Adhyaya 141
Ādi-parva Adhyāya 141: Bhīma–Hiḍimba Confrontation and Protective Discourse
Upa-parva: Hiḍimba-vadha (Bhīma–Hiḍimba Saṃvāda and Forest Encounter Episode)
Vaiśaṃpāyana narrates Bhīmasena’s confrontation with the rākṣasa Hiḍimba. Seeing the aggressor enraged toward his sister Hiḍimbā, Bhīma responds with a controlled yet forceful ethical argument: the dispute should be directed toward him, not toward a woman, especially when the woman is not acting from autonomous intent but is described as compelled by Kāma (Anaṅga). Bhīma frames his stance as protective restraint and invites single combat, declaring intent to neutralize the threat and render the forest safe for human movement. Hiḍimba counters with intimidation and vows of retaliation, including threats against Bhīma and then others. The narrative shifts to action: Hiḍimba charges; Bhīma intercepts, seizes his arm, and drags him away to avoid waking his sleeping brothers. A prolonged struggle follows, likened to maddened elephants; trees and vines are broken in the melee. The commotion finally awakens the Pāṇḍavas, who, with their mother, observe Hiḍimbā standing before them as the conflict continues off to the side.
Chapter Arc: हस्तिनापुर के भीतर ‘त्रिवर्ग’—प्रभु-शक्ति, उत्साह-शक्ति और मन्त्र-शक्ति—की चर्चा के साथ राजनीति का कठोर यथार्थ उभरता है; उसी पृष्ठभूमि में शकुनि-दुर्योधन की गुप्त चालें पाण्डवों के विरुद्ध आकार लेने लगती हैं। → शकुनि और दुर्योधन धृतराष्ट्र से अनुमति लेकर कुन्ती और उसके पुत्रों को ‘दहने’ (जतुगृह-षड्यंत्र) की बुद्धि रचते हैं। विदुर, जो तत्त्वदर्शी और भाव-ज्ञाता हैं, उनके हाव-भाव से दुष्ट-मन की योजना भाँप लेते हैं और पाण्डव-हित में पलायन का उपाय मन में निश्चित करते हैं। → विदुर का अंतर्ज्ञान निर्णायक बनता है—वह संकेतों से समझ लेते हैं कि पाण्डवों के लिए राजधानी में रहना मृत्यु का निमंत्रण है; इसी क्षण ‘रक्षा’ बनाम ‘राज-आज्ञा’ का संघर्ष तीव्रतम हो उठता है। → धृतराष्ट्र तक समाचार पहुँचते हैं; शोक और औपचारिकताओं का वातावरण बनता है—प्रेतकार्य/श्राद्ध आदि कर्म बान्धवों सहित किए जाते हैं, जिनमें विदुर और भीष्म भी सम्मिलित दिखते हैं। नगरवासी पाण्डवों के गुणों का स्मरण कर सभाओं में उनकी प्रशंसा करते हैं—लोक-हृदय में पाण्डवों के प्रति स्नेह और विश्वास स्थिर रहता है। → कर्ण और शकुनि सहित दुर्योधन-पक्ष अनेक ‘अशभ्य’ उपायों से पाण्डव-वध की योजना आगे भी जारी रखते हैं—अगला पग कौन-सा होगा, यह अनिश्चित और भयावह है।
Shlokas
Verse 1
ऑपन-माजल बछ। जज: ३. तीन प्रकारकी शक्तियाँ ही यहाँ त्रिवर्ग कही गयी हैं। उनके नाम ये हैं--प्रभुशक्ति (ऐश्वर्यशक्ति)
বৈশম্পায়নে ক’লে—তাৰ পাছত সুবলপুত্ৰ শকুনি, ৰজা দুর্যোধন, আৰু দুঃশাসন আৰু কৰ্ণ—সকলে মিলি দুষ্ট উদ্দেশ্যৰে গোপনে মন্ত্রণা কৰিলে। এই ঘটনাই ধৰ্মপথৰ পৰা সৰি ছলনীতিলৈ ঘূৰি যোৱাৰ লক্ষণ; কিয়নো তেওঁলোকে খোলা ন্যায়পথ নহয়, গূঢ় কপট উপায়ে অনর্থ সাধনৰ সংকল্প কৰিছিল।
Verse 2
ते कौरव्यमनुज्ञाप्य धृतराष्ट्रं नराधिपम् । दहने तु सपुत्राया: कुन्त्या बुद्धिमकारयन्
সেই কৌৰৱসকলে নৰাধিপ ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ অনুমতি লৈ কুন্তীক তেওঁৰ পুত্ৰসকলসহ অগ্নিত দগ্ধ কৰোৱাৰ পৰিকল্পনা স্থিৰ কৰিলে।
Verse 3
तेषामिज्धितभावज्ञो विदुरस्तत्त्वदर्शिवान् । आकारेण च त॑ मन्त्र बुबुधे दुष्टचेतसाम्
বৈশম্পায়নে ক’লে—বিদুৰ তেওঁলোকৰ অন্তৰত উদ্ভৱ হোৱা অভিপ্ৰায় বুজিবলৈ নিপুণ আৰু তত্ত্বদৰ্শী আছিল। দুষ্টচিত্ত লোকসকলৰ গোপন মন্ত্ৰণা তেওঁ কেৱল বাহ্য ভঙ্গি-আচৰণ দেখিয়েই বুজি পেলালে।
Verse 4
ततो विदिततवेद्यात्मा पाण्डवानां हिते रत: । पलायने मतिं चक्रे कुन्त्या: पुत्र: सहानघ:
তাৰ পিছত সকলো কথা জানি, পাণ্ডৱসকলৰ হিতত ৰত নিৰ্দোষ বিদুৰে স্থিৰ কৰিলে—কুন্তী যেন পুত্ৰসকলৰ সৈতে ইয়াৰ পৰা পলাই যায়।
Verse 5
ततो वातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम् । ऊर्मिक्षमां दृढां कृत्वा कुन्तीमिदमुवाच ह
তাৰ পিছত তেওঁ বতাহৰ বেগ আৰু ঢৌৰ আঘাত সহিব পৰা দৃঢ় নাও—যন্ত্ৰযুক্ত, পতাকা-ধ্বজে শোভিত—প্ৰস্তুত কৰাই, কুন্তীক এইদৰে ক’লে।
Verse 6
एष जात: कुलस्यास्य कीर्तिवंशप्रणाशन: । धृतराष्ट्र: परीतात्मा धर्म त्यजति शाश्वतम्
“দেৱী! এই ধৃতৰাষ্ট্ৰ এই কুলৰ কীৰ্তি আৰু বংশপৰম্পৰা বিনাশ কৰিবলৈহে জন্মিছে। পুত্ৰস্নেহে তাৰ অন্তঃকৰণ আচ্ছন্ন; সেয়ে সি শাশ্বত ধৰ্ম ত্যাগ কৰিছে।”
Verse 7
इयं वारिपथे युक्ता तरज्भरपवनक्षमा । नौर्यया मृत्युपाशात् त्वं सपुत्रा मोक्ष्यसे शुभे
“শুভে! জলপথৰ বাবে এই নাও সাজু আছে; ই বতাহৰ বেগ আৰু ঢৌৰ ভাৰ সহিব পাৰে। এই নাওৰ দ্বাৰাই তুমি পুত্ৰসকলৰ সৈতে মৃত্যুপাশৰ পৰা মুক্ত হ’বা।”
Verse 8
तच्छुत्वा व्यथिता कुन्ती पुत्रै: सह यशस्विनी । नावमारुहा गड़ायां प्रययौ भरतर्षभ
হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ, এই কথা শুনি যশস্বিনী কুন্তী গভীৰভাবে ব্যথিত হ’ল। তেওঁ পুত্ৰসকলক লৈ নাওত উঠি গংগাৰ সোঁত ধৰি তৎক্ষণাৎ যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 9
ततो विदुरवाक्येन नावं विक्षिप्य पाण्डवा: । धनं चादाय तैर्दत्तमरिष्ट प्राविशन् वनम्
তাৰপিছত বিদুৰৰ উপদেশমতে পাণ্ডৱসকলে নাওখন তাতেই নষ্ট কৰিলে। কৌৰৱসকলে দিয়া ধন লৈ তেওঁলোকে নিৰ্বিঘ্নে বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 10
निषादी पज्चपुत्रा तु जातुषे तत्र वेश्मनि । कारणाभ्यागता दग्धा सह पुत्रैरनागसा
সেই লাক্ষাগৃহত নিষাদ জাতিৰ এগৰাকী নাৰী কোনো কাৰণত নিজৰ পাঁচ পুত্ৰসহ আহি থাকিছিল। নিৰ্দোষ হ’লেও তেওঁ পুত্ৰসকলৰ সৈতে তাতেই দগ্ধ হৈ ভস্মীভূত হ’ল।
Verse 11
स च म्लेच्छाधम: पापो दग्धस्तत्र पुरोचन: । वज्चिताश्न दुरात्मानो धार्तराष्ट्रा: सहानुगा:,म्लेच्छोंमें (भी) नीच पापी पुरोचन भी उसी घरमें जल मरा और धृतराष्ट्रके दुरात्मा पुत्र अपने सेवकोंसहित धोखा खा गये
সেই ঘৰতে ম্লেচ্ছসকলৰ মাজতো অধম পাপী পুৰোচন দগ্ধ হৈ মৰিল। আৰু ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ দুৰাত্মা পুত্ৰসকল অনুচৰসহ প্ৰতাৰিত হ’ল।
Verse 12
अविज्ञाता महात्मानो जनानामक्षतास्तथा । जनन्या सह कौन्तेया मुक्ता विदुरमन्त्रिता:
বিদুৰৰ উপদেশমতে চলা মহাত্মা কুন্তীপুত্ৰসকলে মাতৃসহ মৃত্যুৰ পৰা মুক্তি পালে। তেওঁলোক অক্ষত থাকিল, আৰু সাধাৰণ লোকৰ ওচৰত তেওঁলোক জীয়াই থকাৰ কথা অজ্ঞাতেই ৰ’ল।
Verse 13
ततस्तस्मिन् पुरे लोका नगरे वारणावते । दृष्टवा जतुगृहं दग्धमन्वशोचन्त दु:ःखिता:,तदनन्तर वारणावत नगरमें वहाँके लोगोंने लाक्षागृहको दग्ध हुआ देख (अत्यन्त) दुःखी हो पाण्डवोंके लिये (बड़ा) शोक किया
তাৰ পাছত বাৰণাৱত নগৰত লোকসকলে জতুগৃহ দগ্ধ হোৱা দেখি অতি দুখিত হৈ পাণ্ডৱসকলৰ বাবে গভীৰ শোক আৰু বিলাপ কৰিলে।
Verse 14
राज्ञे च प्रेषयामासुर्य थावृत्तं निवेदितुम् । संवृत्तस्ते महान् काम: पाण्डवान् दग्धवानसि
তেওঁলোকে যি দৰে ঘটনা ঘটিছিল সেইদৰে ৰজাক জনাবলৈ দূত পঠাই ক’লে—“হে কুৰুনন্দন! তোমাৰ মহান কামনা পূৰ্ণ হ’ল; তুমি পাণ্ডৱসকলক দগ্ধ কৰিছা। এতিয়া কৃতাৰ্থ হৈ পুত্ৰসকলৰ সৈতে ৰাজ্য ভোগ কৰা।” এই কথা শুনি ধৃতৰাষ্ট্ৰ পুত্ৰসকলসহ শোকমগ্ন হ’ল।
Verse 15
सकामो भव कौरव्य भुड्क्ष्व राज्यं सपुत्रक: । तच्छुत्वा धृतराष्ट्रस्तु सह पुत्रेण शोचयन्
“হে কৌৰৱ! তোমাৰ কামনা পূৰ্ণ হ’ল; পুত্ৰসহ ৰাজ্য ভোগ কৰা।” এই কথা শুনি ধৃতৰাষ্ট্ৰ পুত্ৰসহ শোক কৰি শোকমগ্ন হ’ল।
Verse 16
प्रेतकार्याणि च तथा चकार सह बान्धवै: । पाण्डवानां तथा क्षत्ता भीष्मश्न कुरुसत्तम:
তাৰ পাছত আত্মীয়সকলৰ সৈতে পাণ্ডৱসকলৰ প্ৰেতকাৰ্য (দাহ, শ্ৰাদ্ধ আদি)ও যথাবিধি সম্পন্ন কৰা হ’ল; ক্ষত্তা বিদুৰ আৰু কুৰুশ্ৰেষ্ঠ ভীষ্মেও সেই ধৰ্মকৰ্তব্য পালন কৰিলে।
Verse 17
जनमेजय उवाच पुनर्विस्तरश: श्रोतुमिच्छामि द्विजसत्तम । दाहं जतुगृहस्यैव पाण्डवानां च मोक्षणम्
জনমেজয়ে ক’লে—“হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! জতুগৃহ দাহ আৰু পাণ্ডৱসকল কেনেকৈ তাৰ পৰা মুক্ত হ’ল, সেই বৃত্তান্ত মই পুনৰ বিস্তাৰে শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।”
Verse 18
सुनृशंसमिदं कर्म तेषां क्रूरोपसंहितम् । कीर्तयस्व यथावृत्तं परं कौतूहलं मम
জনমেজয়ে ক’লে—সিহঁতৰ এই কৰ্ম অতি নিৰ্দয়, নিষ্ঠুৰতাৰে গাঁথা। যি দৰে ঘটিছিল ঠিক তেনেদৰে বৰ্ণনা কৰা; সম্পূৰ্ণ বৃত্তান্ত শুনিবলৈ মোৰ কৌতূহল অতি তীব্ৰ।
Verse 19
वैशम्पायन उवाच शृणु विस्तरशो राजन् वदतो मे परंतप । दाहं जतुगृहस्यैतत् पाण्डवानां च मोक्षणम्
বৈশম্পায়নে ক’লে—হে ৰাজন, শত্রু-সন্তাপক! মোৰ কথাখিনি বিস্তাৰে শুনা। লাক্ষাগৃহৰ দাহ আৰু পাণ্ডৱসকলৰ তাৰ পৰা উদ্ধাৰ পোৱাৰ বৃত্তান্ত মই বিস্তাৰকৈ কওঁ।
Verse 20
प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनंजयम् । दुर्योधनो लक्षयित्वा पर्यतप्यत दुर्मना:
বৈশম্পায়নে ক’লে—ভীমসেনক প্ৰাণবল আৰু শক্তিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, আৰু ধনঞ্জয় (অর্জুন)ক অস্ত্ৰবিদ্যাত সিদ্ধ আৰু অগ্ৰগণ্য দেখি দুঃৰ্যোধনৰ মন অন্ধকাৰ হ’ল; সি অন্তৰে অন্তৰে সদায় সন্তপ্ত হৈ থাকিল।
Verse 21
तब सूर्यपुत्र कर्ण और सुबलकुमार शकुनि आदि अनेक उपायोंसे पाण्डवोंको मार डालनेकी इच्छा करने लगे
তেতিয়া সূৰ্যপুত্ৰ কৰ্ণ, সুবলপুত্ৰ শকুনি আদি আৰু বহুতে পাণ্ডৱসকলক বধ কৰাৰ ইচ্ছাৰে নানা উপায় ভাবিবলৈ ধৰিলে।
Verse 22
पाण्डवा अपि तत् सर्व प्रतिचक्रुर्यथागतम् । उद्धावनमकुर्वन्तो विदुरस्यथ मते स्थिता:
বৈশম্পায়নে ক’লে—পাণ্ডৱসকলেও যি বিপদ যেনেকৈ আহিল, তেনেকৈ যথোচিতভাৱে তাৰ প্ৰতিকার কৰিলে। কিন্তু বিদুৰৰ পৰামৰ্শত অটল থাকি, তেওঁলোকে কৌৰৱসকলৰ ষড়যন্ত্ৰ কেতিয়াও প্ৰকাশ কৰি হুলস্থুল নকৰিলে।
Verse 23
गुणै: समुदितान् दृष्टवा पौरा: पाण्डुसुतांस्तदा । कथयांचक्रिरे तेषां गुणान् संसत्सु भारत,भारत! उन दिनों पाण्डवोंको सर्वगुणसम्पन्न देख नगरके निवासी भरी सभाओंमें उनके सदगुणोंकी प्रशंसा करते थे
সেই সময় পাণ্ডুপুত্ৰসকলক বহু গুণে সমৃদ্ধ দেখি, হে ভাৰত, নগৰবাসীয়ে জনসমাৱেশত তেওঁলোকৰ গুণকীৰ্তন কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 24
राज्यप्राप्तिं च सम्प्राप्तं ज्येष्ठं पाण्डुसुतं तदा । कथयन्ति सम सम्भूय चत्वरेषु सभासु च
তেওঁলোকে চত্বর আৰু সভাস্থলত একেলগে গোট খাই পাণ্ডুৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰক ৰাজ্যলাভৰ যোগ্য বুলি ক’ত।
Verse 25
प्रज्ञाचक्षुरचक्षुष्टवाद् धृतराष्ट्रो जनेश्वर: । राज्यं न प्राप्तवान् पूर्व स कथं नृपतिर्भवेत्
তেওঁলোকে ক’লে—‘প্ৰজ্ঞাই যাৰ চকু সেই ধৃতৰাষ্ট্ৰ দেহচক্ষে অন্ধ; সেই কাৰণেই পূৰ্বে ৰাজ্য নাপালে—তেন্তে এতিয়া তেওঁ কেনেকৈ ৰজা হ’ব?’
Verse 26
तथा शांतनवो भीष्म: सत्यसंधो महाव्रत: । प्रत्याख्याय पुरा राज्यं नस जातु ग्रहीष्यति
তদুপৰি শান্তনুনন্দন ভীষ্ম সত্যসন্ধ আৰু মহাব্ৰতধাৰী; তেওঁ পূৰ্বেই ৰাজ্য ত্যাগ কৰিছে, সেয়ে কেতিয়াও তাক গ্ৰহণ নকৰিব।
Verse 27
ते वयं पाण्डवज्येष्ठं तरुणं वृद्धशीलिनम् । अभिषिज्चाम साध्वद्य सत्यकारुण्यवेदिनम्
‘আহা, আজি আমি পাণ্ডৱসকলৰ জ্যেষ্ঠজনক বিধিপূৰ্বক অভিষেক কৰোঁ। তেওঁ যুৱক হ’লেও বৃদ্ধৰ দৰে শীলসম্পন্ন; সত্যনিষ্ঠ, কৰুণাবান আৰু বেদজ্ঞ।’
Verse 28
स हि भीष्म शांतनवं धृतराष्ट्रं च धर्मवित् । सपुत्रं विविधैभोंगिर्योजयिष्यति पूजयन्
বৈশম্পায়নে ক’লে— যুধিষ্ঠিৰ সঁচাকৈয়ে ধৰ্মজ্ঞ। তেওঁ শান্তনুনন্দন ভীষ্ম আৰু পুত্ৰসহ ধৃতৰাষ্ট্ৰক সন্মান কৰি নানাবিধ ভোগ-সুখেৰে তেওঁলোকক সমৃদ্ধ কৰি ৰাখিব।
Verse 29
तेषां दुर्योधन: श्रुत्वा तानि वाक्यानि जल्पताम् । युधिष्ठिरानुरक्तानां पर्यतप्यत दुर्मति:
যুধিষ্ঠিৰত অনুৰক্ত লোকসকলে কোৱা সেই কথাবোৰ শুনি, কুমতি দুয্যোধন অন্তৰে অন্তৰে ঈৰ্ষ্যা আৰু দুখে দগ্ধ হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 30
स तप्यमानो दुष्टात्मा तेषां वाचो न चक्षमे । ईर्ष्यया चापि संतप्तो धृतराष्ट्रमुपागमत्,इस प्रकार संतप्त हुआ वह दुष्टात्मा लोगोंकी बातोंको सहन न कर सका। वह ईर्ष्याकी आगसे जलता हुआ धृतराष्ट्रके पास आया
এইদৰে দগ্ধ হোৱা সেই দুষ্টাত্মাই তেওঁলোকৰ কথা সহিব নোৱাৰিলে। ঈৰ্ষ্যাৰে জ্বলি ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 31
ततो विरहितं दृष्टवा पितरं प्रतिपूज्य सः । पौरानुरागसंतप्त: पश्चादिदमभाषत
তাৰ পিছত পিতাক একা দেখি, নগৰবাসীৰ যুধিষ্ঠিৰ-অনুৰাগেৰে ব্যথিত দুয্যোধনে প্ৰথমে পিতাক যথোচিত সন্মান জনালে; তাৰ পাছত এইদৰে ক’লে।
Verse 32
दुर्योधन उवाच श्रुता मे जल्पतां तात पौराणामशिवा गिर: । त्वामनादृत्य भीष्म च पतिमिच्छन्ति पाण्डवम्
দুয্যোধনে ক’লে— পিতাজী! নগৰবাসীয়ে পৰস্পৰে কথা পাতোঁতে অশুভ বাক্য উচ্চাৰণ কৰা মই শুনিছোঁ। তেওঁলোকে আপোনাক আৰু ভীষ্মকো অৱজ্ঞা কৰি, পাণ্ডৱ যুধিষ্ঠিৰক স্বামী-ৰাজা কৰিব বিচাৰে।
Verse 33
मतमेतच्च भीष्मस्य न स राज्यं बुभुक्षति । अस्माकं तु परां पीडां चिकीर्षन्ति पुरे जना:
দুৰ্যোধনে ক’লে—এইটো ভীষ্মৰেই মত; আৰু তেওঁ ইয়াক মানি ল’ব, কিয়নো তেওঁ নিজে ৰাজ্যভোগ কৰিব নোখোজে। কিন্তু নগৰৰ লোকসকল আমাৰ ওপৰত মহা দুখ আনিবলৈ উদ্গ্ৰীৱ।
Verse 34
पितृतः प्राप्तवान् राज्यं पाण्डुरात्मगुणै: पुरा । त्वमन्धगुणसंयोगात् प्राप्तं राज्यं न लब्धवान्
দুৰ্যোধনে ক’লে—আগতে পাণ্ডুৱে নিজৰ গুণবলে পিতাৰ পৰা ৰাজ্য লাভ কৰিছিল। কিন্তু আপুনি অন্ধত্বৰ কাৰণে, অধিকাৰসিদ্ধ ৰাজ্যও লাভ কৰিব নোৱাৰিলে।
Verse 35
स एष पाण्डोर्दायाद्य॑ यदि प्राप्रोति पाण्डव: । तस्य पुत्रो ध्रुवं प्राप्तस्तस्य तस्यापि चापर:
দুৰ্যোধনে ক’লে—যদি এই পাণ্ডৱ, পাণ্ডুৰ যথাৰ্থ উত্তৰাধিকাৰী, ৰাজ্য লাভ কৰে, তেন্তে তাৰ পিছত নিশ্চয়েই তাৰ পুত্ৰে সেই ৰাজ্য পাব; তাৰ পিছত আকৌ সেই বংশত আন এজন। এইদৰে পুত্ৰ-পরম্পৰাৰে পীঢ়ি-পীঢ়ি ৰাজ্য তেওঁলোকৰ হাতলৈ গৈ থাকিব।
Verse 36
22 तट 50 ाक० 0 का] ३०९! 2458 450)) ८ पके 6 8 0 20003 न ते वयं राजवंशेन हीना: सह सुतैरपि । अवज्ञाता भविष्यामो लोकस्य जगतीपते
মহাৰাজ, জগৎপতে! যদি আমি পুত্ৰসকলসহ ৰাজবংশৰ পৰম্পৰা আৰু উত্তৰাধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত হওঁ, তেন্তে লোকসমাজত আমি অৱজ্ঞাৰ পাত্ৰ হ’ম।
Verse 37
सततं निरयं प्राप्ता: परपिण्डोपजीविन: । न भवेम यथा राजंस्तथा नीतिर्विधीयताम्,राजन! आप कोई ऐसी नीति काममें लाइये, जिससे हमें दूसरोंके दिये हुए अन्नसे गुजारा करके सदा नरकतुल्य कष्ट न भोगना पड़े
দুৰ্যোধনে ক’লে—যিসকলে আনৰ ভাগত জীৱে, সিহঁতে সদায় নৰকসম দুখ ভোগ কৰে। ৰাজন, এনে নীতি স্থিৰ কৰক যাতে আমি আনৰ দিয়া অন্নত জীৱনধাৰণ কৰিবলগীয়া নহওঁ।
Verse 38
यदि त्वं हि पुरा राजन्निदं राज्यमवाप्तवान् | ध्रुवं प्राप्स्याम च वयं राज्यमप्यवशे जने
দুৰ্যোধনে ক’লে—হে ৰাজন! আপুনি যদি আগতেই এই ৰাজ্য লাভ কৰিলেহেঁতেন, তেন্তে নিশ্চয় আজিও আমিও ৰাজ্য লাভ কৰিলোঁহেঁতেন; তেনে হ’লে, হে ৰাজন, প্ৰজাসকল আমাৰ বশৰ বাহিৰলৈ নাযায়।
Verse 139
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत सम्भवपर्वमें काणिकवाक्यविषयक एक यौ उनन््तालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ আদিপৰ্বৰ অন্তৰ্গত সম্ভবপৰ্বত কাণিকৰ উপদেশ-বিষয়ক একোণপঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 140
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि जतुगृहपर्वणि दुर्योधनेष्यायां चत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत जदुय॒ृहपर्वमें दुर्योधनकी ईष्याविषयक एक सौ चालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
এইদৰে শ্ৰীমহাভাৰতৰ আদিপৰ্বৰ অন্তৰ্গত জতুগৃহপৰ্বত দুর্যোধনৰ ঈৰ্ষ্যা-বিষয়ক একশ চল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 231
ततो वैकर्तन: कर्ण: शकुनिश्चापि सौबल: । अनेकैरशभ्युपायैस्ते जिघांसन्ति सम पाण्डवान्
তাৰ পিছত বৈকর্তন কৰ্ণ আৰু সৌবল শকুনি—তেওঁলোকে বহু নীচ আৰু অনুচিত উপায় অৱলম্বন কৰি পাণ্ডৱসকলক বধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থাকিল।
Frequently Asked Questions
The dilemma is how to respond to a predatory threat while maintaining restraint: Bhīma insists violence be directed toward the male aggressor and not toward Hiḍimbā, emphasizing non-harm to a woman amid conflict and prioritizing protection of dependents.
Force is portrayed as legitimate when governed by duty and discrimination (viveka): protective action should minimize unjust targets, control escalation, and subordinate personal anger to the safeguarding of others.
No explicit phalaśruti appears in this passage. Its meta-function is narrative: it exemplifies dharma-in-action (protective restraint plus decisive response) and advances the forest-episode arc by transitioning from verbal reasoning to controlled engagement.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.