Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
अचोरयञ्चोरयेच्चोर्यात् अचूचुरदचोरिष्यदित्येवं दश वै गणाः । प्रयोजके भावयति सनीच्छायां बुभूषति । क्रियासमभिहारे तु पंडितो बोभूयते मुने ॥ ७९ ॥
acorayañcorayeccoryāt acūcuradacoriṣyadityevaṃ daśa vai gaṇāḥ | prayojake bhāvayati sanīcchāyāṃ bubhūṣati | kriyāsamabhihāre tu paṃḍito bobhūyate mune || 79 ||
এইদৰে ‘অচোৰয়ৎ’, ‘চোৰয়েত্’, ‘চোৰ্যাৎ’, ‘অচূচুৰৎ’, ‘অচোৰিষ্যৎ’ আদি ৰূপে সত্যই দহটা গণ দেখুওৱা হৈছে। প্ৰযোজক (কাৰণ) প্ৰয়োগত ‘ভাবয়তি’—অন্যক কৰ্মত প্ৰবৃত্ত কৰায়। সনীচ্ছা (ইচ্ছাৰ্থ) প্ৰয়োগত ‘বুভূষতি’—হ’ব/কৰ’বলৈ ইচ্ছা কৰে। আৰু ক্ৰিয়া-সমভিহাৰ (ইন্টেনসিভ) প্ৰয়োগত পণ্ডিত ‘বোভূয়তে’—বাৰে বাৰে বা দৃঢ়ভাৱে ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰে, হে মুনে।
Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/Vyakarana context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It frames disciplined śāstric learning—especially Vyākaraṇa (grammar)—as a tool for clarity of meaning, which supports right understanding (samyag-jñāna) in Mokṣa-dharma.
Indirectly: by emphasizing precise language and intention (causative, desiderative, intensive meanings), it supports accurate recitation and comprehension of mantras and Vishnu-stuti, which strengthens bhakti through correct understanding.
Vyākaraṇa (Sanskrit grammar): verb-class groupings (daśa gaṇāḥ) and how causative (ṇij), desiderative (san), and intensive (yaṅ) usages shift meaning in real sentences.