Adhyaya 67
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
এই অধ্যায়ত বংশানুকীৰ্তনৰ ৰূপে আয়ুৰ বংশধৰসকলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰাজর্ষি-পরম্পৰাৰ বিভিন্ন শাখা বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্বর্ভানুৰ কন্যা নয়া-ৰ পৰা প্ৰভাত জন্ম লোৱা পাঁচ পুত্ৰ—নহুষ, ক্ষত্রবৃদ্ধ আদি—ত্রিলোকত খ্যাত বুলি কোৱা হয়। তাৰ পাছত ক্ষত্রবৃদ্ধৰ বংশত সুনহোত্র, তেওঁৰ ধৰ্মনিষ্ঠ তিন পুত্ৰ—কাশ, শল আৰু গৃত্সমদ—আৰু পৰৱৰ্তী শুনক (শৌনক)ৰ উল্লেখ আছে। এই বংশৰ পৰা ব্রাহ্মণ, ক্ষত্রিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্র—চাৰিও বৰ্ণ উদ্ভৱ হোৱা বুলি কৈ বৰ্ণ-বহুত্বৰ সংকেত দিয়া হৈছে। উপশাখাত আৰ্ষ্টিষেণ/শিশিৰ আৰু কাশী-বংশ—কাশিপ, দীৰ্ঘতপস, ধন্বা, ধন্বন্তৰি—ৰ ক্ৰম বৰ্ণিত। ঋষিসকলে ধন্বন্তৰিৰ মানৱজন্ম বিষয়ে সূতক প্ৰশ্ন কৰিলে, সূতে সমুদ্ৰমন্থনত কলসৰ পৰা শ্ৰীসহ দীপ্তিমান ধন্বন্তৰি অমৃতসহ প্ৰাদুৰ্ভূত হোৱা আৰু বিষ্ণু তথা যজ্ঞভাগৰ সৈতে সম্পৰ্ক বৰ্ণনা কৰি চিকিৎসা-দৈৱ অধিকাৰক যজ্ঞব্যৱস্থাত প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उवोद्धात पादे भार्गवचरिते अमावसुवंशानुकीर्त्तनं नाम षट्षष्टितमो ऽध्यायः // ६६// आयोः पुत्रा महात्मानः पञ्चैवासन्महाबलाः / स्वर्भानुत नयायां ते प्रभायां जज्ञिरे नृपाः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উবোধ্ধাতপাদ, ভাৰ্গৱচৰিতত ‘অমাৱসুবংশানুকীৰ্তন’ নামৰ ছেষট্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত। মহাত্মা আয়ুৰ পাঁচজন মহাবলী পুত্ৰ আছিল; স্বর্ভানুৰ কন্যা প্ৰভাৰ গৰ্ভে সেই নৃপতিসকল জন্মিলে।
Verse 2
नहुषः प्रथमस्तेषां क्षत्रवृद्धस्ततः स्मृतः / रंभो रजिरनेनाश्च त्रिषु लोकेषु विश्रुताः
তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰথম নহুষ; তাৰ পাছত ক্ষত্ৰবৃদ্ধ বুলি স্মৃত। ৰম্ভ, ৰজি আৰু অনেন—এইসকল ত্ৰিলোকত বিখ্যাত হৈছিল।
Verse 3
क्षत्रवृद्धात्मजश्चैव सुनहोत्रो महायशाः / सुनहोत्रस्य दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः
ক্ষত্রবৃদ্ধৰ পুত্ৰ মহাযশস্বী সুনহোত্ৰ আছিল। সুনহোত্ৰৰ তিনিজন উত্তৰাধিকাৰী পৰম ধৰ্মপৰায়ণ আছিল।
Verse 4
काशः शलश्च द्वावेतौ तथा गृत्समदः प्रभुः / पुत्रो गृत्समदस्यापि शुनको यस्य शौनकः
কাশ আৰু শল—এই দুজন, আৰু প্ৰভু গৃত্সমদ। গৃত্সমদৰ পুত্ৰ শুনক, যাক শৌনক বুলিও জনা যায়।
Verse 5
ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव वैश्याः शूद्रास्तथैव च / एतस्य वंशेसंभूता विचित्रैः कर्मभिर्द्विजाः
ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ—সকলেই এই বংশতে জন্মিছিল; আৰু দ্বিজসকল বিচিত্ৰ কৰ্মেৰে খ্যাত হৈছিল।
Verse 6
शलात्मजो ह्यार्ष्टिषेणः शिशिरस्तस्य जात्मजः / शौनकाश्चार्ष्टिषेणाश्च क्षत्रोपेता द्विजातयः
শলৰ পুত্ৰ আছিল আৰ্ষ্টিষেণ, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ শিশিৰ। শৌনক আৰু আৰ্ষ্টিষেণ—এই দ্বিজসকল ক্ষত্ৰ-তেজেৰে সমন্বিত আছিল।
Verse 7
काश्यस्य काशिपो राजा पुत्रो दीर्घतपास्तथा / धन्वश्च दीर्घतपसो विद्वान्धन्वन्तरीस्ततः
কাশ্যৰ পুত্ৰ আছিল ৰজা কাশিপ, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ দীৰ্ঘতপা। দীৰ্ঘতপাৰ পুত্ৰ ধন্বা, আৰু ধন্বাৰ পৰা বিদ্বান ধন্বন্তৰি জন্মিল।
Verse 8
तपसोंऽते महातेजा जातो वृद्धस्य धीमतः / अथैनमृषयः प्रोचुः सूतं वाक्यमिद पुनः
তপস্যাৰ অন্তত সেই বৃদ্ধ ধীমন্তৰ ঘৰত মহাতেজস্বী পুত্ৰ জন্মিল। তাৰ পাছত ঋষিসকলে পুনৰ সূতক এই বাক্য ক’লে।
Verse 9
ऋषय ऊचुः कश्च धन्वन्तरिर्देवो मानुषेष्विह जज्ञिवान् / एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नोब्रूहि परन्तप
ঋষিসকলে ক’লে—ইয়াত মানুহৰ মাজত জন্ম লোৱা সেই দেব ধন্বন্তৰি কোন? আমি এই কথা জানিব বিচাৰোঁ; হে পৰন্তপ, আমাক কওক।
Verse 10
सूत उवाच धन्वन्तरेः संभवो ऽयं श्रूयतामिह वै द्विजाः / स संभूतः समुद्रान्ते मथ्यमाने ऽमृते पुरा
সূতে ক’লে—হে দ্বিজসকল, ধন্বন্তৰিৰ উৎপত্তি শুনা। পুৰাকালে অমৃতৰ বাবে সাগৰ মন্থন হ’লে তেওঁ সাগৰৰ পৰা প্ৰকট হৈছিল।
Verse 11
उत्पन्नः कलशात्पूर्वं सर्वतश्च श्रिया वृतः / सद्यःसंसिद्धकार्यं तं दृष्ट्वा विष्णुखस्थितः
তেওঁ প্ৰথমে কলহৰ পৰা উৎপন্ন হৈ চাৰিওফালে শ্ৰীয়ে আৱৃত আছিল। তেওঁৰ কাৰ্য তৎক্ষণাৎ সিদ্ধ হোৱা দেখি বিষ্ণু আকাশত অৱস্থিত হ’ল।
Verse 12
अब्जस्त्वमिति होवाच तस्मादब्जस्तु स स्मृतः / अब्जः प्रोवाच विष्णुं तं तनयो ऽस्मि तव प्रभो
তেওঁ ক’লে—“তুমি অব্জ”; সেয়েহে তেওঁ ‘অব্জ’ বুলি স্মৃত হ’ল। তাৰ পাছত অব্জে বিষ্ণুক ক’লে—“হে প্ৰভু, মই আপোনাৰ পুত্ৰ।”
Verse 13
विधत्स्व भागं स्थानं च मम लोके सुरोत्तम / एवमुक्तः स दृष्ट्वा तु तथ्यं प्रोवाच स प्रभुः
হে সুৰোত্তম! মোৰ লোকত মোৰ ভাগ আৰু স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰা। এইদৰে কোৱা হ’লে সেই প্ৰভুৱে সত্য দেখি যথাৰ্থ বাক্য ক’লে।
Verse 14
कृतो यज्ञविभागस्तु दैतेयैर्हि सुरैस्तथा / वेदेषु विधियुक्तं च विधिहोत्रं महर्षिभिः
দৈত্য আৰু সুৰসকলে যজ্ঞৰ বিভাগ কৰিলে; আৰু মহৰ্ষিসকলে বেদত বিধিযুক্ত বিধি-হোত্ৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 15
न सक्यमिह होमं वै तुभ्यं कर्तुं कदायन / अर्वाक्सूतो ऽसि हे देव तव मन्त्रो न वै प्रभो
হে দেৱ! ইয়াত তোমাৰ বাবে কেতিয়াও হোম কৰা সম্ভৱ নহয়; কিয়নো তুমি অৰ্বাক্সূত—হে প্ৰভু, তোমাৰ মন্ত্রাধিকাৰ নাই।
Verse 16
द्वितीयायां तु संभूत्यां लोके ख्यातिं गमिष्यसि / अणिमादियुतां सिद्धिं गतस्तत्र भविष्यसि
দ্বিতীয় জন্মত তুমি লোকত খ্যাতি লাভ কৰিবা; আৰু অণিমা আদি সিদ্ধি প্ৰাপ্ত কৰি তাতেই স্থিত হ’বা।
Verse 17
एतेनैव शरीरेण देवत्वं प्राप्स्यसि प्रभो / चा (च) तुर्मन्त्रैर्घृतैर्गव्यैर्यक्ष्यन्ते त्वां द्विजातयः
হে প্ৰভু! এই দেহেৰে তুমি দেৱত্ব লাভ কৰিবা; আৰু দ্বিজাতিসকলে চাৰিমন্ত্ৰে, ঘৃত আৰু গব্য দ্ৰব্যসহ তোমাক যজন কৰিব।
Verse 18
अथ वा त्वं पुनश्चैव ह्यायुर्वेदं विधास्यसि / अवश्यभावीह्यर्थो ऽयं प्राग्दृष्टस्त्वब्जयोनिना
নচেৎ তুমি পুনৰায় আয়ুৰ্বেদ ৰচনা কৰিবা। এই বিষয় অবশ্যম্ভাবী; পদ্মযোনি ব্ৰহ্মাই আগতেই তাক দেখিছিল।
Verse 19
द्वितीयं द्वापर प्राप्य भविता त्वं न संशयः / तस्मात्तस्मै वरं दत्त्वा विष्णुरन्तर्दधे ततः
দ্বিতীয় দ্বাপৰ যুগ পালে তুমি নিশ্চয়েই প্ৰকাশ পাবা—সন্দেহ নাই। তাৰ পাছত তাক বৰ দি বিষ্ণু তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 20
द्वितीये द्वापरे प्राप्ते सौनहोत्रः स काशिराट् / पुत्रकामस्तपस्तेपे नृपो दीर्घतपास्तथा
দ্বিতীয় দ্বাপৰ আহিলে কাশীৰ ৰজা সৌনহোত্ৰ পুত্ৰকামনাৰে দীঘলীয়া তপস্যা কৰিলে।
Verse 21
अब्जं देवं तु पुत्रार्थे ह्यारिराधयिषुर्नृपः / वरेण च्छन्दयामास ततो धन्वन्तरिर्नृपम्
পুত্ৰৰ বাবে ৰজাই পদ্মদেৱক আৰাধনা কৰিব খুজিছিল। তেতিয়া ধন্বন্তৰিয়ে বৰ দি ৰজাক সন্তুষ্ট কৰিলে।
Verse 22
नृप उवाच भगवन्यदि तुष्टस्त्वं पुत्रो मे गतिमान्भवेः / तथेति समनुज्ञाय तत्रैवान्तरधात्प्रभुः
ৰজাই ক’লে—হে ভগৱান, যদি আপুনি সন্তুষ্ট হন তেন্তে মোৰ পুত্ৰ তেজস্বী আৰু গতিৱান হওক। ‘তথাস্তु’ বুলি অনুমতি দি প্ৰভু তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 23
तस्य गेहे समुत्पन्नो देवो धन्वन्तरिस्तदा / काशिराजो महाराजः सर्व रोगप्रणाशनः
তেওঁৰ গৃহত তেতিয়া দেৱ ধন্বন্তৰি প্ৰকট হ’ল। তেওঁ কাশীৰ মহাৰাজ, সকলো ৰোগ বিনাশক।
Verse 24
आयुर्वेदं भरद्वाजात्प्राप्येह सभिषक्क्रियम् / तमष्टधा पुनर्व्यस्य शिष्येभ्यः प्रत्यपादयत्
ভৰদ্বাজৰ পৰা চিকিৎসাক্ৰিয়াসহ আয়ুৰ্বেদ লাভ কৰি, তেওঁ তাক পুনৰ আঠ ভাগত বিভক্ত কৰি শিষ্যসকলক প্ৰদান কৰিলে।
Verse 25
धन्वन्तरिसुतश्चापि केतुमानिति विश्रुतः / अथ केतुमतः पुत्रो जज्ञे भीमरथो नृपः
ধন্বন্তৰিৰ পুত্ৰো ‘কেতুমান’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। তাৰ পাছত কেতুমানৰ পুত্ৰ হিচাপে ৰজা ভীমৰথ জন্মিল।
Verse 26
पुत्रो भीमरथस्यापि जातो धीमान्प्रजेश्वरः / दिवोदास इति ख्यातो वाराणस्यधिपो ऽभवत्
ভীমৰথৰ পুত্ৰ হিচাপে বুদ্ধিমান প্ৰজেশ্বৰ জন্মিল। তেওঁ ‘দিবোদাস’ নামে খ্যাত হৈ বাৰাণসীৰ অধিপতি হ’ল।
Verse 27
एतस्मिन्नेव काले तु पुरीं वारामसीं पुरा / शून्यां निवेशयामास क्षेमको नाम राक्षसः
সেই সময়তে, প্ৰাচীন বাৰামসী নগৰীক ‘ক্ষেমক’ নামৰ ৰাক্ষসে জনশূন্য কৰি পেলালে।
Verse 28
शप्ता हि सा पुरी पूर्वं निकुंभेन महात्मना / शून्या वर्षसहस्रं वै भवित्रीति पुनः पुनः
সেই পুৰী পূৰ্বে মহাত্মা নিকুম্ভে শাপ দিছিল—“ই নগৰী পুনঃ পুনঃ এক সহস্ৰ বছৰ শূন্য থাকিব” বুলি।
Verse 29
तस्यां तु शप्तमात्रायां दिवोदासः प्रजेश्वरः / विषयान्ते पुरीं रम्यां गोमत्यां संन्यवेशयत्
সেই শাপকালত প্ৰজেশ্বৰ দিবোদাসে নিজৰ ৰাজ্যৰ সীমান্তত গোমতীৰ তীৰত এক মনোৰম নগৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 30
ऋषय ऊचुः वाराणसीं किमर्थं तां निकुंभः शप्तवान्पुरा / निकुंभश्चापि धर्मात्मा सिद्धक्षेत्रं शशाप यः
ঋষিসকলে ক’লে—ধৰ্মাত্মা নিকুম্ভে পূৰ্বে সেই বাৰাণসীক কিয় শাপ দিছিল? যিয়ে সিদ্ধক্ষেত্ৰকো শাপ দিলে, তাৰ কাৰণ কি?
Verse 31
सूत उवाच दिवोदासस्तु राजर्षिर्नगरीं प्राप्य पार्थिवः / वसते स महातेजाः स्फीतायां वै नराधिपः
সূতে ক’লে—ৰাজর্ষি দিবোদাস সেই নগৰীত উপস্থিত হৈ মহাতেজস্বী নৰাধিপতি হৈ সমৃদ্ধ নগৰত বাস কৰিলে।
Verse 32
एतस्मिन्नेव काले तु कृतदारो महेश्वरः / देव्याः स प्रियकामस्तु वसन्वै श्वशुरान्तिके
সেই সময়তে মহেশ্বৰে বিবাহ সম্পন্ন কৰি, দেৱীৰ প্ৰিয় ইচ্ছা পূৰণ কৰি, শ্বশুৰৰ ওচৰত বাস কৰিছিল।
Verse 33
देवाज्ञया पारिषदा विश्वरुपास्तपोधनाः / पूर्वोक्तरूपसंवेषैस्तोषयन्ति महेश्वरीम्
দেৱাজ্ঞাৰে তপোধন বিশ্বৰূপ পাৰিষদসকলে পূৰ্বোক্ত ৰূপ-ৱেশ ধৰি মহেশ্বৰীক সন্তুষ্ট কৰে।
Verse 34
हृष्यते तैर्महादेवो मेना नैव तु तुष्यति / जुगुप्सते सा नित्यं वै देवं देवीं तथैव च
তেওঁলোকৰ দ্বাৰা মহাদেৱ হৰ্ষিত হয়; কিন্তু মেনা তুষ্ট নহয়। সি নিত্যই দেৱ আৰু দেৱী—দুয়োকেই ঘৃণা কৰে।
Verse 35
मम पार्श्वे त्वनाचारस्तव भर्त्ता महेश्वरः / दरिद्रः सर्वथैवेह हा कष्टं लज्जते न वै
মোৰ দৃষ্টিত তোমাৰ স্বামী মহেশ্বৰ অনাচাৰী; ইয়াত সি সম্পূৰ্ণ দৰিদ্ৰ—হায়, তথাপি লাজ নকৰে।
Verse 36
मात्रा तथोक्ता वचसा स्त्रीस्वभावान्न चक्षमे / स्मितं कृत्वा तु वरदा हरपार्श्वमथागमत्
মাতৃৰ তেনে বাক্য সি স্ত্ৰীস্বভাৱবশে সহিব নোৱাৰিলে; তথাপি বৰদা দেৱী মৃদু হাঁহি কৰি হৰৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 37
विषण्णवदना देवी महादेवमभाषत / नेह वत्स्याम्यहं देव नय मां स्वं निवेशनम्
বিষণ্ণ মুখে দেৱীয়ে মহাদেৱক ক’লে—‘হে দেৱ, মই ইয়াত নাথাকিম; মোক আপোনাৰ নিবাসলৈ লৈ যাওক।’
Verse 38
तथोक्तस्तु महादेवः सर्वांल्लोकान्निरीक्ष्य ह / वासार्थं रोचयामास पृथिव्यां तु द्विजोत्तमाः
এনেদৰে কোৱা হ’লে মহাদেৱে সকলো লোকলৈ দৃষ্টি দি, হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, পৃথিৱীত বাসৰ বাবে এটা স্থান মনোনীত কৰিলে।
Verse 39
वाराणसीं महातेजाः सिद्धक्षेत्रं महेश्वरः / दिवोदासेन तां ज्ञात्वा निविष्टां नगरीं भवः
মহাতেজস্বী মহেশ্বৰে বাৰাণসীক সিদ্ধক্ষেত্ৰ বুলি জানি, আৰু দিৱোদাসে স্থাপন কৰা নগৰী বুলি বুজি, তাক লক্ষ্য কৰিলে।
Verse 40
पार्श्वस्थं स समाहूय गणेशं क्षेममब्रवीत् / गणेश्वर पुरीं गत्वा शून्यां वाराणसीं कुरु
তাৰ পাছত কাষত থকা গণেশক মাতি কুশল সুধি ক’লে—হে গণেশ্বৰ, নগৰলৈ গৈ বাৰাণসীক শূন্য কৰি দে।
Verse 41
मृदुना चाभ्युपायेन अतिवीर्यः स पार्थिवः / ततो गत्वा निकुंभस्तु पुरीं वाराणसीं पुरा
অতিবীৰ্য সেই পাৰ্থিৱে মৃদু উপায়ে; তাৰ পাছত নিকুম্ভ আগতেই বাৰাণসী নগৰলৈ গ’ল।
Verse 42
स्वप्ने संदर्शयामास मङ्कनं नामतो द्विजम् / श्रेयस्ते ऽहं करिष्यामि स्थानं मे रोचयानघ
তেওঁ স্বপ্নত মংকন নামৰ এজন দ্বিজক দৰ্শন দিলে—“মই তোমাৰ শ্ৰেয় কৰিম; হে অনঘ, মোৰ বাবে এটা স্থান বাছি দিয়া।”
Verse 43
मद्रूपां प्रतिमां कृत्वा नगर्यन्ते निवेशय / तथा स्वप्ने यथा दृष्टं सर्वं कारितवान्द्विजः
মোৰ ৰূপৰ প্ৰতিমা গঢ়াই তেওঁ তাক নগৰৰ ভিতৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰালে। সপোনত যেনেকৈ দেখিছিল, তেনেকৈয়ে সেই দ্বিজে সকলো কৰালে।
Verse 44
नगरीद्वार्यनुज्ञाप्य राजानं तु यथाविधि / पूजा तुमहती चैव नित्यमेव प्रयुज्यते
নগৰৰ দ্বাৰপালৰ অনুমতি লৈ তেওঁ বিধিমতে ৰজাৰো অনুমোদন লাভ কৰিলে। তাত প্ৰতিদিনে মহাপূজা নিত্য চলি থাকে।
Verse 45
गन्धैर्धूपैश्च वाल्यैश्च प्रेक्षणीयेस्तथैव च / अन्नप्रदानयुक्तैश्च ह्यत्यद्भुतमिवाभवत्
সুগন্ধি, ধূপ, বলি আৰু দৰ্শনীয় আয়োজনৰ সৈতে, অন্নদান যুক্ত হৈ সকলো যেন অতিশয় আশ্চৰ্য হৈ উঠিল।
Verse 46
एवं संपूज्यते तत्र नित्यमेव गणेश्वरः / ततो वरसहस्राणि नागराणां प्रयच्छति
এইদৰে তাত গণেশ্বৰক নিত্য সম্যকভাৱে পূজা কৰা হয়। তাৰপাছত তেওঁ নগৰবাসীক সহস্ৰ সহস্ৰ বৰ দান কৰে।
Verse 47
पुत्रान्हिरण्यमायूंषि सर्वकामांस्तथैव च / राज्ञस्तु महिषी श्रेष्टा सुयशा नाम विश्रुता
তেওঁ পুত্ৰ, সোণ, দীঘল আয়ু আৰু সকলো কামনা দান কৰে। ৰজাৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিষী ‘সুযশা’ নামে প্ৰসিদ্ধ আছিল।
Verse 48
पुत्रार्थमागता साध्वी राज्ञा देवी प्रचोदिता / पूजां तु विपुलां कृत्वा देवी पुत्रानयाचत
পুত্ৰলাভৰ বাবে অহা সেই সাধ্বী দেৱীক ৰজাই প্ৰেৰণা দিলে। তেওঁ বিপুল পূজা কৰি দেৱতাৰ ওচৰত পুত্ৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
Verse 49
पुनः पुनरथागत्य बहुशः पुत्रकारणात् / न प्रयच्छति पुत्रांस्तु निकुंभः कारणेन तु
পুত্ৰৰ কাৰণে তেওঁ পুনঃপুনঃ বহুবার আহি প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; কিন্তু নিকুম্ভ কোনো কাৰণত পুত্ৰ দান নকৰিলে।
Verse 50
क्रुध्यते यदि राजा तु तत किञ्चित्प्रवर्त्तते / अथ दीर्घेण कालेन क्रोधो राजानमाविशत्
ৰজা যদি ক্ৰুদ্ধ হয় তেন্তে কিবা নহয় কিবা ঘটে; আৰু দীঘল সময়ৰ পিছত ক্ৰোধে ৰজাক আৱিষ্ট কৰিলে।
Verse 51
भूतं त्विदं मंहद्द्वारि नागराणां प्रयच्छति / प्रीत्या वरांश्च शतशो न किञ्चिन्नः प्रयच्छति
এই ভূতে মহানগৰৰ দুৱাৰত নগৰবাসীক দান দিয়ে; আৰু প্ৰীত হৈ শত শত বৰ দিয়ে, কিন্তু আমাক একো নিদিয়ে।
Verse 52
मामकैः पूज्यते नित्यं नगर्यां मम चैव तु / स याचितश्च बहुशो देव्या मे पुत्रकारणात्
মোৰ নগৰত মোৰ লোকসকলে তেওঁক নিত্য পূজা কৰে; আৰু মোৰ ৰাণী দেৱীয়ে পুত্ৰৰ কাৰণে তেওঁক বহুবার প্ৰাৰ্থনা কৰিছে।
Verse 53
न ददाति च पुत्रं मे कृतघ्नो बहुभोजनः / अतो नार्हति पूजा तु मत्सकाशात्कथञ्चन
সেই কৃতঘ্ন আৰু অতিভোজনাসক্তে মোৰ পুত্ৰো নেদিয়ে; সেয়ে মোৰ ওচৰত সি কোনোপধ্যেই পূজাৰ যোগ্য নহয়।
Verse 54
तस्मात्तु नाशयिष्यामितस्य स्थानं दुरात्मनः / एवं तु स विनिश्चित्य दुरात्मा राजकिल्बिषी
সেয়ে মই সেই দুষ্টাত্মাৰ স্থান ধ্বংস কৰিম। এইদৰে স্থিৰ কৰি, ৰাজপাপযুক্ত সেই দুষ্টাত্মা আগবাঢ়িল।
Verse 55
स्थानं गणपतेश्तस्य नाशयामास दुर्मतिः / भग्नमायतनं दृष्ट्वा राजानमशपत्प्रभुः
সেই কুমতিয়ে গণপতিৰ সেই স্থান ধ্বংস কৰিলে। ভঙা মন্দিৰ দেখি প্ৰভুৱে ৰজাক শাপ দিলে।
Verse 56
यस्माद्विनापराधं मे त्वया स्थानं विनाशितम् / अकस्मात्तु पुरी शून्या भवित्रीते नराधिप
মোৰ কোনো অপৰাধ নথকাৰ সত্ত্বেও তুমি মোৰ স্থান ধ্বংস কৰিলা; সেয়ে, হে নৰাধিপ, তোমাৰ নগৰী হঠাতে শূন্য হ’ব।
Verse 57
ततस्तेन तु शापेन शून्या वाराणसी तदा / शप्त्वा पुरीं निकुंभस्तु महादेवमथानयत्
সেই শাপৰ ফলত তেতিয়া বাৰাণসী শূন্য হৈ পৰিল। নগৰীক শাপ দি নিকুম্ভে পাছত মহাদেৱক তাত আনিলে।
Verse 58
शून्यां पुरीं महा देवो निर्ममे पदमात्मनः / तुल्यां देवविभूत्या तु देव्याश्चैव महामनाः
মহাদেৱে নিজৰ আত্মপদৰ বাবে এটা শূন্য নগৰী নিৰ্মাণ কৰিলে; মহামনাই তাক দেৱবিভূতিৰ সমান আৰু দেৱীৰো উপযুক্ত কৰি তুলিলে।
Verse 59
रमते तत्र वै देवी ह्यैश्वर्यात्सा तु विस्मिता / देव्या क्रीडार्थमीशानो देवो वाक्यमथाब्रवीत्
তাত দেৱী নিজৰ ঐশ্বৰ্যত আনন্দিত হৈ বিস্মিত হ’ল; তেতিয়া দেৱীৰ ক্ৰীড়াৰ্থে ঈশান দেৱে এই বাক্য ক’লে।
Verse 60
नाहं वेश्म विमोक्ष्यामि ह्यविमुक्तं हि मे गृहम् / प्रहस्यैनामथोवाच ह्यविमुक्तं हि मे गृहम् / नाहं देवि गमिष्यामि त्वन्यत्रेदं विहाय वै
মই এই গৃহ ত্যাগ নকৰোঁ; ই মোৰ ‘অবিমুক্ত’ গৃহ। হাঁহি মাৰি তেওঁ তাইক ক’লে—ই মোৰ ‘অবিমুক্ত’ গৃহ। হে দেৱী, ইয়াক এৰি মই অন্যত্ৰ নাযাওঁ।
Verse 61
मया सह रमस्वेह क्षेत्रे भामिन्यनुत्तमे / तस्मात्तदविमुक्तं हि प्रोक्तं देवेन वै स्वयम्
হে অনুত্তমা সুন্দৰী, এই ক্ষেত্ৰত মোৰ সৈতে ৰমা; সেয়ে দেৱে নিজেই ইয়াক ‘অবিমুক্ত’ বুলি ক’লে।
Verse 62
एवं वाराणसी शप्ता ह्यविमुक्तं च कीर्त्तिता / यस्मिन्वसेद्भवो देवः सर्वदेवनमस्कृतः
এইদৰে বাৰাণসী ‘অবিমুক্ত’ বুলি কীৰ্তিত হ’ল; কিয়নো তাত সৰ্বদেৱ-নমস্কৃত ভৱদেৱ (শিৱ) বাস কৰে।
Verse 63
युगेषु त्रिषु धर्मात्मा सह देव्या महेश्वरः / अन्तर्द्धानं कलौ याति तत्पुरं तु महात्मनः
তিনিও যুগত ধৰ্মাত্মা মহেশ্বৰ দেৱীৰ সৈতে বাস কৰে; কলিযুগত তেওঁ আৰু সেই মহাত্মাৰ নগৰ অন্তৰ্ধান হয়।
Verse 64
अन्तर्हिते पुरे तस्मिन्पुरी सा वसते पुनः / एवं वाराणसी शप्ता निवेशं पुनरागता
সেই পুৰ অন্তৰ্হিত হ’লে নগৰীখন পুনৰ বসতি স্থাপন কৰিলে; এইদৰে শপ্ত বাৰাণসী নিজৰ নিবাসলৈ পুনৰ উভতি আহিল।
Verse 65
भद्रसेनस्य पुत्राणां शतमुत्तमधन्विनाम् / हत्वा निवेशयामास दिवोदासो नराधिपः
ভদ্ৰসেনৰ উত্তম ধনুৰ্ধৰ একশ পুত্ৰক বধ কৰি, নৰাধিপ দিবোদাসে তাত নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলে।
Verse 66
भद्रसेनस्य राज्यं तु हतं तेन बलीयसा / भद्रसेनस्य पुत्रस्तु दुर्मदो नाम नामतः
সেই বলীযসাই ভদ্ৰসেনৰ ৰাজ্য ধ্বংস কৰিলে; ভদ্ৰসেনৰ এজন পুত্ৰ ‘দুৰ্মদ’ নামে পৰিচিত আছিল।
Verse 67
दिवोदासेन बालेति घृणया स विसर्जितः / दिवोदासाद्दृषद्वत्यां वीरो जज्ञे प्रतर्द्दनः
দিবোদাসে ‘ই বালক’ বুলি দয়াৰে তাক মুক্ত কৰিলে; আৰু দিবোদাসৰ পৰা দৃষদ্বতীত প্ৰতর্দন নামে এজন বীৰ জন্মিল।
Verse 68
तेन पुत्रेण बालेन प्रहृतं तस्य वै पुनः / वैरस्यान्त महाराज तदा तेन विधित्सता
সেই বালক পুত্ৰই পুনৰ তাক আঘাত কৰিলে। হে মহাৰাজ, বৈৰ শেষ কৰিবলৈ তেতিয়া সি তেনে কৰ্ম কৰিবলৈ মনস্থ কৰিলে।
Verse 69
प्रतर्दनस्य पुत्रौ द्वौ वत्सो गर्गश्च विश्रुतौ / वत्सपुत्रो ह्यलर्कस्तु सन्नतिस्तस्य चात्मजः
প্ৰতর্দনৰ দুজন প্ৰসিদ্ধ পুত্ৰ আছিল—ৱৎস আৰু গৰ্গ। ৱৎসৰ পুত্ৰ অলৰ্ক, আৰু তাৰ পুত্ৰ সন্নতি।
Verse 70
अलर्कं प्रति राजर्षिं श्रोकों गीतः पुरातनैः / षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च
ৰাজর্ষি অলৰ্কক লৈ পুৰাতনসকলে এই শ্লোক গাইছে—তেওঁ ষাঠি হাজাৰ বছৰ আৰু পুনৰ ষাঠি শত বছৰ (অৰ্থাৎ ৬০,৬০০ বছৰ) (আয়ু/ৰাজ্য) লাভ কৰিছিল।
Verse 71
युवा रूपेण संपन्नो ह्यलर्कः काशिसत्तमः / लोपामुद्राप्रसादेन परमायुरवाप्तवान्
কাশীৰ শ্ৰেষ্ঠ অলৰ্ক যুৱাৰূপে সমৃদ্ধ আছিল; লোপামুদ্রাৰ প্ৰসাদে তেওঁ পৰম আয়ু লাভ কৰিলে।
Verse 72
शापस्यान्ते महाबाहुर्हत्वा क्षेमकराक्षसम् / रम्यामावासयामास पुरीं वाराणसीं नृपः
শাপৰ অন্তত মহাবাহু ৰজাই ক্ষেমকৰ ৰাক্ষসক বধ কৰি মনোৰম বাৰাণসী নগৰী পুনৰ বসতি স্থাপন কৰালে।
Verse 73
सन्नतेरपि दायादः सुनीथो नाम धार्मिकः / सुनीथस्य तु दायादः क्षैमाख्यो नाम धार्मिकः
সন্নতি বংশত সুনীথ নামৰ এজন ধৰ্মপৰায়ণ উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। সুনীথৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল ক্ষৈম নামৰ ধৰ্মাত্মা।
Verse 74
क्षेमस्य केतुमान्पुत्रः सुकेतुस्तस्य चात्मजः / सुकेतुतनयश्चापि धर्मकेतुरिति श्रुतः
ক্ষৈমৰ পুত্ৰ আছিল কেতুমান, আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ সুকেতু। সুকেতুৰ পুত্ৰও ‘ধৰ্মকেতু’ নামে প্ৰসিদ্ধ—এনেদৰে শ্ৰুতি কয়।
Verse 75
धर्मकेतोस्तु दायादः सत्यकेतुर्महारथः / सत्यकेतुसुतश्चापि विभुर्नाम प्रजेश्वरः
ধৰ্মকেতুৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল মহাৰথী সত্যকেতু। সত্যকেতুৰ পুত্ৰ আছিল বিভু নামৰ প্ৰজেশ্বৰ।
Verse 76
सुविभुस्तु विभोः पुत्रः सुकुमारस्ततः स्मृतः / सुकुमारस्य पुत्रस्तु धृष्टकेतुः सुधार्मिकः
বিভুৰ পুত্ৰ আছিল সুৱিভু; তাৰ পিছত সুকুমাৰ বুলি স্মৃত। সুকুমাৰৰ পুত্ৰ ধৃষ্টকেতু অতি ধৰ্মনিষ্ঠ আছিল।
Verse 77
धृष्टकेतोस्तु दायादो वेणुहोत्रः प्रजेश्वरः / वेणुहोत्रसुतश्चापि गार्ग्यो वै नाम विश्रुतः
ধৃষ্টকেতুৰ উত্তৰাধিকাৰী আছিল বেণুহোত্ৰ নামৰ প্ৰজেশ্বৰ। বেণুহোত্ৰৰ পুত্ৰ গাৰ্গ্য নামে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল।
Verse 78
गार्ग्यस्य गर्गभूमिस्तु वंशो वत्सस्य धीमतः / ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्चैव तयोः पुत्राः सुधार्मिकाः
গাৰ্গ্যৰ বংশ ‘গৰ্গভূমি’ নামে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল, আৰু ধীমান বৎসৰ বংশো খ্যাত হৈছিল। সেই দুয়ো বংশত ব্ৰাহ্মণ আৰু ক্ষত্ৰিয় জন্মিলে, আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰসকল অতি ধৰ্মনিষ্ঠ আছিল।
Verse 79
विक्रान्ता बलवन्तश्च सिहतुल्यपराक्रमाः / इत्येते काश्यपाः प्रोक्ता रजेरपि निबोधत
তেওঁলোক আছিল বিক্ৰান্ত, বলৱান আৰু সিংহসম পৰাক্ৰমশালী। এইসকলকেই ‘কাশ্যপ’ বুলি কোৱা হৈছে; এতিয়া ৰজেৰ কথাও বুজি লোৱা।
Verse 80
रजेः पुत्रशतान्यासन्पञ्च वीर्यवतो भुवि / राजेयमिति विख्यातं क्षत्र सिंद्रभयावहम्
ৰজেৰ শত পুত্ৰ আছিল; পৃথিৱীত পাঁচজন বিশেষ বীৰ্যবান আছিল। তেওঁলোকৰ ক্ষত্ৰবংশ ‘ৰাজেয়’ নামে খ্যাত হৈছিল, যি শত্রুসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ আছিল।
Verse 81
तदा देवासुरे युद्धे समुत्पन्ने सुदारुणे / देवाश्चैवासुराश्चैव पितामहमथाब्रुवन्
তেতিয়া দেৱ আৰু অসুৰৰ মাজত অতি ভয়ংকৰ যুদ্ধ উদ্ভৱ হ’ল। দেৱসকল আৰু অসুৰসকল—উভয়ে তেতিয়া পিতামহ ব্ৰহ্মাক ক’লে।
Verse 82
आवयोर्भगवन्युद्धे विजेता को भविष्यति / ब्रूहि नः सर्वलोकेश श्रोतुमिच्छामहे वयम्
হে ভগৱান! আমাৰ এই যুদ্ধত বিজয়ী কোন হ’ব? হে সৰ্বলোকেশ! আমাক কোৱা; আমি শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।
Verse 83
ब्रह्मोवाच / येषामर्थाय संग्रामे रजिरात्तायुधः प्रभुः / योत्स्यते ते विजष्यन्ते त्रींल्लोकान्नात्र संशयः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—যিসকলৰ হিতাৰ্থে যুদ্ধত অস্ত্ৰধাৰী প্ৰভু ৰজি যুঁজিব, তেওঁলোক নিঃসন্দেহে ত্ৰিলোক জয় কৰিব।
Verse 84
रजिर्यतस्ततो लक्ष्मीर्यतो लक्ष्मीस्ततो धृतिः / यतो धृतिस्ततो धर्मो यतो धर्मस्ततो जयः
য’ত ৰজি, ত’তেই লক্ষ্মী; য’ত লক্ষ্মী, ত’তেই ধৈৰ্য। য’ত ধৈৰ্য, ত’তেই ধৰ্ম; য’ত ধৰ্ম, ত’তেই জয়।
Verse 85
ते देवा दानवाः सर्वे ततः श्रुत्वा रजेर्जयम् / अभ्ययुर्जयमिच्छन्तः स्तुवन्तो राजसत्तमम्
তাৰ পিছত সকলো দেৱ আৰু দানৱে ৰজিৰ জয়ৰ কথা শুনি, জয় কামনা কৰি, ৰাজসত্তমক স্তৱ কৰি তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল।
Verse 86
ते हृष्टमनसः सर्वे राजानं देवदानवाः / ऊचुरस्मज्जयाय त्वं गृहाम वरकार्मुकम्
সকলো দেৱ-দানৱে হৃষ্টচিত্তে ৰজাক ক’লে—আমাৰ জয়ৰ বাবে আপুনি এই শ্ৰেষ্ঠ ধনু গ্ৰহণ কৰক।
Verse 87
रजिरुवाच अहं जेष्यामि भो दैत्या देवाञ्च्छ क्रपुरोगमान् / इन्द्रो भवामि धर्मात्मा ततो योत्स्ये रणाजिरे
ৰজি ক’লে—হে দৈত্যসকল! মই দেৱসকলক, তেওঁলোকৰ অগ্ৰগামী ইন্দ্ৰসহ, জয় কৰিম। ধৰ্মাত্মা হৈ মই ইন্দ্ৰ হ’ম; তাৰপিছত ৰণাঙ্গনত যুদ্ধ কৰিম।
Verse 88
दानवा ऊचुः अस्माकमिन्द्रः प्रह्लादस्तस्यार्थे विजयामहे / अस्मिन्तु समये राजंस्तिष्ठेथा देवनोदिते
দানৱসকলে ক’লে—প্ৰহ্লাদেই আমাৰ ইন্দ্ৰ; তেওঁৰ নিমিত্তে আমি বিজয় কামনা কৰোঁ। হে ৰাজন, এই সময়ত দেৱপ্ৰেৰণাত তুমি ইয়াতে স্থিৰ থাকক।
Verse 89
स तथेति ब्रुवन्नेव देवैरप्यभिनोदितः / भविष्यसींद्रो जित्वेति देवैरपि निमन्त्रितः
সেই ‘তথাই’ বুলি ক’তেই দেৱসকলেও তেওঁক অভিনন্দন কৰিলে। “জয় কৰি তুমি ইন্দ্ৰ হ’বাঁ” বুলি দেৱসকলেও তেওঁক নিমন্ত্ৰণ কৰিলে।
Verse 90
जघान दानवान्सर्वान्ये ऽवध्या वज्रपाणयः / स विप्रनष्टां देवानां परमश्रीः श्रियं वशी
বজ্ৰপাণিয়ে অবধ্য বুলি গণ্য সকলো দানৱক বধ কৰিলে। তেওঁ দেৱসকলৰ নষ্ট হোৱা পৰম-শ্ৰীক বশ কৰি পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 91
निहत्य दानवान्सर्वा नाजहार रजिः प्रभुः / तं तथाह रजिं तत्र देवैः सह शतक्रतुः
সকলো দানৱ বধ কৰিও প্ৰভু ৰজিয়ে (পদ/ৰাজ্য) গ্ৰহণ নকৰিলে। তেতিয়া তাত দেৱসকলৰ সৈতে শতক্ৰতুৱে ৰজিক এইদৰে ক’লে।
Verse 92
रजिपुत्रो ऽहमित्युक्त्वा पुनरेवाब्रहवीद्वचः / इन्द्रो ऽसि राजन्देवानां सर्वेषां नात्र संशयः
“মই ৰজিৰ পুত্ৰ” বুলি কৈ তেওঁ পুনৰ ক’লে—“হে ৰাজন, তুমি সকলো দেৱৰ ইন্দ্ৰ; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”
Verse 93
यस्याहमिन्द्रः पुत्रस्ते ख्यातिं यास्यामि शत्रुहन् / स तु शक्रवचः श्रुत्वा वञ्चितस्तेन मायया
মই, শত্ৰুহন, ইন্দ্ৰৰ পুত্ৰ; তোমাৰ খ্যাতি বৃদ্ধি কৰিম—এই বুলি। শক্ৰৰ বাক্য শুনি সি তেওঁৰ মায়াত প্ৰবঞ্চিত হ’ল।
Verse 94
तथेत्येवाह वै राजा प्रीयमाणः शतक्रतुम् / तस्मिंस्तु देवसदृशे दिवं प्राप्ते महीपतौ
ৰাজাই শতক্ৰতুক প্ৰসন্ন কৰি ক’লে—“তথাই হওক।” আৰু সেই দেৱসদৃশ মহীপতি স্বৰ্গলৈ গ’লত।
Verse 95
दायाद्यमिन्द्रादा जह्नुराचार्यतनया रजेः / तानि पुत्रशतान्यस्य तच्च स्थानं शचीपतेः
ৰজেৰ আচার্য-পুত্ৰসকলে ইন্দ্ৰৰ পৰা দায়াদ্য অধিকাৰ কেঢ়ি ল’লে। তেওঁৰ শত শত পুত্ৰ আৰু সেই পদ—শচীপতিৰ স্থান হ’ল।
Verse 96
समाक्रामन्त बहुधा स्वर्गलोकं त्रिविष्टपम् / ततः काले बहुतिथे समतीते महाबलः
তেওঁলোকে বহু ধৰণে ত্ৰিবিষ্টপ স্বৰ্গলোকত চঢ়াই কৰিলে। তাৰ পাছত বহু কাল পাৰ হোৱাত সেই মহাবলী।
Verse 97
हतराज्यो ऽब्रवीच्छक्रो हतभागो बृहस्पतिम् / बदरी फलमात्रं वै पुरोडाशं विधत्स्व मे
ৰাজ্যহীন, ভাগ্যহীন শক্ৰে বৃহস্পতিলৈ ক’লে—“মোৰ বাবে বদৰীফল-মাত্ৰ পৰিমাণৰ পুৰোডাশ বিধান কৰা।”
Verse 98
ब्रह्मर्षे येन तिष्ठेयं तेजसाप्यायितस्ततः / ब्रह्मन्कृशो ऽहं विमना त्दृतराज्यो हृतासनः
হে ব্ৰহ্মৰ্ষি! যি তেজে মই পুনৰ পুষ্ট হৈ স্থিৰ থাকিব পাৰোঁ, সেই উপায় কওক। হে ব্ৰাহ্মণ, মই ক্ষীণ, বিমনা, ৰাজ্যচ্যুত আৰু আসনহাৰা।
Verse 99
हतौजा दुर्बलो युद्धे रजिपुत्रेः प्रसीद मे / बृहस्पतिरुवाच यद्येवं चोदितःशक्र त्वयास्यां पूर्वमेव हि
মই তেজহীন, যুদ্ধত দুর্বল; হে ৰজিপুত্ৰ, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক। বৃহস্পতিয়ে ক’লে—হে শক্ৰ, যদি তুমি এইদৰে প্ৰেৰণা দিয়া, তেন্তে আগতেই…
Verse 100
नाभविष्यत्त्वत्प्रियार्थमकर्त्तव्यं ममानघ / प्रयतिष्यामि देवेन्द्र त्वद्धितार्थं महाद्युते
হে অনঘ! তোমাৰ প্ৰিয়াৰ্থে মোৰ বাবে অকৰ্তব্য একো নাথাকিব। হে দেবেন্দ্ৰ, মহাদ্যুতি, তোমাৰ হিতাৰ্থে মই প্ৰচেষ্টা কৰিম।
Verse 101
यज्ञभागं च राज्यं च अचिरात्प्रतिपत्स्यसे / तथा शक्र गमिष्यामि मा भूत्ते विक्लवं मनः
তুমি অচিৰেই যজ্ঞভাগ আৰু ৰাজ্য—দুয়োটাই পুনৰ লাভ কৰিবা। হে শক্ৰ, মইও তেনেকৈ কৰিম; তোমাৰ মন যেন ব্যাকুল নহয়।
Verse 102
ततः कर्म चकारास्य तेजःसंवर्द्धनं महत् / तेषां च बुद्धिसंमोहमकरोद्बुद्धिसत्तमः
তাৰ পাছত বুদ্ধিত শ্ৰেষ্ঠ জনে তাৰ তেজ বৃদ্ধি কৰা মহৎ কৰ্ম কৰিলে আৰু তেওঁলোকৰ বুদ্ধিতো মোহ সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 103
ते यदा तु सुसंमूडा रागान्मत्तो विधर्मिणः / ब्रह्मद्विषश्च संबृत्ता हतवीर्यपराक्रमाः
যেতিয়া তেওঁলোকে ৰাগে মত্ত হৈ সম্পূৰ্ণ মোহগ্ৰস্ত, অধৰ্মী আৰু ব্ৰহ্মদ্বেষী হৈ উঠিল, তেতিয়া তেওঁলোকৰ বীৰ্য আৰু পৰাক্ৰম নষ্ট হ’ল।
Verse 104
ततो लेभे ऽसुरैश्वर्यमैन्द्रस्थानं तथोत्तमम् / हत्वा रजिसुतान्सर्वान्कामक्रोधपरायणान्
তাৰ পিছত সি অসুৰ-ঐশ্বৰ্য আৰু ইন্দ্ৰৰ সেই উত্তম আসন লাভ কৰিলে; কিয়নো কাম-ক্রোধত পৰায়ণ ৰজিৰ সকলো পুত্ৰক সি বধ কৰিছিল।
Verse 105
य इदं च्यवनं स्थानात्प्रतिष्ठां च शतक्रतोः / शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि न स दौरात्म्यमाप्नुयात्
শতক্রতু ইন্দ্ৰৰ স্থানচ্যুতি আৰু প্ৰতিষ্ঠাৰ এই কাহিনী যিয়ে শুনে বা আনক শুনুৱায়, সি দৌৰাত্ম্য লাভ নকৰে।
Frequently Asked Questions
It recites the Amāvasu-related lineage stream beginning with Āyu’s descendants (including Nahuṣa and Kṣatravṛddha), then details Kṣatravṛddha → Sunahotra → (Kāśa, Śala, Gṛtsamada) and the Kāśī branch (Kāśipa → Dīrghatapas → Dhanva → Dhanvantari).
The verse frames lineage as a generator of diverse karmic functions: a single dynastic root can branch into multiple social-ritual roles, presenting varna not only as social classification but as genealogical and vocational diversification across time.
Sūta explains that Dhanvantari’s origin is cosmic: he manifested during the Samudra-manthana at the emergence of amṛta, born from a pot (kalaśa) and radiant with Śrī; his placement is then interpreted through yajña order and divine allotment in relation to Viṣṇu.