Adhyaya 33

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वात्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच ततः सर्वाणि गुह्यानि तीर्थान्यायतनानि च / जगाम भगवान् व्यासो जैमिनिप्रमुखैर्वृतः

এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্বভাগত দ্বাত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। সূত ক’লে—তাৰ পাছত জৈমিনি-প্ৰমুখ ঋষিসকলৰ সৈতে পৰিবৃত ভগৱান ব্যাসে সকলো গুহ্য তীৰ্থ আৰু পৱিত্ৰ আয়তনলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 2

प्रयागं परमं तीर्थं प्रयागादधिकं शुभम् / विश्वरूपं तथा तीर्थं तालतीर्थमनुत्तमम्

প্ৰয়াগ পৰম তীৰ্থ; আৰু প্ৰয়াগতকৈও অধিক শুভ এক পৱিত্ৰ স্থান আছে। তদ্ৰূপে বিশ্বৰূপ তীৰ্থ আৰু অনুত্তম তাল-তীৰ্থও (বন্দনীয়)।

Verse 3

आकाशाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैवार्षभं परम् / स्वर्नोलं च महातीर्थं गौरीतीर्थमनुत्तमम्

‘আকাশাখ্য’ নামৰ মহাতীৰ্থ আছে; আৰু তদ্ৰূপে পৰম ‘ঋষভ-তীৰ্থ’ও আছে। ‘স্বৰ্ণোল’ মহাতীৰ্থ, আৰু ‘গৌৰী-তীৰ্থ’ অনুত্তম।

Verse 4

प्राजापत्यं तथा तीर्थं स्वर्गद्वारं तथैव च / जम्बुकेश्वरमित्युक्तं धर्माख्यं तीर्थमुत्तमम्

‘প্ৰাজাপত্য’ নামৰ সেই তীৰ্থ ‘স্বৰ্গদ্বাৰ’ বুলিও পৰিচিত। তাক ‘জম্বুকেশ্বৰ’ বুলিও কোৱা হয়; ‘ধৰ্ম’ নামত খ্যাত সেই উত্তম তীৰ্থ।

Verse 5

गयातीर्थं महातीर्थं तीर्थं चैव महानदी / नारायणं परं तीर्थं वायुतीर्थमनुत्तमम्

গয়া-তীৰ্থ মহাতীৰ্থ, আৰু মহানদীও পবিত্ৰ তীৰ্থ। নাৰায়ণেই পৰম তীৰ্থ, আৰু বায়ু-তীৰ্থ অনুত্তম।

Verse 6

ज्ञानतीर्थं परं गुह्यं वाराहं तीर्थमुत्तमम् / यमतीर्थं महापुण्यं तीर्थं संवर्तकं शुभम्

জ্ঞান-তীৰ্থ পৰম আৰু অতি গুহ্য; বাৰাহ-তীৰ্থ উত্তম তীৰ্থ। যম-তীৰ্থ মহাপুণ্যদায়ক, আৰু সংৱৰ্তক-তীৰ্থ শুভ।

Verse 7

अग्नितीर्थं द्विजश्रेष्ठाः कलशेश्वरमुत्तमम् / नागतीर्थं सोमतीर्थं सूर्यतीर्थं तथैव च

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, অগ্নি-তীৰ্থ আৰু উত্তম কলশেশ্বৰ (তীৰ্থ) আছে; তদ্ৰূপ নাগ-তীৰ্থ, সোম-তীৰ্থ আৰু সূৰ্য-তীৰ্থও আছে।

Verse 8

पर्वताख्यं महागुह्यं मणिकर्णमनुत्तमम् / घटोत्कचं तीर्थवरं श्रीतीर्थं च पितामहम्

পৰ্বতাখ্য (তীৰ্থ), ‘মহাগুহ্য’ নামৰ অতি গুহ্য তীৰ্থ, অনুত্তম মণিকৰ্ণ; তীৰ্থশ্ৰেষ্ঠ ঘটোৎকচ; আৰু শ্ৰী-তীৰ্থ আৰু পিতামহ-তীৰ্থও আছে।

Verse 9

गङ्गातीर्थं तु देवेशं ययातेस्तीर्थमुत्तमम् / कापिलं चैव सोमेशं ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम्

গঙ্গা-তীৰ্থ আৰু দেবেশ (তীৰ্থ) আছে; ৰজা যযাতিৰ উত্তম তীৰ্থ আছে; লগতে কাপিল (তীৰ্থ) আৰু সোমেশ (তীৰ্থ)ও; আৰু অনুত্তম ব্ৰহ্ম-তীৰ্থ আছে।

Verse 10

अत्र लिङ्गं पुरानीय ब्रह्मा स्नातुं यदा गतः / तदानीं स्थापयामास विष्णुस्तल्लिङ्गमैश्वरम्

ইয়াত এটা প্ৰাচীন পৱিত্ৰ লিঙ্গ আছিল। ব্ৰহ্মা স্নান কৰিবলৈ যেতিয়া গ’ল, তেতিয়াই বিষ্ণুৱে সেই ঈশ্বৰ-স্বৰূপ দিব্য লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 11

ततः स्नात्वा समागत्य ब्रह्मा प्रोवाच तं हरिम् / मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवानसि

তাৰ পিছত স্নান কৰি উভতি আহি ব্ৰহ্মাই হৰিক ক’লে— “মই অনা এই লিঙ্গটো তুমি কিয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিলা?”

Verse 12

तमाह विष्णुस्त्वत्तो ऽपि रुद्रे भक्तिर्दृढा मम / तस्मात् प्रतिष्ठितं लिङ्गंनाम्ना तव भविष्यति

বিষ্ণুৱে ক’লে— “হে ৰুদ্ৰ! তোমাৰ প্ৰতি মোৰ ভক্তি অচল। সেয়ে এই প্ৰতিষ্ঠিত লিঙ্গ তোমাৰ নামেই প্ৰসিদ্ধ হ’ব।”

Verse 13

भूतेश्वरं तथा तीर्थं तीर्थं धर्मसमुद्भवम् / गन्धर्वतीर्थं परमं वाह्नेयं तीर्थमुत्तमम्

একেদৰে ভূতেশ্বৰ তীৰ্থ, ধৰ্মসমুদ্ভৱ নামৰ তীৰ্থ, পৰম গন্ধৰ্ব-তীৰ্থ আৰু উত্তম বাহ্নেয়-তীৰ্থ আছে।

Verse 14

दौर्वासिकं व्योमतीर्थं चन्द्रतीर्थं द्विजोत्तमाः / चित्राङ्गदेश्वरं पुण्यं पुण्यं विद्याधरेश्वरम्

হে দ্বিজোত্তমসকল! দৌৰ্বাসিক তীৰ্থ, ব্যোম-তীৰ্থ আৰু চন্দ্ৰ-তীৰ্থ; লগতে পৱিত্ৰ চিত্ৰাঙ্গদেশ্বৰ আৰু পৱিত্ৰ বিদ্যাধৰেশ্বৰো আছে।

Verse 15

केदारतीर्थमुग्राख्यं कालञ्जरमनुत्तमम् / सारस्वतं प्रभासं च भद्रकर्णं ह्रदं शुभम्

‘উগ্ৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ কেদাৰ-তীৰ্থ, অনুত্তম কালাঞ্জৰ, সাৰস্বত, প্ৰভাস আৰু ‘ভদ্ৰকৰ্ণ’ নামৰ শুভ হ্ৰদ—এই সকলো পবিত্ৰ তীৰ্থ।

Verse 16

लौकिकाख्यं महातीर्थं तीर्थं चैव वृषध्वजम् / हिरण्यगर्भं गोप्रेक्ष्यं तीर्थं चैव वृषध्वजम्

‘লৌকিকা’ নামৰ মহাতীৰ্থ আৰু ‘বৃষধ্বজ’ নামৰ তীৰ্থ; ‘হিৰণ্যগৰ্ভ’ আৰু ‘গোপ্ৰেক্ষ্য’—এইবোৰো তীৰ্থ; তদ্ৰূপ ‘বৃষধ্বজ’ নামৰ তীৰ্থও আছে।

Verse 17

उपशान्तं शिवं चैव व्याघ्रेश्वरमनुत्तमम् / त्रिलोचनं महातीर्थं लोलार्कं चोत्तराह्वयम्

উপশান্ত আৰু শিব (নামৰ তীৰ্থ), অনুত্তম ব্যাঘ্ৰেশ্বৰ; ‘ত্রিলোচন’ নামৰ মহাতীৰ্থ; আৰু লোলাৰ্ক, যাক ‘উত্তৰ’ নামেও জনা যায়।

Verse 18

कपालमोचनं तीर्थं ब्रह्महत्याविनाशनम् / शुक्रेश्वरं महापुण्यमानन्दपुरमुत्तमम्

‘কপালমোচন’ নামৰ তীৰ্থ, যি ব্ৰাহ্মণহত্যাৰ পাপ বিনাশ কৰে; মহাপুণ্যদায়ী ‘শুক্ৰেশ্বৰ’; আৰু ‘আনন্দপুৰ’ নামৰ উত্তম পুণ্যধাম।

Verse 19

एवमादीनि तीर्थानि प्राधान्यात् कथितानि तु / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं तीर्थसंख्या द्विजात्तमाः

এইদৰে প্ৰাধান্য অনুসৰি এই আদি তীৰ্থসমূহ সংক্ষিপ্তভাবে কোৱা হ’ল; হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, তীৰ্থৰ সম্পূৰ্ণ সংখ্যা বিস্তাৰে কোৱা সম্ভৱ নহয়।

Verse 20

तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / उपोष्य तत्र तत्रासौ पाराशर्यो महामुनिः

সেই সকলো তীৰ্থত স্নান কৰি পিনাকিন শিৱক পূজা কৰি, মহামুনি পাৰাশৰ্যই প্ৰত্যেক ঠাইত উপবাস পালন কৰিলে।

Verse 21

तर्पयित्वा पितॄन् देवान् कृत्वा पिण्डप्रिदानकम् / जगाम पुनरेवापि यत्र विश्वेश्वरः शिवः

পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ দি আৰু পিণ্ডদান সম্পন্ন কৰি, তেওঁ পুনৰ সেই ঠাইলৈ গ’ল য’ত বিশ্বেশ্বৰ শিৱ আছিল।

Verse 22

स्नात्वाभ्यर्च्य परं लिङ्गं शिष्यैः सह महामुनिः / उवाच शिष्यान् धर्मात्मा स्वान् देशान् गन्तुमर्हथा

স্নান কৰি শিষ্যসকলৰ সৈতে পৰম লিঙ্গৰ পূজা কৰি, ধৰ্মাত্মা মহামুনিয়ে ক’লে—“এতিয়া তোমালোক নিজ নিজ দেশলৈ যোৱা উচিত।”

Verse 23

ते प्रणम्य महात्मानं जग्मुः पैलादयो द्विजाः / वासं च तत्र नियतो वाराणस्यां चकार सः

পৈল আদি দ্বিজ ঋষিসকলে সেই মহাত্মাক প্ৰণাম কৰি গ’ল। আৰু তেওঁ নিয়মশীল হৈ তাতেই বাৰাণসীত বাস কৰিলে।

Verse 24

शान्तो दान्तस्त्रिषवणंस्नात्वाभ्यर्च्य पिनाकिनम् / भैक्षाहारो विशुद्धात्मा ब्रह्मचर्यपरायणः

শান্ত আৰু ইন্দ্ৰিয়-নিগ্ৰহী হৈ, ত্ৰিসন্ধ্যাত স্নান কৰি পিনাকিন শিৱক পূজা কৰিব; ভিক্ষা-আহাৰে জীৱন চলাব, অন্তৰ শুদ্ধ ৰাখিব আৰু ব্ৰহ্মচৰ্যত পৰায়ণ থাকিব।

Verse 25

कदाचिद् वसता तत्र व्यासेनामिततेजसा / भ्रममाणेन भिक्षा तु नैव लब्धा द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! এবাৰ তাত থকা কালত অমিত তেজস্বী ব্যাসদেৱে ভিক্ষাৰ বাবে ভ্ৰমণ কৰিও কোনো অন্ন নাপালে।

Verse 26

ततः क्रोधावृततनुर्नराणामिह वासिनाम् / विघ्नं सृजामि सर्वेषां येन सिद्धिर्विहीयते

তেতিয়া ক্ৰোধত আবৃত শৰীৰেৰে মই ঠিক কৰিলোঁ যে ইয়াত বাস কৰা সকলো মানুহৰ বাবে মই বিঘিনি সৃষ্টি কৰিম, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ সিদ্ধি নষ্ট হ’ব।

Verse 27

तत्क्षणे सा महादेवी शङ्करार्धशरीरिणी / प्रादुरासीत् स्वयं प्रीत्या वेषं कृत्वा तु मानुषम्

সেই মুহূৰ্ততে শংকৰৰ অৰ্ধাঙ্গিনী মহাদেৱীয়ে প্ৰসন্নচিত্তে মানুহৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি স্বয়ং তাত আৱিৰ্ভূত হ’ল।

Verse 28

भो भो व्यास महाबुद्धे शप्तव्या भवता न हि / गृहाण भिक्षां मत्तस्त्वमुक्त्वैवं प्रददौ शिवा

"হে মহাবুদ্ধিমান ব্যাস! আপুনি অভিশাপ দিয়াটো উচিত নহয়। মোৰ পৰা ভিক্ষা গ্ৰহণ কৰক," এই কথা কৈ শিৱা (পাৰ্বতী) দেৱীয়ে তেওঁক ভিক্ষা দিলে।

Verse 29

उवाच च महादेवी क्रोधनस्त्वं भवान् यतः / इह क्षेत्रे न वस्तव्यं कृतघ्नो ऽसि त्वया सदा

আৰু মহাদেৱীয়ে ক’লে: "যিহেতু আপুনি ক্ৰোধী স্বভাৱৰ, সেয়েহে আপুনি এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত থকাটো উচিত নহয়; কাৰণ আপুনি সদায় অকৃতজ্ঞ।"

Verse 30

एवमुक्तः स भगवान् ध्यानाज्ज्ञात्वा परां शिवाम् / उवाच प्रणतो भूत्वा स्तुत्वा च प्रवरैः स्तवैः

এনেদৰে সম্বোধিত হৈ সেই ভগৱানে ধ্যানযোগে পৰাশিৱাক জানি, ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে; শ্ৰেষ্ঠ স্তৱে স্তৱ কৰি তাৰ পাছত বাক্য ক’লে।

Verse 31

चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रवेशं देहि शाङ्करि / एवमस्त्वित्यनुज्ञाय देवी चान्तरधीयत

“হে শাঙ্কৰী, চতুৰ্দশী আৰু অষ্টমীত (আমাৰ) প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া।” দেৱীয়ে “এৱমস্তু” বুলি অনুমোদন কৰি অন্তৰ্ধান কৰিলে।

Verse 32

एवं स भगवान् व्यासो महायोगी पुरातनः / ज्ञात्वा क्षेत्रगुणान् सर्वान् स्थितस्तस्याथ पार्श्वतः

এনেদৰে সেই প্ৰাচীন মহাযোগী ভগৱান ব্যাসে ক্ষেত্ৰৰ সকলো গুণ জানি, তাৰ পাছত তেওঁৰ পাষাণে অৱস্থান কৰিলে।

Verse 33

एवं व्यासं स्थितं ज्ञात्वा क्षेत्रं सेवन्ति पण्डिताः / तस्मात् सर्वप्रयत्नेन वाराणस्यां वसेन्नरः

ব্যাস এনেদৰে ইয়াত অৱস্থিত বুলি জানি পণ্ডিতসকলে এই ক্ষেত্ৰৰ সেৱা-আৰাধনা কৰে; সেয়ে মানুহে সৰ্বপ্ৰযত্নে বাৰাণসীত বাস কৰিব লাগে।

Verse 34

सूत उवाच यः पठेदविमुक्तस्य माहात्म्यं शृणुयादपि / श्रावयेद् वा द्विजान् शान्तान् सो ऽपियातिपराङ्गतिम्

সূত ক’লে—যিয়ে অবিমুক্ত (কাশী)ৰ মাহাত্ম্য পাঠ কৰে, বা শুনে, অথবা শান্ত দ্বিজসকলক শুনুৱায়—সিও পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 35

श्राद्धे वा दैविके कार्ये रात्रावहनि वा द्विजाः / नदीनां चैव तीरेषु देवतायतनेषु च

হে দ্বিজসকল! শ্রাদ্ধকর্ম হওক বা দেবতাৰ উদ্দেশ্যে দৈৱিক কাৰ্য, ৰাতি হওক বা দিন—এই কাৰ্যসমূহ নদীৰ তীৰত আৰু দেৱালয় তথা দেৱস্থানত সম্পাদনীয়।

Verse 36

स्नात्वा समाहितमना दम्भमात्सर्यवर्जितः / जपेदीशं नमस्कृत्य स याति परमां गतिम्

স্নান কৰি, মন একাগ্ৰ কৰি, দম্ভ আৰু মাত্সৰ্য ত্যাগ কৰি, ঈশ্বৰক প্ৰণাম কৰি জপ কৰা উচিত; তেনে জনে পৰম গতি (মোক্ষ) লাভ কৰে।