Adhyaya 5

Verse 1

इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्

এইদৰে ব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত, বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যামভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ‘জয়াভিব্যাহাৰ’ নামৰ চতুৰ্থ অধ্যায়। ঋষিয়ে ক’লে—দৈত্য, দানৱ, গন্ধৰ্ব, উৰগ, ৰাক্ষস, সৰ্প, ভূত, পিশাচ, বসু আৰু পক্ষী-উদ্ভিদসমূহৰ বিষয়ে।

Verse 2

उत्पत्तिं निधनं चैव विस्तारात्कथयस्व नः / एवमुक्तस्तदा सूतः प्रत्युवाचर्षिसत्तमम्

তেওঁলোকৰ উৎপত্তি আৰু নাশো বিস্তাৰে আমাক কোৱা। এইদৰে কোৱা হ’লে সূতে তেতিয়া ঋষিশ্ৰেষ্ঠক প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 3

सूत उवाच दितेः पुत्रद्वयं जज्ञे कन्या चैका महाबला / कश्यपस्यात्मजौ तौ तु सर्वेभ्यः पूर्वजौ स्मृतौ

সূত ক’লে—দিতিৰ গৰ্ভত দুজন পুত্ৰ জন্মিল আৰু এজনী মহাবলা কন্যাও। তেওঁলোক কশ্যপৰ সন্তান; সকলোতকৈ পূৰ্বজ বুলি স্মৃত।

Verse 4

सौत्ये ऽहन्यतिरा त्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिकाः / हिरण्यकशिपुर्नाम प्रथितं पृथगासनम्

সৌত্য দিনত কশ্যপৰ অশ্বমেধৰ বিধি চলি আছিল; তেতিয়া ‘হিৰণ্যকশিপু’ নামে প্ৰখ্যাত এক পৃথক আসন স্থাপিত হ’ল।

Verse 5

दित्या गर्भाद्विनिः सृत्य तत्रासीनः समन्ततः / हिरण्य कशिपुस्तस्मात् कर्मणा तेन स समृतः

দিতিৰ গৰ্ভৰ পৰা ওলাই সি তাত চাৰিওফালে আসীন হ’ল; সেই কৰ্মৰ বাবেই সি ‘হিৰণ্যকশিপু’ নামে স্মৃত হ’ল।

Verse 6

ऋषय ऊचुः हिरण्यकशिपोर्जन्म नाम चैव महात्मनः / प्रभावं चैव दैत्यस्य विस्ताराद्ब्रूहि नः प्रभो

ঋষিসকলে ক’লে—হে প্ৰভু! মহাত্মা হিৰণ্যকশিপুৰ জন্ম, নাম আৰু সেই দৈত্যৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰে আমাক কওক।

Verse 7

सूत उवाच कश्यपस्याश्वमेधो ऽभूत्पुण्ये वै पुष्करे तदा / ऋषिभिदेंवताभिश्च गन्धर्वैरुपशोभितः

সূত ক’লে—তেতিয়া পুণ্য পুষ্কৰ তীৰ্থত কশ্যপৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ হৈছিল; ঋষি, দেৱতা আৰু গন্ধৰ্বে তাক শোভিত কৰিছিল।

Verse 8

उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै

নিজ নিজ বিধি অনুসাৰে আখ্যাণৰ আদিত যথাবিধি সম্পন্ন হোৱাৰ পাছত পাঁচটা স্বৰ্ণময় আসন সাজি থোৱা হ’ল।

Verse 9

कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्

ইয়াত তিনিটা কুলস্থান, এটা কূৰ্চ আৰু এটা ফলকো আছিল; চাৰিজন মুখ্য ঋত্বিজৰ বাবে সেয়া সাজি থোৱা হ’ল।

Verse 10

कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च

তাত হোতৃৰ বাবে এটা স্বৰ্ণাসন সাজি থোৱা হৈছিল; সগৰ্ভ তাত বহি, আসনস্থ হৈ স্তৱ পাঠ কৰিলে।

Verse 11

आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्

মহর্ষি কশ্যপে যেনেকৈ ক্ৰমে ক্ৰমে আখ্যাণ ক’লে; তাক দেখি ঋষিসকলে তেওঁৰ নাম বৃদ্ধি কৰি প্ৰসিদ্ধ কৰিলে।

Verse 12

हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा

সেই কৰ্মৰ বাবে তেওঁ ‘হিৰণ্যকশিপু’ বুলি স্মৃত; তেওঁৰ অনুজ ‘হিৰণ্যাক্ষ’ আৰু অনুজা ‘সিংহিকা’।

Verse 13

राहोः सा जननी देवी विप्र चित्तेः परिग्रहः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चचार परमं तपः

ৰাহুৰ জননী সেই দেৱী বিপ্ৰচিত্তৰ পত্নী আছিল; আৰু দৈত্য হিৰণ্যকশিপুৱে পৰম তপস্যা কৰিলে।

Verse 14

शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु

সেই দৈত্য এক লক্ষ বছৰ আহাৰবিহীন, অধোমুখ হৈ থাকিল; তাৰ পিছত বৰ বিচাৰি তুষ্ট ব্ৰহ্মাক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 15

सर्वामरत्वमवधं सर्वभूतेभ्य एव हि / योगद्देवान् विनिर्जित्य सर्वदेवत्वमास्थितः

সকলো ভূতৰ দ্বাৰা অবধ্য হোৱা সৰ্ব-অমৰত্বৰ বৰ সি বিচাৰিলে; আৰু যোগবলৰে দেৱতাক জয় কৰি সৰ্বদেৱত্বত অধিষ্ঠিত হ’ল।

Verse 16

कारये ऽहमिहैश्वर्यं बलवीर्यसमन्वितः / दानवास्त्वसुराश्चैव देवाश्च सह चारणैः

মই ইয়াত বল-ৱীৰ্যসমন্বিত হৈ ঐশ্বৰ্য স্থাপন কৰিম; দানৱ, অসুৰ আৰু চাৰণসহ দেৱতাসকলেও (বশ হ’ব)।

Verse 17

भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्

সকলো মোৰ বশত থাকক আৰু মোৰ সান্নিধ্যত ভোগ কৰক; ভিজা বা শুকান, দিন বা ৰাতি—কোনোভাবেই মই অবধ্য হওঁ; এইদৰে ক’লে ব্ৰহ্মাই সীমাযুক্ত বৰ দিলে।

Verse 18

ब्रह्मोवाच / महानयं वरस्तात वृतो दितिसुत त्वया / एही दानीं प्रतिज्ञानं भविष्यत्येवमेव तु

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে দিতিসুত, তুমি মহান বৰ বাছি লৈছা। এতিয়া আহা; তোমাৰ প্ৰতিজ্ঞা এইদৰে নিশ্চয় পূৰ্ণ হ’ব।

Verse 19

दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

তাক অভিমত বৰ দি ব্ৰহ্মা তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তেতিয়া সেই দৈত্যে স্থাৱৰ-জংগমসহ সমগ্ৰ জগত চালে।

Verse 20

महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः

শত্ৰুজয়ী সেই বহুৰূপীয়ে নিজৰ মহিমাৰে সকলোতে ব্যাপি স্থিৰ হ’ল। সেয়েই আকাশত চন্দ্ৰ-সূৰ্যৰ ৰূপ ধৰি দীপ্ত হৈ তপিল।

Verse 21

स एव वायुर्भूत्वा च ववौ जगति सर्वदा / स गोपालो ऽविपालश्च कर्षकश्च स एव ह

সেয়েই বায়ু হৈ জগতত সদায় বোৱাই থাকিল। সেয়েই গোপাল, সেয়েই পশুপাল, আৰু সেয়েই কৃষকো।

Verse 22

स ज्ञाता सर्वलोकेषु मन्त्रव्याख्याकरस्तथा / नेता गोप्ता गोपयिता दीक्षितो याजकः स तु

সেয়েই সকলো লোকত জ্ঞাতা আৰু মন্ত্ৰৰ ব্যাখ্যাকার। সেয়েই নেতা, ৰক্ষক, গোপন ৰখোৱা, দীক্ষিত আৰু যাজক।

Verse 23

तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत

তেতিয়া সকলো দেৱতা আৰু সুৰগণ সোমপানকাৰী হৈছিল। এনেকুৱা প্ৰভাৱশালী আছিল সেই দৈত্য; এতিয়া আৰু শুনা।

Verse 24

तस्मै सर्वे नमस्कारं कुर्वन्तीज्यः स एव च / हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरा त्विह

সকলোয়ে তাক নমস্কাৰ কৰিছিল; সেয়াই আছিল পূজ্য। ইয়াত হিৰণ্যকশিপুৰ দৈত্যসকলে পূৰ্বে গোৱা শ্লোক কোৱা হৈছে।

Verse 25

हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः

ৰাজা হিৰণ্যকশিপু যি যি দিশালৈ চাইছিল, সেই সেই দিশাত দেৱসকলে মহর্ষিসকলৰ সৈতে নমস্কাৰ কৰিছিল।

Verse 26

तस्यासीन्नरसिंहस्तु मृत्युर्विष्णुः पुरा किल / नरात्तु यस्माज्जन्मास्य नरमूर्त्तिश्च यत्प्रभुः

কোৱা হয়, তাৰ বাবে বিষ্ণুৱেই মৃত্যুৰূপে নৰসিংহ হৈছিল। কিয়নো তেওঁৰ জন্ম নৰৰ পৰা, আৰু প্ৰভুৰ মূৰ্তিও নৰৰূপ আছিল।

Verse 27

तस्मात्स नरसिंहो वै गीयते वेदवादिभिः / सागरस्य च वेलायामुच्छ्रित स्तपसो विभुः

সেইবাবে বেদবাদীসকলে নৰসিংহৰ গীত গায়। সেই বিভু তপস্যাৰে উচ্ছ্ৰিত হৈ সাগৰৰ তীৰত প্ৰকাশিত হৈছিল।

Verse 28

शरीरं तस्य देवस्य ह्यासीद्देवमयं प्रभो / नाम्ना सुदर्शनं चैव विश्रुतश्च महाबलः

হে প্ৰভু, সেই দেৱতাৰ শৰীৰ সঁচাকৈয়ে দিব্য আছিল; তেওঁ সুদৰ্শন নামেৰে বিখ্যাত আৰু মহাবলী আছিল।

Verse 29

ततः स बाहुयुद्धेन दैत्येन्द्रं तं महाबलम् / नखैर्बिभद संक्रुद्धो नार्द्राः शुष्का नखा इति

তাৰ পাছত ক্ৰোধিত হৈ তেওঁ বাহুযুদ্ধত সেই মহাবলী দৈত্যৰাজক নখেৰে বিদীৰ্ণ কৰিলে, কাৰণ নখ তিতাও নহয় আৰু শুকানো নহয়।

Verse 30

हिरण्याक्षसुताः पञ्च विक्रान्ताः सुमहाबलाः / शंबरः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च

হিৰণ্যাক্ষৰ পাঁচজন পুত্ৰ আছিল যিসকল পৰাক্ৰমী আৰু মহাবলী আছিল: শম্বৰ, শকুনি আৰু কালনাভ।

Verse 31

महानाभः सुविक्रान्तो सुत संतापनस्तथा / हिरण्यक्षसुता ह्येते देवैरपि दुरासदाः

মহানাভ যি অত্যন্ত পৰাক্ৰমী আছিল, আৰু সন্তাপন। হিৰণ্যাক্ষৰ এই পুত্ৰসকল দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰ্জয় আছিল।

Verse 32

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च दैतेयाः सगणाः स्मृताः / स शतानि सहस्राणि निहतास्तारकामये

তেওঁলোকৰ পুত্ৰ আৰু নাতিসকল, নিজৰ গণসহ সেই দৈত্যসকল, যিসকল শ শ আৰু হাজাৰ হাজাৰ সংখ্যাত আছিল, তাৰকাময় যুদ্ধত নিহত হৈছিল।

Verse 33

हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः / प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्ना दस्तथापरः

হিৰণ্যকশিপুৰ চাৰিজন অতি মহাবলী পুত্ৰ আছিল—তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰহ্লাদ জ্যেষ্ঠ; তাৰ পিছত অনুহ্লাদ আৰু দ আদি অন্য আছিল।

Verse 34

संह्रादश्चैव ह्रादश्च ह्रादपुत्रौ निबोधत / सुंदो निसुन्दश्च तथा ह्रादपुतौ बभूवतुः

সংহ্ৰাদ আৰু হ্ৰাদ—জানি থোৱা, হ্ৰাদৰ দুজন পুত্ৰ জন্মিছিল; তেওঁলোক সুন্দ আৰু নিসুন্দ নামে পৰিচিত।

Verse 35

ब्रह्यघ्नौ तौ महावीरौ मूकस्तु ह्राददायकः / मारीचः सुन्दपुत्रस्तु ताडकायामजायत

সেই দুজন (সুন্দ-নিসুন্দ) ব্রহ্মঘাতী মহাবীৰ আছিল; হ্ৰাদৰ দায়ক মূক আছিল। আৰু সুন্দৰ পুত্ৰ মাৰীচ তাড়কাৰ গৰ্ভে জন্মিছিল।

Verse 36

दण्डके निहतः सो ऽथ राघवेण बलीयसा / मूको विनिहतश्चापि कैराते सव्यसाचिना

সেই (মাৰীচ) দণ্ডক অৰণ্যত বলৱান ৰাঘৱ (শ্ৰীৰাম)ৰ হাতে নিহত হৈছিল; আৰু মূকো কৈৰাত দেশত সব্যসাচী (অর্জুন)ৰ হাতে বিনিহত হৈছিল।

Verse 37

संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले / उत्पन्ना महता चैव तपसा भाविताः स्वयम्

সেই দৈত্য সংহ্ৰাদৰ বংশত ‘নিবাতকবচ’ নামে (দৈত্য) জন্মিল; তেওঁলোক মহৎ তপস্যাৰে স্বয়ং পৰিপক্ব আৰু শক্তিসম্পন্ন হৈছিল।

Verse 38

अरयो देवतानां ते जंभस्य शतदुन्दुभिः / तथा दक्षो सुरश्चण्डश्चत्वारो देत्यनायकाः

তেওঁলোক দেৱতাসকলৰ শত্রু—জম্ভৰ শতদুন্দুভি; লগতে দক্ষ আৰু সুৰচণ্ড—এই চাৰিজন দানৱনায়ক।

Verse 39

बाष्कलस्य सुता ह्येते काल नेमेः सुताञ्छृणु / ब्रह्मजित्क्रतुजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ

এওঁ বাষ্কলৰ পুত্ৰ; এতিয়া কালনেমিৰ পুত্ৰসকল শুনা—ব্ৰহ্মজিত, ক্ৰতুজিত, আৰু দেৱান্তক-নৰান্তক।

Verse 40

कालनेमिसुता ह्येते शभोस्तु शृणुत प्रजाः / राजाजश्चैव गोमश्च शंभोः पुत्रौ प्रकीर्त्तितौ

এওঁ কালনেমিৰ পুত্ৰ; হে প্ৰজাসকল, এতিয়া শভোৰ (পুত্ৰ) শুনা—ৰাজাজ আৰু গোম—শম্ভোৰ পুত্ৰ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 41

विरोजनस्य पुत्रश्च बलिरेकः प्रतापवान् / बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते

বিৰোচনৰ পুত্ৰ বলি একাই প্ৰতাপৱান; বলিৰ শত পুত্ৰ জন্মিল—তেওঁলোক সকলোয়ে ৰজা আছিল।

Verse 42

तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः / सहस्रबाहुः श्रेष्ठो ऽभूद्बाणो राजा प्रतापवान्

তেওঁলোকৰ মাজত চাৰিজন প্রধান—পৰাক্ৰমী আৰু মহাবলী; সহস্ৰবাহু শ্ৰেষ্ঠ হৈছিল, আৰু প্ৰতাপৱান ৰজা বাণো আছিল।

Verse 43

कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते

কুম্ভগর্ত, দয়, ভোজ আৰু কুঞ্চিৰ—এইসকল ‘দয়’ নামে কোৱা হয়। শকুনি আৰু পূতনাও; আৰু বলিৰ দুজনী কন্যাৰ কথাও স্মৃতিত আছে।

Verse 44

बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः

বলিৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰ শত শত, তাৰ পিছত সহস্ৰ সহস্ৰ আছিল। ‘বালেয়া’ নামে খ্যাত, বীৰ্য-পরাক্ৰমে দীপ্ত গণ আছিল।

Verse 45

बाणस्य चैन्द्रधन्वा तु लोहिन्यामुदपद्यत / दितिर्विहितपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्

বাণৰ পুত্ৰ ‘ঐন্দ্ৰধন্বা’ লোহিনীৰ পৰা জন্মিল। পুত্ৰলাভে সমৃদ্ধ দিতিয়ে কশ্যপক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 46

तां कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्त्वथ / वरेण छन्दयामास सा च वव्रे वरं तत

তেতিয়া সম্যক আৰাধিত হৈ প্ৰসন্নচিত্ত কশ্যপে তাইক বৰ বিচাৰিবলৈ ক’লে; আৰু সেয়েও তেতিয়া এটা বৰ বাছি ল’লে।

Verse 47

अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत

তাৰ পাছত প্ৰাৰ্থিত হোৱাত ভগৱানে তাইক বৰ দিলে। কিন্তু বৰ কোৱা সত্ত্বেও দিতি তুষ্ট নহ’ল আৰু তেওঁক ক’লে।

Verse 48

मारीचं कण्यपं देवी भर्त्तारं प्राञ्जलिस्तदा / हतपुत्रास्मि भगवन्नादित्यैस्तव सूनुभिः

তেতিয়া দেৱী দিতিয়ে হাত জোৰি নিজৰ স্বামী মাৰীচি কশ্যপক ক’লে— “ভগৱান, আপোনাৰ পুত্ৰ আদিত্যসকলে মোৰ পুত্ৰসকলক বধ কৰিছে; মই পুত্ৰহাৰা।”

Verse 49

शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि

“মই ইন্দ্ৰবধকাৰী, দীঘলীয়া তপস্যাৰে অৰ্জিত পুত্ৰ বিচাৰোঁ। মই তপস্যা কৰিম; আপুনি মোক গৰ্ভধাৰণৰ অনুগ্ৰহ কৰক।”

Verse 50

पुत्रमिन्द्रवधे युक्तं त्वं मै वै दातुमर्हसि / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा

“ইন্দ্ৰবধৰ যোগ্য পুত্ৰ মোক দান কৰা আপোনাৰ উচিত”— এইদৰে ক’লে। তাইৰ বাক্য শুনি তেতিয়া মাৰীচি কশ্যপ…

Verse 51

प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने

তেতিয়া মহাতেজস্বী মাৰীচি কশ্যপ পৰম দুঃখিত হৈ দিতিক ক’লে— “এনে হ’ব; কিন্তু হে তপোধনে, গৰ্ভকালত শুচি হৈ থাকিবা।”

Verse 52

जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे / पूर्णं वर्षसहस्रं तु शुचिर्यदि भविष्यसि

“যদি তুমি পূৰ্ণ এক হাজাৰ বছৰ শুচি হৈ থাকিবা, তেন্তে তুমি যুঁজত ইন্দ্ৰবধকাৰী পুত্ৰ জন্ম দিবা।”

Verse 53

पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा

তুমি ত্ৰিলোকৰ শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰ মন্মথক জন্ম দিবা। এই কথা কৈ মহাতেজস্বী ঋষি তেতিয়া শান্ত হ’ল।

Verse 54

तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता

তাক স্পৰ্শ কৰি ভগবান ঋষি নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল। স্বামী গ’লে দেৱী দিতি পৰম আনন্দত উল্লসিত হ’ল।

Verse 55

कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः

কুশপ্লবন বনলৈ গৈ তাই অতি কঠোৰ তপস্যা কৰিলে। আৰু প্ৰভু শক্ৰে তেওঁলোক দুজনৰ সেই সংলাপ শুনি পেলালে।

Verse 56

कुशप्लवनमागम्य दितिं वाक्यमभाषत / शुश्रूषां ते करिष्यामि मानुज्ञां दातुमर्हसि

কুশপ্লবনলৈ আহি সি দিতিক ক’লে—মই তোমাৰ সেৱা কৰিম; অনুগ্ৰহ কৰি অনুমতি দিয়া।

Verse 57

समिधश्चाहरिष्यामि पुष्पाणि च फलानि च / यथा त्वं मन्यसे वत्स सुश्रूषाभिरतो भव

মই সমিধা, ফুল আৰু ফলও আনি দিম। যেনেকৈ তুমি ভাবা, হে বৎসা, সেৱাত নিবিষ্ট হৈ থাকা।

Verse 58

सर्वकर्मसु निष्णात आत्मनो हितमाचर / वरं श्रुत्वा तु त द्वाक्यं मातुः शक्रः प्रहर्षितः

সকলো কৰ্মত নিপুণ হৈ নিজৰ মঙ্গলৰ আচৰণ কৰা। মাতৃৰ সেই শ্ৰেষ্ঠ বাক্য শুনি শক্ৰ অতি আনন্দিত হ’ল।

Verse 59

शुश्रूषाभिरतो भूत्वा कलुषेणान्तरात्मना / शुश्रूषते तु तां शक्रः सर्वकालमनुव्रतः

শুশ্ৰূষাত ৰত হৈ, অন্তৰাত্মাত কলুষতা থাকিলেও, শক্ৰ সৰ্বকাল অনুব্ৰত হৈ তাইক সেৱা কৰি থাকিল।

Verse 60

फलपुष्पाण्युपादाय समिधश्च दृढव्रतः / गात्रसंवाहनं काले श्रमापनयने तथा

দৃঢ়ব্ৰতী হৈ সি ফল-পুষ্প আৰু সমিধা আনি দিত; সময়মতে গাত্ৰ-সংবাহন কৰি শ্ৰম দূৰ কৰিছিল।

Verse 61

शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह / किञ्चिच्छिष्टे व्रते देवी तुष्टा शक्रमुवाच ह

শক্ৰে সৰ্বকাল দিতিক পৰিচৰ্যা কৰিলে। ব্ৰতত অলপহে বাকী থাকোঁতেই দেৱী সন্তুষ্ট হৈ শক্ৰক ক’লে।

Verse 62

प्रतीताहं ते सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक / अवशिष्ठानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰক! দহ বছৰ ধৰি মই তোমাত প্ৰসন্ন। তোমাৰ মঙ্গল হওক; অৱশিষ্ট সময় পূৰ্ণ হ’লে তেতিয়া তুমি তোমাৰ ভ্ৰাতাক দেখিবা।

Verse 63

तमहं त्वत्कृते पुत्र सह धास्ये जयैषिणम् / त्रैलोक्यविजयं पुत्र भोक्ष्यसे सह तेन वै

হে পুত্ৰ! তোমাৰ বাবে মই সেই জয়-আকাঙ্ক্ষীক সহ ধাৰণ কৰিম; হে পুত্ৰ, তুমি তাৰ সৈতে নিশ্চয়েই ত্ৰৈলোক্য-বিজয়ৰ ফল ভোগ কৰিবা।

Verse 64

नाहं पुत्राभिजानामि मद्भक्तिगतमानसम् / एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे

মোৰ ভক্তিত মন লীন হোৱা পুত্ৰক মই চিনিব নোৱাৰোঁ। এইদৰে কৈ, সূৰ্য্য মধ্যাহ্নত উপনীত হোৱাত, দিতিয়ে শক্ৰক (এই কথা) ক’লে।

Verse 65

निद्रयापहृता दवी शिरः कृत्वा तु जानुनि / केशान्कृत्वा तु पादस्थान्सा सुष्वाप च देवता

নিদ্ৰাই আচ্ছন্ন কৰা সেই দেৱী, মূৰ হাঁটুৰ ওপৰত থৈ আৰু কেশ পাৱৰ দিশে কৰি, সেই দেৱতাস্বৰূপিণী নিদ্ৰালীন হ’ল।

Verse 66

अधस्ताद्यत्तु नाभेर्वै सर्वं तदशुचि स्मृतम् / ततस्तामशुचिं ज्ञात्वा सोंतरं तदमन्यत

নাভিৰ তলত যি কিছু আছে, সেয়া সকলো অশুচি বুলি স্মৃত। সেয়ে সেই অশুচিতা জানি, সি ভিতৰৰ (উপায়) এইদৰে ভাবিলে।

Verse 67

दृष्ट्वा तु कारणं सर्वं तस्य बुद्धिरजायत / गर्भं निहन्तु वै देव्या स हि दोषो ऽत्र दृश्यते

সকলো কাৰণ দেখি তাৰ বুদ্ধি জাগিল—‘দেৱীৰ গৰ্ভ নাশ কৰোঁ; কিয়নো ইয়াত এই দোষেই দেখা যায়।’

Verse 68

ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्

তাৰ পাছত ইন্দ্ৰই দিতিৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ কৰিলে। প্ৰৱেশ কৰি তেওঁ সেই মহাতেজস্বী গৰ্ভক দেখিবলৈ পালে।

Verse 69

भीतस्तं सप्तधा गभ बिभेद रिपुमात्मनः / म गर्भो भिद्यमानस्तु वज्रणशतपर्वणा

ভয়াতুৰ হৈ ইন্দ্ৰই নিজৰ শত্ৰুৰূপী সেই গৰ্ভক সাতটা খণ্ডত বিভক্ত কৰিলে। শতেক গাঁঠিযুক্ত বজ্ৰৰ দ্বাৰা সেই গৰ্ভক বিদীৰ্ণ কৰা হৈছিল।

Verse 70

रुरोद सुस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः / मारोद मारोद इति गर्भं शक्रो ऽभ्यभाषत

সেই গৰ্ভই বাৰে বাৰে কঁপি কঁপি ভয়ংকৰ স্বৰত কান্দিবলৈ ধৰিলে। ইন্দ্ৰই সেই গৰ্ভক ক’লে, 'মা ৰোদ' (নাকান্দিবা), 'মা ৰোদ'।

Verse 71

तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता

সেই গৰ্ভক সাত ভাগ কৰি, পুনৰ একো একোটা ভাগক সাত টুকুৰা কৰি ইন্দ্ৰই বজ্ৰৰ দ্বাৰা ছেদন কৰিলে। তেতিয়া দিতি সাৰ পালে।

Verse 72

न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्

'নামাৰিবা, নামাৰিবা', দিতি এইদৰে ক’লে। তেতিয়া মাতৃৰ কথাৰ প্ৰতি সন্মান জনাই বজ্ৰধাৰী (ইন্দ্ৰ) ওলাই আহিল।

Verse 73

प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रो ऽभ्यभाषत / अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा

বজ্ৰসহিত কৰযোৰে শক্ৰে দিতিক ক’লে— “দেৱি, তুমি অশুচি; তুমি নিদ্ৰিত, আৰু তোমাৰ কেশ পাদৰ ফালে পৰিছে।”

Verse 74

तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि

সেই সুযোগ পাই মই যুদ্ধৰ হেতু হোৱা তোমাৰ গৰ্ভৰ ওচৰলৈ গৈ তাক বহু ভাগে বিদীৰ্ণ কৰিলোঁ; তুমি মোক ক্ষমা কৰা উচিত।

Verse 75

तस्मिंस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता / सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्

সেই গৰ্ভ বিফল হোৱাত দিতি পৰম দুখিত হল; তেতিয়া তেওঁ দুঃসাধ্য সহস্ৰাক্ষক বিনয়েৰে কথা ক’লে।

Verse 76

ममापराधाद्गर्भो ऽयं यदि ते विफलीकृतः / नापराधो ऽस्ति देवेश तव पुत्र महाबल

মোৰ অপৰাধৰ বাবে যদি তোমাৰ এই গৰ্ভ বিফল হৈছে, হে দেৱেশ, মহাবলী পুত্ৰ, তোমাৰ কোনো দোষ নাই।

Verse 77

शत्रोर्वधे न दोषो ऽस्ति भेतव्यं न च ते विभो / प्रियं तु कृतमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुतः

শত্ৰুবধত দোষ নাই, হে বিভো, তোমাৰ ভয়ো নাই; তথাপি তুমি যি কৰিলা সেয়া মোৰ বাবে প্ৰিয় হওক— মোৰ গৰ্ভৰ মঙ্গল এতিয়া ক’ত?

Verse 78

भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि / वातस्कन्धानिमान्सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः

মোৰ পুত্ৰসকলৰ বাবে দিৱ্যলোকত নিশ্চয় সাতটা স্থান হওক। এই সাত বায়ু-স্কন্ধত মোৰ পুত্ৰসকল বিচৰণ কৰক।

Verse 79

मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे

তেওঁলোক ‘মৰুত’ নামে বিখ্যাত; তেওঁলোক সাত-সাতৰ দলে গ’ল। পৃথিৱীত প্ৰথম স্কন্ধ, আৰু দ্বিতীয়টো ভাস্কৰত (সূৰ্যত)।

Verse 80

सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे / ग्रहेषु पञ्चमस्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले

তৃতীয়টো সোমত (চন্দ্ৰত) জ্ঞেয়, চতুৰ্থটো জ্যোতিষসকলৰ গণত। পঞ্চমটো গ্ৰহসমূহত, ষষ্ঠটো সপ্তঋষি-মণ্ডলত।

Verse 81

ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धाश्चसप्त ये / तानेते विचरन्त्वद्य कालेकाले ममात्मजाः

সপ্তমটো ধ্ৰুৱত আছে; আৰু এই সাত বায়ু-স্কন্ধত মোৰ পুত্ৰসকল আজিৰ পৰা কালে কালে বিচৰণ কৰক।

Verse 82

वातस्कन्धाधिपा भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्ध आ मेघेब्यो य आवहः

বায়ু-স্কন্ধৰ অধিপতি হৈ মোৰ পুত্ৰসকল বিচৰণ কৰক। পৃথিৱীত প্ৰথম স্কন্ধ আছে; সি মেঘৰ পৰা (জল আদি) আনি দিয়ে।

Verse 83

चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः

মোৰ সেই সাত পুত্ৰ, যিসকল প্ৰথম গণত আছে, তেওঁলোকে বিচৰণ কৰক; আৰু মেঘৰ পৰা সূৰ্যৰ তললৈ থকা দ্বিতীয় গণ ‘প্ৰবহ’ বুলি খ্যাত।

Verse 84

वातस्कन्धो हि विज्ञेयो द्वितीयश्चरतां गणः / सूर्यादूर्ध्वमधः सोमादुद्वहो ऽथ स वै स्मृतः

দ্বিতীয় বিচৰণশীল গণ ‘বাতস্কন্ধ’ বুলি জানিব লাগে; ই সূৰ্যৰ ওপৰত আৰু সোমৰ তলত অৱস্থিত, সেয়ে ‘উদ্বহ’ বুলি স্মৃত।

Verse 85

वातस्कन्धस्तृतीयश्च पुत्राणां चरता गणः / सोमादूर्द्ध्वमधर्क्षेभ्यश्चतुर्थ संवहस्तु सः

পুত্ৰসকলৰ তৃতীয় বিচৰণশীল গণো ‘বাতস্কন্ধ’; ই সোমৰ ওপৰত আৰু নক্ষত্ৰমণ্ডলৰ তলত অৱস্থিত, সেয়ে চতুৰ্থ ‘সংবহ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 86

चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो / ऋक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमा ग्रहाद्विवहस्तु यः

হে বিভো, মোৰ পুত্ৰসকলৰ চতুৰ্থ বিচৰণশীল গণ নক্ষত্ৰৰ ওপৰত আৰু গ্ৰহসমূহলৈকে (সিহঁতৰ তলত) বিস্তৃত; সেয়াই ‘বিবহ’ বুলি পৰিচিত।

Verse 87

वातस्कन्धः पञ्चमस्तु पुत्राणां चरतां गणः / ग्रहेभ्य ऊर्द्ध्वमार्षिभ्यः षष्ठो ह्यनुवहश्च यः

পুত্ৰসকলৰ পঞ্চম বিচৰণশীল গণ ‘বাতস্কন্ধ’; গ্ৰহসমূহৰ ওপৰত আৰু ঋষিসকলৰ (সপ্তর্ষি মণ্ডল)লৈকে থকা ষষ্ঠটো ‘অনুবহ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 88

वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः

তাত মোৰ পুৰাণসমূহৰ বিচৰণ কৰোৱা ‘বাতস্কন্ধ’ নামৰ গণ আছে; ঋষিসকলৰ ওপৰত ধ্ৰুৱলোকলৈ যোৱা সপ্তম বুলি কীৰ্তিত।

Verse 89

वातस्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः / एतान्सर्वाश्चरन्त्वन्ते कालेकाले ममात्मजाः

বাতস্কন্ধ তাত প্ৰবাহিত হওক; মোৰ পুত্ৰসকল তাত অৱস্থিত থাকক। কালেকালে অন্তত মোৰ আত্মজসকলে এই সকলোত বিচৰণ কৰক।

Verse 90

त्वत्कृतेन च नाम्ना वै भवतु मरुतस्त्विमे / ततस्तेषां तु नामानि मत्पुत्राणां शतक्रतो

তোমাৰ দিয়া নামৰ দ্বাৰাই ইহঁত ‘মৰুত’ হওক; তাৰ পাছত, হে শতক্ৰতু, মোৰ পুত্ৰসকলৰ নামসমূহ (শুনা)।

Verse 91

तद्विधैः कर्मभिश्चैव समवेहि पृथक्पृथक् / शक्रज्योतिस्तथा सत्यः सत्यज्योतिस्तथापरः

সেইধৰণৰ কৰ্মসহ তেওঁলোকক পৃথক পৃথককৈ জানিবা: শক্ৰজ্যোতি, তদুপৰি সত্য, আৰু আনজন সত্যজ্যোতি।

Verse 92

चित्रज्योतिश्च ज्योतिष्मान् सुतपश्चैत्य एव च / प्रथमो ऽयं गणः प्रोक्तो द्वितीयं तु निबोधत

চিত্ৰজ্যোতি, জ্যোতিষ্মান, সুতপ আৰু চৈত্য—এইটো প্ৰথম গণ বুলি কোৱা হৈছে; এতিয়া দ্বিতীয়টোও জানিবা।

Verse 93

ऋतजित्सत्यजिश्चैव सुषेणः सेनजित्तथा / सुतमित्रो ह्यमित्रश्च सुरमित्रस्तथापरः

ঋতজিত্, সত্যজিত্, সুষেণ আৰু সেনজিত্; লগতে সুতমিত্ৰ, অমিত্ৰ আৰু সুৰমিত্ৰ—এইসকলেও (গণ)।

Verse 94

गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं च निबोधत / धातुश्च धनदश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च

এইটো দ্বিতীয় গণ; এতিয়া তৃতীয়টোও জানিবা—ধাতু, ধনদ, উগ্ৰ আৰু ভীম।

Verse 95

वरुणश्च तृतीयं च मया प्रोक्तं निबोधत / अभियुक्ताक्षिकश्चैव साह्वायश्च गणः स्मृतः

তৃতীয় (গণ) বৰুণ—মই কোৱা মতে জানিবা; লগতে অভিযুক্তাক্ষিক আৰু সাহ্বায়—গণ বুলি স্মৃত।

Verse 96

ईदृक् चैव तथान्यादृक् समरिद्द्रुमवृचक्षकाः / मितश्च समितश्चैव पञ्चमश्च तथा गणः

ঈদৃক্ আৰু অন্যাদৃক্, সমৰিদ্দ্ৰুমবৃচক্ষক; লগতে মিত আৰু সমিত—এইদৰে পঞ্চম গণ।

Verse 97

ईदृक् च पुरुषश्चैव नान्यादृक् समचेतनः / संमितः समवृत्तिश्च प्रतिहर्ता च षड् गणाः

ঈদৃক্ আৰু পুৰুষ, লগতে অন্যাদৃক্ আৰু সমচেতন; সংমিত, সমবৃত্তি আৰু প্ৰতিহৰ্তা—এই ছয় গণ।

Verse 98

यज्ञैश्चित्वास्तुवन्सर्वे तथान्ये मानुषा विशः / दैत्यदेवाः समाख्याताः सप्तैते सप्तसप्तकाः

যজ্ঞেৰে পূজা কৰি সকলোৱে স্তৱ কৰিলে, আৰু অন্য মানৱগোষ্ঠীয়েও। তেওঁলোক ‘দৈত্যদেৱ’ নামে খ্যাত; সেয়া সাত-সাতৰ সাতটা দল।

Verse 99

एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै

এওঁ নাম অনুসাৰে ঊনপঞ্চাশ মৰুত বুলি স্মৃত। তেতিয়া দিতি আৰু শক্র (ইন্দ্ৰ) একেলগে তেওঁলোকৰ গণনা কৰিলে।

Verse 100

कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः

এই নামবোৰ স্থিৰ কৰি দিতিয়ে ইন্দ্ৰক ক’লে—মোৰ পুত্ৰসকল, পৰস্পৰ ভ্ৰাতা, বায়ুৰ স্কন্ধৰূপে বিচৰণ কৰক।

Verse 101

विचरन्तु च भद्रं ते देवैः सह ममात्मजाः / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महस्राक्षः पुरन्दरः

মোৰ পুত্ৰসকল দেৱসকলৰ সৈতে মঙ্গলসহ বিচৰণ কৰক। তাইৰ সেই বাক্য শুনি সহস্ৰাক্ষ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) …

Verse 102

उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा / सर्व मेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः

হাত জোৰ কৰি তেওঁ ক’লে—মাতৃ, তেনেই হওক। তুমি যি কৈছা, সেয়া সকলো নিঃসন্দেহে ঘটিব।

Verse 103

एवंभूता महात्मानः कुमारा लोकसंमताः / देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञभाजस्तवात्म जाः

এনেধৰণৰ মহাত্মা কুমাৰসকল, যিসকল লোকসম্মত, দেৱসকলৰ সৈতে থাকিব আৰু তোমাৰ আত্মজ হৈ যজ্ঞভাগৰ অধিকাৰী হ’ব।

Verse 104

तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजा वराः / विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तरस्विनः

সেইহেতু সেই সকলো মৰুত দেৱ ইন্দ্ৰৰ অনুজ শ্ৰেষ্ঠ দেৱ; তেওঁলোক সকলেই অমৰ, দিতিৰ পুত্ৰ আৰু মহাবলৱান বুলি জানিব লাগে।

Verse 105

एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः

এইদৰে তপোবনত মাতৃ-পুত্ৰে নिश्चয় কৰি ত্ৰিদিবলৈ গ’ল; তেওঁলোকক দেখি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ জ্বৰ নোহোৱা হ’ল।

Verse 106

मरुतां च शुभं जन्म शृणुयाद्यः पठेच्च वा / वादे विजयमाप्नोति लब्धात्मा च भवत्युत

যি মৰুতসকলৰ শুভ জন্মকথা শুনে বা পাঠ কৰে, সি বিতৰ্কত বিজয় লাভ কৰে আৰু আত্মসিদ্ধিও পায়।