Adhyaya 44

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां सहितायां पूर्वविभागे त्रिचत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच चतुर्दशसहस्त्रणि योजनानां महापुरी / मेरोरुपरि विख्याता देवदेवस्य वेधसः

এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্ববিভাগত চুয়াল্লিশতম অধ্যায়। সূত ক’লে—মেৰুৰ ওপৰত দেৱদেৱ বেধস (ব্ৰহ্মা)ৰ মহাপুৰী প্ৰখ্যাত, যাৰ বিস্তাৰ চৌদ্দ হাজাৰ যোজন।

Verse 2

तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / उपास्यमानो योगीन्द्रैर्मुनीन्द्रोपेन्द्रशङ्करैः

তাত ভগৱান ব্ৰহ্মা—বিশ্বাত্মা আৰু বিশ্বভাবন—আসীন; যোগীন্দ্ৰ, মুনীন্দ্ৰ, উপেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) আৰু শংকৰ (শিৱ)ৰ দ্বাৰা তেওঁ ভক্তিভাৱে উপাসিত।

Verse 3

तत्र देवेश्वरेशानं विश्वात्मानं प्रजापतिम् / सनत्कुमारो भगवानुपास्ते नित्यमेव हि

তাত ভগৱান সনৎকুমাৰে নিত্যই দেৱেশ্বৰ, মহান ঈশান, বিশ্বাত্মা আৰু প্ৰজাপতি পৰমেশ্বৰক উপাসনা কৰে।

Verse 4

स सिद्धैरृषिगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरैरपि / समास्ते योगयुक्तत्मा पीत्वा तत्परमामृतम्

সিদ্ধ, ঋষি, গন্ধৰ্ব আৰু দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত তেওঁ যোগযুক্ত আত্মা হৈ আসীন থাকে, যেন সেই পৰম অমৃত পান কৰিছে।

Verse 5

तत्र देवादिदेवस्य शंभोरमिततेजसः / दीप्तमायतनं शुभ्रं पुरस्ताद् ब्रह्मणः स्थितम्

তাত দেৱাদিদেৱ, অমিত তেজস্বী শম্ভুৰ দীপ্ত আৰু শুভ্ৰ আয়তন ব্ৰহ্মাৰ সন্মুখত স্থিত আছিল।

Verse 6

दिव्यकान्तिसमायुक्तं चतुर्धारं सुशोभनम् / महर्षिगणसंकीर्णं ब्रह्मविद्भिर्निषेवितम्

সেয়া দিব্য কান্তিৰে যুক্ত, অতি শোভন আৰু চাৰিধাৰা ৰূপে প্ৰবাহিত; মহর্ষিগণে ভৰপূৰ আৰু ব্ৰহ্মবিদসকলৰ দ্বাৰা নিত্য নিষেৱিত।

Verse 7

देव्या सह महादेवः शशाङ्कार्काग्निलोचनः / रमते तत्र विश्वेशः प्रमथैः प्रमथेश्वरः

তাত দেৱীৰ সৈতে মহাদেৱ—যাঁৰ নয়ন চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু অগ্নি—বিশ্বেশ্বৰ, প্ৰমথেশ্বৰ হৈ প্ৰমথসকলৰ সৈতে ৰমণ কৰে।

Verse 8

तत्र वेदविदः शान्ता मुनयो ब्रह्मचारिणः / पूजयन्ति महादेवं तापसाः सत्यवादिनः

তাত বেদবিদ, শান্ত, ব্ৰহ্মচৰ্যনিষ্ঠ মুনিসকলে মহাদেৱক পূজা কৰে; সত্যবাদী তপস্বীসকলে তপস্যাৰে তাঁক সমৰ্চনা কৰে।

Verse 9

तेषां साक्षान्महादेवो मुनीनां ब्रह्मवादिनाम् / गृह्णाति पूजां शिरसा पार्वत्या परमेश्वरः

ব্ৰহ্মবক্তা সেই মুনিসকলৰ পূজাক সাক্ষাৎ মহাদেৱ—পাৰ্বতীসহ পৰমেশ্বৰ—শিৰ নত কৰি গ্ৰহণ কৰে।

Verse 10

तत्रैव पर्वतवरे शक्रस्य परमा पुरी / नाम्नामरावती पूर्वे सर्वशोभासमन्विता

সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বততে পূৰ্ব দিশত শক্ৰৰ পৰম পুৰী—‘অমৰাৱতী’ নামে—সৰ্বশোভাৰে বিভূষিত হৈ অৱস্থিত।

Verse 11

तमिन्द्रमप्सरः सङ्घा गन्धर्वा गीततत्पराः / उपासते सहस्त्राक्षं देवास्तत्र सहस्त्रशः

তাত গীততৎপৰ অপ্সৰাসকলৰ দল আৰু গন্ধৰ্বসকলে সহস্ৰাক্ষ ইন্দ্ৰক উপাসনা কৰে; আৰু তাত সহস্ৰ সহস্ৰ দেৱেও তাঁক আৰাধনা কৰে।

Verse 12

ये धार्मिका वेदविदो यागहोमपरायणाः / तेषां तत् परमं स्थानं देवानामपि दुर्लभम्

যিসকল ধাৰ্মিক, বেদবিদ আৰু যাগ-হোমত পৰায়ণ, তেওঁলোকৰ বাবে সেই পৰম স্থান আছে—যি দেৱসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ।

Verse 13

तस्य दक्षिणदिग्भागे वह्नेरमिततेजसः / तेजोवती नाम पुरी दिव्याश्चर्यसमन्विता

তাৰ দক্ষিণ দিশৰ ভাগত অপৰিমেয় তেজস্বী অগ্নিদেৱৰ ‘তেজোবতী’ নামৰ নগৰী আছে, যি দিব্য আৰু আশ্চৰ্যসমূহেৰে সমন্বিত।

Verse 14

तत्रास्ते भगवान् वह्निर्भ्राजमानः स्वतेजसा / जपिनां होमिनां स्थानं दानवानां दुरासदम्

তাত ভগবান্ বহ্নি (অগ্নি) স্বতেজে দীপ্তিমান হৈ অৱস্থিত; ই জপী আৰু হোমকাৰীৰ ধাম, কিন্তু দানৱৰ বাবে দুৰাসদ।

Verse 15

दक्षिणे पर्वतवरे यमस्यापि महापुरी / नाम्ना संयमनी दिव्या सिद्धगन्धर्वसेविता

দক্ষিণত এক শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতৰ ওপৰত যমৰ মহাপুৰী আছে—‘সংযমনী’ নামৰ দিব্য নগৰী—সিদ্ধ আৰু গন্ধৰ্বে সেবিত।

Verse 16

तत्र वैवस्वतं देवं देवाद्याः पर्युपासते / स्थानं तत् सत्यसंधानां लोके पुण्यकृतां नृणाम्

তাত দেবগণ আৰু দেবশ্ৰেষ্ঠসকলে নিৰন্তৰ বৈবস্বত (যম) দেৱক উপাসনা কৰে; সেই লোক সত্যনিষ্ঠ আৰু পুণ্যকর্ম কৰা মানুহৰ স্থান।

Verse 17

तस्यास्तु पश्चिमे भागे निरृतेस्तु महात्मनः / रक्षोवती नाम पुरी राक्षसैः सर्वतो वृता

তাৰ পশ্চিম ভাগত মহাত্মা নিৰৃতিৰ ৰাজ্য; তাত ‘ৰক্ষোবতী’ নামৰ নগৰী আছে, যি চাৰিওফালে ৰাক্ষসেৰে ঘেৰাও কৰা।

Verse 18

तत्र तं निरृतिं देवं राक्षसाः पर्युपासते / गच्छन्ति तां धर्मरता ये वै तामसवृत्तयः

তাত ৰাক্ষসসকলে নিৰৃতি-দেৱীৰ বিধিপূৰ্বক উপাসনা কৰে; আৰু যিসকল তামস স্বভাৱৰ, নিজৰ তামস ধৰ্মাচাৰত ৰত, তেওঁলোকে তাইৰ লোকলৈ যায়।

Verse 19

पश्चिमे पर्वतवरे वरुणस्य महापुरी / नाम्ना सुद्धवती पुण्या सर्वकामर्धिसंयुता

পশ্চিম দিশাৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতৰ ওপৰত বৰুণৰ মহাপুৰী আছে। ‘সুদ্ধৱতী’ নামে খ্যাত সেই নগৰী পুণ্যময় আৰু মঙ্গলময়, সকলো কামনা আৰু লক্ষ্য সিদ্ধিদায়িনী।

Verse 20

तत्राप्सरोगणैः सिद्धैः सेव्यमानो ऽमराधिपः / आस्ते स वरुणो राजा तत्र गच्छन्ति ये ऽम्बुदाः / तीर्थयात्रापरी नित्यं ये च लोके ऽधमर्षिणः

তাত অপ্সৰাগণ আৰু সিদ্ধসকলৰ সেৱাৰে অমৰাধিপতি ৰজা বৰুণ অধিষ্ঠান কৰে। সেই স্থানলৈ বৰ্ষাবাহী মেঘো যায়; আৰু যিসকল নিত্য তীৰ্থযাত্ৰাত নিবিষ্ট, লগতে জগতত ঈৰ্ষ্যা আৰু অসহিষ্ণুতা-ৰহিত, তেওঁলোকো তাত উপস্থিত হয়।

Verse 21

तस्या उत्तरदिग्भागे वायोरपि महापुरी / नाम्ना गन्धवती पुण्या तत्रास्ते ऽसौ प्रभञ्जनः

তাৰ উত্তৰ দিশৰ ভাগত বায়ুৰো এক মহাপুৰী আছে। ‘গন্ধৱতী’ নামে খ্যাত সেই পুণ্য নগৰীত প্ৰভঞ্জন (প্ৰচণ্ড বায়ু) অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 22

अप्सरोगणगन्धर्वैः सेव्यमानो ऽमरप्रभुः / प्राणायामपरामर्त्यास्थानन्तद्यान्ति शाश्वतम्

তাত অপ্সৰাগণ আৰু গন্ধৰ্বসকলৰ সেৱাৰে অমৰপ্ৰভু অধিষ্ঠান কৰে; আৰু যিসকল মর্ত্য প্ৰাণায়ামত পৰায়ণ, তেওঁলোকে সেই শাশ্বত ধাম লাভ কৰে।

Verse 23

तस्याः पूर्वेण दिग्भागे सोमस्य परमा पुरी / नाम्ना कान्तिमती शुभ्रा तत्र सोमो विराजते

তাৰ পূব দিশৰ ভাগত সোমৰ পৰম পুৰী—‘কান্তিমতী’ নামে উজ্জ্বল আৰু মঙ্গলময় নগৰী; তাত সোম মহিমাৰে দীপ্তিমান।

Verse 24

तत्र ये भोगनिरता स्वधर्मं पुर्यपासते / तेषां तद् रचितं स्थानं नानाभोगसमन्वितम्

তাত যিসকলে ভোগত আসক্ত হলেও নিজ নিজ স্বধৰ্ম যথাবিধি পালন কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে তদনুৰূপ এক স্থান ৰচিত—নানাবিধ ভোগ-সুখে সমৃদ্ধ।

Verse 25

तस्याश्च पूर्वदिग्भागे शङ्करस्य महापुरी / नाम्ना यशोवती पुण्या सर्वेषां सुदुरासदा

তাৰ পূব দিশৰ ভাগত শংকৰৰ মহাপুৰী—‘যশোবতী’ নামে পুণ্য নগৰী; যি সকলোৰে বাবে অতিশয় দুৰ্লভ আৰু অগম্য।

Verse 26

तत्रेशानस्य भवनं रुद्रविष्णुतनोः शुभम् / घमेश्वरस्य विपुलं तत्रास्ते स गणैर्वृतः

তাত ঈশানৰ শুভ ভবন আছে—যাঁৰ তনু-স্বরূপ ৰুদ্ৰ আৰু বিষ্ণু। তাতেই ঘমেশ্বৰদেৱৰ বিশাল মন্দিৰ; আৰু তেওঁ গণবেষ্টিত হৈ তাতে বিরাজ কৰে।

Verse 27

तत्र भोगाभिलिप्सूनां भक्तानां परमेष्ठिनः / निवासः कल्पितः पूर्वं देवदेवेन शूलिना

তাত পৰমেষ্ঠিন (পৰমেশ্বৰ)ৰ সেই ভক্তসকলৰ বাবে, যিসকলে এতিয়াও ভোগৰ আকাঙ্ক্ষা ৰাখে, দেৱদেৱ শূলিন (ত্ৰিশূলধাৰী শিৱ)য়ে পূৰ্বেই এক নিবাস স্থিৰ কৰি থৈছে।

Verse 28

विष्णुपादाद् विनिष्क्रान्ता प्लावयित्वेन्दुमण्डलम् / समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवः

বিষ্ণুৰ পদৰ পৰা নিৰ্গত গংগাই চন্দ্ৰমণ্ডল প্লাৱিত কৰি, তাৰ পিছত স্বৰ্গৰ পৰা চাৰিওফালে ব্ৰহ্মাৰ পুৰীত পতিত হয়।

Verse 29

सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा ह्यभवद् द्विजाः / सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रनामिका

সেই ঠাইত পতিত হৈ চাৰি দিশলৈ প্ৰবাহিত হৈ, হে দ্বিজসকল, সি চতুৰ্ধা হ’ল—সীতা, চালকনন্দা, সুচক্ষু আৰু ভদ্ৰা নামে।

Verse 30

पूर्वेण सीता शैलात् तु शैलं यात्यन्तरिक्षतः / ततश्च पूर्ववर्षेण भद्राश्वेनैति चार्णवम्

পূব দিশত সীতা পৰ্বতৰ পৰা সেই ধাৰা অন্তৰীক্ষমাৰ্গে পৰ্বতশ্ৰেণীলৈ যায়; তাৰ পিছত পূৰ্ববৰ্ষ ভদ্ৰাশ্ব অতিক্ৰম কৰি সাগৰত মিলিত হয়।

Verse 31

तथैवालकनन्दा च दक्षिणादेत्य भारतम् / प्रयाति सागरं भित्त्वा सप्तभेदा द्विजोत्तमाः

সেইদৰে আলকনন্দাও দক্ষিণ মাৰ্গেৰে ভাৰতলৈ আহি, হে দ্বিজোত্তমসকল, সাত শাখাত বিভক্ত হৈ ভেদ কৰি সাগৰত উপনীত হয়।

Verse 32

सुचक्षुः पश्चिमगिरीनतीत्य सकलांस्तथा / पश्चिमं केतुमालाख्यं वर्षं गत्वैति चार्णवम्

সুচক্ষু নদীয়ে সকলো পশ্চিমীয়া পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি, পশ্চিমৰ কেতুমাল নামৰ বৰ্ষলৈ গৈ তাৰ পিছত সাগৰত মিলিত হয়।

Verse 33

भद्रा तथोत्तरगिरीनुत्तरांश्च तथा कुरून् / अतीत्य चोत्तराम्भोधिं समभ्येति महर्षयः

ভদ্ৰা, উত্তৰৰ পৰ্বতসমূহ আৰু উত্তৰ দেশ—কুৰুদেশসহ—অতিক্ৰম কৰি, উত্তৰ সাগৰো পাৰ হৈ, মহর্ষিসকল অধিক উত্তৰ অঞ্চললৈ আগবাঢ়ে।

Verse 34

आनीलनिषधायामौ माल्यवान् गन्धमादनः / तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः

আনীল আৰু নিষধ পৰ্বতৰ মাজত মাল্যবান আৰু গন্ধমাদন অৱস্থিত; আৰু সেই দুয়োৰে মধ্যভাগত পদ্মৰ কৰ্ণিকাৰ দৰে মেরু পৰ্বত স্থিত।

Verse 35

भारताः केतुमालाश्च भद्राश्वाः कुरवस्तथा / पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलबाह्यतः

ভাৰত, কেতুমাল, ভদ্ৰাশ্ব আৰু কুৰু—এইসকল লোক-পদ্মৰ পত্রসদৃশ, যি মર્યাদা-পৰ্বতসমূহৰ সীমাৰ বাহিৰত অৱস্থিত।

Verse 36

जठरो देवकूटश्च मर्यादापर्वतावुभौ / दक्षिणोत्तरमायामावानीलनिषधायतौ

জঠৰ আৰু দেবকূট—উভয়েই মર્યাদা-পৰ্বত—দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰলৈ দীঘলকৈ বিস্তৃত, আৰু আনীল-নিষধ পৰ্যন্ত প্রসাৰিত।

Verse 37

गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चायतावुभौ / अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

গন্ধমাদন আৰু কৈলাস—উভয়েই পূৰ্ব-পশ্চিমলৈ বিস্তৃত—বৰ্ণবান পৰ্বতমালাৰ অন্তৰ্ভাগত অৱস্থিত; প্ৰত্যেকটি আশি যোজন বিস্তাৰযুক্ত।

Verse 38

निषधः पारियात्रश्च मर्यादापर्वताविमौ / मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथापूर्वौ तथा स्थितौ

নিষধ আৰু পাৰিয়াত্ৰ—এই দুয়োটা সীমা-পৰ্বত—মেৰুৰ পশ্চিম দিশ-ভাগত, আগতে বৰ্ণিত ক্ৰম অনুসাৰে তেনেদৰেই অৱস্থিত।

Verse 39

त्रिशृङ्गो जारुधैस्तद्वदुत्तरे वर्षपर्वतौ / पूर्वपश्चायतावेतौ अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

উত্তৰত ত্ৰিশৃংগ আৰু জাৰুধা নামৰ বৰ্ষ-পৰ্বত দুয়োটাও তদ্ৰূপ আছে; এই দুয়োটা পূৰ্বৰ পৰা পশ্চিমলৈ বিস্তৃত হৈ, মাজৰ সাগৰ-প্ৰসাৰত অৱস্থিত।

Verse 40

मर्यादापर्वताः प्रोक्ता अष्टाविह मया द्विजाः / जठराद्याः स्थिता मेरोश्चतुर्दिक्षु महर्षयः

হে দ্বিজসকল! মই ইয়াত আঠটা সীমা-পৰ্বতৰ কথা কৈছোঁ। জঠৰ আদি মহর্ষিসকল মেৰুৰ চাৰিও দিশত অৱস্থিত।