Adhyaya 30
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति (Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā)
এই অধ্যায়ত হয়গ্ৰীৱ–অগস্ত্য সংলাপৰ অন্তৰ্গত ললিতোপাখ্যানত ভণ্ডাসুৰ-বধৰ পাছৰ ঘটনাবলি বৰ্ণিত। ললিতাৰ অসাধাৰণ বীৰ্য আৰু বিশেষকৈ মন্ত্রিণী আৰু দণ্ডনাথৰ শক্তি শুনি সন্তুষ্ট অগস্ত্যই সোধে—যুদ্ধশেষে দেৱীয়ে কি কৰিলে? হয়গ্ৰীৱে কয় যে অসুৰৰ শত শত অস্ত্ৰত আঘাতপ্ৰাপ্ত আৰু ক্লান্ত শক্তি-সেনাসকল ললিতা-পরমেশ্বৰীৰ ‘কটাক্ষ-অমৃত’ কৃপাৰে মুহূর্ততে পুনৰ সঞ্জীৱিত হৈ সুস্থ হয়। তেতিয়া ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, ৰুদ্ৰ, ইন্দ্ৰসহ আদিত্য, বসু, ৰুদ্ৰ, মৰুত, সাধ্য আদি দেৱগণ, লগতে সিদ্ধ, যক্ষ, কিম্পুৰুষ আৰু কিছুমান প্ৰখ্যাত দৈত্যও সেৱা আৰু স্তৱ কৰিবলৈ উপস্থিত হয়। অধ্যায়ৰ মূল অংশ দেৱস্তৱ—য’ত ললিতাক পৰমাধিপা, বৰদায়িনী, মোক্ষপ্ৰদা আৰু ত্ৰিপুৰা/কামেশ্বৰী ৰূপে বন্দনা কৰি বিজয়ক বিশ্ব-সমৰস্যত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् / विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ডপুৰাণৰ উত্তৰভাগত হয়গ্ৰীৱ–অগস্ত্য সংবাদৰ ললিতোপাখ্যানত ‘ভণ্ডাসুৰবধ’ নামৰ একোনত্ৰিংশ অধ্যায়। অগস্ত্য ক’লে— হে অশ্বানন মহাপ্ৰাজ্ঞ! তুমি ললিতা দেৱীৰ বিশেষ বিক্ৰম বৰ্ণনা কৰিলা; মই এই উত্তম আখ্যান শুনিলোঁ।
Verse 2
चरितैरनघैर्देव्याः सुप्रीतो ऽस्मि हयानन / श्रुता सा महतीशक्तिर्मन्त्रिणीदण्डनाथयोः
হে হয়ানন! দেৱীৰ নিৰ্দোষ চৰিত্ৰে মই অতিশয় প্ৰসন্ন। মন্ত্রিণী আৰু দণ্ডনাথ—এই দুয়োৰ সেই মহাশক্তিৰ কথাও মই শুনিছোঁ।
Verse 3
पश्चात्किमकरोत्तत्र युद्धानन्तरमंबिका / चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां हयानन
হে হয়ানন! সেই যুদ্ধৰ পাছত তাত অম্বিকাই কি কৰিলে? চতুৰ্থ দিনৰ ৰাতি পাৰ হৈ প্ৰভাত হ’লে কি ঘটিল?
Verse 4
हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया / पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे
হয়গ্ৰীৱ ক’লে— হে কুম্ভজ, মহাপ্ৰাজ্ঞ! শুনা; জগদম্বাই ভণ্ড দানৱক নিহত কৰাৰ পাছত যি কৰ্ম আচৰণ কৰিলে, সেয়া মই ক’ম।
Verse 5
शक्तीनामखिलं सैन्यं दैत्ययुधशतार्दितम् / मुहुराह्लादयामास लोचनैरमृताप्लुतैः
দৈত্যৰ শত শত অস্ত্ৰাঘাতে পীড়িত শক্তিসকলৰ সমগ্ৰ সেনাক দেৱীয়ে অমৃতস্নিগ্ধ নয়নে বাৰে বাৰে আনন্দিত কৰিলে।
Verse 6
ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया / जहुर्युद्धपरिश्रान्तिं शक्तयः प्रीतिमानसाः
ললিতা-পরমেশ্বৰীৰ কটাক্ষ-অমৃতধাৰাত প্ৰীতচিত্ত শক্তিসকলে যুদ্ধৰ ক্লান্তি ত্যাগ কৰিলে।
Verse 7
अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः / सर्वे ऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः
এই অৱসৰত ভণ্ডমৰ্দনত তুষ্ট দেৱসকল—ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু আদি অগ্ৰগণ্যসহ—সেৱা কৰিবলৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 8
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा / आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः
ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু ৰুদ্ৰ; লগতে ইন্দ্ৰ আদি ত্ৰিদশ; আদিত্য, বসু, ৰুদ্ৰগণ, মৰুত আৰু সাধ্য দেৱতাসকলও।
Verse 9
सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः / प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वे ऽप्यण्डनिवासिनः
সিদ্ধ, কিম্পুৰুষ, যক্ষ, নিৰৃতি আদি নিশাচৰ; আৰু প্ৰহ্লাদ আদি মহাদৈত্য—সকলেই এই অণ্ড (ব্ৰহ্মাণ্ড)ৰ নিবাসী।
Verse 10
आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम्
তেওঁলোকে আহি প্ৰীতিসহ সিংহাসনাসীনা মহেশ্বৰীৰ স্তৱ কৰিলে।
Verse 11
ब्रह्माद्या ऊचुः नमोनमस्ते जगदेकनाथे नमोनमः श्रीत्रिपुराभिधाने / नमोनमो भण्डमहासुरघ्ने नमो ऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि
ব্ৰহ্মাদি দেৱসকলে ক’লে—হে জগতৰ একমাত্ৰ নাথা, তোমাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। হে শ্ৰীত্রিপুৰা-নামধাৰিণী, ভণ্ড মহাসুৰ-সংহাৰিণী, হে কামেশ্বৰী বামকেশী, তোমাক প্ৰণাম।
Verse 12
चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे ऽचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले / चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते
হে চিন্তামণি, ইচ্ছিত দান দিত দক্ষ, অচিন্ত্য, দীঘল আকাৰৰ তরংগমালা-স্বরূপিণী; হে চিত্ৰাম্বৰে, বিচিত্ৰ জগতৰ জননী, ‘চিত্ৰা’ নামে নিত্যা, সুখদায়িনী—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 13
मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे / मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते
হে মোক্ষদায়িনী, মনোহৰ শশাঙ্কচূড়াধাৰিণী, মধুৰ স্মিতযুক্তা, মোহৰ ভেদ জানাত দক্ষা; মুদ্রেশ্বৰী চর্চিত ৰাজতন্ত্র-স্বরূপিণী, মুদ্রাপ্ৰিয়া দেৱী—তোমাক নমো নমস্কাৰ।
Verse 14
क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे कोपेषु कालीं तनुमादधाने / क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते
হে ক্ৰূৰ অন্তক-ধ্বংসিনী, কোমলাঙ্গী; ক্ৰোধত কালী-তনু ধাৰণকাৰিণী; বৰাহমুখী, নিজ সেনাচক্ৰ পালনকাৰিণী; সকলো ভয়ক নিজৰ ভিতৰত গ্ৰাস কৰা—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 15
षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये / षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते षड्भावरूपे ललिते नमस्ते
হে ষড়ঙ্গ দেৱী-পৰিয়ালসহ কৃষ্ণবৰ্ণা, ষড়ঙ্গযুক্ত শ্রুতি-বাক্যৰে অন্বেষণীয়; ষট্চক্ৰত প্রতিষ্ঠিতা, ষড়ূর্মিযুক্তা; ষড়ভাব-ৰূপিণী ললিতা—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 16
कामे शिवे मुख्यसमस्तनित्ये कान्तासनान्ते कमलायताक्षि / कामप्रदे कामिनि कामशंभोः काम्ये कलानामधिपे नमस्ते
হে কামে, হে শিৱে, সকলো নিত্যাৰ মাজত মুখ্যা, প্ৰিয় আসনত অধিষ্ঠিতা কমল-বিস্তৃত নয়না! কামনা-প্ৰদায়িনী, কামিনী, কামশম্ভুৰ প্ৰিয়া, কলাসমূহৰ অধিপতি—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 17
दिव्यौषधाद्ये नगरौघरूपे दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते / देदीप्यमाने दयया सनाथे देवाधिदेवप्रमदे नमस्ते
হে দিব্য ঔষধি-আদি স্বৰূপিণী, নগৰসমূহ সদৃশ ৰূপৱতী, সহস্ৰ সূৰ্য সদৃশ কান্তিময়ী! দয়াৰে সনাথা হৈ দীপ্তিমান, দেবাধিদেৱৰ প্ৰমদা—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 18
सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे / सभ्ये सदेकाल यपादपूज्ये सवित्रि लोकस्य नमोनमस्ते
হে সদা অণিমা-আদি অষ্টসিদ্ধিৰে সেবিতা, সদাশিৱাত্মা জ্যোতিৰে উজ্জ্বল মঞ্চত অধিষ্ঠিতা! হে সভ্যা, সদা এক লয়ৰ পদে পূজ্যা, লোকৰ সাৱিত্ৰী—নমো নমস্তে।
Verse 19
ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये ब्रह्मप्रिये ब्राह्मणबन्धमेत्रि / ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसिब्रह्मेश्वरि श्रीललिते नमस्ते
হে ব্ৰাহ্মী আদি মাতৃগণৰ দ্বাৰা সেবিতা, ব্ৰহ্মৰ প্ৰিয়া, ব্ৰাহ্মণসকলৰ বন্ধু-মৈত্ৰী! ব্ৰহ্মামৃত-স্ৰোতত ৰাজহংসিনী, ব্ৰহ্মেশ্বৰী শ্ৰীললিতে—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 20
संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते संसरणप्रहन्त्रि / संसारलीलाकृतिसारसाक्षि सदा नमस्ते ललिते ऽधिनाथे / नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि प्रमथेन सेव्ये
হে সংক্ষোভিণী আদি সমস্ত মুদ্রাৰে সেবিতা, সংসৰণ-প্ৰহন্ত্ৰী! সংসাৰ-লীলাৰ ৰচনাসাৰৰ সাক্ষিণী, অধিনাথা ললিতে—সদা নমস্কাৰ। হে নিত্যা, ষোড়শ কলাযুক্ত ‘নামাকর্ষিণী’ৰ অধীশ্বৰী, প্ৰমথগণসেবিতা—তোমাক প্ৰণাম।
Verse 21
नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमोनमस्ते / अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये / अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते
হে নিত্যা, নিৰাতঙ্ক দয়াৰ প্ৰপঞ্চে, নীল অলকশ্ৰেণীৰে শোভিতা! তোমাক বাৰে বাৰে নমস্কাৰ। অনঙ্গৰ পুষ্পাদি দ্বারা উন্নতা, অনঙ্গদেৱীসকলৰ দ্বাৰা অজস্ৰ সেৱিতা। অভব্যনাশিনী, অক্ষৰ-ৰাশি-ৰূপিণী, শত্রুবৰ্গবিনাশিনী হে ললিতে, তোমাক নমস্তে।
Verse 22
संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते / आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते
সংক্ষোভিণী আদি মুখ্য চতুৰ্দশ জ্যোতি-মালাৰে আৱৃত, উদাৰ মহাপ্ৰদীপ্তে! আত্মস্বৰূপ ধাৰণকাৰিণী, বিভ্ৰমসমৃদ্ধা, শুভ্ৰ আশ্ৰয়িণী, শুভ্ৰ পদধাৰিণী—তোমাক নমস্তে।
Verse 23
सशर्वसिद्धादि कशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे / सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते
শৰ্বসিদ্ধ আদি ক-শক্তিসকলৰ দ্বাৰা বন্দিতা, সৰ্বজ্ঞৰ দ্বাৰা বিজ্ঞাত তোমাৰ পদাৰবিন্দে! সৰ্বাধিকে, সৰ্বগতে, সমস্ত সিদ্ধিদায়িনী শ্ৰীললিতে—তোমাক নমস্তে।
Verse 24
सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवी भिरप्याश्रितचक्रभूमे / सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि
সৰ্বজ্ঞৰ পৰা জাত প্ৰথমা দেৱী, আন দেৱীসকলেও যাৰ চক্ৰভূমিত আশ্ৰয় লয়! সকলো অমৰৰ আকাঙ্ক্ষা পূৰণকাৰিণী, সমগ্ৰ লোকৰ সাৱিত্ৰী—ৰক্ষা কৰা।
Verse 25
वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्र द्युतिवाहवाहे / बलाहकश्यामकचे वचो ऽब्धे वरप्रदे सुंदरि पाहि विश्वम्
মই বন্দনা কৰোঁ—বশিনী আদি কবিবাণীৰ বিভূতিক, বর্ধিষ্ণু চক্ৰৰ দ্যুতি বহনকাৰিণীক। মেঘশ্যাম কেশধাৰিণী, বাক্-সমুদ্ৰা, বৰদাত্রী হে সুন্দৰী—সমগ্ৰ বিশ্বক ৰক্ষা কৰা।
Verse 26
बाणादिदिव्यायुधसार्वभौमे भण्डासुरानीकवनान्तदावे / अत्युग्रतेजोज्ज्वलितांबुराशे प्रसेव्यमाने परितो नमस्ते
হে বাণ আদি দিব্যায়ুধৰ সাৰ্বভৌম অধিষ্ঠাত্ৰী, ভণ্ডাসুৰৰ সৈন্য-ৰূপ অৰণ্য দহনৰ দাবানল! অতি উগ্ৰ তেজে জ্বলি উঠা মহাসাগৰ-স্বৰূপে, চাৰিওফালে সেৱিত, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 27
कामेशि वज्रेशि भगेश्यरूपे कन्ये कले कालविलोपदक्षे / कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये कामेशयान्ते कमले नमस्ते
হে কামেশী, বজ্ৰেশী, ভাগেশ্বৰী-ৰূপে; হে কন্যা, হে কলা, কাল-বিলোপত দক্ষে! যাঁৰ মহিমা-কথাই দৈত্যসেনাক বিশেষভাৱে পৰাভূত কৰে; হে কমলে, কামেশৰ অন্তঃস্থানে, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 28
बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे / बृहत्कुचंभोजविलोलहारे बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते
হে বিন্দুস্থিতা, বিন্দুকলাৰ একমাত্ৰ ৰূপে; বিন্দ্বাত্মিকা, বিস্তৃত চিৎ-প্ৰকাশে পৰিপূৰ্ণা! বৃহৎ কুচকমলত দোল খোৱা হাৰধাৰিণী, মহাপ্ৰভাৱশালিনী ললিতে, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 29
कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे / कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते
হে কামেশ্বৰৰ উৎসঙ্গত সদা নিবাসিনী, কালাত্মিকা দেৱী, কৃতানুকম্পে! কল্পাৱসানত উদ্ভূত কালী-ৰূপে, কামনা প্ৰদানকাৰিণী কল্পলতে, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 30
सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे / सारस्य सारस्य सदैकभूमे समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते
হে সবারুণে, ঘন চন্দ্ৰকিৰণসম শীতলা; হে সাৰঙ্গশাৱক-নয়না, সৰোজবক্ত্ৰে! সাৰৰো সাৰ, সদা একমাত্ৰ আধাৰ; হে সমস্ত বিদ্যাৰ ঈশ্বৰী, তোমাক প্ৰণাম।
Verse 31
तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशंभुनाथप्रकडीकृतायाः / भण्डासुराद्याः समरे प्रचण्डा हता जगत्कण्टकतां प्रयाताः
হে দেৱী, তোমাৰ প্ৰভাৱত শ্ৰীশম্ভুনাথে প্ৰকাশ কৰা চিদগ্নিজাৰ শক্তিয়ে সমৰত প্ৰচণ্ড ভণ্ডাসুৰ আদি নিহত হৈ জগতৰ কণ্টকত্ব নাশ কৰিলে।
Verse 32
नव्यानि सर्वाणि वपूंषि कृत्वा हि सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैर्न्नः / त्वया समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं सुंदरि सभ्यलभ्ये
হে সুন্দৰী, সভ্যজন-লভ্যে! তুমি ঘন কৰুণামৃতৰ প্ৰবাহে আমাৰ সকলো দেহ নবীন কৰি, সমগ্ৰ ভুবনক হর্ষসহ সুজীৱিত কৰিলা।
Verse 33
श्रीशंभुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मके यः / स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः
যি শ্ৰীশম্ভুনাথ মহাশয়ৰ দ্বিতীয় তেজৰূপে প্ৰসাৰিত হৈছিল, সি স্থাণ্বাশ্ৰমত অৱস্থান কৰি স্বভাৱতে বৈৰাগী আছিল আৰু সতী-বিয়োগে ভোগৰ পৰা বিমুখ হৈছিল।
Verse 34
तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः / एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य
তাৰ পিছত তেওঁলোকে অদ্ৰিবংশত জন্মলাভ কৰা কন্যা উমাক তেওঁৰ সৈতে সংযোগ কৰাবলৈ প্ৰবৃত্ত হ’ল; আৰু ঘোৰ তপস্যাত স্থিত তেওঁৰ ওচৰলৈ স্মৰ (কামদেৱ)ক এইদৰে প্ৰেৰণা দিলে।
Verse 35
तेनाथ वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुदग्धः / भस्मावशेषो मदनस्ततो ऽभूत्ततो हि भण्डासुर एष जातः
তাৰ পিছত বৈৰাগ্য-তপস্যাত বিঘ্ন ঘটোৱাৰ ক্ৰোধে তেওঁৰ ললাটাগ্নিয়ে মদনক দগ্ধ কৰি ভস্মাৱশেষ কৰিলে; আৰু সেই ভস্মৰ পৰা এই ভণ্ডাসুৰ জন্মিল।
Verse 36
ततो वधस्तस्य दुराशयस्य कृतो भवत्या रणदुर्मदस्य / अथास्मदर्थे त्वतनुस्सजातस्त्वं कामसंजीवनमाशुकुर्याः
তেতিয়া তুমি ৰণত উন্মত্ত সেই দুঃআশয়ীৰ বধ কৰিলা। এতিয়া আমাৰ হিতাৰ্থে দেহধাৰী হৈ শীঘ্ৰে কামদেৱক পুনৰ্জীৱিত কৰা।
Verse 37
इयं रतिर्भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप / पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा
এই ৰতি স্বামী-বিয়োগত খিন্ন হৈ অতি অশুভ বৈধব্য লাভ কৰিলে। কিন্তু হে শ্ৰীললিতে, তোমাৰ দ্বাৰা উৎপন্ন কাম-সঙ্গত সি পুনৰ সনাথা হ’ব।
Verse 38
तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः / चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः
তাই দেখুওৱা মনোভৱ (কামদেৱ)ক দেখি চন্দ্ৰমৌলী শিৱ পূৰ্ববৎ মোহিত হ’ব। দীঘলীয়া মহাতপস্যাৰ ফলত ঈশ্বৰে সেই পাৰ্বতীক শীঘ্ৰে পৰিণয় কৰিব।
Verse 39
तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता / तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः
তেওঁলোক দুয়োৰে সংগমৰ পৰা কুমাৰ জন্মিব, যি সমগ্ৰ দেৱসেনাৰ সেনাপতি হ’ব। সেই বীৰেই ৰণত পৰাভূত কৰি ‘তাৰক’ নামৰ দেৱশত্ৰু দানৱৰাজক নাশ কৰিব।
Verse 40
यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः / श्रीकण्ठपुत्रैण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः
দুৰাশয়ী ভণ্ড দৈত্যৰ যি মিত্ৰ, সি ত্ৰিলোকৰ ধূমকেতুৰ দৰে উপদ্ৰৱকাৰী। যদি সি শ্ৰীকণ্ঠ-পুত্ৰৰ দ্বাৰা ৰণত নিহত হয়, তেন্তে সেয়া আমাৰ বাবে প্ৰাণপ্ৰতিষ্ঠাৰ সমান হ’ব।
Verse 41
तस्मात्त्वमंबत्रिपुरे जनानां मानापहं मन्मथवीरवर्यम् / उत्पाद्यरत्या विधवात्वदुःखमपाकुरु व्याकुलकुन्तलायाः
সেয়ে, হে অম্বা ত্ৰিপুৰা! জনসাধাৰণৰ মান হৰণ কৰা মন্মথৰ শ্ৰেষ্ঠ বীৰক ৰতিদ্বাৰা উৎপন্ন কৰি, ব্যাকুল কেশধাৰিণী ৰতিৰ বৈধব্য-দুখ দূৰ কৰা।
Verse 42
एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः / नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि
এই অনাথা, স্বামীনাশে কৃশ দেহযষ্টি হোৱা, তোমাৰ শৰণ লৈছে; ‘ত্ৰিপুৰা’ নামধাৰিণী দেৱী, সি নমস্কাৰ কৰিছে—সেয়ে ইয়াত কৰুণাৰ এক কলা প্ৰদৰ্শন কৰা।
Verse 43
हयग्रीव उवाच इति स्तुत्वा महेशानी ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः / तां रतिं दर्शयमासुर्मलिनां शोककर्शितम्
হয়গ্ৰীৱ ক’লে—এইদৰে মহেশানীৰ স্তৱ কৰি, ব্ৰহ্মা আদি শ্ৰেষ্ঠ দেবসকলে শোকে কৃশ আৰু মলিন হোৱা ৰতিক (দেৱীৰ) সন্মুখত উপস্থিত কৰালে।
Verse 44
सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा / ननाम जगदंबां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा
তাইৰ মুখ অশ্ৰুসিক্ত, কেশ ছিটাই পৰিছিল, ধূলিত ধূসৰ; বৈধব্যত অলংকাৰ ত্যাগ কৰা সিয়ে জগদম্বাক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 45
अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी / ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः
তাক দেখি পৰমেশ্বৰীৰ অন্তৰত কৰুণা উদয় হ’ল; তাৰ পাছত তেওঁৰ কাটাক্ষৰ পৰা হাঁহিতে বিকশিত সুখ-কমল প্ৰকাশ পালে।
Verse 46
पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः / द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः
পূৰ্বদেহৰ প্ৰতি অধিক ৰুচি থকা, মদে স্ফীত মন্থন (কামদেৱ)—দ্বিভুজ, সৰ্ব অলংকাৰৰে ভূষিত, পুষ্পবাণধাৰী আৰু পুষ্পধনুধাৰী আছিল।
Verse 47
आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता
তেওঁ নিজৰ কটাক্ষে পূৰ্বজন্মৰ প্ৰিয়া ৰতিক আনন্দিত কৰিলে। তেতিয়া দেৱী ৰতিও মহা আনন্দসাগৰত নিমগ্ন হৈ, নিজৰ স্বামীক দেখি হর্ষ লাভ কৰিলে।
Verse 48
आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता
তেওঁ নিজৰ কটাক্ষে পূৰ্বজন্মৰ প্ৰিয়া ৰতিক আনন্দিত কৰিলে। তেতিয়া দেৱী ৰতিও মহা আনন্দসাগৰত নিমগ্ন হৈ, নিজৰ স্বামীক দেখি হর্ষ লাভ কৰিলে।
Verse 49
श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः / अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह
হে শ্যামলে! এঁক স্নান কৰাই, বস্ত্ৰ, কঞ্চি আদি অলংকাৰৰে পূৰ্ববৎ সজাই, শীঘ্ৰে ইয়ালৈ লৈ আহা।
Verse 50
तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत / ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहि कविधानतः
সেই আজ্ঞা শিৰোধাৰ্য কৰি শ্যামাই সকলো তদনুযায়ী কৰিলে; আৰু বশিষ্ঠ আদি ব্রহ্মর্ষিসকলে বৈবাহিক বিধান অনুসাৰে সকলো ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 51
कारयामास दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलम् / अप्सरोभिश्च सर्वाभिर्नृत्यगीतादिसंयुतम्
তেতিয়া তেওঁ সেই দম্পতীৰ পাণিগ্ৰহণ-মঙ্গল অনুষ্ঠান কৰালে; সকলো অপ্সৰা নৃত্য-গীত আদি সৈতে সংযুক্ত আছিল।
Verse 52
एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्या ऋषयश्च तपोधनाः / साधुसाध्विति शंसंतस्तुष्टुवुर्ललितांबिकाम्
এই দৃশ্য দেখি মহেন্দ্ৰ আদি দেৱগণ আৰু তপোধন ঋষিসকলে ‘সাধু সাধু’ বুলি শংসা কৰি ললিতাম্বিকাক স্তৱ কৰিলে।
Verse 53
पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः सर्वे सन्तुष्टमानसाः / बभूवुस्तौ महाभक्त्या प्रणम्य ललितेश्वरीम्
সকলোৱে সন্তুষ্ট মনে পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে; আৰু সেই দুয়ো মহাভক্তিৰে ললিতেশ্বৰীক প্ৰণাম কৰি স্থিৰ ৰ’ল।
Verse 54
तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ / अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् / व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः
তেওঁৰ কাষলৈ আহি তেওঁলোকে অঞ্জলি বদ্ধ কৰি থিয় হ’ল। তাৰ পাছত কন্দর্পবীৰেও মহেশ্বৰীক নমস্কাৰ কৰি, ভক্তিভৰ মনৰে এই বাক্য নিবেদন কৰিলে।
Verse 55
यद्दग्धमीशनेत्रेण वपुर्मे ललितांबिके / तत्त्वदीयकटाक्षस्य प्रसादात्पुनरागतम्
হে ললিতাম্বিকে! ঈশৰ নেত্ৰে দগ্ধ হোৱা মোৰ দেহ, তোমাৰ কটাক্ষ-প্ৰসাদে পুনৰ ঘূৰি আহিল।
Verse 56
तव पुत्रो ऽस्मि दासो ऽस्मि क्वापि कृत्ये नियुङ्क्ष्व माम् / इत्युक्ता परमेशानी तमाह मकरध्वजम्
মই তোমাৰ পুত্ৰ, মই তোমাৰ দাস; যিকোনো কাৰ্যত মোক নিযুক্ত কৰা। এইদৰে ক’লে পৰমেশানীয়ে মকৰধ্বজক ক’লে।
Verse 57
श्रीदेव्युवाच वत्सागच्छ मनोजन्मन्न भयं तव विद्यते / मत्प्रसादाज्जगत्सर्वं मोहयाव्याहताशुग
শ্ৰীদেৱীয়ে ক’লে—বৎস, হে মনোজন্মা, আহা; তোমাৰ কোনো ভয় নাই। মোৰ প্ৰসাদে তুমি সমগ্ৰ জগতক মোহিত কৰা; তোমাৰ বেগ অব্যাহত থাকক।
Verse 58
तद्बाणपातनाज्जातधैर्यविप्लव ईश्वरः / पर्वतस्य सुतां गौरीं परिणेष्यति सत्वरम्
সেই বাণপাতে ধৈৰ্য বিচলিত হৈ সেই ঈশ্বৰে শীঘ্ৰে পৰ্বতৰ কন্যা গৌৰীক বিবাহ কৰিব।
Verse 59
सहस्रकोटयः कामा मत्प्रसादात्त्वदुद्भवाः / सर्वेषां देहमाविश्य दास्यन्ति रतिमुत्तमाम्
মোৰ প্ৰসাদে তোমাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সহস্ৰ-কোটি কাম সকলোৰে দেহত প্ৰৱেশ কৰি উত্তম ৰতি দান কৰিব।
Verse 60
मत्प्रसादेन वैराग्यात्संक्रुद्धो ऽपि स ईश्वरः / देहदाहं विधातुं ते न समर्थो भविष्यति
মোৰ প্ৰসাদে বৈৰাগ্যৰ কাৰণে, সেই ঈশ্বৰ ক্ৰুদ্ধ হ’লেও তোমাৰ দেহদাহ কৰিবলৈ সক্ষম নহ’ব।
Verse 61
अदृश्यमूर्तिः सर्वेषां प्राणिनां भवमोहनः / स्वभार्याविरहाशङ्की देहस्यार्धं प्रदास्यति / प्रयातो ऽसौ कातरात्मा त्वद्बाणाहतमानसः
অদৃশ্য-মূৰ্তিধাৰী সেই, যি সকলো প্ৰাণীৰ ভৱ-মোহন, নিজ পত্নী-বিৰহৰ আশংকাত দেহৰ অৰ্ধাংশ দান কৰিব। কাতৰচিত্তে সি প্ৰস্থান কৰিলে, তোমাৰ বাণে আহত মন লৈ।
Verse 62
अद्य प्रभृति कन्दर्प मत्प्रसादान्महीयसः / त्वन्निन्दां ये करिष्यन्ति त्वयि वा विमुखाशयाः / अवश्यं क्लीबतैव स्यात्तेषां जन्मनिजन्मनि
আজিৰ পৰা, হে কন্দর্প, মোৰ প্ৰসাদে তুমি মহীয়ান। যিসকলে তোমাৰ নিন্দা কৰিব বা তোমাৰ প্ৰতি বিমুখচিত্ত হ’ব, তেওঁলোকৰ জন্মে জন্মে অৱশ্যেই ক্লীবতা ঘটিব।
Verse 63
ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च हि / तानगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय
যিসকল অতি পাপিষ্ঠ, দুৰাত্মা আৰু মোৰ ভক্তদ্ৰোহী, তেওঁলোকক অগম্য নাৰীৰ মাজত পেলাই বিনাশ কৰা।
Verse 64
येषां मदीय पूजासु मद्भक्तेष्वादृतं मनः / तेषां कामसुखं सर्वं संपादय समीप्सितम्
যিসকলৰ মন মোৰ পূজাত আৰু মোৰ ভক্তসকলৰ প্ৰতি আদৰত স্থিৰ, তেওঁলোকৰ বাবে সকলো ইচ্ছিত কামসুখ সম্পাদন কৰা।
Verse 65
इति श्रीललितादेव्या कृताज्ञावचनं स्मरः / तथेति शिरसा बिभ्रत्सांजलिर्निर्ययौ ततः
এইদৰে শ্ৰীললিতা দেৱীৰ আজ্ঞাবচন কৃতজ্ঞ স্মৰে গ্ৰহণ কৰিলে। ‘তথে’ বুলি শিৰ নত কৰি, অঞ্জলি ধৰি, সি তাতৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিলে।
Verse 66
तस्यानङ्गस्य सर्वेभ्यो रोमकूपेभ्य उत्थिताः / बहवः शोभनाकारा मदना विश्वमोहनाः
সেই অনঙ্গৰ সকলো ৰোমকূপৰ পৰা বহু শোভনাকৃতি, বিশ্বমোহন মদন উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 67
तैर्विमोह्य समस्तं च जगच्चक्रं मनोभवः / पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया
তেওঁলোকৰ দ্বাৰা সমগ্ৰ জগত্চক্ৰ বিমোহিত কৰি মনোভৱ (কামদেৱ) চন্দ্ৰমৌলি (শিৱ)ক জয় কৰাৰ ইচ্ছাৰে পুনৰ স্থাণ্বাশ্ৰমলৈ গ’ল।
Verse 68
वसंतेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा / रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च
বসন্ত নামৰ মিত্ৰ, শীতৰোচি নামৰ সেনানী, ৰাগ নামৰ পীঠমৰ্দ আৰু মন্দানিলৰয়—এইসকলৰ সৈতে তেওঁ আছিল।
Verse 69
पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः / शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः
পুৰুষ কোকিলৰ কণ্ঠধ্বনিৰূপ কাহলীৰে সংযুক্ত, শৃঙ্গাৰ আৰু বীৰৰসে সম্পন্ন, আৰু ৰতিয়ে আলিঙ্গিত দেহধাৰী তেওঁ আছিল।
Verse 70
जैत्र शरासनं धुन्वन्प्रवीराणां पुरोगमः / मदनारेरभिमुखं प्राप्य निभय आस्थितः
জয়কাৰী শৰাসন কঁপাই, বীৰসকলৰ অগ্ৰগামী (কামদেৱ) মদনাৰি (শিৱ)ৰ সন্মুখত উপস্থিত হৈ নিৰ্ভয়ে থিয় হ’ল।
Verse 71
तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः / अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः / दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्
তপস্যাত নিষ্ঠ চন্দ্ৰচূড়ক সি শৰাঘাতে আঘাত কৰিলে। তাৰ পাছত কন্দৰ্পৰ বাণসমূহে তাড়িত চন্দ্ৰশেখৰে বৈৰাগ্য দূৰ কৰি সেই দুষ্কৰ তপস্যাও ত্যাগ কৰিলে।
Verse 72
नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः / तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः
সকলো নিয়ম ত্যাগ কৰি আৰু ধৈৰ্যও হেৰুৱাই শিৱ স್ಮৰাতুৰ হ’ল। তেওঁ কেৱল পাৰ্বতীকেই ধ্যান কৰি বাৰে বাৰে তাইকেই স্মৰণ কৰিলে।
Verse 73
निशश्वास वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम् / बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात् / भूयोभूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्
শৰ্বে নিশ্বাস বোৱাই থাকোঁতে তেওঁৰ গণ্ডমণ্ডল ফেকা হৈ পৰিল। বিৰহত অশ্ৰুসিক্ত, ধৈৰ্য ভাঙি দগ্ধ হৈ তেওঁ পূৰ্বে দেখা গিৰিসুতাক বাৰে বাৰে স্মৰণ কৰিলে।
Verse 74
अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः / न चन्द्ररेखा नो गङ्गा देहतापच्छिदे ऽभवत्
অনঙ্গৰ বাণদাহে তপ্ত শূলিনৰ দেহতাপ নিবারণত ন চন্দ্ৰৰেখা, ন গঙ্গা—এটিও সহায়ক নহ’ল।
Verse 75
नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः / आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः
নন্দী, ভৃঙ্গী, মহাকাল আদি প্ৰধান গণসমূহে আনি দিয়া পুষ্পশয্যাত তেওঁ বাৰে বাৰে গড়াগড়ি দিলে।
Verse 76
नन्दिनो हस्तमालंब्य पुष्पतल्पान्तरात्पुनः / पुष्पतल्पान्तरं गत्वा व्यचेष्टत मुहुर्मुहुः
নন্দীৰ হাত ধৰি সি পুনৰ পুষ্পশয্যাৰ এটা প্ৰান্তৰ পৰা আন প্ৰান্তলৈ গৈ, মূহুৰ্মূহুৰ ব্যাকুল হৈ ছটফট কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 77
न पुष्पशयनेनेन्दुखण्डनिर्गलितामृते / न हिमानीपयसि वा निवृत्तस्तद्वपुर्ज्वरः
না পুষ্পশয্যাত, না চন্দ্ৰখণ্ডৰ পৰা ঝৰা অমৃতত, না হিমশীতল দুধত—তাৰ দেহৰ জ্বৰ নিবৃত্ত নহ’ল।
Verse 78
स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन्मुहुर्मुहुः / शिलीभूतान्हिमपयः पट्टानध्यवसच्छिवः / भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत्
দেহৰ সূক্ষ্ম জ্বালা মূহুৰ্মূহুৰ শমাবলৈ ইচ্ছা কৰি শিৱ হিমশীতল দুধে জমা হোৱা পট্টাৰ ওপৰত শুই পৰিল; তাৰ পাছত চিত্ৰপট্টত নখেৰে শৈলসুতাৰ ৰূপ আকিল।
Verse 79
तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् / तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः
সেই চিত্ৰ দেখা মাত্ৰেই অনঙ্গবেদনা অধিক বৃদ্ধি পালে; আৰু লাজত নত, কাটাক্ষে চাই থকা তাইকেই সি আঁকিলে।
Verse 80
तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् / चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा / भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः
ৰোমাঞ্চ উঠা অঙ্গত সি সেই চিত্ৰপট্ট আঁকোৱালি ল’লে; মহা চিন্তাসংগ আৰু মহতী ৰতিসম্পদাৰ বাবে, আৰু অধিক স্মৰতাপে বিষমলোচন শিৱ অতি ব্যথিত হ’ল।
Verse 81
तामेव सर्वतः पश्यंस्तस्यामेव मनो दिशन् / तथैव संल्लपन्सार्धमुन्मादेनोपपन्नया
সি সকলোফালে কেৱল তাকেই চাই থাকিল, মনো তাকেই উদ্দেশি স্থিৰ কৰিলে; উন্মাদ-সম অৱস্থাত থকা তাইৰ সৈতে তেনেদৰে স্নেহেৰে কথা পাতি থাকিল।
Verse 82
तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः / तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः
তাৰ হৃদয় কেৱল তাইৰেই ভৰিল, চিত্তও তাইৰ মাজতে নিবদ্ধ হ’ল, তাইকেই পৰম আশ্ৰয় মানিলে; তাইৰ কথাৰ অমৃতধাৰাত তাৰ সকলো ৰাতি-দিন পাৰ হ’বলৈ ধৰিলে।
Verse 83
तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः / तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः / तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः
সি তাইৰ শীল-গুণ বৰ্ণনাত ৰত, তাইৰ ৰূপদৰ্শনত উৎসুক; তাইৰ মনোহৰ ভোগৰ কল্পনা-পুষ্পে মালা গাঁথা মালাকাৰ সদৃশ হ’ল; তন্ময়তা লাভ কৰি শিৱ অধিক অধিক আকৃষ্ট হ’ল।
Verse 84
इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः / अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्
ধূর্জটি শিৱে মনোভৱ (কাম)জনিত এই অচিকিৎস্য বেদনা দেখি বিবাহৰ বাবে অত্যন্ত উদ্যোগী হ’ল।
Verse 85
इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया / अथ तां पर्वतसुतामाशुगैरभ्यतापयत्
এইদৰে ললিতাৰ আজ্ঞাৰে কন্দর্পে সেই দেৱক মোহিত কৰিলে; তাৰ পাছত সি পৰ্বতসুতাক দ্ৰুত বাণেৰে দগ্ধ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 86
प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः / शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः
বিৰহৰ প্ৰবল জ্বালাত কলুষিত হোৱা তাইৰ নিশ্বাস যেন অগ্নি হৈ উঠিল; ওঁঠৰ পাপৰি শুকাই গ’ল আৰু গাল দুটা অতি পাণ্ডুৰ হৈ পৰিল।
Verse 87
नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति / मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः
আহাৰত নহয়, শয্যাত নহয়, নিদ্ৰাতো নহয়—তাই ধৈৰ্য বিচাৰিছিল নে; শীতল উপচাৰে তাইক নিত্য সহস্ৰবাৰ সিঞ্চিত কৰা হৈছিল।
Verse 88
पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला / न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः
বাৰে বাৰে দগ্ধ হৈ, বাৰে বাৰে ব্যাকুল হৈ, মহীয়ান মন্মথাগ্নিৰ বেদনাৰ পৰা তাই একো শান্তি নাপালে।
Verse 89
न निद्रां पार्वती भेजे विरहेणोपतापिता / स्वतनोस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्
বিৰহত তপিত পাৰ্বতীয়ে নিদ্ৰা নল’লে; নিজৰ দেহক কষ্ট দি তাই পিতাৰ খেদ আৰু বঢ়াই তুলিলে।
Verse 90
अप्रतीकारपुरुषं विरहं तुहितुः शिवे / अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्
হে শিৱে! কন্যাৰ সেই প্ৰতিকাৰহীন বিৰহ দেখি শৈলেন্দ্ৰ হিমৱান মহাদুখত পৰিল।
Verse 91
भद्रे त्वं तपसा देवं तोषयित्वा महेश्वरम् / भार्तारं तं समृच्छेति पित्रा सम्प्रेरिताथ सा
হে ভদ্ৰে! তপস্যাৰে মহেশ্বৰ দেৱক সন্তুষ্ট কৰি তেওঁকেই স্বামী ৰূপে লাভ কৰা—পিতৃৰ প্ৰেৰণা পাই সেয়া তেনেকৈ কৰিলে।
Verse 92
हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि / वकार पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः
হিমৱত পৰ্বতৰ ‘গৌৰীশিখৰ’ নামৰ শিখৰত, স্বামীলাভৰ বাবে পাৰ্বতীয়ে দুৰূহ তপস্যা কৰিলে।
Verse 93
शिशिरेषु जलावासा ग्रीष्मे दहनमध्यगा / अर्के निविष्टदृष्टिश्च सुघोरं तप आस्थिता
শীতত জলত বাস, গ্ৰীষ্মত অগ্নিৰ মাজত অৱস্থান, আৰু সূৰ্যলৈ দৃষ্টি স্থিৰ কৰা—এদৰে তেওঁ অতি ঘোৰ তপস্যাত স্থিত হ’ল।
Verse 94
तेनैव तपसा तुष्टः सान्निध्यं दत्तवाञ्छिवः / अङ्गीचकार तां भार्यां वैवाहिकविधानतः
সেই তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ শিৱে সান্নিধ্য দান কৰিলে আৰু বৈবাহিক বিধি অনুসাৰে তেওঁক পত্নীৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 95
अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम् / सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थितामुदवोढ सः
তাৰ পিছত পৰ্বতৰাজে দিয়া কমলনয়না কন্যাক—যাক তেওঁ আগতে সপ্তৰ্ষিদ্বাৰত প্ৰাৰ্থনা কৰি বিচাৰিছিল—তেওঁ বিবাহ কৰি গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 96
तया च रममाणो ऽसौ बहुकालं महेश्वरः / ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहे ऽवसत्
তাইৰ সৈতে ৰমণ কৰি মহেশ্বৰ বহুদিন ওষধীপ্ৰস্থ নগৰত শ্বশুৰৰ গৃহত বাস কৰিলে।
Verse 97
पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह / पार्वतीमानिनायाद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत्
পুনৰায় কৈলাসলৈ আহি, সকলো প্ৰমথৰ সৈতে, মানিনী পাৰ্বতীক লৈ গৈ অদ্ৰিনাথৰ (হিমৱন্তৰ) প্ৰীতি বৃদ্ধি কৰিলে।
Verse 98
रममाणस्तया सार्थं कैलासे मन्दरे तथा / विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके
তাইৰ সৈতে ৰমণ কৰি তেওঁ কৈলাস, মন্দৰ, বিন্ধ্যাদ্ৰি, হেমশৈল, মলয় আৰু পাৰিয়াত্ৰ পৰ্বতত বিচৰণ কৰিলে।
Verse 99
नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः / अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा
নানাবিধ স্থানত মহেশ্বৰে ৰতিসুখ লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত তেওঁ তাইৰ ভিতৰত উগ্ৰ বীৰ্য সৃজন কৰিলে; তাই তাক ধাৰণ কৰিব নোৱাৰিলে।
Verse 100
भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् / ताश्च गङ्गाजले ऽमुञ्चन्सा चैव शरकानने
তাই সেয়া ভূমিত ত্যাগ কৰিলে; আৰু তেওঁ সেয়া অগ্নিত আৰু কৃত্তিকাসকলৰ মাজত নিক্ষেপ কৰিলে। কৃত্তিকাসকলে সেয়া গঙ্গাজলত এৰি দিলে, আৰু সেয়া শৰকাননত (শৰৱনত) পতিত হ’ল।
Verse 101
तत्रोद्भूतो महावीरो महासेनः षडाननः / गङ्गायाश्चान्तिकं नीतो धूर्जटिर्वृद्धि मागमत्
তাতেই মহাবীৰ মহাসেন ষড়ানন প্ৰকট হ’ল। তেওঁক গংগাৰ ওচৰলৈ নিয়া হ’ল, আৰু ধূর্জটি শিৱে তেওঁৰ বৃদ্ধি লাভ হোৱা দেখিলে।
Verse 102
स वर्धमानो दिवसेदिवसे तीव्रविक्रमः / शिक्षितो निजतातेन सर्वा विद्या अवाप्तवान्
তেওঁ দিনে দিনে বৃদ্ধি পাই তীব্ৰ পৰাক্ৰমী হ’ল। নিজ পিতাৰ শিক্ষাত তেওঁ সকলো বিদ্যা লাভ কৰিলে।
Verse 103
अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिर्भवन् / तारकं मारयामास समस्तैः सह दानवैः
তাৰ পিছত পিতাৰ অনুমতি লৈ, সুৰসেনাৰ সেনাপতি হৈ, তেওঁ তাৰকক সকলো দানৱৰ সৈতে বধ কৰিলে।
Verse 104
ततस्तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषशालिना / शक्रेण दत्तां स गुहो देवसेनामुपानयत्
তাৰ পিছত তাৰক দৈত্যেন্দ্ৰবধত সন্তুষ্ট শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)এ দিয়া দেৱসেনাক গুহ (স্কন্দ)এ গ্ৰহণ কৰি আনিলে।
Verse 105
सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी / आसाद्यरमणं स्कन्दमानन्दं मृशमादधौ
সেই শক্ৰৰ কন্যা, যশস্বিনী ‘দেৱসেনা’ নামে খ্যাত। প্ৰিয় স্কন্দক পাই তেওঁ সঁচাকৈ পৰমানন্দে ভৰি উঠিল।
Verse 106
इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः / देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः
এইদৰে সমগ্ৰ বিশ্বচক্ৰক মোহিত কৰা মনোভৱে দেৱকাৰ্য সুসম্পন্ন কৰি পুনৰ শ্ৰীপুৰলৈ গ’ল।
Verse 107
यत्र श्रीनगरे पुण्ये ललिता परमेश्वरी / वर्तते जगतामृद्ध्यै तत्र तां सेवितुं ययौ
য’ত পুণ্য শ্ৰীনগৰত জগতৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে ললিতা পৰমেশ্বৰী বিৰাজ কৰে, তাত তেওঁক সেৱা কৰিবলৈ সি গ’ল।
Frequently Asked Questions
This chapter is not primarily a vamśa-catalog; its metadata is theological and liturgical—framing Lalitā’s victory within the witness-assembly of devas and other cosmic beings rather than enumerating royal successions.
Instead of measurements (bhuvana-kośa), it presents a cosmological social-map: enumerated classes of devas and beings (Ādityas, Vasus, Rudras, Maruts, Sādhyas, siddhas, yakṣas, etc.) converging to acknowledge the Goddess’ sovereignty after cosmic disorder (daitya threat) is removed.
Kaṭākṣa-amṛta functions as Śākta restoration theology—grace that heals fatigue and reconstitutes power—while the devas’ stuti canonizes Lalitā’s identity (Tripurā/Kāmeśvarī, mokṣapradā) and converts military victory into a doctrinal affirmation of supreme Śakti.