Adhyaya 51
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम् (Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage)
এই অধ্যায়ত ৰজা সগৰ আৰু ভৃগুবংশীয় ঋষি ঔৰ্বৰ মাজত ৰাজ-তপস্বী সংলাপ বৰ্ণিত। সগৰে পূৰ্বে লাভ কৰা অস্ত্ৰ-শাস্ত্ৰ শিক্ষাৰ জৰিয়তে প্ৰাপ্ত যুদ্ধদক্ষতা আৰু ৰাজ্যস্থিতি জনাই, ঔৰ্বক গুৰু, উপকাৰী আৰু একমাত্ৰ আশ্ৰয় বুলি স্তৱ কৰে। তাৰ পাছত ঔৰ্বাশ্ৰমৰ তপঃশক্তিৰ প্ৰভাৱ দেখুওৱা হয়—সেখানে হিংসা শমিত, শিকারি আৰু শিকারো ভয় নোহোৱাকৈ একেলগে থাকে। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে ধৰ্মসম্মত ৰাজত্ব আৰু বিজয় ঋষি-অনুগ্ৰহ আৰু তপোবলৰ ফল, কেৱল বলপ্ৰয়োগ নহয়; লগতে বংশধাৰা তপস্বীৰ অনুমোদনে স্থিৰ থাকে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरस्यौर्वाश्रमगमनं नाम पञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५०// सगर उवाच कुशलं मम सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः / यस्य मे त्वमनुध्याता शमं भार्गवसत्तमः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ‘সগৰৰ ঔৰ্বাশ্ৰমগমন’ নাম পঞ্চাশতম অধ্যায়। সগৰে ক’লে—হে মহর্ষি, মোৰ সৰ্বত্ৰ কুশল, ইয়াত সন্দেহ নাই; হে ভাৰ্গৱশ্ৰেষ্ঠ, আপুনি মোৰ হিত চিন্তা কৰি শান্তি দান কৰে।
Verse 2
यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे
আগতে মোক অস্ত্ৰ‑শস্ত্ৰত যিদৰে শিক্ষা দিয়া হৈছিল, তেন্তে এতিয়া সকলো শত্রু দমন কৰাত মই কেনেকৈ অক্ষম হ’ম?
Verse 3
त्वं मे गुरुः सुहृद्दैवं बन्धुर्मित्रं च केवलम् / न ह्यन्यमभिजानामि त्वामृते पितरं च मे
তুমিয়েই মোৰ গুৰু, সুহৃদ্-দৈৱ, বান্ধৱ আৰু একমাত্ৰ মিত্ৰ। তোমাক আৰু মোৰ পিতাক বাদ দি মই আন কাকো নাজানো।
Verse 4
त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव
তোমাৰ উপদেশিত অস্ত্ৰেৰে মই সকলো ৰজাক জয় কৰিলোঁ। তাৰ স্মৰণমাত্ৰে যি শক্তি জাগে, সেয়া তোমাৰ তপস্যাৰেই প্ৰভাৱ।
Verse 5
तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च / स्रष्टुं संहर्त्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः
তপস্যাৰে তুমি সমগ্ৰ জগতক পবিত্ৰ কৰো আৰু ৰক্ষা কৰো। সৃষ্টি আৰু সংহাৰ কৰাতো তুমি সক্ষম—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 6
महाननन्यसामान्यप्रभावस्तपसश्च ते / इह तस्यैकदेशो ऽपि दृश्यते विस्मयप्रदः
তোমাৰ তপস্যাৰ প্ৰভাৱ মহান, কাৰো সৈতে তুলনীয় নহয়। ইয়াত তাৰ একাংশো দেখা যায়, যি বিস্ময় জগায়।
Verse 7
पश्यसिंहासने बाल्यादुपेत्य मृगपोतकः / पिबत्यंभः शनैर्ब्रह्मन्निःशङ्कं ते तपोवने
হে ব্ৰহ্মন, চাওঁক—তোমাৰ তপোবনত এটা হৰিণ-পোৱালি শৈশৱৰ পৰা সিংহাসনৰ ওচৰলৈ আহি নিৰ্ভয়ে ধীৰে ধীৰে পানী পীয়ে।
Verse 8
धयत्यत्रातिविस्रंभात् कृशापि हरिणी स्तनम् / करोति मृगशृङ्गाग्रे गण्डकण्डूयनं रुरुः
ইয়াত অতিবিশ্বাসৰ বাবে কৃশা হৰিণীয়েও স্তন্য দান কৰে; আৰু ৰুরু মৃগশৃংগৰ আগত নিজৰ গণ্ড চুলকায়।
Verse 9
नवप्रसूतां हरिणीं हत्वा वृत्त्यै वनान्तरे / व्याघ्री त्वत्तपसावासे सैव पुष्णाति तच्छिशून्
বনত জীৱিকাৰ বাবে নবপ্ৰসূতা হৰিণীক হত্যা কৰিলেও, তোমাৰ তপোবনৰ আশ্ৰমত সেই ব্যাঘ্ৰীয়েই তাৰ শাবকবোৰ পোহে।
Verse 10
गजं द्रुतमनुद्रुत्य सिंहो यस्मादिदं वनम् / प्रविष्टो ऽनुसरन्तौ त्वद्भयादेकत्र तिष्ठतः
যাৰ বাবে সিংহে দ্ৰুত গজক অনুধাৱন কৰি এই বনলৈ প্ৰৱেশ কৰিছিল, তথাপি তোমাৰ ভয়ত ধাওঁকাৰী আৰু ধাওঁখোৱা—দুয়ো একে ঠাইতে থমকি থাকে।
Verse 11
नकुलस्त्वाशुमार्जारमयूरशशपन्नगाः / वृकसूकरशार्दूलशरभर्क्षप्लवङ्गमाः
ইয়াত নকুল, মেকুৰী, ময়ূৰ, খৰগোশ, সাপ; লগতে নেকুৰা, গাহৰি, বাঘ, শৰভ, ভালুক আৰু বানৰ আছে।
Verse 12
सृगाला गवयागावो हरिणा महिषास्तथा / वने ऽत्र सहजं वैरं हित्वा मैत्रीमुपागताः
এই বনত শিয়াল, গবয়, গৰু, হৰিণ আৰু মহিষ—সকলোয়ে স্বাভাৱিক বৈৰ ত্যাগ কৰি মৈত্ৰী লাভ কৰিছে।
Verse 13
एवंविधा तपःशक्तिर्लोकविस्मयदायिनी / न क्वापि दृश्यते ब्रह्मंस्त्वामृते भुवि दुर्लभा
এনেধৰণৰ তপঃশক্তি যি লোকক বিস্মিত কৰে, হে ব্ৰহ্মন! তোমাক বাদ দি পৃথিৱীত ই দুষ্প্ৰাপ্য; ক’তো দেখা নাযায়।
Verse 14
अहं तु त्वत्प्रसादेन विजित्य वसुधामि माम् / रिपुभिः सह विप्रर्षे स्वराज्यं समुपागतः
হে বিপ্ৰর্ষি! আপোনাৰ প্ৰসাদে মই পৃথিৱী জয় কৰি, শত্রুসকলসহ, মোৰ স্বৰাজ্য লাভ কৰিলোঁ।
Verse 15
वश्यामात्यस्त्रिवर्गे ऽपि यथायोग्यकृतादरः / त्वयोपदिष्टमार्गेण सम्यग्राज्यमपालयम्
মোৰ আমাত্যসকল বশত আছিল; ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম ত্ৰিবৰ্গতো যথাযথ আদৰ ৰাখিলোঁ; আৰু আপোনাৰ উপদেশিত পথেদি মই ৰাজ্য সঠিকভাবে পালন কৰিলোঁ।
Verse 16
एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्ये ऽवतिष्ठतः / भवद्दिदृक्षा संजाता सापेक्षा भृगुपुङ्गव
হে ভৃগুপুঙ্গৱ! এইদৰে ৰাজ্যত স্থিত হৈ কৰ্মত প্ৰবৃত্ত থাকোঁতেই আপোনাৰ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষা মোৰ ভিতৰত জাগিছে; সেয়া এতিয়াও আশা-ভৰা।
Verse 17
किं त्वद्य मयि पर्याप्तमनपत्यतयैव मे / पितृपिण्डप्रदानेन सह संरक्षणं भुवः
কিন্তু আজি মোৰ মাজত কি পৰ্যাপ্ত? মোৰ সন্তান নথকাৰ বাবে, পিতৃসকললৈ পিণ্ডদানৰ সৈতে পৃথিৱীৰ ৰক্ষণ কেনেকৈ হ’ব?
Verse 18
तदिदं दुःशमत्यर्थमनिवार्यं मनोगतम् / नानयो ऽपहर्त्तां लोकंऽस्मिन् ममेति त्वामुपागतः
এইটো মোৰ মনত উদিত অতি দুঃসহ আৰু নিবাৰণ কৰিব নোৱাৰা ভাব। এই লোকত ‘এইটো মোৰ’—এই অধিকাৰ আন কোনোবাই কেঢ়ি ল’ব নোৱাৰে; সেয়েহে মই আপোনাৰ শৰণলৈ আহিছোঁ।
Verse 19
इत्युक्तः सगरेणाथ स्थित्वा सो ऽतर्मनाः क्षणम् / उवाच भगवानौर्वः सनिदेशमिदं वचः
সগৰে এইদৰে ক’লে তেওঁ ক্ষণকাল অন্তৰ্মুখ হৈ থিয় হৈ ৰ’ল। তাৰ পিছত ভগৱান ঔৰ্বে উপদেশসহ এই বাক্য ক’লে।
Verse 20
नियम्य सह भार्याभ्यां किञ्चित्कालमिहावस / अवाप्स्यति ततो ऽभीष्टं भवान्नात्र विचारमा
তুমি তোমাৰ দুয়ো গৃহিণীৰ সৈতে নিয়ম-সংযম পালন কৰি কিছুদিন ইয়াত বাস কৰা। তাৰ পিছত তুমি অভীষ্ট লাভ কৰিবা; ইয়াত সন্দেহ নকৰিবা।
Verse 21
स च तत्रावसत्प्रीतस्तच्छुश्रूषापरायमः / पत्नीभ्यां सह धर्मात्मा भक्तियुक्तश्चिरं तदा
তেওঁ আনন্দিত হৈ তাতেই বাস কৰিবলৈ ধৰিলে আৰু তেওঁৰ শুশ্ৰূষাত নিবিষ্ট ৰ’ল। ধৰ্মাত্মা ৰজা দুয়ো গৃহিণীৰ সৈতে ভক্তিযুক্ত হৈ দীঘলীয়া সময় তাতে থাকিল।
Verse 22
राजपत्न्यौ च ते तस्य सर्वकालमतन्द्रिते / मुनेरतनुतां प्रीतिं विनयाचारभक्तिभिः
সেই দুয়ো ৰাজপত্নীয়েও সদায় অচেতন নহৈ, বিনয়, সদাচাৰ আৰু ভক্তিৰে মুনিৰ প্ৰীতি বৃদ্ধি কৰি থাকিল।
Verse 23
भक्त्या शुश्रूषया चैव तयोस्तुष्टो महामुनिः / राजपत्न्यौ समाहूय इदं वचनम ब्रवीत्
তেওঁলোকৰ ভক্তি আৰু শুশ্ৰূষাত মহামুনি সন্তুষ্ট হ’ল; ৰাণী দুজনীক মাতি এই বাক্য ক’লে।
Verse 24
भवत्यौ वरमस्मत्तो व्रियतां काममीप्सितम् / दास्यामि तं न संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
তোমালোক দুজনেই মোৰ পৰা ইচ্ছিত বৰ বাছি লোৱা; সেয়া অতি দুৰ্লভ হলেও, মই নিঃসন্দেহে দিম।
Verse 25
ततः प्रणम्यशिरसा ते ऽप्युभे तं महामुनिम् / ऊचतुर्भगवान्पुत्रान्कामयावेति सादरम्
তাৰ পিছত দুয়োগৰাকী শিৰ নত কৰি মহামুনিক প্ৰণাম কৰিলে আৰু সশ্ৰদ্ধে ক’লে—“ভগৱন, আমি পুত্ৰ কামনা কৰোঁ।”
Verse 26
ततस्ते भगवानाह भवतीभ्यां मया पुनः / राज्ञश्चप्रियकामेन वरो दत्तो ऽयमीप्सितः
তেতিয়া ভগৱান-সদৃশ মুনিয়ে ক’লে—“তোমালোক দুজনীক, আৰু ৰজাৰ প্ৰিয় কামনা অনুসাৰে, এই ইচ্ছিত বৰ মই দিছোঁ।”
Verse 27
पुत्रवत्यौ महाभागे भवत्यौ मत्प्रसादतः / भवेतां ध्रुवमन्यच्च श्रूयतां वचनं मम
হে মহাভাগ্যৱতীসকল, মোৰ প্ৰসাদত তোমালোক দুজনেই নিশ্চয় পুত্ৰৱতী হ’বা; আৰু আন এটা কথা—মোৰ বাক্য শুনা।
Verse 28
पुत्रो भविष्यत्येकस्यामेकः सो ऽनतिधार्मिकः / तथापि तस्य कल्पान्तं संभूतिश्च भविष्यति
এগৰাকী ৰাণীৰ গৰ্ভত এজন পুত্ৰ জন্মিব; সি অতিধাৰ্মিক নহ’ব। তথাপি কল্পান্তত তাৰো শুভ সম্ভূতি হ’ব।
Verse 29
षष्टिः पुत्रसहस्राणामपरस्यां च जायते / अकृतार्थाश्च ते सर्वे विनङ्क्ष्यन्त्यचिरादिव
আন এগৰাকী ৰাণীৰ গৰ্ভত ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰ জন্মিব। তেওঁলোক সকলেই অকৃতাৰ্থ হৈ অচিৰেই বিনষ্ট হ’ব।
Verse 30
एवंविधगुणेपेतो वरौ दत्तौ मया युवाम् / अभीप्सितं तु यद्यस्याः स्वेच्छया तत्प्रकीर्त्यताम्
এনেধৰণৰ গুণেৰে যুত বৰ মই তোমালোক দুয়োকে দিছোঁ। এতিয়া তাইৰ যি অভীষ্ট, সি স্বইচ্ছাৰে প্ৰকাশ কৰক।
Verse 31
एवमुक्ते तु मुनिना वैदर्भ्यान्वयवर्द्धनम् / वरयामास तनयं पुत्रानन्यास्तथा परा
মুনিয়ে এনেদৰে কোৱাত বৈদৰ্ভীয়ে বংশবর্ধক পুত্ৰক বৰিলে; আৰু আনগৰাকীয়ে তেনেদৰে অন্য পুত্ৰসকলক বাছিলে।
Verse 32
इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति
এইদৰে মহামুনিয়ে সগৰ ৰজাক বৰ দি, পত্নীসহ অনুমতি কৰি নগৰলৈ বিদায় দিলে।
Verse 33
मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्
মুনিৰ অনুমতি পাই কৃতকৃত্য হোৱা মহীপতি, প্ৰিয়জনসহ ৰথত আৰোহণ কৰি বেগেৰে নগৰীলৈ যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 34
स प्रविश्य पुरीं रम्यां त्दृष्टपुष्टजनावृताम् / आनन्दितः पौरजनै रेमे परमया मुदा
সেই ৰম্য নগৰীত তেওঁ প্ৰৱেশ কৰিলে, যি সমৃদ্ধ আৰু পুষ্ট জনসমুদায়েৰে আৱৃত আছিল; পৌৰজনৰ আনন্দত তেওঁ পৰম মুদাৰে ৰমিল।
Verse 35
एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप / राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते
সেই সময়তে, হে নৃপ, দুয়ো ৰাজপত্নীয়ে পৰম আনন্দেৰে যুত হৈ ৰজাক নিজৰ গৰ্ভধাৰণৰ সংবাদ জনালে।
Verse 36
ववृधे च तयोर्गर्भः शुक्लपक्षे यथोडुराट् / सह संतोषसंपत्त्या पित्रोः पौरजनस्य च
দুয়োৰ গৰ্ভ শুক্লপক্ষৰ চন্দ্ৰৰ দৰে বৃদ্ধি পালে; পিতৃ-মাতৃ আৰু পৌৰজনৰ সন্তোষ-সমৃদ্ধিও একেলগে বাঢ়িল।
Verse 37
संपूर्णे तु ततः काले मुहूर्ते केशिनीशुभे / असूयताग्निगर्भाभं कुमारममितद्युतिम्
কালে সম্পূৰ্ণ হোৱাত, কেশিনীৰ শুভ মুহূৰ্তত, তেওঁ অগ্নিগৰ্ভৰ দৰে দীপ্তিমান, অমিত দ্যুতিসম্পন্ন কুমাৰ জন্ম দিলে।
Verse 38
जातकर्मादिकं तस्य कृत्वा चैव यथाविधि / असमञ्चस इत्येव नाम तस्या करोन्नृपः
তেওঁৰ জাতকৰ্ম আদি সংস্কাৰ বিধিমতে সম্পন্ন কৰি ৰজাই তেওঁৰ নাম ‘অসমঞ্চস’ বুলিয়েই ৰাখিলে।
Verse 39
सुमतिश्चापि तत्काले गर्भालाबमसूयत / संप्रसूतं तु तं त्यक्तं दृष्ट्वा राजाकरोन्मनः
সেই সময়ত সুমতিয়েও গৰ্ভালাবক ঈৰ্ষা-দ্বেষ কৰিলে; জন্ম লৈ ত্যাগ কৰা অৱস্থাত দেখি ৰজাৰ মন ব্যাকুল হ’ল।
Verse 40
तज्ज्ञात्वा भगवानौर्वस्तत्रागच्छद्यदृच्छया / सम्यक् संभावितो राज्ञा तमुवाच त्वरान्वितः
এই কথা জানি ভগৱান ঔৰ্ব যাদৃচ্ছাভাৱে তাত আহিল; ৰজাই যথোচিত সন্মান জনালে তেওঁ ত্বৰিতভাৱে তাক ক’লে।
Verse 41
गर्भालाबुरयं राजन्न त्यक्तुं भवतार्हति / पुत्राणां षष्टिसाहस्रबीजभूतो यतस्तव
হে ৰাজন, এই গৰ্ভালাবক আপুনি ত্যাগ কৰা উচিত নহয়; কিয়নো তেওঁ আপোনাৰ ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰৰ বীজস্বৰূপ।
Verse 42
तस्मात्तत्सकलीकृत्य घृतकुंभेषु यत्नतः / निःक्षिप्य सपिधानेषु रक्षणीयं पृथक्पृथक्
সেয়ে তেওঁক খণ্ড খণ্ড কৰি যত্নে ঘৃত-কুম্ভত থৈ, ঢাকনি লগাই, পৃথক পৃথকভাৱে ৰক্ষা কৰিব লাগে।
Verse 43
सम्यगेवं कृते राजन्भवतो मत्प्रसादतः / यथोक्तसंख्या पत्राणां भविष्यति न संशयः
হে ৰাজন, এইদৰে সঠিকভাৱে কৰিলে মোৰ প্ৰসাদে পাতৰ সংখ্যা যিদৰে কোৱা হৈছে তেনেদৰেই হ’ব; কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 44
काले पूर्णे ततः कुम्भान्भित्त्वा निर्यान्ति ते पृथक् / एवं ते षष्टिसाहस्रं पुत्राणां जायते नृप
সময় পূৰ্ণ হ’লে তেওঁলোকে কুম্ভ ভাঙি পৃথক পৃথককৈ ওলাই আহিব; এইদৰে, হে নৃপ, তোমাৰ ষাঠি হাজাৰ পুত্ৰ জন্মিব।
Verse 45
इत्युक्त्वा भगवानौर्वस्तत्रैवान्तरधाद्विभुः / राजा च तत्तथा चक्रे यथौर्वेण समीरितम्
এইদৰে কৈ ভগৱান ঔৰ্ব তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল; আৰু ৰজাইও ঔৰ্বে কোৱা মতে তেনেদৰেই কৰিলে।
Verse 46
ततः संवत्सरे पूर्णे घृतकुंभात्क्रमेण ते / भित्त्वाभित्त्वा पुनर्जज्ञुः सहसैवानुवासरम्
তাৰপিছত এক বছৰ পূৰ্ণ হ’লে তেওঁলোকে ঘৃত-কুম্ভবোৰ ক্ৰমে ক্ৰমে ভাঙি ভাঙি, দিনেদিনে, সহসা পুনৰ জন্ম ল’লে।
Verse 47
एवं क्रमेण संजातास्तनयास्ते महीपते / ववृधुः संघशो राजन्षष्टिसाहस्रसंख्याया
হে মহীপতে, এইদৰে ক্ৰমে জন্ম লোৱা সেই পুত্ৰসকল, হে ৰাজন, দলে দলে বৃদ্ধি পালে; তেওঁলোকৰ সংখ্যা আছিল ষাঠি হাজাৰ।
Verse 48
अपृथग्धर्मचरणा महाबलपराक्रमाः / बभूवुस्ते दुराधर्षाः क्रूरात्मानो विशेषतः
তেওঁলোক ধৰ্মাচৰণত অবিভক্ত, মহাবল আৰু পৰাক্ৰমশালী আছিল; বিশেষকৈ তেওঁলোক দুর্ধর্ষ আৰু ক্ৰূৰচিত্ত হৈ উঠিল।
Verse 49
स नातिप्रीतिमांस्तेषु राजा मतिमतां वरः / केशिनीतनयं त्वेकं बहुमान सुतं प्रियम्
বুদ্ধিমানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সেই ৰজাই তেওঁলোকৰ প্ৰতি অধিক প্ৰীতি দেখুৱাই নাছিল; কিন্তু কেশিনীৰ পুত্ৰক একমাত্ৰ প্ৰিয় পুত্ৰ বুলি মানি বিশেষ সন্মান দিছিল।
Verse 50
विवाहं विधिवत्तस्मै कारयामास पार्थिवः / सचाप्यानन्दयामास स्वगुणैः सुहृदो ऽखिलान्
সেই পাৰ্থিৱ ৰজাই তেওঁৰ বাবে বিধিপূৰ্বক বিবাহ সম্পন্ন কৰালে; আৰু তেওঁ নিজৰ সদ্গুণে সকলো সুহৃদক আনন্দিত কৰিলে।
Verse 51
एवं प्रवर्त मानस्य केशिनीतनयस्य तु / अजायत सुतः श्रीमानंशुमानिति विश्रुतः
এইদৰে কেশিনীৰ পুত্ৰৰ জীৱন চলি থাকোঁতে তেওঁৰ এক শ্ৰীমান পুত্ৰ জন্মিল, যি ‘অংশুমান’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।
Verse 52
स बाल्य एव मतिमानुदारैः स्वगुणैर्भृशम् / प्रीणयामास सुत्दृदः स्वपितामहमेव च
সেই বাল্যকালতেই বুদ্ধিমান আছিল; নিজৰ উদাৰ সদ্গুণে তেওঁ অতি আনন্দিত কৰিলে—পিতাকো আৰু পিতামহকো।
Verse 53
एतस्मिन्नन्तरे राज्ञस्तस्य पुत्रो ऽसमञ्जसः / आविष्टो नष्टचेष्टो ऽभूत्स पिशाचेन केन चित्
এই সময়তে ৰজাৰ পুত্ৰ অসমঞ্জস কোনো এটা পিশাচে আৱিষ্ট হৈ সকলো চেষ্টাশক্তি হেৰুৱালে।
Verse 54
स तु कश्चिदभूद्वैश्यः पूर्वजन्मनि धर्मवित् / कस्याचिद्विषये राज्ञः प्रभूतधनधान्यवान्
সেইজন পুৰ্বজন্মত ধৰ্মজ্ঞানী এজন বৈশ্য আছিল; কোনো ৰজাৰ বিষয়ে তেওঁ প্ৰচুৰ ধন-ধান্যৰ অধিকাৰী আছিল।
Verse 55
स कदाचिदरण्येषु विचरन्निधिमुत्तमम् / दृष्ट्वा ग्रहीतुमारेभे वणिग्लोभवरिप्लुतः
এদিন অৰণ্যত বিচৰণ কৰি থাকোঁতে তেওঁ এক উৎকৃষ্ট নিধি দেখি, বণিকৰ লোভত আচ্ছন্ন হৈ তাক ল’বলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 56
ततस्तद्रक्षको ऽभ्येत्य पिशाचः प्राह तं तदा / क्षुधितो ऽहं चिरादस्मिन्निवसन्निधिपालकः
তেতিয়া সেই নিধিৰ ৰক্ষক পিশাচ ওচৰলৈ আহি ক’লে—‘মই বহুদিন ধৰি ইয়াত বাস কৰা নিধিপালক; মই ক্ষুধাৰ্ত।’
Verse 57
तस्मात्तत्परिहाराय मम दत्त्वा गवामिषम् / कामतः प्रतिगृह्णीष्व निधिमेनं ममाज्ञया
সেয়ে সেই বাধা দূৰ কৰিবলৈ মোক গোমাংস দিয়া; তাৰপিছত মোৰ আজ্ঞাৰে ইচ্ছামতে এই নিধি গ্ৰহণ কৰা।
Verse 58
सतस्मै तत्परिश्रुत्य दास्यामीति गवामिषम् / आदत्त च निधिं तं तु पिशाचेनानुमोदितः
তাৰ কথা শুনি সি ক’লে—“মই তোমাক গোমাংস দিম”; আৰু পিশাচৰ অনুমোদনত সি সেই নিধি গ্ৰহণ কৰিলে।
Verse 59
न प्रादाच्च ततो मौढ्यात्तस्मै यत्तत्प्रतिश्रुतम् / प्रतिश्रुताप्रदानोत्थरोषं न श्रद्दधे नृप
কিন্তু মূঢ়তাবশত সি যি প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল সেয়া নেদিলে; হে নৃপ, প্ৰতিশ্ৰুতি নৰাখাৰ পৰা উঠা ক্ৰোধক সি বিশ্বাস নকৰিলে।
Verse 60
तमेवं सुचिरं कालं प्रतीक्ष्याशनकाङ्क्षया / अपनीतधनः सो ऽपि ममार व्यथितः क्षुधा
আহাৰৰ আশাত সি বহুদিন অপেক্ষা কৰিলে; ধন হৰণ হোৱাত সিও ক্ষুধাত ব্যথিত হৈ মৰিল।
Verse 61
वैश्यो ऽपि बालो मरणं संप्राप्य सगरस्य तु / बभूव काले केशिन्यां तनयो ऽन्वयवर्द्धनः
সেই বৈশ্য বালকো মৃত্যু প্ৰাপ্ত হৈ, কালক্ৰমে সগৰৰ কেশিনীৰ গৰ্ভত পুত্ৰৰূপে জন্মিল—বংশবর্ধক।
Verse 62
अशरीरः पिशाचे ऽपि पूर्ववैरमनुस्मरन् / वायुभूतो ऽविशद्देहं राजपुत्रस्य भूपते
হে ভূপতে, অশৰীৰী পিশাচেও পূৰ্ববৈৰ স্মৰণ কৰি বায়ুৰূপ ধৰি ৰাজপুত্ৰৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 63
तेनाविष्टस्ततः सो ऽपि क्रूरचित्तो ऽभवत्तदा / मतिविभ्रंशमासाद्य मुहुस्तेन बलात्कृतः
তাৰ দ্বাৰা আৱিষ্ট হৈ তেতিয়া তেওঁ ক্ৰুৰ মনৰ হৈ পৰিল। বুদ্ধি ভ্ৰষ্ট হোৱাত তেওঁ বাৰে বাৰে তাৰ দ্বাৰা বলপূৰ্বকভাৱে চালিত হ'ল।
Verse 64
असमञ्जसत्वं नगरे चक्रे सो ऽपि नृशंसवत् / बालांश्च यूनः स्थविरान्योषितश्च सदा खलः
তেওঁ নগৰত নৃশংসৰ দৰে অনুচিত কাম কৰিবলৈ ল'লে। সেই দুষ্টই সদায় শিশু, যুৱক, বৃদ্ধ আৰু মহিলাসকলক কষ্ট দিছিল।
Verse 65
हत्वाहत्वा प्रचिक्षेप सरय्वामतिनिर्दयः / ततः पौरजनाः सर्वे दृष्ट्वा तस्य कदर्यताम्
অতি নিৰ্দয় হৈ তেওঁ তেওঁলোকক হত্যা কৰি সৰযূ নদীত পেলাই দিছিল। তেতিয়া সকলো নগৰবাসীয়ে তেওঁৰ এই নীচতা দেখিলে।
Verse 66
बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः
তেওঁৰ দ্বাৰা বাৰে বাৰে নিৰ্যাতিত হৈ তেওঁলোকে ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ জনালে। ৰজাইও সেই কথা শুনি তেওঁক যত্ন সহকাৰে মাতি পঠিয়ালে।
Verse 67
वारयामास बहुधा दुःखेन महतान्वितः / बहुशः प्रतिषिद्धो ऽपि पित्रा तेन महात्मना
আৰু অতি দুখেৰে তেওঁক নানা ধৰণে বাধা দিলে। সেই মহাত্মা পিতৃৰ দ্বাৰা বাৰে বাৰে নিষেধ কৰা সত্ত্বেও...
Verse 68
जले तप्ते च संतप्ताः संबभूवुर्यथा यवाः / नाशकत्तं यदा पापाद्विनिवर्त्तयितुं नृपः
উতপ্ত জলে যেন যৱ দগ্ধ হয়, তেনেদৰে তেওঁলোক দগ্ধচিত্ত হ’ল। যেতিয়া ৰজাইও তাক পাপৰ পৰা ঘূৰাব নোৱাৰিলে।
Verse 69
लोकापवादभीरुत्वाद्विषयानत्यजत्तदा
লোকনিন্দাৰ ভয়ত সি তেতিয়া বিষয়ভোগ ত্যাগ নকৰিলে।
Frequently Asked Questions
The core event is King Sagara’s engagement with Sage Aurva at his hermitage; Sagara foregrounds Aurva’s role as guru and source of power, while the hermitage itself becomes evidence of Aurva’s tapas through the pacification of natural hostilities.
It signifies a localized suspension of ordinary dharmic-physical behavior caused by tapas-shakti—an ascetic “field effect” that reorders prakritic impulses, serving as a cosmological proof that spiritual discipline can stabilize and harmonize the manifested world.
Vamsha/Vamshanucharita is the strongest alignment: the chapter encodes dynastic legitimacy and royal success as dependent on rishi-authorization and tapas-derived power, even though it implicitly rests on the cosmological assumption that tapas can modulate creation’s operational laws.