Adhyaya 29
Yati-Āśrama: Bhikṣā-vidhi, Īśvara-dhyāna, and Prāyaścitta (Mahādeva as Non-dual Brahman)
উত্তৰভাগৰ ধৰ্ম‑মোক্ষ উপদেশধাৰাত এই অধ্যায়ত যতি/ভিক্ষুৰ নিয়মশৃঙ্খল জীৱিকা বৰ্ণিত—নিয়ত ভিক্ষা, অল্প সঙ্গ, গৃহস্থক কষ্ট নেদি সময়মতে সংক্ষিপ্ত আৰু মৌনে ভিক্ষাগ্ৰহণ। তাৰ পিছত বাহ্য আচাৰৰ পৰা অন্তঃসাধনালৈ—আদিত্যাৰ্পণ, প্ৰাণাহুতি, মিতাহাৰ, ৰাতি আৰু সন্ধ্যা‑সন্ধিক্ষণত স্থিৰ ধ্যান; শেষত হৃদয়স্থিত, তমসাতীত জ্যোতিৰূপ পৰমেশ্বৰৰ বেদান্তীয় ধ্যান। শিৱক মহেশ/মহাদেৱ বুলি অবিনাশী অদ্বৈত ব্ৰহ্ম (ব্যোম‑আকাশসদৃশ, অন্তঃসূৰ্যপ্ৰকাশ) ৰূপে স্তৱ কৰি হৰি‑হৰ সমন্বয় স্থাপন কৰা হৈছে। শেষ অংশত সন্ন্যাসীৰ দোষ—কাম, অসত্য, চৌৰ্য, অনিচ্ছাকৃত হিংসা, ইন্দ্ৰিয়দৌৰ্বল্য—ৰ প্ৰায়শ্চিত্তৰূপে পুনঃপুনঃ প্ৰাণায়াম আৰু কৃচ্ছ্ৰ, সান্তপন, চন্দ্ৰায়ণ আদি কঠোৰ ব্ৰত বিধান। যোগ্য পাত্ৰকেই উপদেশ সীমাবদ্ধ কৰি পৰৱৰ্তী গূঢ় যোগ‑জ্ঞানোপদেশৰ ভূমিকা ৰচনা কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे ऽष्टाविंशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं स्वाश्रमनिष्ठानां यतीनां नियतात्मनाम् / भैक्षेण वर्तनं प्रोक्तं फलमूलैरथापि वा
এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ উত্তৰবিভাগত অষ্টাবিংশ অধ্যায়। ব্যাসে ক’লে—নিজ আশ্ৰমধৰ্মত নিষ্ঠ আৰু নিয়তাত্মা যতিসকলৰ জীৱিকা ভিক্ষাৰে বিধান কৰা হৈছে; অথবা ফল-মূলৰ দ্বাৰাও।
Verse 2
एककालं चरेद् भैक्षं न प्रसज्येत विस्तरे / भैक्षे प्रसक्तो हि यतिर्विषयेष्वपि सज्जति
যতিয়ে দিনে কেৱল এবাৰ ভিক্ষা কৰিব, দীঘলীয়া ব্যৱহাৰত নলগিব। ভিক্ষাত আসক্ত সন্ন্যাসী সহজে বিষয়ভোগতো আসক্ত হৈ পৰে।
Verse 3
सप्तागारं चरेद् भैक्षमलाभात् तु पुनश्चरेत् / प्रक्षाल्य पात्रे भुञ्जीयादद्भिः प्रक्षालयेत् तु तत्
যতিয়ে সাতটা ঘৰত ভিক্ষা বিচাৰিব; নাপালে পুনৰ যাব। পাত্ৰ ধুই তাতেই আহাৰ কৰি, পাছত পানীৰে পুনৰ ধুই ল’ব।
Verse 4
अथवान्यदुपादाय पात्रे भुञ्जीत नित्यशः / भुक्त्वा तत् संत्यजेत् पात्रं यात्रामात्रमलोलुपः
অথবা অন্য (শুচি) পাত্ৰ লৈ নিত্য তাতেই আহাৰ কৰিব; আহাৰান্তে সেই পাত্ৰ ত্যাগ কৰিব—লোভহীন হৈ, জীৱনযাত্ৰাৰ বাবে যিমান মাত্ৰ যথেষ্ট সিমানেই গ্ৰহণ কৰিব।
Verse 5
विधूमे सन्नमुसले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने / वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं यतिश्चरेत्
যেতিয়া চুলা ধোঁৱাহীন, উখলি-মুসল আঁতৰাই থোৱা, অঙ্গাৰ ঠাণ্ডা, লোকসকলে আহাৰ শেষ কৰা আৰু বাচন-পত্ৰ গুছাই থোৱা—তেতিয়াহে যতি নিত্য ভিক্ষালৈ যাব।
Verse 6
गोदोहमात्रं तिष्ठेत कालं भिक्षुरधोमुखः / भिक्षेत्युक्त्वा सकृत् तूष्णीमश्नीयाद् वाग्यतः शुचिः
ভিক্ষুৱে মুখ তললৈ কৰি গাই দোহাৰ সময়মানহে থিয় হৈ থাকিব। ‘ভিক্ষা’ বুলি এবাৰ কৈ, তাৰ পাছত বাক্-সংযমী আৰু অন্তঃশুচি হৈ নীৰৱে আহাৰ কৰিব।
Verse 7
प्रक्षाल्य पाणिपादौ च समाचम्य यथाविधि / आदित्ये दर्शयित्वान्नं भुञ्जीत प्राङ्मुखोत्तरः
হাত-পা ধুই বিধিমতে আচমন কৰি, অন্ন আদিত্যদেৱলৈ নিবেদন কৰি, পূব বা উত্তৰমুখে বহি ভোজন কৰিব।
Verse 8
हुत्वा प्राणाहुतीः पञ्च ग्रासानष्टौ समाहितः / आचम्य देवं ब्रह्माणं ध्यायीत परमेश्वरम्
পাঁচ প্ৰাণাহুতি অৰ্পণ কৰি, একাগ্ৰচিত্তে আঠ গ্ৰাস ভোজন কৰি; তাৰ পিছত আচমন কৰি দেৱস্বৰূপ ব্ৰহ্ম—পৰমেশ্বৰক ধ্যান কৰিব।
Verse 9
अलाबुं दारुपात्रं च मृण्मयं वैणवं ततः / चत्वारि यतिपात्राणि मनुराह प्रजापतिः
লাউৰ পাত্ৰ, কাঠৰ পাত্ৰ, মাটিৰ পাত্ৰ আৰু বাঁহৰ পাত্ৰ—এই চাৰিটা যতিৰ ভিক্ষাপাত্ৰ বুলি প্ৰজাপতি মনুৱে কৈছে।
Verse 10
प्राग्रात्रे पररात्रे च मध्यरात्रे तथैव च / संध्यास्वह्नि विशेषेण चिन्तयेन्नित्यमीश्वरम्
ৰাতিৰ প্ৰথম ভাগত, ৰাতিৰ শেষ ভাগত, আৰু মধ্যৰাতিতো; বিশেষকৈ সন্ধিক্ষণত—নিত্য ঈশ্বৰক চিন্তা-স্মৰণ কৰিব।
Verse 11
कृत्वा हृत्पद्मनिलये विश्वाख्यं विश्वसंभवम् / आत्मानं सर्वभूतानां परस्तात् तमसः स्थितम्
হৃদয়-পদ্মৰ নিবাসত ‘বিশ্ব’ নামে খ্যাত আৰু বিশ্ব-উৎপত্তিৰ কাৰণ সেই আত্মাক স্থাপন কৰি; সকলো ভূতৰ পৰমাত্মাক তমসৰ ওপৰত অৱস্থিত বুলি ধ্যান কৰিব।
Verse 12
सर्वस्याधारभूतानामानन्दं ज्योतिरव्ययम् / प्रधानपुरुषातीतमाकाशं दहनं शिवम्
তেওঁ সকলোৰে আধাৰ, আনন্দময় অবিনশ্বৰ জ্যোতি। প্ৰধান আৰু পুৰুষৰ অতীত, সৰ্বব্যাপী আকাশ আৰু দহনকাৰী অগ্নি—সেই পৰম মঙ্গলময় শিৱ।
Verse 13
तदन्तः सर्वभावानामीश्वरं ब्रह्मरूपिणम् / ध्यायेदनादिमद्वैतमानन्दादिगुणालयम्
সকলো ভাৱৰ অন্তৰত অধিষ্ঠিত, ব্ৰহ্মস্বৰূপ ঈশ্বৰক ধ্যান কৰা উচিত—যি অনাদি, অদ্বৈত, আৰু আনন্দ আদি দিব্য গুণৰ আলয়।
Verse 14
महान्तं परमं ब्रह्म पुरुषं सत्यमव्ययम् / सितेतरारुणाकारं महेशं विश्वरूपिणम्
মই সেই মহানক বন্দনা কৰোঁ—পৰম ব্ৰহ্ম, পৰম পুৰুষ, সত্যস্বৰূপ আৰু অবিনশ্বৰ। যি শ্বেত আৰু অৰুণ—দুয়ো ৰূপে দীপ্ত, আৰু বিশ্বৰূপ মহেশ।
Verse 15
ओङ्कारान्ते ऽथ चात्मानं संस्थाप्य परमात्मनि / आकाशे देवमीशानं ध्यायीताकाशमध्यगम्
তাৰপাছত ওঁকাৰৰ অন্তত, নিজৰ আত্মাক পৰমাত্মাত স্থাপন কৰি, আকাশমধ্যত অধিষ্ঠিত দেৱ ঈশান (শিৱ)ক ধ্যান কৰা উচিত।
Verse 16
कारणं सर्वभावानामानन्दैकसमाश्रयम् / पुराणं पुरुषं शंभुं ध्यायन् मुच्येत बन्धनात्
সকলো ভাৱৰ কাৰণ, একমাত্ৰ আনন্দৰ আশ্ৰয়, আদিপুৰুষ শম্ভুক ধ্যান কৰিলে বন্ধনৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।
Verse 17
यद्वा गुहायां प्रकृतौ जगत्संमोहनालये / विचिन्त्य परमं व्योम सर्वभूतैककारणम्
নচেৎ প্ৰকৃতিৰ গুহাত—জগতৰ মোহৰ আলয়ত—স্থিত হৈ, সকলো ভূতৰ একমাত্ৰ কাৰণ সেই পৰম ‘ব্যোম’ (সৰ্বব্যাপী বিস্তাৰ) ধ্যান কৰিব।
Verse 18
जीवनं सर्वभूतानां यत्र लोकः प्रलीयते / आनन्दं ब्रह्मणः सूक्ष्मं यत् पश्यन्ति मुमुक्षवः
সেই পৰম তত্ত্বই সকলো ভূতৰ জীৱন; য’ত এই লোক লয় হয়। ইহাই ব্রহ্মৰ সূক্ষ্ম আনন্দ, যাক মুক্তিকামী সাধকে দৰ্শন কৰে।
Verse 19
तन्मध्ये निहितं ब्रह्म केवलं ज्ञानलक्षणम् / अनन्तं सत्यमीशानं विचिन्त्यासीत संयतः
তাৰ মাজত ব্রহ্ম নিহিত—কেৱল জ্ঞান-লক্ষণ। অনন্ত আৰু সত্যস্বৰূপ ঈশানক ধ্যান কৰি সংযমী সাধক আত্মসংযমত স্থিত থাকক।
Verse 20
गुह्याद् गुह्यतमं ज्ञानं यतीनामेतदीरितम् / यो ऽनुतिष्ठेन्महेशेन सो ऽश्नुते योगमैश्वरम्
ইহা গুপ্ততকৈও অতি গুপ্ত জ্ঞান, যতিসকলৰ বাবে ঘোষিত। যি মহেশ (শিৱ)ৰ উপদেশ অনুসাৰে ইহা অনুশীলন কৰে, সি ঐশ্বৰ্যময় দিব্য যোগ লাভ কৰে।
Verse 21
तस्माद् ध्यानरतो नित्यमात्मविद्यापरायणः / ज्ञानं समभ्यसेद् ब्राह्मं येन मुच्येत बन्धनात्
সেয়ে সদা ধ্যানৰত আৰু আত্মবিদ্যাত পৰায়ণ হৈ, ব্রাহ্ম জ্ঞান নিৰন্তৰ অভ্যাস কৰিব—যাৰ দ্বাৰা বন্ধনৰ পৰা মুক্তি হয়।
Verse 22
मत्वा पृथक् स्वमात्मानं सर्वस्मादेव केवलम् / आनन्दमजरं ज्ञानं ध्यायीत च पुनः परम्
নিজ আত্মাক সকলোৰ পৰা পৃথক, একান্ত বুলি বুজি, পুনৰ পৰমক ধ্যান কৰিব—যি আনন্দময়, অজৰ আৰু জ্ঞানস্বৰূপ।
Verse 23
यस्मात् भवन्ति भूतानि यद् गत्वा नेह जायते / स तस्मादीश्वरो देवः परस्माद् यो ऽधितिष्ठति
যাৰ পৰা সকলো ভূত জন্মে আৰু যাক লাভ কৰিলে ইয়াত পুনৰ জন্ম নহয়—সেই দেৱ ঈশ্বৰ, যি পৰাত্পৰৰো ওপৰত অধিষ্ঠাতা।
Verse 24
यदन्तरे तद् गगनं शाश्वतं शिवमव्ययम् / यदंशस्तत्परो यस्तु स देवः स्यान्महेश्वरः
যি সকলোৰে অন্তৰত আছে, সি আকাশসদৃশ তত্ত্ব—শাশ্বত, শিৱ আৰু অব্যয়। এই জগত তাৰ অংস; সেই পৰমত যি পৰায়ণ, সেয়াই দেৱ মহেশ্বৰ।
Verse 25
व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च / एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते
ভিক্ষুসকলৰ যি যি ব্ৰত আৰু উপব্ৰত আছে, সিহঁতৰ প্ৰতিটো উলংঘনৰ বাবে পৃথক প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰা হৈছে।
Verse 26
उपेत्य च स्त्रियं कामात् प्रायश्चित्तं समाहितः / प्राणायामसमायुक्तं कुर्यात् सांतपनं शुचिः
কামবশত স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ গ’লে, সমাহিতচিত্তে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব লাগে; শুচি হৈ প্ৰাণায়ামসহ সান্তপন তপস্যা পালন কৰিব।
Verse 27
ततश्चरेत नियमात् कृच्छ्रं संयतमानसः / पुनराश्रममागम्य चरेद् भिश्रुरतन्द्रितः
তাৰ পিছত মন সংযত কৰি নিয়মানুসাৰে কৃচ্ছ্ৰ তপস্যা পালন কৰিব। তাৰ পাছত নিজৰ আশ্ৰমলৈ উভতি আহি শ্ৰদ্ধাৱান, সংযমী আৰু অক্লান্তভাৱে আচৰণ কৰিব।
Verse 28
न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः / तथापि च न कर्तव्यं प्रसङ्गो ह्येष दारुणः
জ্ঞানীসকলে কয় যে ধৰ্মৰ বাবে কোৱা অসত্যে হানি নকৰে; তথাপি সেয়া কৰা উচিত নহয়, কিয়নো ই এক ভয়ংকৰ প্ৰসঙ্গ—যি সহজে ডাঙৰ অনর্থলৈ লৈ যায়।
Verse 29
एकरात्रोपवासश्च प्राणायामशतं तथा / उक्त्वानृतं प्रकर्तव्यं यतिना धर्मलिप्सुना
ধৰ্মৰ আকাঙ্ক্ষী যতি যদি অসত্য কৈ থাকে, তেন্তে প্ৰায়শ্চিত্ত হিচাপে এক ৰাতি উপবাস আৰু একশ বাৰ প্ৰাণায়াম কৰিব।
Verse 30
परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमन्यतः / स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन्नास्त्यधर्म इति स्मृतिः / हिंसा चैषापरा दिष्टा या चात्मज्ञाननाशिका
চৰম আপদতো আনৰ ধন চুৰি কৰা উচিত নহয়। স্মৃতি কয়—চুৰিতকৈ ডাঙৰ অধৰ্ম নাই। ই এক সূক্ষ্মতৰ হিংসা, কিয়নো ই আত্মজ্ঞান নষ্ট কৰে।
Verse 31
यदेतद् द्रविणं नाम प्राण ह्येते बहिश्वराः / स तस्य हरति प्राणान् यो यस्य हरते धनम्
যাক ‘ধন’ বুলি কোৱা হয়, সেয়া আচলতে বাহিৰত অৱস্থিত প্ৰাণেই। সেয়ে যিয়ে আনৰ ধন হৰণ কৰে, সি নিশ্চিতভাৱে তাৰ প্ৰাণ হৰণ কৰে।
Verse 32
एवं कृत्वा स दुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
এইদৰে কৰি সেই দুষ্টচিত্ত, যাৰ আচৰণ ভাঙি গৈছে আৰু যি ব্ৰতচ্যুত হৈছে, সি পুনৰ অনুতাপে পৰিপূৰ্ণ হৈ প্ৰায়শ্চিত্তস্বৰূপে চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰত পালন কৰক।
Verse 33
विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः / भूयो निर्वेदमापन्नश्चरेद् भिक्षुरतन्द्रितः
শ্ৰুতি কয়—শাস্ত্ৰদৃষ্ট বিধান অনুসাৰে ইয়াক এক বছৰ পালন কৰিব লাগে। তাৰ পিছত অধিক বৈৰাগ্য লাভ কৰি ভিক্ষুৱে অপ্রমাদী হৈ নিৰন্তৰ আচৰণ কৰিব।
Verse 34
अकस्मादेव हिंसां तु यदि भिक्षुः समाचरेत् / कुर्यात्कृछ्रातिकृच्छ्रं तु चान्द्रायणमथापि वा
যদি ভিক্ষুৱে আকস্মাতে অনিচ্ছায় হিংসা কৰি পেলায়, তেন্তে সি ‘কৃচ্ছ্ৰাতিকৃচ্ছ্ৰ’ নামৰ কঠোৰ তপস্যা কৰিব; নতুবা প্ৰায়শ্চিত্তস্বৰূপে চন্দ্ৰায়ণ ব্ৰতও পালন কৰিব পাৰে।
Verse 35
स्कन्देदिन्द्रियदौर्बल्यात् स्त्रियं दृष्ट्वा यतिर्यदि / तेन धारयितव्या वै प्राणायामास्तु षोडश / दिवास्कन्दे त्रिरात्रं स्यात् प्राणायामशतं तथा
ইন্দ্ৰিয়দৌৰ্বল্যৰ বাবে যদি যতি স্ত্ৰীক দেখি সংযমচ্যুত হয়, তেন্তে সি নিশ্চয় ষোল প্ৰাণায়ামৰ দ্বাৰা নিজকে স্থিৰ কৰিব। যদি দিনত স্খলন ঘটে, তেন্তে তিন ৰাতি নিয়ম থাকিব; আৰু তদ্ৰূপে একশ প্ৰাণায়ামো বিধেয়।
Verse 36
एकान्ने मधुमांसे च नवश्राद्धे तथैव च / प्रत्यक्षलवणे चोक्तं प्राजापत्यं विशोधनम्
একান্ন ভোজনৰ দোষত, আৰু মধু-মাংস গ্ৰহণত, তদ্ৰূপে নবশ্ৰাদ্ধৰ ক্ষেত্ৰত, আৰু প্ৰত্যক্ষ লৱণ গ্ৰহণত—এই সকলোত শুদ্ধিকাৰক প্ৰায়শ্চিত্ত হিচাপে প্ৰাজাপত্য ব্ৰত কোৱা হৈছে।
Verse 37
ध्याननिष्ठस्य सततं नश्यते सर्वपातकम् / तस्मान्महेश्वरं ज्ञात्वा तस्य ध्यानपरो भवेत्
যি সদায় ধ্যানত নিষ্ঠিত, তাৰ সকলো পাপ নিৰন্তৰ নাশ হয়। সেয়ে মহেশ্বৰক যথাৰ্থকৈ জানি তেওঁৰ ধ্যানত পৰায়ণ হওক।
Verse 38
यद् ब्रह्म परमं ज्योतिः प्रतिष्ठाक्षरमद्वयम् / यो ऽन्तरात्र परं ब्रह्म स विज्ञेयो महेश्वरः
যি ব্ৰহ্ম পৰম জ্যোতি—আধাৰ, অক্ষয় আৰু অদ্বৈত—আৰু যি অন্তৰাত্মা ৰূপে সেই পৰব্ৰহ্মই, তেওঁকেই মহেশ্বৰ বুলি জানিব লাগে।
Verse 39
एष देवो महादेवः केवलः परमः शिवः / तदेवाक्षरमद्वैतं तदादित्यान्तरं परम्
এই দেৱেই মহাদেৱ—একমাত্ৰ পৰম শিৱ। তেৱেঁই অক্ষয় অদ্বৈত তত্ত্ব; তেৱেঁই আদিত্যৰ অন্তৰত থকা পৰম অন্তৰ্জ্যোতি।
Verse 40
यस्मान्महीयते देवः स्वधाम्नि ज्ञानसंज्ञिते / आत्मयोगाह्वये तत्त्वे महादेवस्ततः स्मृतः
যিহেতু দেৱ নিজৰ স্বধামত—‘জ্ঞান’ বুলি পৰিচিত—আৰু ‘আত্মযোগ’ নামৰ তত্ত্বত মহিমান্বিত হয়, সেয়ে তেওঁ ‘মহাদেৱ’ বুলি স্মৃত।
Verse 41
नान्यद् देवान्महादेवाद् व्यतिरिक्तं प्रपश्यति / तमेवात्मानमन्वेति यः स याति परं पदम्
যি মহাদেৱৰ পৰা পৃথক বুলি আন কোনো দেৱতাক নেদেখে, আৰু তেওঁকেই আত্মা ৰূপে অনুসৰণ কৰে, সি পৰম পদ লাভ কৰে।
Verse 42
मन्यते ये स्वमात्मानं विभिन्नं परमेश्वरात् / न ते पश्यन्ति तं देवं वृथा तेषां परिश्रमः
যিসকলে নিজৰ আত্মাক পৰমেশ্বৰ পৰা পৃথক বুলি ভাবে, তেওঁলোকে সেই দেৱক সত্যকৈ নেদেখে; তেওঁলোকৰ সকলো সাধনা বৃথা হয়।
Verse 43
एकमेव परं ब्रह्म विज्ञेयं तत्त्वमव्ययम् / स देवस्तु महादेवो नैतद् विज्ञाय बध्यते
একমাত্ৰ পৰম ব্ৰহ্ম—অব্যয় তত্ত্ব—জানিবলগীয়া। সেই দেৱেই মহাদেৱ; এই কথা নাজানিলে জীৱ বন্ধনত থাকে।
Verse 44
तस्माद् यतेत नियतं यतिः संयतमानसः / ज्ञानयोगरतः शान्तो महादेवपरायणः
সেয়েহে যতি সদায় নিয়মিতভাৱে চেষ্টা কৰক—মন সংযত ৰাখি—জ্ঞানযোগত ৰত, শান্ত, আৰু মহাদেৱত পৰায়ণ হওক।
Verse 45
एष वः कथितो विप्रो यतीनामाश्रमः शुभः / पितामहेन विभुना मुनीनां पूर्वमीरितम्
হে বিপ্ৰ, যতি সকলৰ এই শুভ আশ্ৰমধৰ্ম তোমাক কোৱা হ’ল—যেনেকৈ পূৰ্বে বিভু পিতামহ (ব্ৰহ্মা) এ মুনিসকলক কৈছিল।
Verse 46
नापुत्रशिष्ययोगिभ्यो दद्यादिदमनुत्तमम् / ज्ञानं स्वयंभुवा प्रोक्तं यतिधर्माश्रयं शिवम्
এই অনুত্তম উপদেশ পুত্ৰ, শিষ্য বা নিষ্ঠাবান যোগী নহ’লে আনক দিব নালাগে। ই স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা) কোৱা, যতি-ধৰ্মত আধাৰিত আৰু শিৱত প্ৰতিষ্ঠিত মঙ্গল জ্ঞান।
Verse 47
इति यतिनियमानामेतदुक्तं विधानं पशुपतिपरितोषे यद् भवेदेकहेतुः / न भवति पुनरेषामुद्भवो वा विनाशः प्रणिहितमनसो ये नित्यमेवाचरन्ति
এইদৰে যতি-নিয়মসমূহৰ এই বিধান কোৱা হ’ল—পশুপতিক সন্তুষ্ট কৰাৰ একমাত্ৰ ফলপ্ৰদ কাৰণ। যিসকলৰ মন সদায় ঈশ্বৰত নিবদ্ধ আৰু যিসকলে ইয়াক নিত্য আচৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ পুনৰ বন্ধনৰ উদ্ভৱ নহয়, লাভ কৰা অৱস্থাৰ বিনাশো নহয়।
Frequently Asked Questions
He should beg only once daily, avoid prolonged interaction, approach a limited number of houses (seven), time the request so as not to burden householders, ask only once (“Alms”), stand briefly, eat in silence, and maintain strict cleanliness of the bowl and person.
It directs the seeker to establish the Self in the heart-lotus and meditate on the Supreme Self as pure consciousness and imperishable light beyond tamas; Mahēśvara/Mahādeva is identified with that non-dual Brahman, implying liberation through realizing non-separateness rather than merely external worship.
Prāṇāyāma-based purification is central, alongside classical vows and austerities such as sāṃtapana, kṛcchra/kṛcchrātikṛcchra, prājāpatya, and cāndrāyaṇa—applied specifically to faults like lustful approach, untruth, theft, inadvertent violence, and sensory lapses.