Adhyaya 40

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितार्या पूर्वविभागे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच स रथो ऽधिष्ठितो देवैरादित्यैर्वसुभिस्तथा / गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः

এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্ববিভাগত একোনচত্বাৰিংশ অধ্যায়। সূত ক’লে—সেই ৰথত দেৱসকল, আদিত্য আৰু বসুসকল, লগতে গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা, গণনায়ক, নাগ আৰু ৰাক্ষসসকল আৰূঢ় আছিল।

Verse 2

धातार्ऽयमाथ मित्रश्च वरुणः शक्र एव च / विवस्वानथ पूषा च पर्जन्यश्चांशुरेव च

ধাতা, আৰ্যমান, মিত্ৰ, বৰুণ আৰু শক্ৰ; লগতে বিবস্বান, পূষা, পৰ্জন্য আৰু অংশু—এই দেৱসকল ইয়াত ঘোষিত।

Verse 3

भगस्त्वष्टा च विष्णुश्च द्वादशैते दिवाकराः / आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात्

ভগ, ত্বষ্টা আৰু বিষ্ণু—এই বাৰজন দিবাকৰ (আদিত্য)। বসন্ত আদি ঋতুত ক্ৰমে ক্ৰমে তেওঁলোকে সূৰ্যক পুষ্ট কৰি বলৱান কৰে।

Verse 4

पुलस्त्यः पुलहश्चात्रिर्वसिष्ठश्चाङ्गिरा भृगुः / भरद्वाजो गौतमश्च कश्यपः क्रतुरेव च

পুলস্ত্য, পুলহ, অত্রি, বসিষ্ঠ, অঙ্গিৰা, ভৃগু, ভৰদ্বাজ, গৌতম, কশ্যপ আৰু ক্রতু—এই মহর্ষিসকল ইয়াত ক্ৰমে উল্লেখিত।

Verse 5

जमदग्निः कौशिकश्च मुनयो ब्रह्मवादिनः / स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम्

জমদগ্নি আৰু কৌশিক—ব্ৰহ্মবাদী মুনি—বিভিন্ন বৈদিক ছন্দে, যথাক্ৰমে, প্ৰভুক স্তৱ কৰে।

Verse 6

रथकृच्च रथौज्श्च रथचित्रः सुबाहुकः / रथस्वनो ऽथ वरुणः सुषेणः सेनजित् तथा

আৰু ৰথকৃত আৰু ৰথৌজা; ৰথচিত্ৰ আৰু সুবাহুক; তাৰপিছত ৰথস্বন; লগতে বৰুণ; সুষেণ আৰু সেনজিতো আছিল।

Verse 7

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च रथजित् सत्यजित् तथा / ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम्

তাৰ্ক্ষ্য, অৰিষ্টনেমি, ৰথজিত, সত্যজিত আৰু গ্ৰামণ্য—দেৱদেৱৰ এই সেৱকসকলে প্ৰভুৰ ৰথৰ লাগাম আৰু জোঁতনি-সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰি ক্ৰমে গুছাই তোলে।

Verse 8

अथ हेतिः प्रहेतिश्च पौरुषेयो वधस्तथा / सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः

তাৰপিছত অস্ত্ৰ আৰু প্ৰত্যস্ত্ৰ, আৰু মানৱকৃত বধ; তদ্ৰূপ সাপ, বাঘ আৰু গৰু-ধেনু আদি পশু; লগতে বায়ু, বিদ্যুৎ আৰু দিবাকৰ সূৰ্যও (আছে)।

Verse 9

ब्रह्मोपेतश्च विप्रेन्द्रा यज्ञोपेतस्तथैव च / राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात्

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! যিসকল ব্রহ্মব্ৰত (বৈদিক অনুশাসন) ধাৰণ কৰিছে আৰু যিসকল যজ্ঞব্ৰতত প্ৰতিষ্ঠিত—এই শ্ৰেষ্ঠ ৰাক্ষসসকল ক্ৰমে একে একে আগলৈ আগবাঢ়ে।

Verse 10

वासुकिः कङ्कनीरश्च तक्षकः सर्पपुङ्गवः / एलापत्रः शङ्खपालस्तथैरावतसंज्ञितः

বাসুকি, কঙ্কনীৰ, সৰ্পশ্ৰেষ্ঠ তক্ষক; লগতে এলাপত্ৰ, শঙ্খপাল আৰু ঐৰাৱত নামে খ্যাত—এইসকল (নাগ) উল্লেখিত।

Verse 11

धनञ्जयो महापद्मस्तथा कर्कोटको द्विजाः / कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम्

হে দ্বিজসকল! ধনঞ্জয়, মহাপদ্ম, কৰ্কোটক; লগতে কম্বল আৰু অশ্বতৰ—এই মহানাগসকলে একে যথাক্ৰমে বহন কৰে।

Verse 12

तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूर्विश्वावसुस्तथा / उग्रसेनो वसुरुचिरर्वावसुरथापरः

তুম্বুরু আৰু নাৰদো আছিল; তদ্ৰূপ হাহা, হূহূ আৰু বিশ্বাৱসু। উগ্ৰসেন, বসুৰুচি আৰু বাভাবসুৰথো উপস্থিত আছিল।

Verse 13

चित्रसेनस्तथोर्णायुर्धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमाः / सूर्यवर्चा द्वादशैते गन्धर्वा गायतां वराः / गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात्

হে দ্বিজোত্তম! চিত্ৰসেন, উৰ্ণায়ু, ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু সূৰ্যৱৰ্চা—এই দ্বাদশ গন্ধৰ্ব, গায়কৰ শ্ৰেষ্ঠ, ষড়জ আদি স্বৰৰ ক্ৰমে নানাবিধ গানে ভানু (সূৰ্য)ক স্তৱ কৰি গায়।

Verse 14

क्रतुस्थलाप्सरोवर्या तथान्या पुञ्जिकस्थला / मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তম! ক্ৰতুস্থলা নামৰ শ্ৰেষ্ঠ অপ্সৰা আৰু আন এগৰাকী পুঞ্জিকস্থলা; তদুপৰি মেনকা, সহজন্যা আৰু প্ৰম্লোচাও উল্লেখিত।

Verse 15

अनुम्लोचा घृतीची च विश्वाची चोर्वशी तथा / अन्या च पूर्वचित्तिः स्यादन्या चैव तिलोत्तमा

অনুম্লোচা, ঘৃতাচী, বিশ্বাচী আৰু উৰ্বশী; লগতে আন এগৰাকী পূৰ্বচিত্তি আৰু আন এগৰাকী তিলোত্তমাও আছে।

Verse 16

ताण्डवैर्विविधैरेनं वसन्तादिषु वै क्रमात् / तोषयन्ति महादेवं भानुमात्मानमव्ययम्

বসন্ত আদি ঋতুত ক্ৰমে নানাবিধ তাণ্ডৱ নৃত্য কৰি তেওঁলোকে মহাদেৱক তুষ্ট কৰে—যি স্বয়ং ভানু, অব্যয় আত্মা।

Verse 17

एवं देवा वसन्त्यर्के द्वौ द्वौ मासौ क्रमेण तु / सूर्यमाप्याययन्त्येते तेजसा तेजसां निधिम्

এইদৰে দেৱসকলে ক্ৰমে দু-দু মাহকৈ অৰ্কত (সূৰ্যত) বাস কৰে; আৰু নিজৰ তেজে তেজৰ নিধি সূৰ্যক পুষ্ট কৰে।

Verse 18

ग्रथितैः स्वैर्वचोभिस्तु स्तुवन्ति मुनयो रविम् / गन्धर्वाप्सरसश्चैनं नृत्यगेयैरुपासते

মুনিসকলে নিজৰ সুগঠিত বাক্যৰে ৰৱিক স্তৱ কৰে; আৰু গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসকলে নৃত্য-গীতেৰে তেওঁৰ উপাসনা কৰে।

Verse 19

ग्रामणीयक्षभूतानि कुर्वते ऽभीषुसंग्रहम् / सर्पा वहन्ति देवेशं यातुधानाः प्रयान्ति च

গ্ৰামণীৰ সৈতে যক্ষ‑ভূতগণ যেন ৰশ্মি সঞ্চয় কৰে তেনেদৰে দীপ্তি একত্ৰ কৰে। সৰ্পে দেৱেশ্বৰক বহন কৰে, আৰু যাতুধানসকলেও সেই শোভাযাত্ৰাত আগবাঢ়ে॥

Verse 20

बालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद् रविम् / एते तपन्ति वर्षन्ति भान्ति वान्ति सृजन्ति च / भूतानामशुभं कर्म व्यपोहन्तीह कीर्तिताः

বালখিল্য মুনিসকলে উদয়বেলাত সূৰ্যক ঘেৰি অস্তলৈকে নি যায়। তেওঁলোকে তাপ দিয়ে, বৰষুণ বৰ্ষায়, দীপ্ত হয়, বায়ুৰ দৰে বয়, আৰু সৃষ্টিও কৰে; জীৱৰ অশুভ কৰ্ম দূৰকাৰী বুলি ইয়াত কীৰ্তিত॥

Verse 21

एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति दिवि सानुगाः / विमाने च स्थितो नित्यं कामगे वातरंहसि

এই অনুচৰসকল সূৰ্যৰ সৈতে দিৱ্য আকাশত নিত্য ভ্ৰমণ কৰে। আৰু সূৰ্যও নিজৰ বিমানে সদা স্থিত, ইচ্ছামতে গমনকাৰী আৰু বায়ুৰ দৰে বেগবান হৈ গগনত বিচৰণ কৰে॥

Verse 22

वर्षन्तश्च तपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः / गोपयन्तीह भूतानि सर्वाणीहायुगक्षयात्

তেওঁলোকে বৰষুণ বৰ্ষাই, তাপ দিয়ে আৰু প্ৰজাক হ্লাদিত কৰি, এই লোকত যুগান্তলৈকে সকলো জীৱক ৰক্ষা কৰে॥

Verse 23

एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः / यथायोगं यथासत्त्वं स एष तपति प्रभुः

এই দেৱসকলৰ শক্তি আৰু তপস্যা অনুসাৰে, তেওঁলোকৰ যোগ‑শৃঙ্খলা আৰু স্বাভাৱিক সামৰ্থ্য অনুসাৰে—এই প্ৰভুৱে নিজৰ তেজোময় তপস্যাৰে তেওঁলোকক যথোচিতভাৱে বিভাজন কৰি ধাৰণ কৰে॥

Verse 24

अहोरात्रव्यवस्थानकारणं स प्रजापतिः / पितृदेवमनुष्यादीन् स सदाप्यायेद् रविः

তেওঁেই প্ৰজাপতি, যিয়ে দিন-ৰাতিৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰে; সেই ৰবি সদায় পিতৃগণ, দেৱগণ, মানুহ আদি সকলোকে পোষণ কৰে।

Verse 25

तत्र देवो महादेवो भास्वान् साक्षान्महेश्वरः / भासते वेदविदुषां नीलग्रीवः सनातनः

তাত সাক্ষাৎ মহেশ্বৰ, দীপ্তিমান দেব মহাদেৱ প্ৰকাশিত; বেদবিদসকলৰ বাবে চিৰন্তন নীলগ্ৰীৱ (নীলকণ্ঠ) প্ৰভু জ্যোতিৰূপে ভাসে।

Verse 26

स एष देवो भगवान् परमेष्ठी प्रजापतिः / स्थानं तद् विदुरादित्यं वेदज्ञा वेदविग्रहम्

তেওঁেই সেই দেব ভগৱান—পৰমেষ্ঠী প্ৰজাপতি; বেদজ্ঞসকলে সেই স্থানক আদিত্য (সূৰ্য) ৰূপে জানে—যি বেদজ্ঞ আৰু যাৰ দেহেই বেদস্বরূপ।