (গুরু পাপ)।

Verse 40

रुद्राक्षहरणं चैव स्वर्णस्तेयसमं स्मृतम् । भागीनीगमनं चैव पुत्रस्त्रीगमनं तथा ॥ ४० ॥

ৰুদ্ৰাক্ষ অপহৰণো স্বৰ্ণচুৰিৰ সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। তদ্ৰূপ ভগিনীৰ সৈতে গমন আৰু পুত্ৰবধূৰ সৈতে গমনো (ঘোৰ অধৰ্ম)।

Verse 41

रजस्वलादिगमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम् । हीनजात्याभिगमनं मद्यपस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४१ ॥

ৰজস্বলা আদি সৈতে গমন গুৰুতল্প-দোষৰ সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। তদ্ৰূপ নিষিদ্ধ/হীনজাতি স্ত্ৰীৰ সৈতে গমন আৰু মদ্যপা স্ত্ৰীৰ সঙ্গও (একেই ঘোৰ অপৰাধ)।

Verse 42

परस्त्रीगमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । भ्रातृस्त्रीगमनं चैव वयस्यस्त्रीनिषेवणम् ॥ ४२ ॥

পৰস্ত্ৰীৰ সৈতে গমন গুৰুতল্প-দোষৰ সমান বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। তদ্ৰূপ ভ্ৰাতৃস্ত্ৰীৰ সৈতে গমন আৰু বন্ধুৰ স্ত্ৰীৰ সঙ্গও (একেই ঘোৰ অপৰাধ)।

Verse 43

विश्वस्तागमनं चैव गुरुतल्पसमं स्मृतम् । अकाले कर्मकरणं पुत्रीगमनमेव च ॥ ४३ ॥

বিশ্বস্ত (ৰক্ষিতা) নাৰীৰ সৈতে গমনো গুৰু-শয্যা-ভংগৰ সমান পাপ বুলি স্মৃত। তদ্ৰূপ অনুপযুক্ত সময়ত কামকর্ম কৰা আৰু নিজ কন্যাৰ সৈতে গমনো।

Verse 44

धर्मलोपः शास्त्रनिन्दा गुरुतल्पसमं स्मृतम् । इत्येवमादयो राजन्महापातकसंज्ञिताः ॥ ४४ ॥

ধৰ্মলোপ আৰু শাস্ত্ৰনিন্দা গুৰু-শয্যা-ভংগৰ সমান পাপ বুলি স্মৃত। হে ৰাজন, এইদৰে এইবোৰ আৰু অনুৰূপ কৰ্ম ‘মহাপাতক’ নামে পৰিচিত।

Verse 45

एतेष्वेकतमेनापि सङ्गकृत्तत्समो भवेत् । यथाकथंचित्पापानामेतेषां परमर्षिभिः ॥ ४५ ॥

ইয়াৰ মাজৰ কোনো এটাৰ সৈতেো সঙ্গ কৰিলে মানুহ তদ্সম (দোষী) হয়। এইদৰে পৰমৰ্ষিসকলে কোনো নহয় কোনো উপায়ে এই পাপসমূহৰ নিবারণৰ পথ কৈছে।

Verse 46

शान्तैस्तु निष्कृतिर्दृष्टा प्रायश्चितादिकल्पनैः । प्रायश्चित्तविहीनानि पापानि श्रृणु भूपते ॥ ४६ ॥

শান্তিকর্ম আৰু প্ৰায়শ্চিত্তাদি বিধানৰ দ্বাৰাই নিষ্কৃতি (প্ৰায়শ্চিত্ত) দেখা যায়। এতিয়া, হে ভূপতে, যিবোৰ পাপৰ বাবে কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত নিৰ্ধাৰিত নাই, সেয়া শুনা।

Verse 47

समस्तपापतुल्यानि महानरकदानि च । ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् ॥ ४७ ॥

এই (পাপ) সমস্ত পাপৰ তুল্য আৰু মহান নৰক দানকাৰী। ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপৰো কোনো নহয় কোনোভাৱে নিষ্কৃতি সম্ভৱ হ’ব পাৰে।

Verse 48

ब्रह्मणं द्वेष्टि यस्तस्य निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । विश्वस्तघातिनं चैव कृतन्घानां नरेश्वर ॥ ४८ ॥

হে নৰেশ্বৰ! যি ব্ৰাহ্মণক দ্বেষ কৰে, তাৰ বাবে ক’তো প্ৰায়শ্চিত্ত নাই; তদ্ৰূপ বিশ্বাসঘাতী আৰু উপকাৰীক বধ কৰা কৃতঘ্নৰো নাই।

Verse 49

शूद्रस्त्रीसङ्गिनां चैव निष्कृतिर्नास्ति कुत्रचित् । शूद्रान्नपुष्टदेहानां वेदनिन्दारतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

শূদ্ৰ-স্ত্ৰীৰ সঙ্গ কৰা লোকৰ বাবে ক’তো প্ৰায়শ্চিত্ত নাই; আৰু যিসকলৰ দেহ শূদ্ৰ-অন্নে পুষ্ট আৰু মন বেদ-নিন্দাত ৰত, তেওঁলোকৰো প্ৰায়শ্চিত্ত নাপোৱা যায়।

Verse 50

सत्कथानिन्दकानांच नेहामुत्रचनिष्कृतिः ॥ ५० ॥

যিসকলে সৎকথা আৰু ধৰ্মময় বাক্য নিন্দা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে ন এই লোকত প্ৰায়শ্চিত্ত আছে, ন পৰলোকত।

Verse 51

बौद्धालयं विशेद्यस्तु महापद्यपि वैद्विजः । नतस्यनिष्कृतिर्दृष्टाप्रायश्चितशतैरपि ॥ ५१ ॥

মহাবিপদতেও যদি কোনো বৈদ্বিজ (দ্বিজ) বৌদ্ধালয়ত প্ৰৱেশ কৰে, তেন্তে শত শত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিলেও তাৰ নিষ্কৃতি নিৰ্ধাৰিত নহয়।

Verse 52

बौद्धाः पाषंण्डिनः प्रोक्ता यतो वेदविनिन्दकाः । तस्माद्विजस्तान्नेक्षेत यतो धर्मबहिष्कृताः ॥ ५२ ॥

বেদ-নিন্দা কৰাৰ বাবে বৌদ্ধসকলক পাষণ্ডী বুলি কোৱা হৈছে; সেয়ে ধৰ্মবহিষ্কৃত বুলি গণ্য তেওঁলোকক দ্বিজে চাবও নালাগে।

Verse 53

ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि द्विजो बोद्धालयं विशेत् । ज्ञात्वा चेन्निष्कृतिर्नास्ति शास्त्राणामिति निश्वयः ॥ ५३ ॥

জানি বা নাজানি যদি কোনো দ্বিজ বোধালয়ত প্ৰৱেশ কৰে, তেন্তে বুজি পালে নিশ্চিত হয়—শাস্ত্ৰে কয়: সেই অপৰাধৰ কোনো প্ৰায়শ্চিত্ত নাই।

Verse 54

एतेषां पापबाहुल्यान्नरकं कोटिकल्पकम् । प्रायश्चित्तविहीनानि प्रोक्तान्यन्यानि च प्रभो ॥ ५४ ॥

হে প্ৰভো! এই কৰ্মসমূহত পাপৰ প্ৰাচুৰ্য থাকিলেহে কোটিকল্পকাল নৰকফল হয়; আৰু প্ৰায়শ্চিত্তবিহীন বুলি আন কিছুমান কৰ্মো কোৱা হৈছে।

Verse 55

पापानि तेषां नरकान्गदतो मे निशामय ॥ ५५ ॥

মই যেতিয়া তেওঁলোকৰ পাপ আৰু (তাৰ ফলস্বৰূপ) নৰকসমূহ বৰ্ণনা কৰোঁ, তেতিয়া শুনা।

Verse 56

महापातकिनस्तेषु प्रत्येकं युगवासिनः । तदन्ते पृथिवीमेत्य सप्तजन्मसु गर्दभाः ॥ ५६ ॥

তেওঁলোকৰ মাজত মহাপাতকীসকল প্ৰত্যেকে এক এক যুগকাল তাত বাস কৰে; তাৰ অন্তত পৃথিৱীলৈ আহি সাত জন্ম গাধা হয়।

Verse 57

ततः श्वानो विद्धदेहा भवेयुर्दशजन्मसु । आशताब्दं विट्कृमयः सर्पा द्वादशजन्मसु ॥ ५७ ॥

তাৰ পাছত তেওঁলোকে বিদ্ধদেহ—পীড়িত দেহসহ কুকুৰ হৈ দহ জন্ম লয়; এশ বছৰ বিষ্ঠাৰ কৃমি হয়, আৰু তাৰ পাছত বাৰ জন্ম সাপ হয়।

Verse 58

ततः सहस्त्रजन्मानि मृगाद्याः पशवो नृप । शताब्दं स्थावराश्चैव ततो गोधाशरीरिणः ॥ ५८ ॥

তদনন্তৰ, হে নৃপ, সি হৰিণ আদি পশুযোনিত সহস্রবার জন্ম লয়; তাৰ পাছত শতবছৰ স্থাবৰ-যোনিত (উদ্ভিদৰূপে) থাকে; তাৰ পিছত গোধাৰ সদৃশ দেহ লাভ কৰে।

Verse 59

ततस्तु सत्पजन्मानि चण्डालाः पापकारिणः । ततः षोडश जन्मानि शूद्राद्या हीनजातयः ॥ ५९ ॥

তদনন্তৰ পাপকর্মকাৰী সাত জন্মলৈ চাণ্ডাল হয়; তাৰ পাছত ষোল জন্ম শূদ্ৰাদি হীনজাতিত জন্ম লয়।

Verse 60

ततस्तु जन्मद्वितये दरिद्राव्याधिपीडिताः । प्रतिग्रहपरा नित्यं ततो निरयगाः पुनः ॥ ६० ॥

তাৰ পাছত পৰৱৰ্তী দুটা জন্মত সি দাৰিদ্ৰ্য আৰু ৰোগে পীড়িত হয়; সদায় প্ৰতিগ্ৰহত (দান গ্ৰহণত) আসক্ত থাকে; তাৰ পিছত পুনৰ নৰকলৈ যায়।

Verse 61

असूयाविष्टमनसो रौरवे नरके स्मृतम् । तत्र कल्पद्वयं स्थित्वा चाण्डालाः शतजन्मसु ॥ ६१ ॥

অসূয়া (ঈৰ্ষ্যা)ৰে আৱিষ্ট মন থকা লোক ‘ৰৌৰৱ’ নামৰ নৰকত পতিত হয় বুলি কোৱা হৈছে। তাত দুটা কল্প থাকি, পাছত শত জন্মলৈ চাণ্ডাল হয়।

Verse 62

मा ददस्वेति यो ब्रूयाद्गवान्गिब्राह्मणेषु च । शुनां योनिशतं गत्वा चाण्डालेषूपजायते ॥ ६२ ॥

যি ‘নিদিবা’ বুলি কৈ ব্ৰাহ্মণলৈ গাই আদি দান বাধা দিয়ে, সি কুকুৰৰ শত যোনি পাৰ হৈ, তাৰ পাছত চাণ্ডালসকলৰ মাজত জন্ম লয়।

Verse 63

ततो विष्ठाकृतमिश्चैव ततो व्याघ्रस्त्रिजन्मसु । तदंते नरकं याति युगानामेकविंशतिम् ॥ ६३ ॥

তেতিয়া সি বিষ্ঠাভক্ষী জীৱ হয়; তাৰ পিছত তিন জন্ম ধৰি ব্যাঘ্ৰযোনিত জন্ম লয়। শেষত একুশ যুগলৈ নৰকত গমন কৰে।

Verse 64

परनिन्दापरा ये च ये च निष्ठुरभाषिणः । दानानां विघ्नकर्त्तारस्तेषां पापफलं श्रृणु ॥ ६४ ॥

যিসকলে পৰনিন্দাত ৰত, যিসকলে কঠোৰ বাক্য কয়, আৰু যিসকলে দানধৰ্মত বিঘ্ন ঘটায়—তেওঁলোকৰ পাপফল শুনা।

Verse 65

मुशलोलूखलाभ्यां तु चूर्ण्यन्ते तस्करा भृशम् । तदन्ते तप्तपाषाणग्रहणं वत्सरत्रयम् ॥ ६५ ॥

চোৰক মুছল আৰু উখলৰে ভীষণভাৱে পিহি গুঁড়ো কৰা হয়; তাৰ পিছত তিন বছৰ ধৰি জ্বলন্ত গৰম শিল ধৰি থাকিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।

Verse 66

ततश्च कालसूत्रेण भिद्यन्ते सप्त वत्सरान् । शोचन्तः स्वानिकर्माणि परद्रव्यापहारकाः ॥ ६६ ॥

তাৰ পিছত ‘কালসূত্ৰ’ নামৰ যন্ত্রণাৰে পৰধন অপহৰণকাৰী চোৰসকল সাত বছৰ ধৰি কাটা-ছিদ্ৰ কৰা হয়, আৰু নিজৰ কৰ্ম স্মৰি বিলাপ কৰে।

Verse 67

कर्मणा तत्र पच्यन्ते नरकान्गिषु सन्ततम् ॥ ६७ ॥

তাত তেওঁলোকে নিজৰ কৰ্মফলৰ বাবে নৰকাগ্নিত নিৰন্তৰ দগ্ধ হয়।

Verse 68

परस्वसूचकानां च नरकं श्रृणु दारुणम् । यावद्युगसहस्त्रं तु तप्तायः पिण्डभक्षणम् ॥ ६८ ॥

পৰৰ ধন-সম্পদৰ বিষয়ে চুগলি কৰা লোকসকলৰ বাবে দাৰুণ নৰক শুনা; সহস্ৰ যুগলৈকে তেওঁলোকে তপ্ত লোহাৰ পিণ্ড ভক্ষণ কৰে।

Verse 69

संपीड्यते च रसना संदंशैर्भृशदारुणैः । निरुच्छ्वासं महाघोरे कल्पार्द्धं निवसन्ति ते ॥ ६९ ॥

অত্যন্ত দাৰুণ চিমটাৰে তেওঁলোকৰ জিভা চেপি চুৰ্ণ কৰা হয়; নিশ্বাসহীন হৈ তেওঁলোকে সেই মহাঘোৰ স্থানত অর্ধ কল্পকাল বাস কৰে।

Verse 70

परस्त्रीलोलुपानां च नरकं कथयामि ते । तप्तताम्रस्त्रियस्तेन सुरुपाभरणैर्युताः ॥ ७० ॥

পৰস্ত্ৰীলৈ লোভ কৰা লোকসকলৰ বাবে থকা নৰক মই কওঁ; তাত তপ্ত তাম্ৰে গঢ়া নাৰীসকল সুন্দৰ অলংকাৰ আৰু মোহক ৰূপে সজ্জিত হৈ যন্ত্রণাৰ কাৰণ হয়।

Verse 71

यादृशीस्तादृशीस्ताश्च रमन्ते प्रसभं बहु । विद्ववन्तं भयेनासां गृह्णन्ति प्रसभं च तम् ॥ ७१ ॥

যেনে তেনে স্বভাৱৰ সেই নাৰীসকল লাজ নকৰাকৈ বলপূৰ্বক বহু ৰমণ কৰে; তেওঁলোকৰ ভয়ত তেওঁলোকে বিদ্বানকো বলপূৰ্বক ধৰি লয়।

Verse 72

कथयन्तश्च तत्कर्म नयन्ते नरकान्क्रमात् । अन्यं भजन्ते भूपाल पतिं त्यक्त्वा च याः स्त्रियः ॥ ७२ ॥

এনে কৃত্যৰ প্ৰশংসা কৰি কোৱা লোকসকলেও ক্ৰমে নৰকলৈ যায়। হে ভূপাল! যি নাৰীসকলে স্বামীক ত্যাগ কৰি অন্যক ভজে, তেওঁলোকেও সেই পতন লাভ কৰে।

Verse 73

तत्पायःपुरुशास्तास्तु तत्पायःशयनेबलात् । पातयित्वा रमन्ते च बहुकालं बलान्विताः ॥ ७३ ॥

সেই পুৰুষসকল সেই একে বলপ্ৰেৰণাত শাসিত হৈ সেই শয্যাতেই পৰাভূত হয়; আৰু আনক পতিত কৰি, বলবৃদ্ধ হৈ বহু কাল ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 74

ततस्तैर्योषितो मुक्ता हुताशनसमोज्ज्वलम् । यः स्तम्भं समाश्लिष्य तिष्ठन्त्यब्दसहस्त्रकम् ॥ ७४ ॥

তাৰ পাছত তেওঁলোকৰ দ্বাৰা সেই নাৰীসকল মুক্ত হ’ল; আৰু অগ্নিসম দীপ্তিৰে জ্বলন্ত স্তম্ভক আঁকোৱালি ধৰি তেওঁলোকে এক সহস্ৰ বছৰ স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 75

ततः क्षारोदकस्नानं क्षारोदकनिषेवणम् । तदन्ते नरकान् सर्वान् भुञ्जतेऽब्दशतं शतम् ॥ ७५ ॥

তাৰ পাছত ক্ষাৰজলত স্নান আৰু ক্ষাৰজলৰ পান/সেৱন হয়; আৰু অন্তত সি সকলো নৰকৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে—শত শত বছৰ ধৰি।

Verse 76

यो हन्ति ब्राह्मणं गां च क्षत्रियं च नृपोत्तमम् । स चापि यातनाः सर्वा भुंक्ते कल्पेषु पञ्चसु ॥ ७६ ॥

যি ব্ৰাহ্মণ, গাই আৰু উত্তম ৰজা ক্ষত্ৰিয়ক হত্যা কৰে—সিও সকলো যাতনা ভোগ কৰে আৰু পাঁচ কল্পলৈকে সেয়া সহে।

Verse 77

यः श्रृणोति महन्निन्दां सादरं तत्फलं श्रृणु । तेषां कर्णेषु दाप्यन्ते तप्तायः कीलसंचयाः ॥ ७७ ॥

যি সাদৰে মহা-নিন্দা শুনে, তাৰ ফল শুনা: তেনে লোকৰ কাণত তপ্ত লোহাৰ পেৰেকৰ গুচ্ছ গাঁথি দিয়া হয়।

Verse 78

ततश्च तेषु छिद्रेषु तैलमत्युष्णमुल्बणम् । पूर्यते च ततश्चापिं कुम्भीपाकं प्रपद्यते ॥ ७८ ॥

তাৰ পাছত সেই ছিদ্ৰসমূহত অতি উষ্ণ আৰু ভয়ংকৰ তেল ঢালি দিয়া হয়; তাৰ পিছত পাপী ‘কুম্ভীপাক’ নামৰ ঘোৰ যাতনা ভোগ কৰে।

Verse 79

नास्तिकानां प्रवक्ष्यामि विमुखानां हरे हरौ । अब्दानां कोटिपर्यन्तं लवणं भुञ्जते हि ते ॥ ७९ ॥

এতিয়া মই হৰিৰ পৰা বিমুখ নাস্তিকসকলৰ ফল ক’ম; তেওঁলোকে কোটি বছৰ পৰ্যন্ত কেৱল লৱণ (নিমখ)হে ভক্ষণ কৰে।

Verse 80

ततश्च कल्पपर्यन्तं रौरवे तप्तसैकते । भज्यंते पापकर्मणोऽन्येप्येवं नराधिप ॥ ८० ॥

তাৰ পাছত, হে নৰাধিপ! তপ্ত বালিৰে ভৰা ৰৌৰৱ নৰকত কল্পান্তলৈকে আন পাপকৰ্মীসকলেও এইদৰে চূর্ণিত হৈ যাতনা ভোগ কৰে।

Verse 81

ब्राह्मणान्ये निरीक्षन्ते कोपदृष्ट्या नराधमाः । तप्तसूचीसहस्त्रेण चक्षुस्तेषां प्रसूर्यते ॥ ८१ ॥

যিসকল নৰাধমে ব্ৰাহ্মণসকলক ক্ৰোধদৃষ্টিৰে চায়, তেওঁলোকৰ চকু যেন সহস্ৰ লাল-গৰম সূচীৰে বিদ্ধ কৰি ফালি দিয়া হয়।

Verse 82

ततः क्षाराम्बुधाराभिः सेच्यन्ते नृपसत्तम । ततश्च क्रकर्चेर्घोरैर्भिद्यन्ते पापकर्म्मणः ॥ ८२ ॥

তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! ক্ষাৰযুক্ত পানীৰ ধাৰাৰে তেওঁলোকক সিঞ্চিত কৰা হয়; তাৰ পিছত ভয়ংকৰ কৰাত-সদৃশ যন্ত্ৰে পাপকৰ্মীসকলক চিৰি দিয়া হয়।

Verse 83

विश्वासघातिनां चैव मर्यादाभेदिनां तथा । परान्नलोल्लुपानां च नरकं श्रृणु दारुणम् ॥ ८३ ॥

যিসকলে বিশ্বাসঘাত কৰে, মৰ্যাদা আৰু আচাৰৰ সীমা ভাঙে, আৰু পৰৰ অন্নলৈ লোভ কৰে—তেওঁলোকৰ বাবে দাৰুণ নৰকৰ কথা শুনা।

Verse 84

स्वमांसभोजिनो नित्यं भक्षमाणाः श्वभिस्तु ते । नरकेषु समस्तेषु प्रत्येकं ह्यब्दवासिनः ॥ ८४ ॥

যিসকলে নিজৰ মাংস ভক্ষণ কৰে, তেওঁলোক সদায় কুকুৰে ছিঙি ভক্ষণ কৰে; আৰু সকলো নৰকত তেওঁলোক প্ৰত্যেকত এক এক বছৰকৈ বাস কৰে।

Verse 85

प्रतिग्रहरता ये च ये वै नक्षत्रपाठकाः । ये च देवलकान्नानां भोजिनस्ताञ्श्रृणुष्व मे ॥ ८५ ॥

যিসকলে দান-প্ৰতিগ্ৰহত আসক্ত, যিসকলে নক্ষত্ৰবিদ্যা পাঠ কৰি জীৱিকা কৰে, আৰু যিসকলে দেৱলক (মন্দিৰ-সেৱক)ৰ অন্ন ভক্ষণ কৰে—তেওঁলোকৰ কথা মোৰ পৰা শুনা।

Verse 86

राजन्नाकल्पपर्यन्तं यातनास्वासु दुःखिताः । पच्यन्ते सततं पापाविष्टा भोगरताः सदा ॥ ८६ ॥

হে ৰাজন, সেই যাতনাত দুঃখিত হৈ তেওঁলোক কল্পান্তলৈকে নিৰন্তৰ ‘পচি’ থাকে; পাপে আৱিষ্ট, সদায় ভোগত আসক্ত থাকে।

Verse 87

ततस्तैलेन पूर्यन्ते कालसूत्रप्रपीडिताः । ततः क्षारोदकस्नानं मूत्रविष्टानिषेवणम् ॥ ८७ ॥

তাৰপিছত কালসূত্ৰ নৰকত পীড়িত হৈ তেওঁলোকক তেলেৰে ভৰাই দিয়া হয়; তাৰ পিছত ক্ষাৰজলত স্নান কৰোৱা হয় আৰু মূত্ৰ-বিষ্ঠা ভক্ষণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।

Verse 88

तदन्ते भुवमासाद्य भवन्ति म्लेच्छजातयः । अन्योद्वेगरता ये तु यान्ति वैतरणीं नदीम् ॥ ८८ ॥

সেই দুখভোগৰ অন্তত তেওঁলোকে পৃথিৱীত ঘূৰি আহি ম্লেচ্ছজাতিত জন্ম লয়। কিন্তু যিসকলে আনক ভয় আৰু উদ্বেগ দিয়া কামত ৰত, তেওঁলোকে বৈতৰণী নদীলৈ গমন কৰে॥

Verse 89

त्यक्तपञ्चमहायज्ञा लालाभक्षं व्रजन्ति हि । उपासनापरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ ८९ ॥

যিসকলে পঞ্চমহাযজ্ঞ ত্যাগ কৰে, তেওঁলোকে লালা (থুতু) ভক্ষণৰ দশালৈ পতিত হয়। আৰু যি উপাসনা পৰিত্যাগ কৰে, সি ৰৌৰৱ নৰকলৈ যায়॥

Verse 90

विप्रग्रामकरादानं कुर्वतां श्रृणु भूपते । यातनास्वासु पच्यन्ते यावदाचन्द्रतारकम् ॥ ९० ॥

হে ভূপতি, শুনা—যিসকলে ব্ৰাহ্মণ আৰু গাঁওসমূহৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰে, তেওঁলোকে চন্দ্ৰ-তৰা থাকিলৈকে যাতনাত দগ্ধ হয়॥

Verse 91

ग्रामेषु भूपालवरो यः कुर्यादधिकं करम् । स सहस्त्रकुलो भुङ्क्तेनरकं कल्पपञ्चसु ॥ ९१ ॥

গাঁওসমূহত যি ৰাজশ্ৰেষ্ঠে অধিক কৰ লয়, সি নিজৰ সহস্ৰ কুলসহ পাঁচ কল্পলৈ নৰক ভোগ কৰে॥

Verse 92

विप्रग्रामकरादानं योऽनुमन्तातु पापकृत् । स एव कृतवान् राजन्ब्रह्महत्यासहस्त्रकम् ॥ ९२ ॥

হে ৰাজন, ব্ৰাহ্মণসমাজৰ পৰা কৰ আদায়ৰ বাবে কেৱল অনুমতি দিয়া পাপীজন যেন নিজেই সহস্ৰ ব্ৰহ্মহত্যা কৰা সমান॥

Verse 93

कालसूत्रे महाघोरे स वसेद्दिचतुर्युगम् । अयोनौ च वियोनौ च पशुयोनौ च यो नरः ॥ ९३ ॥

যি মানুহ অযোনি, বিকৃত-যোনি বা পশু-যোনিত পতিত হয়, সি অতি ভয়ংকৰ ‘কালসূত্ৰ’ নৰকত দুই চতুৰ্যুগ কাল বাস কৰে।

Verse 94

त्यजेद्रेतो महापापी सरेतोभोजनं लभेत् । वसाकूपं ततः प्राप्य स्थित्वा दिव्याब्दसत्पकम् ॥ ९४ ॥

যি মহাপাপী বীৰ্য নষ্ট কৰে, তাক বীৰ্য-মিশ্ৰিত আহাৰ ভক্ষণ কৰোৱা হয়; তাৰপিছত ‘বসাকূপ’ (চৰ্বিৰ কূপ) প্ৰাপ্য হৈ সত্তৰ দিব্য বৰ্ষ তাতে থাকে।

Verse 95

रेतोभोजी भवेन्मर्त्यः सर्वलोकेषु निन्दितः । उपवासदिने राजन्दन्तधावनकृन्नरः ॥ ९५ ॥

বীৰ্যভোজী মর্ত্য সকলো লোকতে নিন্দিত হয়; আৰু হে ৰাজন, উপবাসৰ দিনত দন্তধাৱন কৰা মানুহো দোষী বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 96

स घोरं नरकं यातिव्याघ्रपक्षं चतुर्युगम् । यः स्वकर्मपरित्यागी पाषण्डीत्युच्यते बुधैः ॥ ९६ ॥

যি মানুহে নিজৰ নিৰ্ধাৰিত স্বধৰ্ম-কর্ম ত্যাগ কৰে, জ্ঞানীয়ে তাক ‘পাষণ্ডী’ বুলে; সি ঘোৰ ‘ব্যাঘ্ৰপক্ষ’ নৰকলৈ চাৰিযুগ কাল যায়।

Verse 97

तत्संगकृतमोघः स्यात्तावुभावतिपापिनौ । कल्पकोटिसहस्त्रेषु प्रान्पुतो नरकान्क्रमात् ॥ ९७ ॥

এনেকুৱা সঙ্গৰ ফলত জীৱনৰ ফল নিষ্ফল হয়; সেই দুয়ো অতি পাপী হয় আৰু হাজাৰ কোটি কল্পকাল ধৰি ক্ৰমে ক্ৰমে নৰকলৈ ঠেলি দিয়া হয়—পুনঃপুনঃ।

Verse 98

देवद्रव्यापहर्त्तारो गुरुद्रव्यापहारकाः । ब्रह्महत्याव्रतसमं दुष्कृतं भुञ्जते नृप ॥ ९८ ॥

হে নৃপ! যিসকলে দেৱদ্ৰব্য হৰণ কৰে আৰু যিসকলে গুৰুদ্ৰব্য অপহৰণ কৰে, তেওঁলোকে ব্ৰহ্মহত্যা-ব্ৰতসম ঘোৰ পাপফল ভোগ কৰে।

Verse 99

अनाथधनहर्त्तारो ह्यनाथं ये द्विषन्ति च । कल्पकोटिसहस्त्राणि नरके ते वसन्ति च ॥ ९९ ॥

যিসকলে অনাথৰ ধন হৰণ কৰে আৰু যিসকলে অনাথক দ্বেষ কৰে, তেওঁলোকে হাজাৰ কোটি কল্পকাল নৰকত বাস কৰে।

Verse 100

स्त्रीशूद्राणां समीपे तु ये वेदाध्ययने रताः । तेषां पापफलं वक्ष्ये श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १०० ॥

স্ত্ৰী আৰু শূদ্ৰৰ সন্নিধানত যিসকলে বেদ অধ্যয়ন/পাঠত ৰত থাকে, তেওঁলোকৰ পাপফল মই ক’ম; তুমি মন একাগ্ৰ কৰি শুনা।

Verse 101

अधःशीर्षोर्ध्वपादाश्च कीलिताः स्तम्भकद्वये । ध्रूम्रपानरता नित्यं तिष्ठन्त्याब्रह्मवत्सरम् ॥ १०१ ॥

তেওঁলোকে মূৰ তললৈ আৰু ভৰি ওপৰলৈ কৰি দুটা স্তম্ভত কীলিত হৈ থাকে; ধূমপানত আসক্ত হৈ ব্ৰহ্মবৎসৰান্তলৈ তেনেদৰেই থাকে।

Verse 102

जले देवालये वापि यस्त्यजेद्देहजं मलम् । भ्रूणहत्यासमं पापं संप्रान्पोत्यतिदारुणम् ॥ १०२ ॥

যি পানীত বা দেৱালয়তো দেহজাত মল ত্যাগ কৰে, সি ভ্ৰূণহত্যাসমান অতি দাৰুণ ঘোৰ পাপ লাভ কৰে।

Verse 103

दन्तास्थिकेशनखरान्ये त्यज्यन्त्यमरालये । जले वा भुक्तशेषं च तेषां पापफलं श्रृणु ॥ १०३ ॥

যিসকলে দেৱালয়ত দাঁত, অস্থি, কেশ আৰু নখ ত্যাগ কৰে, বা পানীত ভোজনৰ উচ্ছিষ্ট পেলায়—তেওঁলোকৰ পাপফল শুনা।

Verse 104

प्रासप्रोता हलैर्भिन्ना आर्त्तरावविराविणः । अत्युष्णतैलपाकेऽतितप्यन्ते भृशदारुणे ॥ १०४ ॥

বল্লমে বিদ্ধ, হালে বিদীৰ্ণ, আর্ত চিঞৰ-বিঞৰ কৰি—তেওঁলোকে অতি উষ্ণ তেলৰ ভয়ংকৰ পাকে তীব্ৰ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰে।

Verse 105

कुर्वन्ति दुःखसंतप्तास्ततोऽन्येषु व्रजन्ति च । ब्रह्मसंहरते यस्तु गन्धकाष्टं तथैव च ॥ १०५ ॥

দুখে দগ্ধ হৈ তেওঁলোকে সেই কৰ্মেই লিপ্ত থাকে আৰু পাছত আন পথলৈ গমন কৰে; কিন্তু যিজনে ‘মই ব্রহ্ম’ এই অহংকাৰ সংহাৰ কৰে, সি বন্ধন-অগ্নিৰ ইন্ধনসদৃশ গন্ধক-কাঠকো নাশ কৰে।

Verse 106

स याति नरकं घोरं यावदाचन्द्रतारकम् । ब्रह्मस्वहरणं राजन्निहामुत्र च दुःखदम् ॥ १०६ ॥

হে ৰাজন, চন্দ্ৰ-তাৰা যিমান দিন থাকে, সিমান দিন সি ঘোৰ নৰকলৈ যায়। ব্ৰাহ্মণৰ ধন হৰণ ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে দুখদায়ক।

Verse 107

इहसंपद्विनाशायपरत्रनरकाय च । कूटसाक्ष्यंवदेद्यस्तु तस्य पापफलंश्रृणु ॥ १०७ ॥

যিজনে কূটসাক্ষ্য—মিছা সাক্ষ্য দিয়ে, সি ইহলোকৰ সম্পদ নাশ কৰে আৰু পৰলোকত নৰক লাভ কৰে; তাৰ পাপফল শুনা।

Verse 108

स याति यातनाः सर्वा यावदिन्द्राश्चतुर्दश । इहपुत्राश्च विनश्यन्ति परत्र च ॥ १०८ ॥

সেই চৌদ ইন্দ্ৰৰ কাল পৰ্যন্ত সকলো ধৰণৰ যাতনা ভোগ কৰে; আৰু তাৰ পুত্ৰসকল ইহলোকে আৰু পৰলোকে—উভয়তে বিনষ্ট হয়।

Verse 109

रौरवं नरकं भुङक्ते ततोऽन्यानपि च क्रमात् । ये चातिकामिनो मर्त्या ये च मिथ्याप्रवादिनः ॥ १०९ ॥

অতিশয় কামাসক্ত মর্ত্য আৰু মিছা কোৱা লোকসকলে ‘ৰৌৰৱ’ নামৰ নৰক ভোগ কৰে; তাৰ পিছত ক্ৰমে আন আন নৰকো ভোগ কৰে।

Verse 110

तेषां सुखे जलौकास्तु पूर्य्यन्ते पन्नगोपमाः । एवं षष्टिसहस्त्राब्दे ततः क्षाराम्बुसेचनम् ॥ ११० ॥

তেওঁলোকে (দণ্ডত) তেনেকৈ থাকোঁতে সাপসদৃশ জোঁক ৰক্ত পান কৰি পূৰ্ণ হয়। এইদৰে ষাঠি হাজাৰ বছৰ চলে; তাৰ পিছত ক্ষাৰযুক্ত পানী ছিটোৱা হয়।

Verse 111

ये वृथामांसनिरतास्ते यान्ति क्षारकर्दमम् । ततो गजैर्निपात्यन्ते मरुत्प्रपतनं यथा ॥ १११ ॥

যিসকলে বিনা ন্যায়কাৰণ মাংসাহাৰত আসক্ত, তেওঁলোকে ক্ষাৰযুক্ত কাদাত পতিত হয়; তাতৰ পৰা হাতীয়ে তেওঁলোকক এনেদৰে নিক্ষেপ কৰে যেন বতাহে ঠেলি খাদত পেলাইছে।

Verse 112

तदन्ते भवमासाद्य हीनाङ्गाः प्रभवन्ति च । यस्त्वृतौ नाभिगच्छेत स्वस्त्रिंय मनुजेश्वर ॥ ११२ ॥

তাৰ পিছত গৰ্ভসঞ্চাৰ হ’লে অঙ্গহীন সন্তান জন্মিব পাৰে। হে মনুজেশ্বৰ! যি পুৰুষ ঋতুকালত নিজৰ স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ নাযায়, সি এই ফল লাভ কৰে।

Verse 113

स याति रौरवं घोरं ब्रह्महकत्यां च विन्दति । अन्याचाररतं दृष्ट्वा यः शक्तो न निवारयेत् ॥ ११३ ॥

যি সক্ষম হৈও দুষ্কৰ্মত ৰত লোকক দেখি তাক নিবাৰণ নকৰে, সি ভয়ংকৰ ৰৌৰৱ নৰকলৈ যায় আৰু ব্ৰাহ্মণহত্যাৰ পাপো লাভ কৰে।

Verse 114

तत्पापं समवान्पोति नरकं तावुभावपि । पापिनां पापगणनां कृत्वान्येभ्यो दिशन्ति विन्दति ॥ ११४ ॥

সি সেই পাপৰ সম্পূৰ্ণ ফল ভোগ কৰে আৰু নৰকতো প্ৰৱেশ কৰে। পাপীৰ পাপ গণনা কৰি যি আনক দণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰে, সি তদনুযায়ী ফল লাভ কৰে।

Verse 115

अस्तित्वे तुल्यपापास्ते मिथ्यात्वे द्विगुणा नृप । अपापे पातकं यस्तु समरोप्य विनिन्दति ॥ ११५ ॥

হে ৰাজা! আৰোপিত দোষ সঁচা হ’লে তাক কোৱাৰ পাপ সেই দোষৰ সমান; কিন্তু মিছা হ’লে পাপ দ্বিগুণ হয়। আৰু যি নিৰ্দোষৰ ওপৰত পাপ আৰোপ কৰি নিন্দা কৰে, সি মহাপাতক কৰে।

Verse 116

स याति नरकं घोरं यावञ्चर्द्रार्क तारकम् । पापिनां निन्द्यमानानां पापार्द्धं क्षयमेति च ॥ ११६ ॥

চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু তৰা যিমান দিন থাকে সিমান দিন সি ভয়ংকৰ নৰকলৈ যায়। আৰু সজ্জনে নিন্দা কৰা পাপীৰ পাপৰ অর্ধেক ক্ষয় হয়।

Verse 117

यस्तु व्रतानि संगृह्य असमाप्य परित्यज्येत् । सोऽसिपत्रेऽनुभूयार्तिं हीनाङगोजायते भुवि ॥ ११७ ॥

যি ব্যক্তি ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি সম্পূৰ্ণ নকৰাকৈ ত্যাগ কৰে, সি অসিপত্ৰ নৰকত তীব্ৰ যাতনা ভোগ কৰি, পিছত পৃথিৱীত অঙ্গদোষযুক্ত দেহে জন্ম লয়।

Verse 118

अन्यैः संगृह्यमाणानांव्रतानां विघ्नकृन्नरः । अतीव दुःखदंरौद्रं स याति श्लेष्मभोजनम् ॥ ११८ ॥

যি মানুহে আনৰ পালন কৰা ব্ৰতসমূহত বিঘ্ন ঘটায়, সি অতিশয় দুখময় আৰু ভয়ংকৰ লোকলৈ যায়, য’ত তাক শ্লেষ্মা ভক্ষণ কৰোৱা হয়।

Verse 119

न्याये च धर्मशिक्षायां पक्षपातं करोति यः । न तस्य निष्कृतिर्भूयः प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ११९ ॥

যি ন্যায়-বিচাৰ আৰু ধৰ্মশিক্ষাত পক্ষপাত কৰে, তাৰ বাবে পুনৰ কোনো নিষ্কৃতি নাই; অযুত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিলেও মুক্তি নহয়।

Verse 120

अभोज्यभोजी संप्राप्यं विङ्भोज्यं तु समायुतम् । ततश्चण्डालयोनौ तु गोमांसाशी सदा भवेत् ॥ १२० ॥

যি অভোজ্য (নিষিদ্ধ) বস্তু ভক্ষণ কৰে, সি মলভোজনৰ অৱস্থালৈ পতিত হয়; তাৰ পিছত চাণ্ডাল যোনিত জন্ম লৈ সদায় গোমাংস ভক্ষণকাৰী হয়।

Verse 121

अवमान्य द्विजान्वाग्भिर्ब्रह्महत्यां च विन्दति । सर्वाश्चयातना भुक्त्वा चाण्डालो दशजन्मसु ॥ १२१ ॥

যি কঠোৰ বাক্যৰে দ্বিজসকলক অপমান কৰে, সি ব্রহ্মহত্যাসম পাপ লাভ কৰে; সকলো যাতনা ভোগ কৰি সি দহ জন্ম চাণ্ডাল হয়।

Verse 122

विप्राय दीयमाने तु यस्तु विघ्नं समाचरेत् । ब्रह्महत्यासमं तेन कर्त्तव्यं व्रतमेव च ॥ १२२ ॥

বিপ্ৰক দান দিয়া থাকোঁতে যি ইচ্ছাকৃতভাৱে বিঘ্ন ঘটায়, তাৰ পাপ ব্রহ্মহত্যাসম হয়; সেয়ে তাক প্ৰায়শ্চিত্তৰূপ ব্ৰত নিশ্চয় পালন কৰিব লাগে।

Verse 123

अपहृत्य पस्स्यार्थं यः परेभ्यः प्रयच्छति । अपहर्त्ता तु निरयी यस्यार्थस्तस्य तत्फलम् ॥ १२३ ॥

যি আনৰ ধন হৰণ কৰি পাছত আনক দান দিয়ে, সি দাতা নহয়—সঁচাকৈ চোৰ। চোৰ নৰকলৈ যায়, আৰু সেই ধনৰ ফল যাৰ পৰা লোৱা হৈছিল তাৰেই প্ৰাপ্য।

Verse 124

प्रतिश्रुत्याप्रदानेन लालाभक्षं व्रजेन्नरः । यतिनिन्दापरो राजन् शिलानमात्रे प्रयाति हि ॥ १२४ ॥

প্ৰতিশ্ৰুতি দি নেদিলে মানুহ লালা-ভক্ষ হয়। হে ৰাজন, যি যতি-মুনিসকলক নিন্দা কৰাত আসক্ত, সি পাথৰ-মাত্ৰ অৱস্থালৈ পতিত হয়।

Verse 125

आरामच्छेदिनो यान्ति युगानामेकविंशतिम् । श्वभोजनं ततः सर्वा भुञ्जते यातनाः क्रमात् ॥ १२५ ॥

যিসকলে উদ্যান/আৰাম ধ্বংস কৰে, সিহঁতে একুশ যুগ নৰকত যায়। তাৰ পিছত কুকুৰৰ আহাৰ খাবলৈ বাধ্য হয়; তাৰপিছত ক্ৰমে সকলো যাতনা ভোগ কৰে।

Verse 126

देवतागृहभेत्तारस्तडागानां च भूपते । पुष्पारामभिदश्चैव यां गतिं यान्ति तच्छॄणु ॥ १२६ ॥

হে ভূপতে, যিসকলে দেৱতাৰ গৃহ ভাঙে, তড়াগ/পুখুৰী নষ্ট কৰে আৰু পুষ্প-উদ্যান ধ্বংস কৰে—সিহঁতে যি গতি পায়, সেয়া শুনা।

Verse 127

यातनास्वासु सर्वासु पच्यन्ते वै पृथक् पृथक् । ततश्च विष्टाकृमयः कल्पानामेकविंशतिम् ॥ १२७ ॥

সেই সকলো যাতনাত সিহঁত পৃথক পৃথককৈ দগ্ধ হয়। তাৰ পিছত সিহঁত বিষ্ঠাৰ কৃমি হৈ একুশ কল্পকাল থাকে।

Verse 128

ततश्चाण्डालयोनौ तु शतजन्मानि भूपते । ग्रामविध्वंसकानां तु दाहकानां च लुम्पताम् ॥ १२८ ॥

তাৰ পাছত, হে ভূপতে, গাঁও ধ্বংসকাৰী—যিসকলে গাঁও জ্বলাই দিয়ে আৰু যিসকলে লুণ্ঠন কৰে—সিহঁতে চাণ্ডাল-যোনিত শত জন্ম লয়।

Verse 129

महत्पापं तदादेष्टुं न क्षमोऽहं निजायुषा । उच्छिष्टभोजिनो ये च मित्रद्रोहपराश्च ये ॥ १२९ ॥

সেই মহাপাপ সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰা মোৰ নিজৰ আয়ুষতো সম্ভৱ নহয়—যিসকলে উচ্ছিষ্ট ভোজন কৰে আৰু যিসকলে মিত্ৰদ্ৰোহত পৰায়ণ।

Verse 130

एतेषां यातनास्तीव्रा भवन्त्याचन्द्रतारकम् । उच्छिन्नपितॄदेवेज्या वेंदमार्गबहिःस्थिताः ॥ १३० ॥

এনেধৰণৰ লোকৰ যাতনা অতি তীব্ৰ হয় আৰু চন্দ্ৰ-তাৰাৰ কাললৈকে থাকে। পিতৃ-দেৱ পূজা ছিন্ন কৰি সিহঁতে বেদমাৰ্গৰ বাহিৰত অৱস্থিত থাকে।

Verse 131

पापानां यातानानां च धर्माणां चापि भूपते । एवं बहुविधा भूप यातनाः पापकारिणाम् ॥ १३१ ॥

হে ভূপতে, পাপৰ যাতনা আৰু ধৰ্মৰ তত্ত্ব এইদৰে বৰ্ণিত হ’ল। এইদৰে, হে নৃপ, পাপকর্মীৰ বাবে বহুপ্ৰকাৰ যাতনা হয়।

Verse 132

तेषां तासां च संख्यानं कर्त्तुं नालमहं प्रभो । पापानां यातनानां च धर्माणां चापि भूपते ॥ १३२ ॥

হে প্ৰভো—হে ভূপতে—সেই সেই পাপ, তাৰ পৰা জন্মা যাতনা আৰু ধৰ্মৰ প্ৰকাৰসমূহৰ সংখ্যা সম্পূৰ্ণকৈ গণনা কৰা মোৰ সাধ্য নহয়।

Verse 133

संख्यां निगदितुं लोके कः क्षमो विष्णुना विना । एतेषां सर्वपापानां धर्मशास्त्रविधानतः ॥ १३३ ॥

ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ বিধান অনুসাৰে কোৱা এই সকলো পাপৰ সংখ্যা এই জগতত বিষ্ণু ব্যতীত কোনে সম্পূৰ্ণকৈ ক’ব পাৰে?

Verse 134

प्रायश्चित्तेषु चीर्णेषु पापराशिः प्रणश्यति । प्रायश्चित्तानि कार्याणि समीपे कमलापतेः ॥ १३४ ॥

যেতিয়া প্ৰায়শ্চিত্ত বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন হয়, তেতিয়া পাপৰ সঞ্চিত ৰাশি নাশ হয়; সেয়ে কমলাপতি (বিষ্ণু)ৰ সান্নিধ্যত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা উচিত।

Verse 135

न्यूनातिरिक्तकृत्यानां संपूर्तिकरणाय च । गङ्गा चतुलसी चैव सत्सङ्गो हरिकीर्त्तनम् ॥ १३५ ॥

নিউন বা অধিকভাৱে কৰা ধৰ্মকৃত্যৰ পূৰ্ণতাৰ বাবে গঙ্গা, তুলসী, সৎসঙ্গ আৰু হৰিকীৰ্তন—এইবোৰেই সহায়।

Verse 136

अनसूया ह्यहिंसा च सर्वेप्येते हि पापहाः । विष्ण्वर्पितानि कर्माणि सफलानि भवन्ति हि ॥ १३६ ॥

অনসূয়া (ঈৰ্ষ্যাহীনতা) আৰু অহিংসা—এই সকলো পাপহৰ; আৰু বিষ্ণুলৈ অৰ্পিত কৰ্ম নিশ্চয় ফলপ্ৰদ হয়।

Verse 137

अनर्प्पितानि कर्माणि भस्मविन्यस्तद्रव्यवत् । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यन्मोक्षमाधनम् ॥ १३७ ॥

যি কৰ্ম ভগৱানলৈ অৰ্পিত নহয়, সেয়া ছাইত থোৱা ধনৰ দৰে নিষ্ফল; নিত্য, নৈমিত্তিক, কাম্য বা মোক্ষসাধন যি-ই হওক, অৰ্পণেই সাৰ্থক হয়।

Verse 138

विष्णौ समार्पितं सर्वं सात्त्विकं सफलं भवेत् । हरिभक्तिः परा नृणां सर्वं पापप्राणाशिनी ॥ १३८ ॥

বিষ্ণুলৈ অৰ্পিত সকলো বস্তু সাত্ত্বিক হয় আৰু সত্য ফল দিয়ে। মানুহৰ বাবে হৰি-ভক্তিয়েই পৰম; ই সকলো পাপৰ প্ৰাণ পৰ্যন্ত বিনাশ কৰে।

Verse 139

सा भक्तिदशधा ज्ञेया पापारण्यदवोपमा । तामसै राजसैश्चैव सात्त्विकैश्च नृपोत्तम ॥ १३९ ॥

সেই ভক্তি দহ প্ৰকাৰ বুলি জানিব লাগে, পাপৰূপ অৰণ্য দহি পেলোৱা দাবানলৰ দৰে। হে নৃপোত্তম, ই তামসী, ৰাজসী আৰু সাত্ত্বিকী ভেদযুক্ত।

Verse 140

यच्चान्यस्य विनाशार्थं भजनं श्रीपतेर्नृप । सा तामस्यधमा भक्तिः खलभावधरा यतः ॥ १४० ॥

হে নৃপ, আনৰ বিনাশৰ উদ্দেশ্যে শ্ৰীপতিৰ ভজন কৰিলে সেয়া তামসী আৰু অধম ভক্তি; কিয়নো ই দুষ্টভাৱৰ আশ্ৰয়ত থাকে।

Verse 141

योऽर्चयेत्कैतवधिया स्वैरिणी स्वपतिं यथा । नारायणं जगन्नाथं तामसी मध्यमा तु सा ॥ १४१ ॥

যি নাৰায়ণ জগন্নাথক কপটবুদ্ধিৰে পূজা কৰে—যেনেকৈ স্বৈৰিণী নাৰী নিজৰ পতিক আশ্ৰয় কৰে—সেই ভক্তি তামসী, মধ্যম বুলি কোৱা হয়।

Verse 142

देवापूजापरान्दृष्ट्वा मात्सर्याद्योऽर्चयेद्धीरम् । सा भक्तिः पृथिवीपाल तामसी चोत्तमा स्मृता ॥ १४२ ॥

হে পৃথিৱীপাল, আনক দেবপূজাত তৎপৰ দেখি যি ঈৰ্ষ্যাবশে ধীৰ (স্থিতচিত্ত) জনক পূজা কৰে, সেই ভক্তি তামসী—উত্তমা বুলি স্মৃত।

Verse 143

धनधान्यादिकं यस्तु प्रार्थयन्नर्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परया युक्तः सा राजस्यधमा स्मृता ॥ १४३ ॥

যি ধন-ধান্য আদি প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰম শ্ৰদ্ধাৰে হৰিৰ আৰাধনা কৰে, তাৰ সেই ভক্তি ৰাজসী ভক্তিৰ মাজত অধম বুলি স্মৃত।

Verse 144

यः सर्वलोकविख्यातकीर्तिमुद्दिश्य माधवम् । अर्चयेत्परया भक्त्या सा मध्या राजसी मता ॥ १४४ ॥

যি সৰ্বলোকবিখ্যাত কীৰ্তি লাভৰ উদ্দেশ্যে পৰম ভক্তিৰে মাধৱৰ আৰাধনা কৰে, তাৰ ভক্তি ৰাজসী আৰু মধ্যম বুলি মত।

Verse 145

सालोक्यादि पदं यस्तु समुद्दिश्यार्चयेद्धरिम् । सा राजस्युत्तमा भक्तिः कीर्तिता पृथिवीपते ॥ १४५ ॥

হে পৃথিৱীপতে! সালোক্য আদি পদ লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে যি হৰিৰ আৰাধনা কৰে, তাৰ ভক্তি ৰাজসী ভক্তিৰ মাজত উত্তম বুলি কীৰ্তিত।

Verse 146

यस्तु स्वकृतपापानां क्षयार्थं प्रार्चयेद्वरिम् । श्रद्धया परयोपेतः सा सात्त्विक्यधमा स्मृता ॥ १४६ ॥

যি নিজৰ কৃত পাপৰ ক্ষয়ৰ বাবে পৰম শ্ৰদ্ধাৰে হৰিৰ আৰাধনা কৰে, তাৰ ভক্তি সত্ত্বিকী ভক্তিৰ মাজত অধম বুলি স্মৃত।

Verse 147

हरेरिदं प्रियमिति शुश्रूषां कुरुते तु यः । श्रद्धया संयुतो भूयः सात्त्विकी मध्यमा तु सा ॥ १४७ ॥

‘এইটো হৰিৰ প্ৰিয়’ বুলি ভাবি শ্ৰদ্ধাসহিতে যি সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰে, তাৰ ভক্তি প্ৰধানত সত্ত্বিকী আৰু মধ্যম বুলি গণ্য।

Verse 148

विधिबुद्ध्यार्चयेद्यस्तु दासवच्छ्रीपतिं नृप । भक्तीनां प्रवरा सा तु उत्तमा सात्त्विकी स्मृता ॥ १४८ ॥

হে নৃপ! যি শাস্ত্ৰবিধিৰ বুদ্ধিৰে আৰু দাসভাব লৈ শ্ৰীপতিক আৰাধনা কৰে, সেই ভক্তিয়েই ভক্তিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—উত্তম আৰু সাত্ত্বিক বুলি স্মৃত।

Verse 149

महीमानं हरेर्यस्तु किंचित्कृत्वा प्रियो नरः । तन्मयत्वेन संतुष्टः सा भक्तिरुत्तमोत्तमा ॥ १४९ ॥

যি মানুহে হৰিৰ সেৱাত অলপো কৰি হৰিৰ প্ৰিয় হয় আৰু তন্ময়তাত সন্তুষ্ট থাকে—সেই ভক্তিয়েই উত্তমোত্তম।

Verse 150

अहमेव परो विष्णुर्मयिसर्वमिदं जगत् । इति यः सततं पश्येत्तं विद्यादुत्तमोत्तमम् ॥ १५० ॥

“মইয়েই পৰম বিষ্ণু; মোৰ ভিতৰতে এই সমগ্ৰ জগত অৱস্থিত”—যি এইদৰে সদায় দেখে, তাক উত্তমোত্তম বুলি জানিবা।

Verse 151

एवं दशविधा भक्तिः संसारच्छेदकारिणी । तत्रापि सात्त्विकी भक्तिः सर्वकामफलप्रदा ॥ १५१ ॥

এইদৰে ভক্তি দহ প্ৰকাৰ আৰু ই সংসাৰবন্ধন ছেদন কৰে। তাতো সত্ত্বিক ভক্তিয়ে সকলো শুভ কামনাৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 152

तस्माच्छृणुष्व भूपाल संसारविजिगीषुणा । स्वकर्मणो विरोधेन भक्तिः कार्या जनार्दने ॥ १५२ ॥

সেয়ে হে ভূপাল, শুনা—যি সংসাৰ জয় কৰিব খোজে, সি নিজৰ স্বধৰ্মৰ বিরোধ নকৰি জনাৰ্দনত ভক্তি আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 153

यः स्वधर्मं परित्यज्य भक्तिमात्रेण जीवति । न तस्य तुष्यते विष्णुराचारेणैव तुष्यते ॥ १५३ ॥

যি নিজৰ স্বধৰ্ম ত্যাগ কৰি কেৱল ভক্তিৰে জীৱন যাপন কৰে, তাত বিষ্ণু সন্তুষ্ট নহয়; তেওঁ সদাচাৰতে সন্তুষ্ট হয়।

Verse 154

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते । आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १५४ ॥

সকলো আগমত আচাৰক প্ৰথম ভিত্তি হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে। আচাৰৰ পৰা ধৰ্ম উদ্ভৱ হয়, আৰু ধৰ্মৰ প্ৰভু অচ্যুত।

Verse 155

तस्मात्कार्या हरेर्भक्तिः स्वर्धमस्याविरोधिनी । सदाचारविहीनानां धर्मा अप्यसुखप्रदाः ॥ १५५ ॥

সেয়ে হৰিৰ ভক্তি স্বধৰ্মৰ সৈতে বিরোধ নোহোৱাকৈ আচৰণ কৰিব লাগে। সদাচাৰহীন লোকৰ বাবে ধৰ্মকৰ্মো দুখদায়ক হয়।

Verse 156

स्वधर्महीना भक्तिश्वाप्यकृतैव प्रकीर्तिता । यत्तु पृष्टं त्वया भूयस्तत्सर्वं गदितं मया ॥ १५६ ॥

স্বধৰ্মবিহীন ভক্তিও নিষ্ফল বুলি কোৱা হৈছে। আৰু তুমি পুনৰ যি সুধিছিলা, সেই সকলো মই কৈ দিলোঁ।

Verse 157

तस्माद्धर्मपरो भूत्वा पूजयस्व जनार्दनम् । नारायणमणीयांसं सुखमेष्यसि शाश्वतम् ॥ १५७ ॥

সেয়ে ধৰ্মপৰায়ণ হৈ জনাৰ্দনৰ পূজা কৰা। অণুতকৈও সূক্ষ্ম নাৰায়ণক আৰাধনা কৰিলে তুমি শাশ্বত সুখ লাভ কৰিবা।

Verse 158

शिव एव हरिः साक्षाद्धरिरेव शिवः स्वयम् । द्वयोरन्तरदृग्याति नरकारन्कोटिशः खलः ॥ १५८ ॥

শিৱেই সাক্ষাৎ হৰি, আৰু হৰিয়েই স্বয়ং শিৱ। যিয়ে দুয়োৰ মাজত ভেদ দেখে, সেই দুষ্ট কোটি কল্প নৰকত পতিত হয়।

Verse 159

तस्माद्विष्णुं शिवं वापि समं बुद्धा समर्चय । भेदकृद्दुःखमाप्नोति इह लोके परत्र च ॥ १५९ ॥

সেয়ে বিষ্ণু বা শিৱক সমান বুলি জানি ভক্তিভাৱে পূজা কৰা উচিত। যিয়ে ভেদ কৰে, সি ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে দুখ পায়।

Verse 160

यदर्थमहमायातस्त्वत्समीपं जनाधिप । तत्ते वक्ष्यामि सुमते सावधानं निशामय ॥ १६० ॥

হে জনাধিপ! যি উদ্দেশ্যে মই আপোনাৰ সন্নিধানলৈ আহিছোঁ, সেয়া মই আপোনাক ক’ম। হে সুমতি, সাৱধান হৈ শুনক।

Verse 161

आत्मघातकपाप्मानो दग्धाः कपिलकोपतः । वसन्ति नरके ते तु राजंस्तव पितामहाः ॥ १६१ ॥

হে ৰাজন! আত্মঘাতৰ পাপে লিপ্ত আপোনাৰ পিতামহসকল কপিলৰ ক্ৰোধত দগ্ধ হৈ এতিয়া নৰকত বাস কৰিছে।

Verse 162

तानुद्धर महाभाग गङ्गानयनकर्मणा । गङ्गा सर्वाणि पापानि नाशयत्येव भूपते ॥ १६२ ॥

হে মহাভাগ! গঙ্গা-আনয়ন কৰ্মৰ দ্বাৰা তেওঁলোকক উদ্ধাৰ কৰক। হে ভূপতে, গঙ্গাই নিশ্চয় সকলো পাপ নাশ কৰে।

Verse 163

केशास्थिनखदन्दाश्च भस्मापि नृपसत्तम । नयति विष्णुसदनं स्पृष्टा गाङ्गेन वारिणा ॥ १६३ ॥

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! কেশ, অস্থি, নখ, দাঁত—এমনকি ভস্মও—গংগাজলৰ স্পৰ্শে বিষ্ণুৰ ধামলৈ গমন কৰে।

Verse 164

यस्यास्थि भस्म वा राजन् गङ्गायां क्षिप्यते नरैः । स सर्वपापनिर्मुक्तः प्रयाति भवनं हरेः ॥ १६४ ॥

হে ৰাজন! যাৰ অস্থি বা ভস্ম মানুহে গংগাত নিক্ষেপ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ হৰিৰ ধামলৈ যায়।

Verse 165

यानि कानि च पापानि प्रोक्तानि तव भूपते । तानि कर्माणि नश्यन्ति गङ्गाबिन्द्वभिषेचनात् ॥ १६५ ॥

হে ভূপতে! তোমাক কোৱা যি যি পাপ আছে, গংগাজলৰ এটা বিন্দু ছিটালেও সেই সকলো কৰ্ম নষ্ট হয়।

Verse 166

सनक उवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूल महाराजं भगीरथम् । धर्मात्मानं धर्मराजः सद्यश्वान्तर्दधेतदा ॥ १६६ ॥

সনক ক’লে—এইদৰে কৈ ধৰ্মাত্মা ধৰ্মৰাজ (যম) এ মুনিশাৰ্দূল মহাৰাজ ভগীৰথক সম্বোধন কৰি তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 167

स तु राजा महाप्राज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगाः । निक्षिप्य पृथिवीं सर्वां सचिवेषु ययौ वनम् ॥ १६७ ॥

সেই ৰজা মহাপ্ৰাজ্ঞ আৰু সকলো শাস্ত্ৰাৰ্থত পাৰদৰ্শী আছিল; তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱী (ৰাজ্য) সচিবসকলক সঁপি বনৰ বাবে প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 168

तुहिनाद्रौ ततो गत्वा नरनारायणाश्रमात् । पश्चिमे तुहिनाक्रान्ते श्रृङ्गेषोडशयोजने ॥ १६८ ॥

তাৰ পিছত নৰ-নাৰায়ণ আশ্ৰমৰ পৰা তুষাৰাচ্ছন্ন পৰ্বতলৈ গৈ, পশ্চিম দিশত তুষাৰে আৱৃত ষোল যোজন দূৰৰ শৃংগত তেওঁ উপনীত হয়।

Verse 169

तपस्तप्त्वानयामास गङ्गां त्रैलोक्यपावनीम् ॥ १६९ ॥

তেওঁ কঠোৰ তপস্যা কৰি ত্ৰিলোক-পাৱনী পবিত্ৰ গঙ্গাক প্ৰাদুৰ্ভূত কৰালে।