Adhyaya 63
Adhyaya 63: Daksha’s Progeny, Kashyapa’s Offspring, and the Rishi-Vamshas that Sustain the Worlds
ঋষিসকলৰ অনুৰোধত সূতে সৃষ্টিৰ ক্ৰমধাৰা বৰ্ণনা কৰে আৰু কয় যে দক্ষৰ পাছত প্ৰজাবিস্তাৰ মূলত মৈথুনী (স্ত্ৰী-পুৰুষ সংযোগ) প্ৰক্ৰিয়াৰে হয়। নাৰদৰ উপদেশত দক্ষৰ প্ৰথম দুটা পুত্ৰদল—হৰ্যশ্ব আৰু শবল—দিশেদিশে ছিটিকি পৰি উভতি নাহে; তেতিয়া দক্ষে ষাঠি কন্যা সৃষ্টি কৰি ধৰ্ম, কশ্যপ, সোম, অৰিষ্টনেমি, ভৃগুপুত্ৰ, কৃষাশ্ব আৰু অঙ্গিৰসক দান কৰে। এই সংযোগৰ পৰা বিশ্বেদেৱ, সাধ্য, মৰুত, আঠ বসু (নামসহ) আৰু এগাৰ ৰুদ্ৰ (নামসহ) উৎপন্ন হয়। পাছত কশ্যপৰ পত্নীসকলৰ পৰা আদিত্য, দৈত্য (হিৰণ্যকশিপু/হিৰণ্যাক্ষ), দানৱ, পক্ষী, পশু, গৰুড়-অৰুণ, প্ৰধান নাগাধিপতি, ৰাক্ষস, যক্ষ, গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা আৰু উদ্ভিদজগত জন্মে। তাৰ পিছত ঋষিবংশ—পুলস্ত্যৰ পৰা বিশ্ৰৱা আৰু ৰাক্ষস বংশ; অত্রিৰ বংশত সোম, দত্তাত্ৰেয়, দুর্বাসা; বসিষ্ঠৰ পৰা পৰাশৰ, ব্যাস আৰু শুক—বৰ্ণিত হয়। এই বিস্তৃত বংশসমূহ সূৰ্যকিৰণৰ দৰে ত্ৰিলোকত ব্যাপি, পৰৱৰ্তী ধৰ্মোপদেশ আৰু শিৱমুখী মুক্তিতত্ত্বৰ বাবে ভূমি প্ৰস্তুত কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशे ध्रुवसंस्थानवर्णनं नाम द्विषष्टितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम्
এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গ মহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ভুৱনকোষত ‘ধ্ৰুৱসংস্থানবৰ্ণন’ নামৰ ত্ৰিষষ্টিতম অধ্যায় আৰম্ভ হয়। ঋষিসকলে ক’লে—হে সূত! এতিয়া দেৱ, দানৱ, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ উৎপত্তি আমাক উত্তমভাৱে, যথাক্ৰম কওক।
Verse 2
सूत उवाच संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात् पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा
সূত ক’লে—আদিকালৰ সৃষ্টিৰ কথা সংকল্প, দৰ্শন আৰু স্পৰ্শৰ পৰা উৎপন্ন বুলি কোৱা হয়। কিন্তু প্ৰাচেতসপুত্ৰ দক্ষৰ পাছৰ পৰা সৃষ্টি মৈথুনসম্ভৱ, অৰ্থাৎ নাৰী-পুৰুষ সংযোগেৰে চলিল।
Verse 3
यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान् न वृद्धिमगमल्लोकस् तदा मैथुनयोगतः
কিন্তু তেওঁ দেৱ, দেৱৰ্ষি, গণ আৰু পন্নগসকলক সৃষ্টি কৰোঁতে থাকিলেও লোকসমূহ বৃদ্ধি নাপালে; তেতিয়া তেওঁ মৈথুনযোগৰ আশ্ৰয় ল’লে।
Verse 4
दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत् तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
দক্ষই সূতিৰ পৰা পাঁচ হাজাৰ পুত্ৰ জন্ম দিলে। সেই মহাভাগ পুত্ৰসকলক দেখি তেওঁ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ প্ৰজা সৃষ্টি কৰিবলৈ ইচ্ছুক হ’ল।
Verse 5
नारदः प्राह हर्यश्वान् दक्षपुत्रान् समागतान् भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्ध्वमध एव च
সমাগত দক্ষপুত্ৰ হৰ্যশ্বসকলক নাৰদে ক’লে—“সকলো লোকৰ পূৰ্ণ পৰিমাপ জানিবা; ঊৰ্ধ্বত আৰু অধঃত যি আছে, তাকো সম্যক বুজিবা।”
Verse 6
ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनिसत्तमाः ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम्
তাৰ পাছত (প্ৰভুৱে) ক’লে—“হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, বিশেষ বিশেষ ৰূপে সৃষ্টিক কাৰ্যকৰী কৰা।” সেই বচন শুনি তেওঁলোকে সৰ্গকাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে সকলো দিশলৈ গ’ল।
Verse 7
अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः
আজিও তেওঁলোকে উভতি নাহে—যেনে নদীসমূহ সাগৰত মিলি পুনৰ উভতি নাহে। আৰু হৰ্যশ্বসকল অন্তৰ্হিত হ’লে প্ৰজাপতি দক্ষ পুনৰ প্ৰজাসৰ্গৰ কাৰ্যত প্ৰবৃত্ত হ’ল।
Verse 8
सूत्यामेव च पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः
সেই সূত্যাক্ৰিয়াতেই প্ৰভুৱে পুত্ৰৰ এক সহস্ৰ সৃষ্টি কৰিলে। ‘শবলা’ নামে পৰিচিত সেই বিপ্ৰঋষিসকল একত্ৰ হৈ সৃষ্টিৰ হেতু হ’ল।
Verse 9
नारदो ऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्सूर्यवर्चसः भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन् पुनः पुनः
নাৰদে তেওঁক অনুসৰণ কৰা সূৰ্যবৰ্ণ তেজস্বীসকলক পুনৰ ক’লে—“সকলো লোকৰ পূৰ্ণ পৰিমাপ জানি, পুনঃ পুনঃ তোমালোকৰ ভ্ৰাতৃসকলৰ ওচৰলৈ গৈ এই জ্ঞান তেওঁলোকক জনোৱা।”
Verse 10
आगत्य वाथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः ते ऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृगतिं तथा
“উভতি আহা, তাৰ পিছত সৃষ্টিকাৰ্য বিশেষভাৱে ক্ৰমবদ্ধ ৰূপে সম্পাদন কৰা।” এই উপদেশ পাই তেওঁলোকেও সেই একে পথেই গ’ল আৰু ভ্ৰাতাৰ সমান গতি লাভ কৰিলে।
Verse 11
ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिकन्याः प्रजापतिः वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा
তাৰ পিছত তেওঁলোক (কন্যাসকল) নষ্ট হৈ যোৱাৰ পাছতো, প্ৰাচেতস-পুত্ৰ প্ৰজাপতি দক্ষে বৈৰিণীৰ গৰ্ভে পুনৰ ষাঠি কন্যা জন্ম দিলে, যাতে সৃষ্টিৰ ধাৰা অব্যাহত থাকে।
Verse 12
प्रादात्स दशकं धर्मे कश्यपाय त्रयोदश विंशत्सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये
তেওঁ ধৰ্মাৰ্থে দহ, কশ্যপক তেৰ, সোমক সাতাইশ আৰু অৰিষ্টনেমিক চাৰি দান কৰিলে—ভক্তিভাৱে কৰা এই দানবিভাগে পশুৰ পাশ শিথিল কৰি মনক পতি শিৱলৈ ধাৱিত কৰে।
Verse 13
द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां नामानि विस्तरात्
ভৃগুপুত্ৰক দুটা, ধীমান কৃশাশ্বক দুটা, আৰু তদ্ৰূপ অঙ্গিৰসকো দুটা (কন্যা) দিয়া হ’ল। এতিয়া তেওঁলোকৰ নাম বিস্তাৰে কোৱা হৈছে।
Verse 14
शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः मरुत्वती वसूर् यामिर् लम्बा भानुररुन्धती
“আদিৰ পৰা দেৱমাতৃসকলৰ প্ৰজাবিস্তাৰ শুনা—মৰুত্বতী, বসু, যামী, লম্বা, ভানু, আৰু অৰুন্ধতী।”
Verse 15
संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी धर्मपत्न्यः समाख्यातास् तासां पुत्रान्वदामि वः
সংকল্পা, মুহূৰ্তা, সাধ্যা, বিশ্বা আৰু ভামিনী—এইসকল ধৰ্মৰ ধৰ্মপত্নী বুলি খ্যাত। এতিয়া মই তোমালোকক তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকলৰ কথা ক’ম।
Verse 16
विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत् मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस् तथा
বিশ্বাৰ পৰা বিশ্বদেৱসকল, আৰু সাধ্যাৰ পৰা সাধ্যগণ জন্মিল। মৰুত্বতীৰ পৰা মৰুতসকল, আৰু বসুৰ পৰা বসুগণো উদ্ভৱ হ’ল—এইদৰে সৃষ্টিক্ৰমত দেৱসমূহ প্ৰকাশ পাই, প্ৰভু (পতি) নিৰ্ধাৰিত ঋতধৰ্ম পালন কৰে।
Verse 17
भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः
ভানুৰ সহচৰসকল ‘ভানৱ’ বুলি কোৱা হয়; মুহূৰ্তাৰ ‘মুহূৰ্তক’। লম্বাৰ ‘ঘোষ’ নামধাৰী, আৰু নাগবীথীৰ ‘যামিজ’—এয়া সময়-বিভাগৰ পৰা উদ্ভূত আৰু তাৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা।
Verse 18
संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्
সংকল্পাৰ পৰা ‘সংকল্প’ জন্মিল। এতিয়া মই বসুগণৰ সৃষ্টি ক’ম—তেওঁলোক দীপ্তিমান দেৱতা, সকলো দিশতে ব্যাপ্ত আৰু শিৱাজ্ঞাৰ অধীনেই কৰ্ম কৰে।
Verse 19
वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः आपो ध्रुवश् च सोमश् च धरश्चैवानिलो ऽनलः
এই বসুগণ ঘোষণা কৰা হ’ল—সৰ্বভূতৰ হিতৈষী: আপঃ (জল), ধ্ৰুৱ, সোম, ধৰ, অনিল (বায়ু) আৰু অনল (অগ্নি)।
Verse 20
प्रत्यूषश् च प्रभासश् च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः
প্ৰত্যূষ আৰু প্ৰভাস—এই দুজন অষ্ট বসুৰ মাজত প্ৰখ্যাত। তদ্ৰূপ অজৈকপাদ, অহিৰ্বুধ্ন্য, বিরূপাক্ষ আৰু ভৈৰৱ—ৰুদ্ৰগণৰ অন্তৰ্গত দিৱ্য শক্তি, যিসকলে পতি শিৱৰ বিধানত বিশ্ব-ব্যৱস্থা ধাৰণ কৰে।
Verse 21
हरश् च बहुरूपश् च त्र्यंबकश् च सुरेश्वरः सावित्रश् च जयन्तश् च पिनाकी चापराजितः
তেওঁ হৰ—বন্ধনহৰ; বহুৰূপ—অসংখ্য ৰূপধাৰী; ত্ৰ্যম্বক—ত্ৰিনয়ন প্ৰভু; আৰু সুৰেশ্বৰ—দেৱসকলৰ অধিপতি। তেওঁ সাবিত্ৰ—গায়ত্ৰী-তত্ত্বৰ অন্তৰ্যামী শক্তি; জয়ন্ত—চিৰবিজয়ী; পিনাকী—পিনাক ধনু ধাৰণকাৰী; আৰু অপৰাজিত—অজেয় পতি শিৱ, যাক কোনো পাশা পৰাভূত কৰিব নোৱাৰে।
Verse 22
एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम्
এইদৰে ৰুদ্ৰসকল—গণসমূহৰ একাদশ গণেশ্বৰ—বুলি ঘোষণা কৰা হ’ল। এতিয়া মই কশ্যপৰ বংশধাৰা, তেওঁৰ পত্নীসকলৰ পৰা জন্ম হোৱা পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰসকলৰ বিৱৰণ ক’ম।
Verse 23
अदितिश् च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः सुरभिर् विनता ताम्रा तद्वत् क्रोधवशा इला
অদিতি আৰু দিতি; তদ্ৰূপ অৰিষ্টা, সুৰসা, মুনি, সুৰভি, বিনতা, তাম্ৰা; আৰু সেইদৰে ক্ৰোধবশা আৰু ইলা—এইসকল সৃষ্টিৰ বিস্তাৰত প্ৰজামাতৃকা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 24
कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत् तासां पुत्रान्वदामि वः तुषिता नाम ये देवाश् चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
কদ্ৰূ, ত্বিষা আৰু সেইদৰে দনু—এতিয়া মই তোমালোকক তেওঁলোকৰ সন্তানসকলৰ বিৱৰণ ক’ম। ‘তুষিত’ নামৰ দেৱসকল চাক্ষুষ মনুৰ মন্বন্তৰত প্ৰকাশিত হৈছিল।
Verse 25
वैवस्वतान्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः इन्द्रो धाता भगस्त्वष्ट मित्रो ऽथ वरुणो ऽर्यमा
বৈৱস্বত মন্বন্তৰত এইসকল দ্বাদশ আদিত্য বুলি স্মৃত—ইন্দ্ৰ, ধাতা, ভগ, ত্বষ্টা, মিত্ৰ, বৰুণ আৰু আৰ্যমা।
Verse 26
विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान् विष्णुरेव च एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः
বিবস্বান, সবিতা, পূষা, অংশুমান আৰু বিষ্ণুও—এঁৰাই সহস্ৰকিৰণ দ্বাদশ আদিত্য বুলি স্মৃত। শৈৱ দৰ্শনত তেওঁলোকৰ তেজ প্ৰভু শিৱ (পতি)ৰ বিশ্ব-নিয়মত কাৰ্য কৰে; বন্ধ জীৱ (পশু) পাশ-বন্ধনৰ সীমাত সেই পোহৰ অনুভৱ কৰে।
Verse 27
दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च
আমি শুনিছোঁ যে দিতিয়ে কশ্যপৰ পৰা দুজন পুত্ৰ লাভ কৰিছিল—হিৰণ্যকশিপু আৰু তদ্ৰূপ হিৰণ্যাক্ষ।
Verse 28
दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद् बलदर्पितम् विप्रचित्तिः प्रधानो ऽभूत् तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः
হে দ্বিজোত্তমসকল, দনুৱে কশ্যপৰ পৰা বলদৰ্পে মত্ত একশ পুত্ৰ লাভ কৰিছিল; তেওঁলোকৰ মাজত বিপ্ৰচিত্তি প্রধান হৈছিল।
Verse 29
ताम्रा च जनयामास षट् कन्या द्विजपुङ्गवाः शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम्
হে দ্বিজপুঙ্গবসকল, তাম্ৰাই ছয় কন্যা জনম দিলে—শুকী, শ্যেনী, ভাসী, সুগ্ৰীৱী, গৃধ্ৰিকা আৰু শুচি।
Verse 30
शुकी शुकानुलूकांश् च जनयामास धर्मतः श्येनी श्येनांस् तथा भासी कुरङ्गांश् च व्यजीजनत्
ধৰ্মানুসাৰে শুকীয়ে টিয়া আৰু পেঁচা জন্ম দিলে; তেনেদৰে শ্যেনীয়ে বাজ, আৰু ভাসীয়ে কুৰংগ-মৃগ জন্ম দিলে।
Verse 31
गृध्री गृध्रान् कपोतांश् च पारावती विहंगमान् हंससारसकारण्डप्लवाञ्छुचिरजीजनत्
পবিত্ৰ গৃধ্ৰীয়ে শকুন জন্ম দিলে; আৰু পাৰাৱতীয়ে কবুতৰসহ অন্য পক্ষী—হংস, সাৰস, কাৰণ্ডৱ, প্লৱ—উৎপন্ন কৰিলে।
Verse 32
अजाश्वमेषोष्ट्रखरान् सुग्रीवी चाप्यजीजनत् विनता जनयामास गरुडं चारुणं शुभा
সুগ্ৰীৱীয়ে ছাগলী, ঘোঁৰা, মেষ, উট আৰু গাধা জন্ম দিলে; আৰু শুভা বিনতাই গৰুড় আৰু অৰুণক জন্ম দিলে।
Verse 33
सौदामिनीं तथा कन्यां सर्वलोकभयङ्करीम् सुरसायाः सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा
আৰু (সেয়ে) সকলো লোকলৈ ভয়ংকৰ সৌদামিনী নামৰ এক কন্যা জন্ম দিলে; আৰু সুৰসাৰ পৰা পূৰ্বকালে সহস্ৰ সাপ জন্ম হৈছিল।
Verse 34
कद्रूः सहस्रशिरसां सहस्रं प्राप सुव्रता प्रधानास्तेषु विख्याताः षड्विंशतिरनुत्तमाः
সুব্ৰতা কদ্ৰূৱে সহস্ৰ ফণা-ধাৰী সহস্ৰ সাপ জন্ম দিলে; তেওঁলোকৰ মাজত ছাব্বিশজন প্ৰধান, বিখ্যাত আৰু অনুত্তম আছিল।
Verse 35
शेषवासुकिकर्कोटशङ्खैरावतकम्बलाः धनञ्जयमहानीलपद्माश्वतरतक्षकाः
এইসকল নাগাধিপতি—শেষ, বাসুকি, কৰ্কোট, শঙ্খ, ঐৰাৱত আৰু কম্বল; লগতে ধনঞ্জয়, মহানীল, পদ্ম, অশ্বতৰ আৰু তক্ষক।
Verse 36
एलापत्रमहापद्मधृतराष्ट्रबलाहकाः शङ्खपालमहाशङ्खपुष्पदंष्ट्रशुभाननाः
এলাপত্ৰ, মহাপদ্ম, ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু বলাহক; শঙ্খপাল, মহাশঙ্খ, পুষ্পদংশ্ট্ৰ আৰু শুভানন—এরা প্ৰসিদ্ধ নাগ; প্ৰভুৰ বিধানত স্থিত হৈ পতি (শিৱ) অধীন সুশৃঙ্খল সৃষ্টিৰ সেৱা কৰে।
Verse 37
शङ्खलोमा च नहुषो वामनः फणितस् तथा कपिलो दुर्मुखश्चापि पतञ्जलिरिति स्मृतः
তেওঁ শঙ্খলোমা, নহুষ, বামন, ফণিত, কপিল, দুৰ্মুখ আৰু পতঞ্জলি—এই নামেও স্মৃত।
Verse 38
रक्षोगणं क्रोधवशा महामायं व्यजीजनत् रुद्राणां च गणं तद्वद् गोमहिष्यौ वराङ्गना
ক্ৰোধবশে বৰাঙ্গনা মহামায়াই ৰাক্ষসগণ জন্ম দিলে; তদ্ৰূপে ৰুদ্ৰগণো সৃষ্টি কৰিলে—সেই শ্ৰেষ্ঠা দেবী গাই আৰু মহিষী-ৰূপে প্ৰকাশিত।
Verse 39
सुरभिर् जनयामास कश्यपादिति नः श्रुतम् मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा
আমি শুনিছোঁ—সুৰভীয়ে কশ্যপৰ পৰা এজন মুনি, মুনিসকলৰ এটা গণ, আৰু তদ্ৰূপে অপ্সৰাসকলৰো এটা গণ জন্ম দিলে।
Verse 40
तथा किंनरगन्धर्वान् अरिष्टाजनयद्बहून् तृणवृक्षलतागुल्मम् इला सर्वमजीजनत्
সেইদৰে অৰিষ্টাই বহু কিন্নৰ আৰু গন্ধৰ্ব জন্ম দিলে; আৰু ইলাই তৃণ, বৃক্ষ, লতা আৰু গুল্মসহ সমগ্ৰ উদ্ভিদজগত সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 41
त्विषा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः एते तु काश्यपेयाश् च संक्षेपात्परिकीर्तिताः
ত্বিষাৰ পৰা কোটি কোটি যক্ষ আৰু ৰাক্ষস জন্মিল। সংক্ষেপে তেওঁলোকক কাশ্যপৰ সন্তান বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 42
एतेषां पुत्रपौत्रादिवंशाश् च बहवः स्मृताः एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना
ইহঁতৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদি বহু বংশধাৰা স্মৃতিত উল্লেখ আছে। এইদৰে মহাত্মা কাশ্যপে প্ৰজা সৃষ্টি কৰাৰ পিছত সৃষ্টিৰ ধাৰা ক্ৰমে প্ৰবাহিত হ’ল।
Verse 43
प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः
চৰ আৰু স্থাৱৰ সকলো সত্তা নিজ নিজ স্থানত প্ৰতিষ্ঠিত হোৱাৰ পাছত, প্ৰজাপতিয়ে তেওঁলোকৰ মাজৰ মুখ্যসকলক অভিষেক কৰি অধিপত্য-পদত নিয়োজিত কৰিলে।
Verse 44
ततो मनुष्याधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम् स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः
তাৰ পিছত ব্ৰহ্মাই বৈবস্বত মনুক মানুহৰ অধিপতি কৰিলে; আগৰ স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত ব্ৰহ্মাই যিদৰে শাসকসকলক অভিষেক কৰিছিল, তেনেদৰেই এই ক্ৰম চলি থাকে।
Verse 45
तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता यथोपदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते
তেওঁলোকৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ পৃথিৱী—সপ্তদ্বীপ আৰু পৰ্বতসহ—আজিও উপদেশ অনুসাৰে ধৰ্মেৰে ৰক্ষিত আৰু পালিত হয়; এইদৰে পতি-পরমেশ্বৰলৈ সন্মত শাস্ত্ৰানুসাৰে লোকব্যৱস্থা স্থিৰ থাকে।
Verse 46
स्वायंभुवे ऽन्तरे पूर्वे ब्रह्मणा ये ऽभिषेचिताः ते ह्येते चाभिषिच्यन्ते मनवश् च भवन्ति ते
পূৰ্ব স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত ব্ৰহ্মাই যিসকলক অভিষেক কৰিছিল, তেওঁলোকেই ইয়াত পুনৰ অভিষিক্ত হয়; সেই অভিষেকৰ বলতেই তেওঁলোক মনু (মন্বন্তৰৰ অধিপতি) হয়।
Verse 47
मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे ततः
মন্বন্তৰ পাৰ হৈ গ’লে এই পাৰ্থিৱ ৰজাসকলেও প্ৰস্থান কৰে; আৰু একেদৰে নতুন মন্বন্তৰ আহিলে তেওঁলোকৰ ঠাইত আন ৰজাসকল অভিষিক্ত হয়।
Verse 48
अतीतानागताः सर्वे नृपा मन्वन्तरे स्मृताः एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासंतानकारणात्
অতীত আৰু আগন্তুক সকলো নৃপ মন্বন্তৰত স্মৰণীয়; আৰু পুত্ৰ উৎপন্ন কৰি তেওঁলোক প্ৰজাসন্ততিৰ অবিচ্ছিন্ন ধাৰাৰ কাৰণ হয়।
Verse 49
कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार स पुनस्तपः पुत्रो गोत्रकरो मह्यं भवताद् इति चिन्तयन्
গোত্ৰ স্থাপনৰ কামনাৰে কশ্যপে পুনৰ তপস্যা কৰিলে; মনতে ভাবিলে—“মোৰ বাবে গোত্ৰ-কৰা এক পুত্ৰ হওক।”
Verse 50
तस्यैवं ध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः ब्रह्मयोगात्सुतौ पश्चात् प्रादुर्भूतौ महौजसौ
এইদৰে ধ্যানত লীন মহাত্মা কশ্যপৰ ওচৰত ব্ৰহ্মযোগৰ প্ৰভাৱত পাছত দুজন পুত্ৰ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল; তেওঁলোক মহাতেজ আৰু আধ্যাত্মিক ওজে দীপ্ত আছিল।
Verse 51
वत्सरश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्मवादिनौ वत्सरान्नैध्रुवो जज्ञे रैभ्यश् च सुमहायशाः
ৱৎসৰ আৰু অসিত—দুয়ো ব্ৰহ্মবাদী আছিল। ৱৎসৰৰ পৰা নাইধ্ৰুৱ জন্মিল, আৰু মহাযশস্বী ৰৈভ্যও জন্মিল।
Verse 52
रैभ्यस्य रैभ्या विज्ञेया नैध्रुवस्य वदामि वः च्यवनस्य तु कन्यायां सुमेधाः समपद्यत
ৰৈভ্যৰ কন্যা ৰৈভ্যা বুলি জনা যায়। এতিয়া নাইধ্ৰুৱৰ কথাও কওঁ—চ্যৱনৰ কন্যাৰ গৰ্ভত সুমেধা ঋষি প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।
Verse 53
नैध्रुवस्य तु सा पत्नी माता वै कुण्डपायिनाम् असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत
তেওঁ নাইধ্ৰুৱৰ পত্নী আছিল আৰু কুণ্ডপায়িনসকলৰ মাতৃ হ’ল। অসিতৰ (পত্নী) একপৰ্ণাৰ গৰ্ভত ব্ৰহ্মিষ্ঠ জন্মিল—ব্ৰহ্মনিষ্ঠ।
Verse 54
शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहातपाः शाण्डिल्या नैध्रुवा रैभ्यास् त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः
শাণ্ডিল্যসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ, শ্ৰীমান আৰু মহাতপস্বী দেৱল আছিল। শাণ্ডিল্য, নাইধ্ৰুৱ আৰু ৰৈভ্য—এই তিনিটা শাখা (পক্ষ) কাশ্যপ বংশৰ বুলি কোৱা হয়।
Verse 55
नव प्रकृतयो देवाः पुलस्त्यस्य वदामि वः चतुर्युगे ह्यतिक्रान्ते मनोरेकादशे प्रभोः
পুলস্ত্যই কোৱা দেৱতাসকলৰ নৱ আদ্য শ্ৰেণীৰ কথা মই তোমালোকক কওঁ। চাৰি যুগ অতিক্ৰান্ত হ’লে, প্ৰভু মনুৰ একাদশ মন্বন্তৰত এই বৃত্তান্ত বুজিব লাগে।
Verse 56
अर्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे सम्प्रवर्तिते मानवस्य नरिष्यन्तः पुत्र आसीद् दमः किल
দ্বাপৰ যুগ আৰম্ভ হৈ এতিয়াও অর্ধেকহে পাৰ হোৱা সময়ত, মনুৰ পুত্ৰ নৰিষ্যন্তৰ ‘দম’ নামৰ পুত্ৰ জন্মিল বুলি কোৱা হয়। এইদৰে ধৰ্মানুসাৰে ৰাজবংশ চলি থাকিল; কালচক্ৰৰ নিয়ন্তা পতি (শিৱ) অদৃশ্যভাবে তাক চালনা কৰে।
Verse 57
दमस्य तस्य दायादस् तृणबिन्दुरिति स्मृतः त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह
দমৰ উত্তৰাধিকাৰী ‘তৃণবিন্দু’ বুলি স্মৃত। ত্ৰেতাযুগৰ প্ৰভাতত সি ৰজা হ’ল—সেই ৰাজপৰম্পৰাত সি তৃতীয়।
Verse 58
तस्य कन्या त्विलविला रूपेणाप्रतिमाभवत् पुलस्त्याय स राजर्षिस् तां कन्यां प्रत्यपादयत्
তেওঁৰ ‘ইলবিলা’ নামৰ কন্যা ৰূপে অপ্রতিম আছিল। সেই ৰাজর্ষিয়ে বিধিপূৰ্বক কন্যাটিক পুলস্ত্যক অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 59
ऋषिर् ऐरविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत तस्य पत्न्यश्चतस्रस्तु पौलस्त्यकुलवर्धनाः
ঐৰবিলা (ইলবিলা)ৰ পৰা ঋষি ‘বিশ্ৰৱা’ জন্মিল। আৰু তেওঁৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল—যিসকলে পুলস্ত্য কুল বৃদ্ধি কৰিলে।
Verse 60
बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै देववर्णिनी पुष्पोत्कटा बलाका च सुते माल्यवतः स्मृतेः
বৃহস্পতিৰ এক শুভ কন্যা আছিল, নাম দেৱবৰ্ণিনী। আৰু মাল্যৱত আৰু স্মৃতিৰ পৰা দুগৰাকী কন্যা জন্মিল—পুষ্পোৎকটা আৰু বলাকা।
Verse 61
कैकसी मालिनः कन्या तासां वै शृणुत प्रजाः ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्मात् सुषुवे देववर्णिनी
কৈকসী মালিনৰ কন্যা আছিল; হে প্ৰজাগণ, তাইৰ কথা শুনা। সেই দেৱবৰ্ণিনীয়ে তাৰ পৰা প্ৰথমে জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ বৈশ্ৰৱণ (কুবেৰ)ক জন্ম দিলে।
Verse 62
कैकसी चाप्यजनयद् रावणं राक्षसाधिपम् कुम्भकर्णं शूर्पणखां धीमन्तं च विभीषणम्
কৈকসীয়ে ৰাক্ষসাধিপতি ৰাৱণক, কুম্ভকৰ্ণক, শূৰ্পণখাক আৰু ধীমান বিভীষণকো জন্ম দিলে।
Verse 63
पुष्पोत्कटा ह्यजनयत् पुत्रांस्तस्माद्द्विजोत्तमाः महोदरं प्रहस्तं च महापार्श्वं खरं तथा
হে দ্বিজোত্তম, পুষ্পোৎকটায়ে তাৰ পৰা পুত্ৰসকলক জন্ম দিলে—মহোদৰ, প্ৰহস্ত, মহাপাৰ্শ্ব আৰু খৰ।
Verse 64
कुम्भीनसीं तथा कन्यां बलायाः शृणुत प्रजाः त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश् च राक्षसः
হে প্ৰজাগণ, বলায়াৰ কন্যা কুম্ভীনসীৰ কথাও শুনা; আৰু ত্ৰিশিৰা, দূষণ আৰু বিদ্যুজ্জিহ্ব নামৰ ৰাক্ষসৰ কথাও।
Verse 65
कन्या वै मालिका चापि बलायाः प्रसवः स्मृतः इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव
কন্যা আৰু মালিকাও বলাৰ সন্তান বুলি স্মৃত। এইদৰে ক্ৰূৰকৰ্মা এই নজন পৌলস্ত্য ৰাক্ষস ঘোষণা কৰা হ’ল।
Verse 66
विभीषणो ऽतिशुद्धात्मा धर्मज्ञः परिकीर्तितः पुलस्त्यस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्याघ्राश् च दंष्ट्रिणः
বিভীষণক অতিশুদ্ধাত্মা আৰু ধৰ্মজ্ঞ বুলি পৰিকীৰ্তিত কৰা হৈছে। পুলস্ত্যৰ পুত্ৰসকল বন্য মৃগৰ দৰে উগ্ৰ—সকলেই ব্যাঘ্ৰসম আৰু দংশ্ত্ৰধাৰী।
Verse 67
भूताः पिशाचाः सर्पाश् च सूकरा हस्तिनस् तथा वानराः किंनराश्चैव ये च किंपुरुषास् तथा
ভূত, পিশাচ, সৰ্প, সূকৰ আৰু হস্তী; বানৰ, কিন্নৰ আৰু কিম্পুৰুষো—এনে নানা প্ৰকাৰ সত্ত্বগণ তাত আছিল।
Verse 68
अनपत्यः क्रतुस्तस्मिन् स्मृतो वैवस्वते ऽन्तरे अत्रेः पत्न्यो दशैवासन् सुंदर्यश् च पतिव्रताः
সেই বৈবস্বত মন্বন্তৰত ক্রতু ঋষিক অনপত্য (নিঃসন্তান) বুলি স্মৃত। অত্রি ঋষিৰ দহগৰাকী পত্নী আছিল—সকলেই সুন্দৰী আৰু পতিব্ৰতা ধৰ্মত স্থিৰ।
Verse 69
भद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः भद्राभद्रा च जलदा मन्दा नन्दा तथैव च
ভদ্ৰাশ্ব আৰু অপ্সৰা ঘৃতাচীৰ পৰা দহ সন্তান জন্মিল—ভদ্ৰাভদ্ৰা, জলদা, মন্দা, নন্দা আদি।
Verse 70
बलाबला च विप्रेन्द्रा या च गोपाबला स्मृता तथा तामरसा चैव वरक्रीडा च वै दश
(এইসকল) বলাবলা, বিপ্ৰেন্দ্ৰা, আৰু যি গোপাবলা বুলি স্মৃত; তদ্ৰূপ তামৰসা আৰু বৰক্ৰীড়া—এইদৰে নিশ্চয় (এই গোটত) দহটা নাম।
Verse 71
आत्रेयवंशप्रभवास् तासां भर्ता प्रभाकरः स्वर्भानुपिहिते सूर्ये पतिते ऽस्मिन्दिवो महीम्
আত্রেয় বংশত উৎপন্ন সেই (স্ত্ৰীসকল)ৰ স্বামী আছিল প্ৰভাকৰ। স্বর্ভানুৱে সূৰ্য আচ্ছন্ন কৰোঁতে, এই লোকৰ পৃথিৱী যেন স্বৰ্গৰ পৰা পতিত হ’ল—পতি (শিৱ) অধীন সৃষ্টিক্ৰমত ই অশুভ লক্ষণ।
Verse 72
तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता स्वस्त्यस्तु हि तवेत्युक्ते पतन्निह दिवाकरः
যেতিয়া এই লোক তমসে আচ্ছন্ন হ’ল, তেতিয়া তেওঁৰ দ্বাৰাই প্ৰভা প্ৰৱৰ্তিত হ’ল। আৰু “তোমাৰ মঙ্গল হওক” বুলি কোৱা মাত্ৰে, দিবাকৰ ইয়াত অৱতীৰ্ণ হ’ল—যেন সেই পৰম তমো-নাশকক প্ৰণাম জনাইছে।
Verse 73
ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य पपात न विभुर्दिवः ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरत्रिर्महर्षिभिः
সেই ব্ৰহ্মৰ্ষিৰ বচনত সেই বিভু স্বৰ্গৰ পৰা নপতিল। সেয়ে মহর্ষিসকলে পাছত প্ৰভু অত্রিক “প্ৰভাকৰ” বুলি সম্বোধন কৰিলে—যাঁৰ তপে পতি (শিৱ) ধৃত জগত্-ক্রম ৰক্ষা কৰে।
Verse 74
भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् स तासु जनयामास पुनः पुत्रांस्तपोधनः
ভদ্ৰাত তেওঁ যশস্বী পুত্ৰ সোমক জন্ম দিলে। তাৰপিছত সেই তপোধন (তপস্যাৰ ধন) সেই (স্ত্ৰীসকল)ৰ দ্বাৰা পুনৰ পুত্ৰসকলক জন্ম দিলে, সৃষ্টিৰ বংশধাৰা বিস্তাৰ কৰিলে।
Verse 75
स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ च महौजसौ
তেওঁলোক ‘স্বস্ত্যাত্ৰেয়’ নামে খ্যাত ঋষি, বেদপাৰগামী আছিল। তেওঁলোকৰ মাজত দুজন বিশেষভাবে প্ৰসিদ্ধ—যশস্বী, ব্ৰহ্মনিষ্ঠ আৰু মহাতেজস্বী।
Verse 76
दत्तो ह्यत्रिवरो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः यवीयसी स्वसा तेषाम् अमला ब्रह्मवादिनी
অত্রিৰ উৎকৃষ্ট সন্তানসকলৰ মাজত দত্তাত্ৰেয় জ্যেষ্ঠ আছিল, আৰু দুর্বাসা তেওঁৰ অনুজ। তেওঁলোকৰ কনিষ্ঠা ভগ্নী অমলা—নির্মলা, ব্ৰহ্মবিদ্যাত ৰত আৰু ব্ৰহ্মতত্ত্বৰ সত্যবাণী কোৱা ব্ৰহ্মবাদিনী।
Verse 77
तस्य गोत्रद्वये जाताश् चत्वारः प्रथिता भुवि श्यावश् च प्रत्वसश्चैव ववल्गुश्चाथ गह्वरः
তেওঁৰ দুটা গোত্ৰৰ পৰা চাৰিজন পুত্ৰ জন্মিল, যিসকল পৃথিৱীত প্ৰসিদ্ধ হ’ল—শ্যাৱ, প্ৰত্ৱস, বৱল্গু আৰু গহ্বৰ।
Verse 78
आत्रेयाणां च चत्वारः स्मृताः पक्षा महात्मनाम् काश्यपो नारदश्चैव पर्वतानुद्धतस् तथा
আত্রেয় বংশৰ মহাত্মাসকলৰ চাৰিটা শাখা সোঁৱৰণ কৰা হয়—কাশ্যপ, নাৰদ, পৰ্বত আৰু অনুদ্ধত।
Verse 79
जज्ञिरे मानसा ह्येते अरुन्धत्या निबोधत नारदस्तु वसिष्ठाया-रुन्धतीं प्रत्यपादयत्
অৰুন্ধতীৰ পৰা এই কথা জানিবা—এঁলোক সকলেই মানস-সন্তান ৰূপে জন্মিছিল। আৰু নাৰদে বসিষ্ঠক অৰুন্ধতীক অৰ্পণ কৰি, সৃষ্টিত ধৰ্মাধিষ্ঠিত পবিত্ৰ দাম্পত্য স্থাপন কৰিলে।
Verse 80
ऊर्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः पुरा देवासुरे युद्धे घोरे वै तारकामये
ঊৰ্ধ্বৰেতা আৰু মহাতেজস্বী নাৰদ মুনি পূৰ্বে দক্ষৰ শাপৰ প্ৰভাৱত তেনে হৈছিল; ভয়ংকৰ তাৰকাময় নামৰ দেৱ–অসুৰ যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁ তদ্ৰূপে প্ৰকাশিত হৈছিল।
Verse 81
अनावृष्ट्या हते लोके ह्य् उग्रे लोकेश्वरैः सह वसिष्ठस्तपसा धीमान् धारयामास वै प्रजाः
ভয়ংকৰ অনাবৃষ্টিত যেতিয়া জগত পীড়িত হ’ল, তেতিয়া লোকপালসকলৰ সৈতে ধীমান বশিষ্ঠে নিজৰ তপোবলে প্ৰজাসকলক ধৰি পোষণ কৰিলে; পতিস্বৰূপ প্ৰভুত অধিষ্ঠিত ধৰ্ম ৰক্ষা কৰিলে।
Verse 82
अन्नोदकं मूलफलम् ओषधीश् च प्रवर्तयन् तानेताञ्जीवयामास कारुण्यादौषधेन च
অন্ন-জল, মূল-ফল আৰু ঔষধিসকলৰ ব্যৱস্থা চলাই, কৰুণাবশত ঔষধোপচাৰে তেওঁলোকক পুনৰ জীৱিত কৰিলে।
Verse 83
अरुन्धत्यां वसिष्ठस्तु सुतान् उत्पादयच्छतम् ज्यायसो ऽजनयच्छक्तेर् अदृश्यन्ती पराशरम्
অৰুন্ধতীৰ পৰা বশিষ্ঠে শত পুত্ৰ উৎপন্ন কৰিলে। জ্যেষ্ঠৰ পৰা শক্তি জন্মিল; আৰু শক্তিৰ পৰা অদৃশ্যন্তীয়ে পৰাশৰক জন্ম দিলে—পতিস্বৰূপ প্ৰভুৰ অনুগ্ৰহে এই ঋষি-পরম্পৰা ধৰ্ম আৰু সম্যক জ্ঞানৰে বদ্ধ জীৱ (পশু)ৰ হিতাৰ্থে চলি থাকে।
Verse 84
रक्षसा भक्षिते शक्तौ रुधिरेण तु वै तदा काली पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनं प्रभुम्
যেতিয়া শক্তিক ৰাক্ষসে ভক্ষণ কৰিলে, তেতিয়া তেওঁৰ ৰক্তৰ পৰা কালী জন্মিল; আৰু সেই কালী পৰাশৰৰ দ্বাৰা প্ৰভুতুল্য কৃষ্ণদ্বৈপায়ন (ব্যাস)ক জন্ম দিলে।
Verse 85
द्वैपायनो ह्यरण्यां वै शुकम् उत्पादयत्सुतम् उपमन्युं च पीवर्यां विद्धीमे शुकसूनवः
দ্বৈপায়ন (ব্যাস) অৰণ্যত শুক নামৰ পুত্ৰক জন্ম দিলে, আৰু পীবৰীত উপমন্যুক জন্ম দিলে। এওঁলোকক শুক-পরম্পৰাৰ সন্তান বুলি জানিবা—যাৰ দ্বাৰা শৈৱ জ্ঞান পবিত্ৰভাৱে প্ৰবাহিত হয়।
Verse 86
भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरस्तु पञ्चमः कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता
তেওঁ ভূৰিশ্ৰবা, প্ৰভু আৰু শম্ভু নামে খ্যাত; তেওঁ কৃষ্ণো, আৰু পঞ্চম নামে গৌৰ। তেওঁ কন্যা, কীৰ্তিমতী, যোগমাতা আৰু ধৃতব্ৰতা—ব্ৰতত অচল—ৰূপেও স্তুত।
Verse 87
जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वनुहस्य च श्वेतः कृष्णश् च गौरश् च श्यामो धूम्रस्तथारुणः
তেওঁ ব্ৰহ্মদত্তৰ জননী হ’ল আৰু অনুহৰ পত্নীও। সেই বংশত বৰ্ণভেদে সন্তানৰ উল্লেখ আছে—শ্বেত, কৃষ্ণ, গৌৰ, শ্যাম, ধূম্ৰ আৰু অৰুণ।
Verse 88
नीलो बादरिकश्चैव सर्वे चैते पराशराः पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम्
নীল আৰু বাদৰিক—এওঁলোক সকলোৱে ‘পৰাশৰ’ বুলি কোৱা হয়। এইদৰে মহাত্মা পৰাশৰসকলৰ আঠটা শাখা (পক্ষ) ঘোষণা কৰা হ’ল।
Verse 89
अत ऊर्ध्वं निबोधध्वम् इन्द्रप्रमितिसंभवम् वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यो घृताच्यामुदपद्यत
এতিয়া আগলৈ শুনা: ইন্দ্ৰপ্ৰমিতিৰ বংশধাৰাত, বসিষ্ঠৰ পবিত্ৰ পৰম্পৰাত, কপিঞ্জলীৰ মাধ্যমে ঘৃতাচীৰ পৰা সেই জন্ম প্ৰকাশ পালে।
Verse 90
त्रिमूर्तिर्यः समाख्यात इन्द्रप्रमितिरुच्यते पृथोः सुतायां सम्भूतो भद्रस्तस्या भवद्वसुः
যি ‘ত্রিমূর্তি’ নামে খ্যাত, সেয়েই ‘ইন্দ্ৰপ্ৰমিতি’ বুলিও কোৱা হয়। পৃথুৰ কন্যাৰ পৰা ভদ্ৰ জন্মিল, আৰু তাৰ পৰা ভবদ্বসু উৎপন্ন হ’ল।
Verse 91
उपमन्युः सुतस्तस्य बहवो ह्यौपमन्यवः मित्रावरुणयोश्चैव कौण्डिन्या ये परिश्रुताः
তাৰ পুত্ৰ উপমন্যু; উপমন্যুৰ পৰা ‘ঔপমন্যৱ’ নামে বহু বংশধৰ বিস্তাৰ পালে। তদ্ৰূপ মিত্ৰ-বৰুণৰ বংশধাৰাৰ বুলি প্ৰসিদ্ধ কৌণ্ডিন্যসকলকো ইয়াত স্মৰণ কৰা হৈছে।
Verse 92
एकार्षेयास् तथा चान्ये वासिष्ठा नाम विश्रुताः एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता दश महात्मनाम्
তদ্ৰূপ আন ‘একাৰ্ষেয়’সকলো আছে, যিসকল ‘বাসিষ্ঠ’ নামে প্ৰসিদ্ধ। এঁৱেই মহাত্মা বসিষ্ঠসকলৰ দহটা শাখা বুলি স্মৃত।
Verse 93
इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा विश्रुता भुवि भर्तारश् च महाभागा एषां वंशाः प्रकीर्तिताः
এইদৰে এঁৱেই ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ, পৃথিৱীত প্ৰসিদ্ধ—মহাভাগ, লোকধাৰক; আৰু এঁৱৰ বংশসমূহ ইয়াত প্ৰকীৰ্তিত হ’ল।
Verse 94
त्रिलोकधारणे शक्ता देवर्षिकुलसंभवाः तेषां पुत्राश् च पौत्राश् च शतशो ऽथ सहस्रशः
দেৱৰ্ষিকুলত জন্ম লোৱা তেওঁলোক ত্ৰিলোক ধাৰণ কৰিবলৈ সক্ষম আছিল। তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰ শত শতকৈ, তাৰ পিছত সহস্ৰ সহস্ৰকৈ বৃদ্ধি পালে।
Verse 95
यैस्तु व्याप्तास्त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः
যাঁহাৰ দ্বাৰা ত্ৰিলোক সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ দৰে সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত হৈছিল।
Frequently Asked Questions
The chapter names eight Vasus—Āpaḥ, Dhruva, Soma, Dhara, Anila, Anala, Pratyūṣa, and Prabhāsa—portraying them as beneficent cosmic sustainers; their enumeration functions as a cosmological index within the Bhuvanakośa framework.
The text enumerates eleven Rudras (including Ajāikapād, Ahirbudhnya, Virūpākṣa, and others), presenting them as gaṇeśvaras; in a Śaiva context, this underscores Śiva’s manifold governance through Rudra-forms while remaining the transcendent source of order.
By establishing dharmic administration of worlds—devas, rishis, kings, and lineages—the chapter explains the social-cosmic conditions that enable yajna, tapas, and sustained liṅga-upāsanā; ordered creation becomes the platform on which Śiva-bhakti and moksha-oriented disciplines can operate.
Read Linga Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.