Adhyaya 163

Verse 1

अपना छा | अ:-फक्राछ सप्तपञ्चाशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: कप नामक दानवोंके द्वारा स्वर्गलोकपर अधिकार जमा लेनेपर ब्राह्म॒णोंका कपोंको भस्म कर देना

ভীষ্ম ক’লে— “যুধিষ্ঠিৰ! ইমান হ’লেও কাৰ্তবীৰ্য অৰ্জুন নীৰৱেই থাকিল। তেতিয়া বায়ুদেৱে পুনৰ ক’লে— ‘হে নৰাধিপ! ব্ৰাহ্মণসকলৰ বিশেষভাৱে সম্পৰ্কিত মুখ্য কৰ্তব্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ আদৰ্শকৰ্ম মোৰ পৰা শুনা।’”

Verse 2

मदस्यास्यमनुप्राप्ता यदा सेन्द्रा दिवौकस: । तदैव च्यवनेनेह हृता तेषां वसुन्धरा

যেতিয়া ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতা মদ (অহংকাৰ/উন্মাদ)-ৰ মুখত পৰিল, ঠিক তেতিয়াই ইয়াত চ্যবন মুনিয়ে তেওঁলোকৰ পৃথিৱীৰ অধিকাৰ কেঢ়ি ল’লে।

Verse 3

उभौ लोकौ हृतौ मत्वा ते देवा दु:खिता5भवन्‌ । शोकार्ताश्चि महात्मानं ब्रह्माणं शरणं ययु:,अपने दोनों लोकोंका अपहरण हुआ जान वे देवता बहुत दुःखी हो गये और शोकसे आतुर हो महात्मा ब्रह्माजीकी शरणमें गये

দুয়োটা লোক হৰণ হোৱা বুলি বুজি দেৱসকল অতি দুঃখিত হ’ল। শোকাকুল হৈ তেওঁলোকে মহাত্মা ব্ৰহ্মাৰ শৰণ ল’লে।

Verse 4

देवा ऊचु मदास्यव्यतिषक्तानामस्माकं लोकपूजित । च्यवनेन हता भूमि: कपैश्नैव दिवं प्रभो

দেৱসকলে ক’লে— “লোকপূজিত প্ৰভু! আমি যেতিয়া মদৰ মুখত জড়াই পৰিছিলোঁ, তেতিয়া চ্যবনে আমাৰ ভূমি কেঢ়ি ল’লে; আৰু প্ৰভু, ‘কপ’ নামৰ দানৱসকলে স্বৰ্গ দখল কৰিলে।”

Verse 5

ब्रह्मोवाच गच्छध्वं शरणं विप्रानाशु सेन्द्रा दिवौकस: । प्रसाद्य तानुभी लोकाववाप्स्यथ यथा पुरा

ব্ৰহ্মাই ক’লে— “ইন্দ্ৰসহ দেৱসকল! তৎক্ষণাৎ ব্ৰাহ্মণসকলৰ শৰণলৈ যোৱা। তেওঁলোকক প্ৰসন্ন কৰিব পাৰিলে, আগৰ দৰে তোমালোকে দুয়োটা লোক পুনৰ লাভ কৰিবা।”

Verse 6

ते ययु: शरणं विप्रानूचुस्ते कान्‌ जयामहे । इत्युक्तास्ते द्विजान्‌ प्राहुर्जयतेह कपानिति

ভীষ্মে ক’লে—দেৱতাসকলে ব্ৰাহ্মণসকলৰ শৰণ লৈ সুধিলে—“আমি কাক জয় কৰিম?” ব্ৰাহ্মণসকলে এনেদৰে সুধাত দেৱতাসকলে ক’লে—“ইয়াত ‘কপ’ নামৰ দানৱসকলক জয় কৰা।”

Verse 7

भूगतान्‌ हि विजेतारो वयमित्यब्रुवन्‌ द्विजा: । ततः कर्म समारब्धं ब्राह्मणै:ः कपनाशनम्‌,तब ब्राह्मणोंने कहा--“हम उन दानवोंको पृथ्वीपर लाकर परास्त करेंगे।” तदनन्तर ब्राह्मणोंने कपविनाशक कर्म आरम्भ किया

দ্বিজসকলে ক’লে—“তেওঁলোকক ভূমিলৈ নমাই আনিলে পাছত আমি জয় কৰিম।” তাৰপিছত ব্ৰাহ্মণসকলে কপ-নাশক কৰ্ম আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 8

तच्छुत्वा प्रेषितो दूतो ब्राह्मणेभ्यो धनी कपै: । सच तान्‌ ब्राह्मणानाह धनी कपवचो यथा,इसका समाचार सुनकर कपोंने ब्राह्मणोंक पास अपना धनी नामक दूत भेजा, उसने उन ब्राह्मणोंसे कपोंका संदेश इस प्रकार कहा--

এই সংবাদ শুনি কপসকলে ‘ধনী’ নামৰ দূতক ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰলৈ পঠালে। সি ব্ৰাহ্মণসকলৰ কাষলৈ গৈ কপসকলৰ বচন যথাযথভাৱে ক’লে।

Verse 9

भवद्धिः सदृशा: सर्वे कपा: किमिह वर्तते । सर्वे वेदविद: प्राज्ञा: सर्वे च क्रतुयाजिन:

সি ক’লে—“হে ব্ৰাহ্মণসকল! এই সকলো কপ আপোনালোকৰ সদৃশ; তেন্তে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ইয়াত এইটো কি চলিছে? তেওঁলোক সকলোৱে বেদজ্ঞ, প্ৰাজ্ঞ, আৰু সকলোৱে যজ্ঞ-অনুষ্ঠানকাৰী।”

Verse 10

सर्वे सत्यव्रताश्वैव सर्वे तुल्या महर्षिभि: | श्रीक्षेव रमते तेषु धारयन्ति श्रियं च ते

তেওঁলোক সকলোৱে সত্যব্ৰতধাৰী; সকলোৱে মহর্ষিসকলৰ তুল্য। শ্ৰী তেওঁলোকৰ মাজত আনন্দে বাস কৰে, আৰু তেওঁলোকেও শ্ৰীক ধাৰণ কৰে।

Verse 11

वृथादारान्‌ न गच्छन्ति वृथामांसं न भुञ्जते । दीप्तमन्निं जुह्बते च गुरूणां वचने स्थिता:

ভীষ্মে ক’লে—তেওঁলোকে ধৰ্মসন্মত বিবাহৰ বাহিৰে অন্য নাৰীৰ সৈতে সংসৰ্গ নকৰে; অৰ্থহীন বুলি জানি মাংস ভক্ষণ নকৰে। প্ৰজ্বলিত পবিত্ৰ অগ্নিত আহুতি দিয়ে আৰু গুৰু-আচাৰ্যৰ আদেশত অচল থাকে।

Verse 12

सर्वे च नियतात्मानो बालानां संविभागिन: । उपेत्य शनकैर्यान्ति न सेवन्ति रजस्वलाम्‌ | स्वर्गतिं चैव गच्छन्ति तथैव शुभकर्मिण:

ভীষ্মে ক’লে—তেওঁলোক সকলোৱে মনসংযমী; শিশুসকলক তেওঁলোকৰ প্ৰাপ্য অংশ বণ্টন কৰি দিয়ে। কাষলৈ গৈও তেওঁলোকে ধীৰে, সংযতভাৱে চলে। ঋতুমতী নাৰীৰ সৈতে তেওঁলোকে সংসৰ্গ নকৰে। এইদৰে শুভ-ধৰ্মকৰ্ম কৰি তেওঁলোকে স্বৰ্গগতি লাভ কৰে।

Verse 13

अभुक्तवत्सु नाश्नन्ति गर्भिणीवृद्धकादिषु । पूर्वल्निषु न दीव्यन्ति दिवा चैव न शेरते

ভীষ্মে ক’লে—গৰ্ভৱতী নাৰী, বৃদ্ধ আদি যিসকলৰ আহাৰ এতিয়াও হোৱা নাই, তেওঁলোক থাকোঁতে তেওঁলোকে নিজে আহাৰ নকৰে। তেওঁলোকে পূৰ্বাহ্নত জুৱা নেখেলে আৰু দিনত নুশোৱে।

Verse 14

एतैश्वान्यैश्व बहुभिग्ुणैर्युक्तान्‌ कर्थं कपान्‌ | विजेष्यथ निवर्तथ्व॑ निवृत्तानां सुखं हि व:

ভীষ্মে ক’লে—এই আৰু আন বহু গুণে যিসকল ‘কপ’ নামৰ দানৱ সমৃদ্ধ, তেওঁলোকক তোমালোকে কেনেকৈ পৰাজিত কৰিবা? এই অনভিপ্ৰেত উদ্যোগৰ পৰা উভতি আহা; কিয়নো নিবৃত্তি আৰু সংযমতেই তোমালোকৰ সত্য সুখ নিহিত।

Verse 15

ब्राह्मणा ऊचु कपान्वयं विजेष्यामो ये देवास्ते वयं स्मृता: । तस्माद्‌ वध्या: कपा<स्माकं धनिन्‌ याहि यथा55गतम्‌

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে—আমি কপসকলক পৰাজিত কৰিম; যিসকলক ‘দেৱতা’ বুলি কোৱা হয়, সঁচাকৈ আমি নিজেই। সেয়ে দেৱদ্ৰোহী কপসকল আমাৰ বাবে বধ্য। অতএব আমি কপকুলক দমন কৰিম। হে ধনী, যিদৰে আহিছা, সেইদৰেই উভতি যা।

Verse 16

धनी गत्वा कपानाह न वो विदप्रा: प्रियंकरा: । गहीत्वास्त्राण्यतो विप्रान्‌ कपा: सर्वे समाद्रवन्‌

ধনী লোকজন কপাসকলৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে—“ব্ৰাহ্মণসকল তোমালোকৰ প্ৰিয় সাধন কৰিবলৈ উদ্যত নহয়।” এই কথা শুনি সকলো কপাই অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধৰি একেলগে ধাৱমান হৈ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওপৰত আক্ৰমণ কৰিলে।

Verse 17

समुदग्रध्वजान्‌ दृष्टवा कपान्‌ सर्वे द्विजातय: । व्यसृजन्‌ ज्वलितानग्नीन्‌ कपानां प्राणनाशनान्‌

উচ্চ ধ্বজা উৰুৱাই আক্ৰমণ কৰা কপাসকলক দেখি সকলো দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) কপাসকলৰ প্ৰাণনাশক জ্বলি উঠা অগ্নি নিক্ষেপ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 18

ब्रह्मसृष्टा हव्यभुज: कपान्‌ हत्वा सनातना: | नभसीव यथाभ्राणि व्यराजन्त नराधिप,नरेश्वर! ब्राह्मणोंके छोड़े हुए सनातन अग्निदेव उन कपोंका संहार करके आकाशमें बादलोंके समान प्रकाशित होने लगे

হে নৰাধিপ! ব্ৰহ্মসৃষ্ট, হব্যভোজী সেই সনাতন অগ্নিদেৱতাসকলে কপাসকলক বিনাশ কৰি আকাশত মেঘৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ বিৰাজ কৰিলে।

Verse 19

हत्वा वै दानवान्‌ देवा: सर्वे सम्भूय संयुगे | तेनाभ्यजानन्‌ हि तदा ब्राह्मुणै्निहतान्‌ कपान्‌

সেই সময় সকলো দেৱতা যুঁজত একেলগে হৈ দানৱসকলক সংহাৰ কৰিলে; কিন্তু সেই একে সময়তে ব্ৰাহ্মণসকলে কপাসকলক নিধন কৰিছে—এই কথা তেওঁলোকে নাজানিলে।

Verse 20

अथागम्य महातेजा नारदोडकथयद्‌ विभो | यथा हता महाभागैस्तेजसा ब्राह्मणै: कपा:,प्रभो! तदनन्तर महातेजस्वी नारदजीने आकर यह बात बतायी कि किस प्रकार महाभाग ब्राह्मणोंने अपने तेजसे कपोंका नाश किया है

হে প্ৰভো! তাৰ পিছত মহাতেজস্বী নাৰদ আহি জনালে—মহাভাগ ব্ৰাহ্মণসকলে নিজৰ তেজে কপাসকলক কেনেকৈ বিনাশ কৰিলে।

Verse 21

नारदस्य वच: श्रुत्वा प्रीता: सर्वे दिवौकस: । प्रशशंसुर्द्धिजांश्चापि ब्राह्मुणांश्व॒ यशस्विन:,नारदजीकी बात सुनकर सब देवता बड़े प्रसन्न हुए। उन्होंने द्विजों और यशस्वी ब्राह्मणोंकी भूरि-भूरि प्रशंसा की

নাৰদৰ বাক্য শুনি স্বৰ্গবাসী সকলো দেৱতা পৰম আনন্দিত হ’ল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে দ্বিজসকলক—বিশেষকৈ যশস্বী ব্ৰাহ্মণসকলক—হৃদয়পূৰ্বক প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 22

तेषां तेजस्तथा वीर्य देवानां ववृधे ततः । अवाप्ुवंश्वामरत्वं त्रिषु लोकेषु पूजितम्‌,तदनन्तर देवताओंके तेज और पराक्रमकी वृद्धि होने लगी। उन्होंने तीनों लोकोंमें सम्मानित होकर अमरत्व प्राप्त कर लिया

তাৰ পিছত দেৱতাসকলৰ তেজ আৰু পৰাক্ৰম বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে। ত্ৰিলোকত পূজিত হৈ তেওঁলোকে গৌৰৱময় অমৰত্বৰ অৱস্থা লাভ কৰিলে।

Verse 23

इत्युक्तवचन वायुमर्जुन: प्रत्युवाच ह | प्रतिपूज्य महाबाहो यत्‌ तच्छृणु युधिष्ठिर

মহাবাহু যুধিষ্ঠিৰ! বায়ুৱে এইদৰে (ব্ৰাহ্মণসকলৰ) মাহাত্ম্য কোৱাৰ পাছত, তেওঁক যথোচিত সন্মান জনাই অৰ্জুনে যি উত্তৰ দিলে, সেয়া শুনা।

Verse 24

अजुन उवाच जीवाम्यहं ब्राह्मणार्थ सर्वथा सततं प्रभो | ब्रह्माण्यो ब्राह्मणेभ्यश्ष प्रणणमामि च नित्यश:

অৰ্জুনে ক’লে—প্ৰভো! মই সকলো প্ৰকাৰেই আৰু সদায় ব্ৰাহ্মণসকলৰ হিতৰ বাবে জীৱন ধাৰণ কৰোঁ। মই ব্ৰাহ্মণ্যধৰ্মৰ ভক্ত, আৰু নিত্য ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰণাম কৰোঁ।

Verse 25

दत्तात्रेयप्रसादाच्च मया प्राप्तमिदं बलम्‌ | लोके च परमा कीर्तिर्धर्मक्षाचरितो महान्‌,विप्रवर दत्तात्रेयजीकी कृपासे मुझे इस लोकमें महान्‌ बल, उत्तम कीर्ति और महान्‌ धर्मकी प्राप्ति हुई है

মুনিবৰ দত্তাত্ৰেয়ৰ প্ৰসাদত মই এই বল লাভ কৰিলোঁ। এই লোকতেই মই পৰম কীৰ্তি লাভ কৰিলোঁ আৰু মহান ধৰ্ম আচৰণ কৰিলোঁ।

Verse 26

अहो ब्राह्मणकर्माणि मया मारुत तत्त्वतः । त्वया प्रोक्तानि कार्त्स्न्येन श्रुतानि प्रयतेन च

অৰ্জুনে ক’লে—হে বায়ুদেৱ! ব্ৰাহ্মণসকলৰ কৰ্তব্য আৰু কৰ্ম কিমান আশ্চৰ্যজনক! আপুনি সেয়া মোক সত্যভাৱে আৰু সম্পূৰ্ণকৈ কৈছে, আৰু মইও মনোযোগেৰে সকলো শুনিছোঁ।

Verse 27

वायुरुवाच ब्राह्मणान्‌ क्षात्रधर्मेण पालयस्वेन्द्रियाणि च । भगुभ्यस्ते भयं घोरं तत्‌ तु कालाद भविष्यति

বায়ুৱে ক’লে—ৰাজন! ক্ষত্ৰিয়ধৰ্ম অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ৰক্ষা কৰা আৰু ইন্দ্ৰিয়সংযমো পালন কৰা। ভৃগুবংশীয় ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰা তোমাৰ প্ৰতি ঘোৰ ভয় আহিব; কিন্তু সেয়া দীৰ্ঘকালৰ পাছতহে ঘটিব।

Verse 156

इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपवके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें वायु देवता और अर्जुनका संवादविषयक एक सौ छप्पनवाँ अध्याय पूरा हुआ

এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ অনুশাসনপৰ্বৰ অন্তৰ্গত দানধৰ্মপৰ্বত বায়ুদেৱ আৰু অৰ্জুনৰ সংলাপবিষয়ক একশ ছাপ্পান্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 157

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पवनार्जुनसंवादे सप्तपञ्चाशदधिकशततमो< ध्याय:

এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ অনুশাসনপৰ্বৰ অন্তৰ্গত দানধৰ্মপৰ্বত বায়ুদেৱ আৰু অৰ্জুনৰ সংলাপবিষয়ক একশ সাতান্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।