Adhyaya 25
Adhyāya 25 — Liṅga-māhātmya (The Chapter on the Liṅga): Hari’s Śiva-Worship and the Fiery Pillar Theophany
এই অধ্যায়ত হৰি–হৰ ঐক্য স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পায়। শ্ৰীকৃষ্ণ কৈলাসত দিব্য বিহাৰ কৰি নিজৰ সৌন্দৰ্য আৰু মায়াৰে দেৱগণ আৰু দেৱাংগনাসকলক মোহিত কৰে। দ্বাৰকাত বিৰহবেদনা জাগে; গৰুড়ে দৈত্য‑ৰাক্ষসৰ পৰা নগৰ ৰক্ষা কৰে, নাৰদৰ সংবাদত কৃষ্ণ ঘূৰি আহে। দ্বাৰকাত তেওঁ মধ্যাহ্ন সূৰ্যোপাসনা, তৰ্পণ, লিঙ্গৰূপ ভূতেশ (শিৱ) পূজা আৰু ঋষিসকলক ভোজন কৰাই ধৰ্মাচৰণত উচ্চ তত্ত্ব স্থাপন কৰে। মাৰ্কণ্ডেয় সোধে—পৰম কৃষ্ণে কাক পূজা কৰে? কৃষ্ণে কয়, আত্মতত্ত্ব প্ৰকাশ আৰু ভয়নাশক পুণ্যৰ বাবে তেওঁ ঈশান শিৱক লিঙ্গপূজাৰে আৰাধনা কৰে। লিঙ্গক অব্যক্ত, অবিনাশী জ্যোতি বুলি বৰ্ণনা কৰি ব্ৰহ্মা‑বিষ্ণুৰ আদিবিবাদ অনন্ত অগ্নিস্তম্ভ‑লিঙ্গে শমিত হৈ শিৱপ্ৰকাশ, বৰদান আৰু লিঙ্গপূজাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ কাহিনী কয়। শেষত ফলশ্ৰুতি—পাঠ/শ্ৰৱণে পাপক্ষয় আৰু নিত্য জপৰ বিধান।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपूराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम् / रराम भगवान् सोमः केशवेन महेश्वरः
এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্বভাগত পঞ্চবিংশ অধ্যায়। সূত ক’লে—মেৰু-শিখৰৰ কনকপ্ৰভ কৈলাসত প্ৰৱেশ কৰি ভগৱান সোমস্বৰূপ মহেশ্বৰ কেশৱৰ সৈতে আনন্দিত হ’ল।
Verse 2
अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः / पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम्
সেই মহাত্মাক দেখি কৈলাসগিৰিবাসীসকলে তৎক্ষণাৎ কৃষ্ণ—দেৱদেৱ, অচ্যুত—ৰ পূজা কৰিলে।
Verse 3
चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम् / किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्
চাৰিবাহু, উদাৰ অংগবিশিষ্ট, কালমেঘসম প্ৰভাযুক্ত—কিৰীটধাৰী, শাৰ্ঙ্গধনু ধাৰণকাৰী, আৰু বক্ষত শ্ৰীবৎসচিহ্নাঙ্কিত প্ৰভুক ধ্যান কৰা উচিত।
Verse 4
दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम् / दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्
দীৰ্ঘবাহু, বিশালাক্ষ, পীতবস্ত্ৰধাৰী অচ্যুত—যিজনে বক্ষস্থলত অনুত্তম বৈজয়ন্তী মালা ধাৰণ কৰে।
Verse 5
भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम् / पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्
দিব্য শ্ৰীৰে দীপ্ত, অতিকোমল যুৱক—পদ্মচৰণ আৰু পদ্মনয়নযুক্ত; মনোহৰ, মৃদু-স্মিত, আৰু শ্ৰেষ্ঠ সুগতি প্ৰদানকাৰী।
Verse 6
कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः / भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे
এবাৰ তাত কেৱল লীলাৰ্থে, দেবকীৰ আনন্দ বঢ়োৱা, শুভ শ্ৰীৰে দীপ্ত শ্ৰীকৃষ্ণ গিৰিগুহাৰ ভিতৰত বিচৰণ কৰিলে।
Verse 7
गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः / सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम्
গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসকলৰ মুখ্যসকল আৰু সকলো নাগকন্যা; সিদ্ধ, যক্ষ আৰু গন্ধৰ্ব—য’তে য’তে আছিল ত’তে ত’তে সকলেই জগন্ময় স্বৰূপে ব্যাপ্ত আছিল।
Verse 8
दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः
সেই পৰম আশ্চৰ্য দেখি, হৰ্ষে ফুলি উঠা চকুৰে তেওঁলোকে সেই মহাত্মাৰ মূৰ্ধাত পুষ্পবৃষ্টি বৰ্ষণ কৰিলে।
Verse 9
गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः / दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः
দিব্য গন্ধৰ্বকন্যা আৰু তদ্ৰূপ অপ্সৰাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠাসকল—কৃষ্ণক দেখি কামমোহিত হ’ল; তেওঁলোকৰ বস্ত্ৰ-অলংকাৰ সৰি পৰিল।
Verse 10
काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः / संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः
কিছুমান সুন্দৰী—গীতত নিপুণ—বিভিন্ন ধৰণৰ গীত গাবলৈ ধৰিলে; আৰু দেবকীসুতক দেখি তেওঁলোকে কামমোহত আচ্ছন্ন হ’ল।
Verse 11
काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः / संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित् पपुस्तद्वदनामृतम्
কিছুমান সখী লীলাময় ভঙ্গিমাৰে ভৰপূৰ হৈ তেওঁৰ আগত নৃত্য কৰিলে; আৰু কিছুমান স্থিৰ হৈ একাগ্ৰ দৃষ্টিৰে চাই তেওঁৰ মুখামৃত পান কৰিলে।
Verse 12
काश्चिद् भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम् / भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम्
কিছুমান কামিনী সখীয়ে নিজৰ অঙ্গৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অলংকাৰ সাদৰে খুলি লৈ, যি নিজেই লোকৰ ভূষণ সেই কৃষ্ণক অলংকৃত কৰিলে।
Verse 13
काश्चिद् भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः / स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम्
কিছুমানে তেওঁৰ অঙ্গৰ পৰা উৎকৃষ্ট অলংকাৰ লৈ নিজকে সাজিলে; আৰু নিজৰেই অলংকাৰৰে মাধৱকো অলংকৃত কৰিলে।
Verse 14
काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः / चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः
কিছুমান নাৰী কামমোহিত হৈ কৃষ্ণৰ ওচৰলৈ আহি, মৃগনয়না মুগ্ধাসকলে হৰিৰ পদ্মমুখ চুম্বন কৰিলে।
Verse 15
प्रगृह्य काश्चिद् गोविन्दं करेण भवनं स्वकम् / प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः
কিছুমানে গোবিন্দৰ হাত ধৰি তেওঁক নিজৰ ঘৰলৈ লৈ গ’ল; তেওঁৰ মায়াত মোহিত হৈ, লোকৰ আদিপ্ৰভুকো নিজৰেই এজন বুলি ভাবিলে।
Verse 16
तासां स भगवान् कृष्णः कामान् कमललोचनः / बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया
কমলনয়ন ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণে বহু ৰূপ ধৰি লীলাৰে তেওঁলোকৰ কামনা পূৰ্ণ কৰিলে।
Verse 17
एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः / रेमे नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्
এইদৰে বহু দীঘল সময় দেৱদেৱপুৰত শ্ৰীমান নাৰায়ণ হৰিয়ে মায়াৰে জগতক মোহিত কৰি লীলাৰে ৰমণ কৰিলে।
Verse 18
गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः / बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः
বহু সময় পাৰ হোৱাৰ পাছত দ্বাৰাৱতীৰ বাসিন্দাসকল গোবিন্দ-বিৰহত ব্যাকুল আৰু ভীত হৈ পৰিল।
Verse 19
ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसजितः / कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम्
তেতিয়া আগতেই পঠোৱা বলৱান সুপৰ্ণ (গৰুড়) হিমৱন্ত পৰ্বতলৈ গ’ল; কৃষ্ণে তাক বিচাৰি পিছে পিছে গ’ল।
Verse 20
अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम् / आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः
তাত গোবিন্দক নেদেখি উপমন্যুৱে মুনিক শিৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰি পুনৰ দ্বাৰাৱতী নগৰলৈ উভতি আহিল।
Verse 21
तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः / आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः
সেই সময়তে মহাবলী দৈত্য আৰু অতি ভয়ংকৰ ৰাক্ষসসকল সহস্ৰে সহস্ৰে উজ্জ্বল দ্বাৰকাত আহি নগৰখনক আতংকিত কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 22
स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः / हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम्
তেতিয়া বলবান সুপৰ্ণ—যাৰ পৰাক্ৰম কৃষ্ণসম—মহাযুদ্ধত তেওঁলোকক বধ কৰি সেই শুভ নগৰীখন ৰক্ষা কৰিলে।
Verse 23
एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः / दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः
সেই একে সময়তে দিব্য ঋষি নাৰদ—কৈলাস শিখৰত কৃষ্ণক দেখি—দ্বাৰৱতী (দ্বাৰকা)লৈ গ’ল।
Verse 24
तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः / प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः
নাৰদ ঋষিক দেখি তাত থকা সকলো বাসিন্দাই ক’লে: “হে নাৰায়ণ, আমাৰ নাথ! ভগৱান হৰি এতিয়া ক’ত বিৰাজমান?”
Verse 25
स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः / रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः
তেতিয়া ভগৱান হৰিয়ে ক’লে: “কৈলাস শিখৰত আজি মহাযোগী আনন্দত ৰমিছে; তেওঁক দেখি মই ইয়ালৈ আহিছোঁ।”
Verse 26
तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः / जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम्
তেওঁৰ বাক্য শুনি সুপৰ্ণ গৰুড়—উড়ন্তসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—আকাশপথে, হে বিপ্ৰসকল, উত্তম কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল।
Verse 27
ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते / वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम्
সেয়ে দেবকীৰ পুত্ৰক দেখিলে—ৰত্নমণ্ডিত ভৱনত উত্তম আসনত আসীন গোবিন্দ হৰিক, দেৱসকল আৰু দেৱাধিদেৱৰ সান্নিধ্যত।
Verse 28
उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः / महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्
তেওঁ অমৰসকলে উপাসনা কৰিছিল; চাৰিওফালে দিব্য নাৰীসকলে ঘেৰিছিল; আৰু মহাদেৱৰ গণ—সিদ্ধ আৰু যোগীসকলে—তেওঁক পৰিবেষ্টিত কৰিছিল।
Verse 29
प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम् / निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे
ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি সুপৰ্ণ গৰুড়ে শংকৰ শিৱৰ ওচৰলৈ গৈ দ্বাৰকা নগৰত হৰিৰ কাৰ্য-প্ৰবৃত্তি নিবেদন কৰিলে।
Verse 30
ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम् / आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु
তাৰ পাছত নীল-লোহিত শংকৰক শিৰসা প্ৰণাম কৰি কৃষ্ণ নগৰলৈ উভতি আহিল; হৰিৰ অনুমতি পাইহে সি আহিছিল।
Verse 31
आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः / वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः
কশ্যপসুতৰ ওপৰত আৰূঢ় হৈ মধুসূদনক দেবাঙ্গনাসকলৰ দলে ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে, আৰু অমৃতস্বাদ সদৃশ মধুৰ বাক্যৰে সন্মানিত কৰিলে।
Verse 32
वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः / अन्वगच्छन् महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम्
অমিত্ৰঘ্নৰ গমন দেখি গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসকলৰ মাজৰ শ্ৰেষ্ঠসকলে তেওঁৰ অনুসৰণ কৰিলে—তেওঁ মহাযোগী, শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী।
Verse 33
विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः / ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्
সকলো নাৰীক সন্মানসহ বিদায় দি বিশ্বাত্মা হৰি—গোবিন্দ—দ্ৰুতেই দিব্য দ্বাৰৱতী নগৰীলৈ গ’ল।
Verse 34
गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः / निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे
মুৰাৰিপু গ’লত ন কামিনীসকল, ন মুনিপুঙ্গৱসকল দীপ্ত হ’ল; চন্দ্ৰহীন নিশাৰ দৰে, তেওঁৰ বিনা কোনো উজ্জ্বল নাছিল।
Verse 35
श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम् / मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम्
কৃষ্ণৰ পৰম মঙ্গলময় আগমনৰ সংবাদ শুনি পুৰবাসীয়ে তৎক্ষণাৎ শুভ আৰু দিব্য দ্বাৰৱতী নগৰী সজাই তুলিলে।
Verse 36
पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः / लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा
তেতিয়া তেওঁলোকে বিশাল পতাকা আৰু ৰত্নখচিত ধ্বজে, লগতে লাজা আদি মঙ্গলদ্ৰব্যৰ অৰ্ঘ্যৰে সেই ৰম্য নগৰীক সুশোভিত কৰিলে।
Verse 37
अवादयन्त विविधान् वादित्रान् मधुरस्वनान् / शङ्खान् सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान् वितेनिरे
তেওঁলোকে মধুৰ স্বৰযুক্ত নানা ধৰণৰ বাদ্য বজালে; সহস্ৰ সহস্ৰ শঙ্খ ফুঁকিলে, আৰু বীণা-বাদনো সম্পূৰ্ণভাবে অনুষ্ঠিত হ’ল।
Verse 38
प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम् / अगायन् मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः
গোবিন্দে শুভ দ্বাৰাবতী নগৰীত প্ৰৱেশ কৰামাত্ৰে, যৌৱনশোভিতা নাৰীসকলে মধুৰ গীত গাবলৈ ধৰিলে।
Verse 39
दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि
ঈশানক দেখি প্ৰাসাদৰ চূড়াত থকা লোকসকলে নৃত্য কৰিলে; আৰু বসুদেৱ-সুতৰ ওপৰত পুষ্পবৃষ্টি ঢালিলে।
Verse 40
प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः / वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः
ভৱনত প্ৰৱেশ কৰি আশীৰ্বাদে অভিবর্ধিত শ্ৰীকৃষ্ণ মহাযোগী ৰূপে, দেবীসকলৰ সৈতে, শ্ৰেষ্ঠ আসনত বিৰাজি দীপ্তিমান হ’ল।
Verse 41
सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः / आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः
সুৰম্য আৰু শুভ্ৰ মণ্ডপত, শঙ্খ আদি মুখ্য পাৰ্ষদে পৰিবৃত, চাৰিওফালে শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰগণে আৱৃত, আৰু সহস্ৰ নাৰীৰোও তেওঁ পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 42
तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः / भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः
তাত ৰম্য শ্ৰেষ্ঠ আসনত জাঁম্বৱতীৰ সৈতে অচ্যুত উপবিষ্ট আছিল; মালাৰে ভূষিত প্ৰভু, দেৱীৰ সহিত দেৱতাৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ উঠিল।
Verse 43
आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम् / महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः
লোকসমূহৰ আদিস্ৰোত অব্যয় পৰমক দৰ্শন কৰিবলৈ দেৱ-গন্ধৰ্বসকল আহিল; আৰু পূৰ্বজাত মহর্ষি—মাৰ্কণ্ডেয় আদি দ্বিজসকলেও উপস্থিত হ’ল।
Verse 44
ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् / ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः
তেতিয়া ভগৱান কৃষ্ণে মাৰ্কণ্ডেয়ক আগত দেখি উঠি শিৰ নোৱাই প্ৰণাম কৰিলে; আৰু হৰিয়ে তেওঁক নিজৰ আসন দান কৰিলে।
Verse 45
संपूज्य तानृषिगणान् प्रणामेन महाभुजः / विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान्
মহাবাহু হৰিয়ে সেই ঋষিগণক প্ৰণামসহ যথোচিতভাবে পূজা কৰিলে; তাৰ পিছত তেওঁলোকৰ অভীষ্ট বৰ দান কৰি বিদায় দিলে।
Verse 46
तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः / स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः
তেতিয়া মধ্যাহ্ন সময়ত দেৱদেৱ স্বয়ং হৰি স্নান কৰি শুভ্ৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, কৰযোৰে ভানুদেৱৰ সন্মুখত ভক্তিভাৱে উপস্থিত হ’ল।
Verse 47
जजाप जाप्यं विधिवत् प्रेक्षमाणो दिवाकरम् / तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄन्
দিবাকৰক চাই তেওঁ বিধিমতে নিৰ্দিষ্ট জপ জপিলে; তাৰ পিছত দেৱেশে দেৱতা, মুনিগণ আৰু পিতৃগণক তৰ্পণ কৰি তৃপ্ত কৰিলে।
Verse 48
प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि / पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्
দেৱালয়ত প্ৰৱেশ কৰি, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ সৈতে তেওঁ লিঙ্গস্থিত ভূতেশ—যাৰ ভূতি-ভস্মেই ভূষণ—সেই প্ৰভুক পূজা কৰিলে।
Verse 49
समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम् / भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च
সকলো নিয়মাচাৰ সমাপ্ত কৰি, সেই সংযমী নৰাধিপে নিজে মুনিশ্ৰেষ্ঠক ভোজন কৰালে আৰু ব্ৰাহ্মণসকলকো যথোচিত সন্মান দিলে।
Verse 50
कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः / कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः
হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ সৈতে আত্মযোগ স্থাপন কৰি, অচ্যুত প্ৰভু পুত্ৰাদি পৰিবৃত হৈ পুণ্যময় পুৰাণকথা বৰ্ণনা কৰিলে।
Verse 51
अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः / मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः
তেতিয়া সেই সমগ্ৰ কৰ্ম সম্পূৰ্ণকৈ দেখি মহামুনি মাৰ্কণ্ডেয় হাঁহি মুখে শ্ৰীকৃষ্ণক মধুৰ বাক্য ক’লে।
Verse 52
मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः / ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে—তোমাৰ শুভ কৰ্মেৰে কোন দেৱতা সম্যক্ আৰাধিত হয়? কোৱা; কৰ্মেৰে পূজ্য দেৱ কোন, আৰু যোগীসকলৰ ধ্যানৰ ধ্যেয় কোন?
Verse 53
त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् / भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः
তুমি হে সেই পৰম ব্ৰহ্ম—নিৰ্বাণস্বৰূপ, নিৰ্মল পৰম পদ। হে প্ৰভু, পৃথিৱীৰ ভাৰ লাঘৱ কৰিবলৈ তুমি বৃষ্ণিকুলত জন্ম লৈছা।
Verse 54
तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः / शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव
তেতিয়া মহাবাহু, ব্ৰহ্মবিদসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ শ্ৰীকৃষ্ণে তেওঁক ক’লে; তেওঁৰ সকলো পুত্ৰ শুনি আছিল, আৰু তেওঁ যেন মৃদু হাঁহি দিছিল।
Verse 55
श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः / तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम्
শ্ৰীভগৱানে ক’লে—তুমি কোৱা সকলো কথাই নিঃসন্দেহে সত্য। তথাপি মই সনাতন ঈশান দেৱক পূজা কৰোঁ।
Verse 56
न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन / पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत् परं शिवम्
হে বিপ্ৰ! মোৰ কোনো কৰ্তব্য বাকী নাই, আৰু অপ্ৰাপ্ত বুলিও একো নাই; তথাপি মই সেই ঈশ্বৰক পূজা কৰোঁ, তেওঁক পৰম শিৱ বুলি জানি।
Verse 57
न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः / ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् पूजयामि तम्
মায়াৰে মোহিত লোকসকলে সেই দেৱক সত্যৰূপে নেদেখে; সেয়ে মোৰ নিজৰ আত্মাৰ মূল উৎস জনাবলৈ মই তেওঁৰ পূজা কৰোঁ।
Verse 58
न च लिङ्गार्चनात् पुण्यं लोकेस्मिन् भीतिनाशनम् / तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम्
এই লোকত শিৱলিঙ্গ-অৰ্চনাৰ পৰা হোৱা পুণ্য ভয় নাশ নকৰাকৈ নাথাকে; সেয়ে এই লোকসমূহৰ হিতৰ বাবে লিঙ্গত শিৱক পূজা কৰা উচিত।
Verse 59
यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः / ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु
বেদবাদবিদ লোকসকলে কয়—এই ‘মই’য়েই সেই লিঙ্গ; সেয়ে মই ঈশানক মোৰেই আত্মস্বৰূপ বুলি, আত্মাৰ দ্বাৰাই পূজা কৰোঁ।
Verse 60
तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः / नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः
মই তেওঁৰেই পৰম মূৰ্তি, তেওঁৰেই তত্ত্বে সম্পূৰ্ণ গঠিত—ইয়াত সন্দেহ নাই; আমাৰ দুয়োৰ জ্যোতিত কোনো ভেদ নাই—বেদত এইদৰে নিশ্চিত সিদ্ধান্ত।
Verse 61
एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः / ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः
এই দেৱেই মহাদেৱ; সংসাৰ-বন্ধনৰ ভয়ত ভীত ভক্তসকলে তেওঁক সদায় ধ্যান কৰিব, পূজা কৰিব আৰু বন্দনা কৰিব লাগে। লিঙ্গত মহেশ্বৰক জানি সাক্ষাৎকাৰ কৰিব লাগে।
Verse 62
मार्कण्डेय उवाच किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः / ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम्
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে—হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! সেই লিঙ্গ কি? আৰু লিঙ্গৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে কাক পূজা কৰা হয়? হে বিশালাক্ষ কৃষ্ণ, কওক; এই বিষয় পৰম গহীন।
Verse 63
अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् / वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम्
তেওঁলোকে কয় যে লিঙ্গ অব্যক্ত—আনন্দস্বৰূপ, অক্ষয় জ্যোতি। বেদসমূহ মহেশ্বৰ দেৱক লিঙ্গী, অব্যয় প্ৰভু বুলি ঘোষণা কৰে।
Verse 64
पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः
পূৰ্বে, যেতিয়া ভয়ংকৰ একাৰ্ণৱ মাত্ৰ অৱশিষ্ট আছিল আৰু স্থাৱৰ-জংগম সকলো নষ্ট হৈছিল, তেতিয়া ব্ৰহ্মাক জাগ্ৰত কৰিবলৈ স্বয়ং শিৱ মোৰ সন্মুখত প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।
Verse 65
तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि / पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया
সেই কালৰ পৰা ব্ৰহ্মা আৰু মই সদায় সকলো লোকৰ মঙ্গল কামনাৰে মহাদেৱক পূজা কৰি আহিছোঁ।
Verse 66
मार्कण्डेय उवाच कथं लिङ्गमभूत् पूर्वमैश्वरं परमं पदम् / प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम्
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে—হে কৃষ্ণ! আদিতে সেই লিঙ্গ কেনেকৈ প্ৰকাশ পালে, যি ঈশ্বৰৰ চিহ্ন আৰু পৰম পদ? আমাৰ প্ৰবোধৰ বাবে আপুনি নিজেই এতিয়া ব্যাখ্যা কৰক।
Verse 67
श्रीभगवानुवाच आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः
শ্ৰীভগৱানে ক’লে—সেই সময়ত একেটাই ভয়ংকৰ একাৰ্ণৱ আছিল, অবিভক্ত আৰু তমোময়। সেই এক মহাসাগৰৰ মাজত শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী (ভগৱান) অৱস্থিত আছিল।
Verse 68
सहस्त्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः
মই সহস্ৰশিৰা, সহস্ৰনয়ন, সহস্ৰপদ আৰু সহস্ৰবাহুৰ ৰূপ ধৰি—যোগে যুক্ত, আত্মসংযমী—মই সনাতন, সৰ্বাধাৰৰূপে শয়িত আছিলোঁ।
Verse 69
एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्
এই অন্তৰত মই দূৰৰ পৰা সেই অমিতপ্ৰভাক দেখি—কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান—উজ্জ্বল, আৰু শ্ৰী (দিব্য ঐশ্বৰ্য)ৰে আৱৃত।
Verse 70
चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम् / कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम्
মই সেই দিব্য পুৰুষক ধ্যান কৰোঁ—চাৰি দীপ্ত মুখবিশিষ্ট মহাযোগী, কাঁচনপ্ৰভাৰে উজ্জ্বল—কৃষ্ণাজিনধাৰী, আৰু ঋগ্-যজুঃ-সাম বেদৰ স্তোত্ৰে স্তুত।
Verse 71
निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः / व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः
এটা নিমিষৰ ভিতৰতে যোগবিদ্যাৰ শ্ৰেষ্ঠজন মোৰ ওচৰলৈ আহি পালেহি। তেতিয়া মহাতেজে দীপ্ত, মৃদু হাস্যে স্বয়ং ব্ৰহ্মাই কথা ক’লে।
Verse 72
कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो / अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः
‘তুমি কোন? ক’ৰ পৰা আহিছা আৰু ইয়াত কিয় থিয় হৈ আছা? হে প্ৰভু, মোক বহন কৰা। কিয়নো মই লোকসমূহৰ কৰ্তা—স্বয়ম্ভূ, প্ৰপিতামহ।’
Verse 73
एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह / अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः
ব্ৰহ্মাই এনেদৰে ক’লে মই উত্তৰ দিলোঁ—‘মই লোকসমূহৰ কৰ্তা, আৰু পুনঃপুনঃ সংহাৰ্তাও।’
Verse 74
एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः / प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्
এনেদৰে পৰমেষ্ঠীৰ মায়াৰ দ্বাৰা বিবাদ বিস্তাৰিত হ’ল। তেওঁলোকক বোধ কৰাবলৈ শিৱাত্মক পৰম লিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।
Verse 75
कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम् / क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्
সেয়া কালাগ্নিৰ দৰে প্ৰখৰ, জ্বালাৰ মালাৰে আৱৃত; ক্ষয়-বৃদ্ধিৰ পৰা মুক্ত, আৰু আদি-মধ্য-অন্তবর্জিত।
Verse 76
ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः
তেতিয়া ভগৱানে মোক ক’লে— “তুমি সোনকালে তললৈ যোৱা; ইয়াৰ অন্ত জানিবা। মই—অজ ব্ৰহ্মা—ঊৰ্ধ্বলৈ যাওঁ।”
Verse 77
तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ / पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्
তাৰ পিছত সোনকালে সময় স্থিৰ কৰি দুয়ো গ’ল—এজন ঊৰ্ধ্বলৈ, এজন অধঃলৈ। কিন্তু মই আৰু পিতামহ, শত বছৰতেও তাৰ অন্ত জানিব নোৱাৰিলোঁ।
Verse 78
ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः / मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्
তেতিয়া ত্ৰিশূলধাৰী দেৱৰ সেই দুয়ো বিস্ময় আৰু ভয়ত আচ্ছন্ন হ’ল। তেওঁৰ মায়াত মোহিত হৈ, বিশ্ব-স্বরূপ ঈশ্বৰক ধ্যান কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 79
प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम् / प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम्
তেওঁলোকে মহান নাদে গুঞ্জৰিত ‘ওঁ’—পৰম পদ—উচ্চাৰণ কৰিলে। মূৰ নত কৰি, অঞ্জলি জোৰি, পৰম শম্ভুক স্তৱ কৰিলে।
Verse 80
ब्रह्मविष्णू ऊचतुः / अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৱে ক’লে— “অনাদি মলদোষে কলুষিত সংসাৰ-ৰোগৰ বৈদ্য শম্ভুক নমস্কাৰ। শান্ত শিৱক নমস্কাৰ; লিঙ্গমূৰ্তি ব্ৰহ্মস্বরূপক নমস্কাৰ।”
Verse 81
प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
প্ৰলয়-সমুদ্ৰত অধিষ্ঠিত, প্ৰলয়ৰ পাছত উদ্ভৱৰ কাৰণ, শান্ত শিৱক নমস্কাৰ; ব্ৰহ্মস্বৰূপ লিঙ্গমূৰ্তিক নমঃ।
Verse 82
ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
জ্বালামালাৰে আবৃত অঙ্গ, অগ্নিস্তম্ভৰূপ, শান্ত শিৱক নমস্কাৰ; ব্ৰহ্মস্বৰূপ লিঙ্গমূৰ্তিক নমঃ।
Verse 83
आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
আদি-মধ্য-অন্তহীন, স্বভাৱৰ অমল দীপ্তিত প্ৰকাশিত, শান্ত শিৱক নমস্কাৰ; ব্ৰহ্মস্বৰূপ লিঙ্গমূৰ্তিক নমঃ।
Verse 84
महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
মহান মহাদেৱক, পৰম জ্যোতি, অনন্ত তেজস্বীক নমস্কাৰ; শান্ত শিৱক, ব্ৰহ্মস্বৰূপ লিঙ্গমূৰ্তিক নমঃ।
Verse 85
प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
প্ৰধান আৰু পুৰুষৰ ঈশ্বৰ, ব্যোমস্বৰূপ বিধাতাক নমস্কাৰ; শান্ত শিৱক, ব্ৰহ্মস্বৰূপ লিঙ্গমূৰ্তিক নমঃ।
Verse 86
निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
নিৰ্বিকাৰ, সত্য, নিত্য আৰু নিৰ্মল তেজস্বী পৰমাত্মালৈ নমস্কাৰ; শান্তস্বৰূপ শিৱলৈ, লিঙ্গমূৰ্তি ব্ৰহ্মলৈ নমঃ।
Verse 87
वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये
বেদান্তসাৰ-স্বৰূপ, কালস্বৰূপ, ধীমান তেজস্বী শিৱলৈ নমঃ; শান্তস্বৰূপ লিঙ্গমূৰ্তি ব্ৰহ্মলৈ নমস্কাৰ।
Verse 88
एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः / भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः
এইদৰে স্তৱিত হওঁতে মহেশ্বৰ প্ৰকাশিত হ’ল; দেৱ মহাযোগী কোটি সূৰ্যৰ সমান প্ৰভাৰে দীপ্ত হৈ উঠিল।
Verse 89
वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् / सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः
কোটি মুখে যেন আকাশ গিলি আছে; সহস্ৰ হাত-পা, আৰু তেওঁৰ নয়ন সূৰ্য, সোম আৰু অগ্নি।
Verse 90
पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् / व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः
ভগৱান পিনাকধাৰী, কৃত্তিবাস আৰু ত্ৰিশূলধাৰী; সৰ্প-যজ্ঞোপবীত ধৰি, তেওঁৰ নাদ মেঘ-দুন্দুভিৰ দৰে গর্জে।
Verse 91
अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ / पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम्
তেতিয়া মহাদেৱে ক’লে—হে দেৱশ্ৰেষ্ঠদ্বয়, মই প্ৰসন্ন। মোক, মহাদেৱক, দৰ্শন কৰা; আৰু সকলো ভয় সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰ হওক।
Verse 92
युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ / अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः / वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः
তোমালোক দুয়ো মোৰ অঙ্গৰ পৰা সকলোতকৈ আগতে জন্মিলা, স্বভাৱতে সনাতন। মোৰ সোঁ পাৰ্শ্বত ব্ৰহ্মা—লোকপিতামহ; বাঁ পাৰ্শ্বত বিষ্ণু—পালক; আৰু মোৰ হৃদয়ত হৰ (শিৱ) বিরাজমান।
Verse 93
प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक् वरं दद्मि यथेप्सितम् / एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः / आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत्
মই তোমালোক দুয়োৰ ওপৰত সম্যকভাবে প্ৰসন্ন; তোমালোকৰ ইচ্ছামতে বৰ দিছোঁ। এইদৰে কৈ, স্বয়ং শিৱ মহাদেৱে ব্ৰহ্মদেৱক আলিঙ্গন কৰি কৃপাপ্ৰসাদ দিবলৈ অভিমুখ হ’ল।
Verse 94
ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम् / ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ
তাৰ পাছত আনন্দিত মনে নাৰায়ণ আৰু পিতামহ (ব্ৰহ্মা) মহেশ্বৰক প্ৰণাম কৰিলে। তেওঁৰ মুখমণ্ডল চাই তেওঁলোকে দুয়ো ক’লে।
Verse 95
यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे
যদি আপোনাৰ প্ৰীতি সঁচাকৈ উদ্ভৱ হৈছে আৰু যদি আমাক বৰ দিব লাগে, তেন্তে হে দেৱ মহেশ্বৰ, আপোনাত আমাৰ ভক্তি নিত্যকাল স্থিৰ হওক।
Verse 96
ततः स भगवानीशः प्रहसन् परमेश्वरः / उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा
তেতিয়া সেই ভগৱান ঈশ, পৰমেশ্বৰ, মৃদু হাঁহি দি মোক ক’লে; প্ৰীত মহাদেৱে আনন্দিত চিত্তে মোক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 97
देव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते / वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम्
দেৱে ক’লে—হে ধৰণীপতে, প্ৰলয়, স্থিতি আৰু সৃষ্টিৰ কৰ্তা তুমিয়েই। বৎস বৎস, হে হৰি—এই চৰাচৰ বিশ্বক পালন কৰা।
Verse 98
त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः
হে বিষ্ণো, সৃষ্টি-ৰক্ষা-লয়ৰ গুণকাৰ্যৰ বাবে মই ব্রহ্মা, বিষ্ণু আৰু হৰ—এই তিন নামৰে ত্ৰিধা কথিত; কিন্তু তত্ত্বত মই নিৰ্গুণ হৈও নিৰঞ্জন, অকলুষ।
Verse 99
संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् / भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः
হে বিষ্ণো, এই মোহ ত্যাগ কৰি এই পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ক ৰক্ষা কৰা। এই ভগৱান ভৱিষ্যতে তোমাৰ সনাতন পুত্ৰ হ’ব।
Verse 100
अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक् / शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः
আৰু মইও কল্পাৰম্ভত তোমাৰ মুখৰ পৰা ঘোৰ ৰূপ ধৰি উদ্ভৱ হ’ম; শূলপাণি হৈ তোমাৰ ক্ৰোধজাত পুত্ৰ ৰূপে থাকিম।
Verse 101
एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम / अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत
এইদৰে কৈ মহাদেৱে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ব্ৰহ্মাক সম্বোধন কৰিলে; আৰু মোকো অনুগ্ৰহ কৰি সেই দেৱ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 102
ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता / लिङ्ग तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः
সেই সময়ৰ পৰা সকলো লোকত লিঙ্গাৰ্চনা সুপ্ৰতিষ্ঠিত হ’ল। হে ব্ৰহ্মন, লিঙ্গ—সকলো ৰূপক পৰমত লয় কৰোৱা চিহ্নস্বৰূপ—ব্ৰহ্মৰ পৰম দেহৰূপ বুলি মান্য।
Verse 103
एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ / एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः
হে অনঘ, এই লিঙ্গৰ মাহাত্ম্য মই তোমাক ক’লোঁ। এই তত্ত্ব যোগজ্ঞসকলেই বুজে; দেৱো নহয়, দানৱো নহয়।
Verse 104
एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् / येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः
ইয়াই পৰম জ্ঞান—অব্যক্ত, আৰু ‘শিৱ’ নামে পৰিচিত। ইয়াৰ দ্বাৰা জ্ঞানচক্ষুধাৰীসকলে সেই সূক্ষ্ম, অচিন্ত্য তত্ত্ব দৰ্শন কৰে।
Verse 105
तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने
সেই ভগৱানক আমি নিত্য নমস্কাৰ কৰোঁ—মহাদেৱ, ৰুদ্ৰ, দেৱদেৱ, লিঙ্গধাৰীলৈ।
Verse 106
नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः / विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः
বেদৰ গূঢ় ৰহস্যস্বৰূপ নীলকণ্ঠলৈ নমস্কাৰ। বিভীষণ, শান্ত, স্থাণু (অচল) আৰু পৰম কাৰণলৈ নমস্কাৰ।
Verse 107
ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे / शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च
ব্ৰহ্মস্বৰূপ বামদেৱ, ত্ৰিনেত্ৰ, মহিমাময় মহানলৈ নমস্কাৰ। শংকৰ, মহেশ, গিৰীশ আৰু শিৱলৈও নমস্কাৰ।
Verse 108
नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् / संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि
সদায় নমস্কাৰ কৰা; মনত হৰ (শিৱ)ক ধ্যান কৰা। এই সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা তুমি অচিৰেই পাৰ হ’বা।
Verse 109
एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः / जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम्
এইদৰে বাসুদেৱে কোৱা মতে, মুনিশ্ৰেষ্ঠ সেই ঋষিয়ে মনোবলে সৰ্বদিশামুখ ঈশান দেৱৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 110
प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः / जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः
কৃষ্ণক শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰি, অনুমতি পাই, মহামুনিয়ে ত্ৰিশূলধাৰী দেৱদেৱৰ অভীষ্ট পুণ্যদেশলৈ গ’ল।
Verse 111
य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम् / शृणुयाद् वा पठेद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
যি এই অনুত্তম ‘লিঙ্গ-অধ্যায়’ নিত্য শ্ৰাৱণ কৰায়, বা শুনে, অথবা নিজে পাঠ কৰে—সেই ব্যক্তি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 112
श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत् तपश्चरणमुत्तमम् / वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः
হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! বাসুদেৱ-পর এই উত্তম তপশ্চৰ্য একবাৰো শুনিলেই মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 113
जपेद् वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते / एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः
প্ৰাতে আৰু সায়ং নিত্য জপ কৰক; তেনে কৰিলে ব্ৰহ্মলোকে সন্মান লাভ কৰে। এইদৰে মহাযোগী প্ৰভু কৃষ্ণদ্বৈপায়ন (ব্যাস) কৈছিল।
Frequently Asked Questions
It defines the liṅga as unmanifest, imperishable light (prakāśa), bliss-nature, and the supreme mark of Brahman; Maheśvara is the Liṅgin—unchanging Lord who bears and transcends the liṅga.
The chapter asserts non-difference in essence: Kṛṣṇa declares himself constituted of Śiva’s essence, with no distinction between them, while also modeling Śiva-worship to reveal the supreme source to beings deluded by māyā.
Midday solar worship, prescribed japa, tarpaṇa to gods/sages/ancestors, temple worship of Bhūteśa in the liṅga, honoring and feeding sages and brāhmaṇas—integrating devotion with disciplined observance.
Regular recitation, hearing, or reading of the ‘Chapter on the Liṅga’ frees one from sins; even hearing once is said to release a person from sin, and daily morning-evening japa leads to honor in Brahmaloka.