Adhyaya 47

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते षट्चत्वारिंशत्त मो ऽध्यायः // ४६// वसिष्ठ उवाच ततो मूर्द्धाभिषिक्तानां राज्ञाममिततेजसाम् / षट्सहस्रद्वयं रामो जीवग्राहं गृहीतवान्

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদ, ভাৰ্গৱচৰিতত ছিয়াল্লিশতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—তাৰ পিছত ৰামে মূৰ্ধাভিষিক্ত, অমিত তেজস্বী ৰজাসকলৰ মাজৰ পৰা বাৰ হাজাৰক জীৱন্ত অৱস্থাত বন্দী কৰিলে।

Verse 2

ततो राजसहस्राणि गृहीत्वा मुनिभिः सह / स जगाम महातेजाः कुरुक्षेत्रं तपोमयम्

তাৰ পিছত তেওঁ মুনিসকলৰ সৈতে সহস্ৰ সহস্ৰ ৰজাক ধৰি, মহাতেজস্বী হৈ, তপোময় কুৰুক্ষেত্ৰলৈ গ’ল।

Verse 3

सरसां पञ्चकं तत्र खानयित्वा भृगुद्वहः / सुखावगाहतीर्थानि तानि चक्रे समन्ततः

তাত ভৃগুবংশ-শ্ৰেষ্ঠই পাঁচটা সৰোবৰ খনন কৰাই, চাৰিওফালে সিহঁতক সুখদ স্নান-তীৰ্থ ৰূপে স্থাপন কৰিলে।

Verse 4

जघान तत्र वै राज्ञः शरीरप्रभवामृजा / सरांसि तानि वै पञ्च पूरयामास भार्गवः

তাত ভাৰ্গৱে ৰজাসকলৰ দেহৰ পৰা উৎপন্ন মল-ৰক্তাদি অশুচিতাৰে তেওঁলোকক নিধন কৰি, সেইদ্বাৰাই সেই পাঁচটা সৰোবৰ পূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 5

स्नात्वा तेषु यथान्यायं जामदग्नयः प्रतापवान् / पितॄन्संतर्पयामास यथाशास्त्रमतन्द्रितः

প্ৰতাপৱান জামদগ্ন্যই সেই সৰোবৰসমূহত বিধিমতে স্নান কৰি, শাস্ত্ৰানুসাৰে অলসতা নকৰাকৈ পিতৃসকলক তৰ্পণ কৰিলে।

Verse 6

पितुः प्रेतस्य राजेन्द्र श्राद्धादिकमशेषतः / ब्राह्मणैः सह मातुश्च तत्र चक्रे यथोदितम्

হে ৰাজেন্দ্ৰ! তেওঁ পিতৃৰ প্ৰেতাৱস্থাৰ বাবে শ্ৰাদ্ধাদি সকলো কৰ্ম, আৰু মাতৃৰ বাবেও, ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে তাত শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 7

एवं तीर्णप्रतीकः स कुरुक्षेत्रे तपोमये / उवासातन्द्रितः सम्यक् पितृपूजापरायणः

এইদৰে কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰি তেওঁ তপোময় কুৰুক্ষেত্ৰত, পিতৃপূজাত পৰায়ণ হৈ, অলসতা নকৰাকৈ সাৱধানচিত্তে যথাযথভাৱে বাস কৰিলে।

Verse 8

ततः प्रभृत्यभूद्राजंस्तीर्थानामुत्तमोत्तमम् / विहितं जामदग्न्येन कुरुक्षेत्रे तपोवने

হে ৰাজন! তেতিয়াৰ পৰা কুৰুক্ষেত্ৰৰ তপোবনত জামদগ্ন্য (পৰশুৰাম) দ্বাৰা বিধিত সেই তীৰ্থ তীৰ্থসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বোত্তম বুলি খ্যাত হ’ল।

Verse 9

सस्यमं तपञ्चकमिति स्थानं त्रैलोक्यविश्रुतम् / यत्र यक्रे भृगुश्रेष्ठः पितॄणां तृप्तिमक्षयाम्

‘সস্যমং তপঞ্চকম’ নামৰ সেই স্থান ত্ৰিলোকত প্ৰসিদ্ধ, য’ত ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ (পৰশুৰাম) পিতৃসকলক অক্ষয় তৃপ্তি দান কৰিছিল।

Verse 10

स्नानदानतपोहोमद्विजभोजनतर्पणैः / भृशमाप्यायितास्तेन यत्र ते पितरो ऽखिलाः

য’ত স্নান, দান, তপ, হোম, দ্বিজভোজন আৰু তৰ্পণৰ দ্বাৰা তেওঁ সকলো পিতৃক অত্যন্ত তৃপ্ত আৰু পুষ্ট কৰিলে।

Verse 11

अवापुरक्षयां तृप्तिं पितृलोकं च शाश्वतम् / समन्तपञ्चकं नाम तीर्थं लोके परिश्रुतम्

ইয়াত অক্ষয় তৃপ্তি আৰু শাশ্বত পিতৃলোক লাভ হয়; ‘সমন্তপঞ্চক’ নামৰ এই তীৰ্থ লোকত প্ৰসিদ্ধ।

Verse 12

सर्वपापक्षयकरं महापुण्योपबृंहितम् / मर्त्यानां यत्र यातानामेनांसि निखिलानि तु

এই তীৰ্থ সৰ্বপাপক্ষয়কাৰী আৰু মহাপুণ্যৰে সমৃদ্ধ; ইয়ালৈ অহা মর্ত্যৰ সকলো পাপ নিশ্চয়েই নাশ হয়।

Verse 13

दूरादेवापयास्यन्ति प्रवाते शुष्कपर्णवत् / तत्क्षेत्रचर्यागमनं मर्त्यानामसतामिह

ইয়াত অসৎ মর্ত্যৰ পাপো দূৰৰ পৰাই, বতাহত শুকান পাতৰ দৰে, উৰি আঁতৰি যায়; এই ক্ষেত্ৰত চলাচল কৰি অহাই তাৰ ফল।

Verse 14

न लभ्यते महाराज जातु जन्मशतैरपि / समन्तपञ्चकं तीर्थं कुरुक्षेत्रे ऽतिपावनम्

হে মহাৰাজ! কুৰুক্ষেত্ৰৰ অতি পবিত্ৰ ‘সমন্তপঞ্চক’ তীৰ্থ কেতিয়াবা শত জন্মতো দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 15

यत्र स्नातः सर्वतीर्थैः स्नातो भवति मानवः / कृतकृत्यस्ततो रामः सम्यक् पूर्णमनोरथः

য’ত স্নান কৰিলে মানুহে যেন সৰ্ব তীৰ্থতে স্নান কৰা হয়; সেয়ে, হে ৰাম, সি কৃতকৃত্য হৈ সম্পূৰ্ণ মনোৰথ লাভ কৰে।

Verse 16

उवास तत्र नियतः कञ्चित्कालं महामतिः / ततः संवत्सरस्यान्ते ब्राह्मणैः सहितो वशी

মহামতি বশী তাত নিয়মেৰে কিছু কাল বাস কৰিলে। তাৰ পিছত বছৰৰ অন্তত তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে একেলগে গ’ল।

Verse 17

पितृपिण्डप्रदानाय जामदग्न्यो ऽगमद्गयाम् / ततो गत्वा ततः श्राद्धे यथाशास्त्रमरिन्दमः

পিতৃপিণ্ড প্ৰদান কৰিবলৈ জামদগ্ন্য গয়ালৈ গ’ল। তাত গৈ সেই অরিন্দমে শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 18

ब्राह्मणांस्तर्पयामास पितॄनुद्दिश्य सत्कृतान् / शैवं तत्र परं स्थानं चन्द्रपादमिति स्मृतम्

তেওঁ পিতৃসকলক উদ্দেশ কৰি সৎকৃত ব্ৰাহ্মণসকলক তৰ্পণে তৃপ্ত কৰিলে। তাত থকা পৰম শৈৱ স্থান ‘চন্দ্ৰপাদ’ বুলি স্মৃত।

Verse 19

पितृतृप्तिकरं क्षेत्रं तादृग्लोके न विद्यते / यत्रार्चिताः स्वकुलजैर्यथाशक्ति मनागपि

পিতৃসন্তুষ্টিকৰ তেনে ক্ষেত্ৰ জগতত নাই, য’ত নিজ কুলজনে যথাশক্তি অলপ হলেও পূজা কৰে।

Verse 20

पितरः पिण्डदानाद्यैः प्राप्स्यन्ति गतिमक्षयाम् / पितॄनुद्दिश्य तत्रासौ तर्प्पितेषु द्विजातिषु

পিণ্ডদান আদি কৰ্মে পিতৃসকল অক্ষয় গতি লাভ কৰে। তাত তেওঁ পিতৃসকলক উদ্দেশ কৰি তৃপ্ত কৰা দ্বিজসকলৰ মাজত (ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে)।

Verse 21

ददौ च विधिवत्पिण्डं पितृभक्तिसमन्वितः / ततस्तत्पितरः सर्वे पितृलोकादुपागताः

তেওঁ পিতৃভক্তিসহ বিধিমতে পিণ্ডদান কৰিলে। তেতিয়া তেওঁৰ সকলো পিতৃগণ পিতৃলোকৰ পৰা আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 22

जगृहुस्तत्कृतां पूजां जमदग्निपुरोगमाः / अथ संप्रीतमनसः समेत्य भृगुनन्दनम्

জমদগ্নিক আগত ৰাখি তেওঁলোকে তেওঁৰ কৃত পূজা গ্ৰহণ কৰিলে। তাৰ পিছত সন্তুষ্টচিত্তে ভৃগুনন্দনৰ ওচৰত একত্ৰ হ’ল।

Verse 23

ऊचुस्तत्पितरः सर्वे ऽदृश्या भूत्वान्तरिक्षगाः / पितर ऊचुः महत्कर्म कृतं वीर भवतान्यैः सुदुष्करम्

তেওঁৰ সকলো পিতৃগণ অদৃশ্য হৈ আকাশত অৱস্থান কৰি ক’লে— “হে বীৰ, তুমি মহৎ কৰ্ম কৰিছা; যি আনৰ বাবে অতি দুৰূহ।”

Verse 24

अस्मानपि यथान्यायं सम्यक् तर्पितवानसि / अस्माकमक्षयां प्रीतिं तथापि त्वं न यच्छसि

তুমি আমাকোও বিধি-ন্যায় অনুসাৰে সম্যক তৰ্পণ কৰি তৃপ্ত কৰিছা; তথাপি তুমি আমাৰ অক্ষয় প্ৰীতি (আশীৰ্বাদ) গ্ৰহণ নকৰা।

Verse 25

क्षत्रहत्यां हि कृत्वा तु कृतकर्माभवद्यतः / क्षेत्रस्यास्य प्रभावेण भक्त्या च तव दर्शनम्

ক্ষত্ৰহত্যা কৰি সি কৰ্মবন্ধনত আবদ্ধ হৈছিল; কিন্তু এই ক্ষেত্ৰৰ প্ৰভাৱ আৰু তোমাৰ ভক্তিৰ ফলত সি তোমাৰ দর্শন লাভ কৰিলে।

Verse 26

प्राप्ताःस्म पूजिताः किं तु नाक्षय्यफलभागिनः / त्समात्त्वं वीरहत्यादिपापप्रशमनाय हि

আমি ইয়ালৈ আহি পূজিত হ’লোঁ, কিন্তু অক্ষয় ফলৰ ভাগী নহ’লোঁ। সেয়ে বীৰহত্যা আদি পাপ শমন কৰিবলৈ তুমি প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা।

Verse 27

प्रायश्चित्तं यथान्यायं कुरु धर्मं च शाश्वतम् / वधाच्च विनिवर्तस्व क्षत्रियाणामतः परम्

ন্যায়মতে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰা আৰু শাশ্বত ধৰ্ম আচৰণ কৰা। এতিয়াৰ পৰা ক্ষত্ৰিয়সকলৰ বধৰ পৰা নিবৃত্ত হোৱা।

Verse 28

पितुर्न्न ते ऽपराध्यन्ते न स्वतन्त्रं यतो जगत् / तन्निमित्तं तु मरणं पितुस्ते विहितं पुरा

তোমাৰ পিতাৰ প্ৰতি তোমাৰ কোনো অপৰাধ নহয়, কিয়নো জগত স্বতন্ত্ৰ নহয়। সেই নিমিত্তেই তোমাৰ পিতাৰ মৃত্যু পূৰ্বেই বিধিত আছিল।

Verse 29

हन्तुं कं कः समर्थः स्याल्लोके रक्षितुमेव वा / निमित्तमात्रमेवेह सर्वः सर्वस्य चैतयोः

লোকে কাক হত্যা কৰিবলৈ বা কাক ৰক্ষা কৰিবলৈ কোন সক্ষম? ইয়াত এই দুয়োটাতেই সকলোৱে সকলোৰ কেৱল নিমিত্তমাত্ৰ।

Verse 30

ध्रुवं कर्मानुरूपं ते चेष्टन्ते सर्व एव हि / कालानुवृत्तं बलवान्नृलोको नात्र संशयः

নিশ্চয়েই সকলোৱে নিজৰ নিজৰ কৰ্মানুসাৰে চেষ্টিত হয়। নৃলোক কালৰ অনুগামী আৰু বলৱান—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 31

बाधितुं भुवि भूतानि भूतानां न विधिं विना / शक्यते वत्स सर्वो ऽपि यतः शक्त्या स्वकर्मकृत्

বৎস, ভূতসকলৰ বিধি নোহোৱাকৈ পৃথিৱীত প্ৰাণীক বাধা দিয়া সম্ভৱ নহয়; কিয়নো প্ৰত্যেকে নিজৰ শক্তি অনুসাৰে নিজৰ কৰ্মফল ভোগ কৰে।

Verse 32

क्षत्रं प्रति ततो रोषं विमुच्यास्मत्प्रियेप्सया / शममा प्नुहि भद्रं ते स ह्यस्माकं परं बलम्

সেয়ে ক্ষত্ৰৰ প্ৰতি ক্ৰোধ ত্যাগ কৰি, আমাৰ প্ৰিয়ৰ ইচ্ছাৰ বাবে শম লাভ কৰা; তোমাৰ মঙ্গল হওক—সেইয়েই আমাৰ পৰম বল।

Verse 33

वसिष्ठ उवाच इत्युक्त्वान्तर्दधुः सर्वे पितरो भृगुनन्दनम् / स चापि तद्वचः सर्वं प्रतिजग्राह सादरम्

বসিষ্ঠ ক’লে—এইদৰে কৈ সকলো পিতৃগণ ভৃগুনন্দনৰ পৰা অন্তৰ্ধান হ’ল; আৰু সিও তেওঁলোকৰ সকলো বাক্য শ্ৰদ্ধাৰে গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 34

अकृतव्रणसंयुक्तो मुदा परमया युतः / प्रययौ च तदा रामस्तस्मात्सिद्धवनाश्रमम्

অকৃতব্ৰণৰ সৈতে যুক্ত আৰু পৰম আনন্দে ভৰা ৰাম তেতিয়া তাতৰ পৰা সিদ্ধবন আশ্ৰমলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 35

तस्मिन्स्थित्वा भृगुश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सहितो नृप / तपसे धृतसंकल्पो बभूव स महामनाः

হে নৃপ, তাত থাকি ভৃগুশ্ৰেষ্ঠজন ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে তপস্যাৰ বাবে দৃঢ় সংকল্পবান মহামনা হ’ল।

Verse 36

सरथं सहसाहं च धनुःसंहननानि च / पुनरागमसंकेतं कृत्वा प्रास्थापयत्तदा

তেওঁ ৰথসহ, সাহসসহ আৰু ধনুৰ সংধানো সাজি ল’লে; পুনৰ আগমনৰ সংকেত স্থিৰ কৰি তেতিয়া যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 37

ततः स सर्वतीर्थेषु चक्रे स्नानमतन्द्रितः / परीत्यपृथिवीं सर्वां पितृदेवादिबूजकः

তাৰপিছত তেওঁ অলসতা নকৰাকৈ সকলো তীৰ্থত স্নান কৰিলে; আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱী পৰিভ্ৰমণ কৰি পিতৃ, দেৱ আদি সকলৰ পূজা কৰিছিল।

Verse 38

एवं क्रमेण पृथिवीं त्रिवारं भुगुनन्दनः / परिचक्राम राजेन्द्र लोकवृत्तमनुव्रतः

হে ৰাজেন্দ্ৰ! এইদৰে ক্ৰমে ভৃগুনন্দনে লোকাচাৰ অনুসৰি পৃথিৱী তিনিবাৰ পৰিক্ৰমা কৰিলে।

Verse 39

ततः स पर्वतश्रेष्ठं महेन्द्रं पुनरप्यथ / जगाम तपसे राजन्बाह्मणैरभिसंवृतः

তাৰপিছত, হে ৰাজন! ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ তপস্যাৰ বাবে তেওঁ পুনৰ পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ মহেন্দ্ৰলৈ গ’ল।

Verse 40

स तस्मिंश्चिररात्राय मुनि सिद्धनिषेविते / निवासमात्मनो राजन्कल्पयामास धर्मवित्

হে ৰাজন! মুনি আৰু সিদ্ধসকলে সেৱা কৰা সেই স্থানত ধৰ্মজ্ঞ তেওঁ দীৰ্ঘকালৰ বাবে নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলে।

Verse 41

मुनयस्तं तपस्यन्तं सर्वक्षेत्रनिवासिनः / द्रष्टुकामाः समाजग्मुर्नियता ब्रह्मवादिनः

সৰ্বক্ষেত্ৰত নিবাস কৰা, নিয়মনিষ্ঠ ব্ৰহ্মবাদী মুনিসকল সেই তপস্যাৰত মহর্ষিক দর্শন কৰিবলৈ একত্ৰিত হ’ল।

Verse 42

ददृशुस्ते मुनिगणास्तपस्यासक्तमानसम् / क्षात्रं कक्षमशेषेण दग्ध्वा शान्तमिवानलम्

মুনিগণে দেখিলে যে তেওঁৰ মন তপস্যাত নিবিষ্ট; তেওঁ ক্ষাত্ৰ-অহং সম্পূৰ্ণ দগ্ধ কৰি শান্ত অগ্নিৰ দৰে স্থিত।

Verse 43

अथ तानागतान्दृष्ट्वा मुनीन्दिव्यांस्तपोमयान् / अर्घ्यादिसमुदाचारैः पूजयामास भार्गवः

তাৰ পাছত আগত সেই দিৱ্য তপোময় মুনিসকলক দেখি ভাৰ্গৱে অৰ্ঘ্য আদি শাস্ত্ৰবিধি উপচাৰে তেওঁলোকক পূজা কৰিলে।

Verse 44

कृतकौशलसंप्रश्नपूर्वकाः सुमहोदयाः / तेषां तस्य च संवृत्ताः कथाः पुण्या मनोहराः

কুশল-প্ৰশ্নৰে আৰম্ভ হৈ অতি মঙ্গলময়, তেওঁলোকৰ আৰু তেওঁৰ মাজত পুণ্য আৰু মনোহৰ কথাবাৰ্তা চলিল।

Verse 45

ततस्तेषामनुमते मुनीनां भावितात्मनाम् / हयमेधं महायज्ञमाहर्तुमुपचक्रमे

তাৰ পাছত ভাবিতাত্মা মুনিসকলৰ অনুমতিত তেওঁ অশ্বমেধ মহাযজ্ঞ সম্পাদনৰ উদ্যোগ ল’লে।

Verse 46

संभृत्य सर्वसंभारानौर्वाद्यैः सहितो नृप / विश्वामित्रभरद्वाजमार्कण्डेयादिभिस्तथा

হে নৃপ! সকলো যজ্ঞ-সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰি, ঔৰ্ব আদি ঋষিসকলৰ সৈতে আৰু বিশ্বামিত্ৰ, ভৰদ্বাজ, মার্কণ্ডেয় আদি মুনিসকলসহ তেওঁ উপস্থিত হ’ল।

Verse 47

तेषा मनुमते कृत्वा काश्यपं गुरुमात्मनः / वाजिमेधं ततो राजन्नाजहार महाक्रतुम्

তেওঁলোকৰ মত অনুসৰি, নিজৰ গুৰু কাশ্যপক স্থিৰ কৰি, হে ৰাজন, তাৰ পিছত তেওঁ ‘বাজিমেধ’ নামৰ মহাক্ৰতু যজ্ঞ সম্পাদন কৰিলে।

Verse 48

तस्याभूत्काश्यपो ऽध्वर्युरुद्गाता गौतमो मुनिः / विश्वामित्रो ऽभवद्धोता रामस्य विदितात्मनः

সেই যজ্ঞত কাশ্যপ অধ্বৰ্যু হ’ল, গৌতম মুনি উদ্গাতা হ’ল, আৰু আত্মজ্ঞ ৰামৰ হোতা বিশ্বামিত্ৰ হ’ল।

Verse 49

ब्रह्मत्वमकरोत्तस्य मार्कण्डेयो महामुनिः / भरद्वाजाग्निवेश्याद्या वेद वेदाङ्गपारगाः

সেই যজ্ঞত মহামুনি মার্কণ্ডেয়ই ব্ৰহ্মত্বৰ আসন গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু ভৰদ্বাজ, অগ্নিবেশ্য আদি বেদ-বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী আছিল।

Verse 50

मुनयश्चक्रुरन्यानि कर्माण्यन्ये यथाक्रमम् / पुत्त्रैः शिष्यैः प्रशिष्यैश्च सहितो भगवान्भृगुः

অন্য মুনিসকলে ক্ৰম অনুসৰি অন্য অন্য কৰ্ম সম্পাদন কৰিলে; আৰু ভগৱান ভৃগু পুত্ৰ, শিষ্য আৰু প্ৰশিষ্যসহ উপস্থিত আছিল।

Verse 51

सादस्यमकरोद्राजन्नन्यैश्च मुनिभिः सह / स तैः सहाखिलं कर्म समाप्य भृगुपुङ्गवः

হে ৰাজন, তেওঁ অন্য মুনিসকলৰ সৈতে সভাকাৰ্য সম্পাদন কৰিলে; ভৃগুকুল-শ্ৰেষ্ঠেও তেওঁলোকৰ সৈতে সকলো কৰ্ম সমাপ্ত কৰিলে।

Verse 52

ब्रह्माणं पूजयामास यथावद्गुरुणा सह / अलङ्कृत्य यथान्याय कन्यां रूपवतीं महीम्

তেওঁ গুৰুৰ সৈতে বিধিপূৰ্বক ব্ৰহ্মদেৱক পূজা কৰিলে; আৰু নিয়মানুসাৰে ৰূপৱতী কন্যা ‘মহী’ক অলংকৃত কৰিলে।

Verse 53

पुरग्रामशतोपेतां समुद्रांबरमालिनीम् / आहूय भृगुशार्दूलः सशैलवनकाननाम्

নগৰ আৰু শত শত গাঁৱেৰে সমৃদ্ধ, সাগৰ-ৰূপ বস্ত্ৰমালাৰে বিভূষিত, পৰ্বত-অৰণ্য-কাননসহ সেই (মহী)ক ভৃগুশাৰ্দূলে আহ্বান কৰিলে।

Verse 54

काश्यपाय ददौ सर्वामृते तं शैलमुत्तमम् / आत्मनः सन्निवासार्थं तं रामः पर्यकल्पयत्

সেই উত্তম পৰ্বতটো বাদ দি বাকী সকলো (মহী) কাশ্যপক দান কৰিলে; আৰু ৰামে সেই পৰ্বতক নিজৰ নিবাসৰ বাবে স্থিৰ কৰিলে।

Verse 55

ततः प्रभृतिराजेन्द्र पूजयामास शास्त्रतः / हिरण्यरत्नवस्त्रश्वगोगजान्नादिभिस्तथा

তাৰপৰা, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তেওঁ শাস্ত্ৰানুসাৰে পূজা কৰিলে—সোণ, ৰত্ন, বস্ত্ৰ, অশ্ব, গৰু, গজ, অন্ন আদি নিবেদন কৰি।

Verse 56

पुरा समाप्य यज्ञान्ते तथा चावभृथाप्लुतः / चक्रे द्रव्यपरित्यागं तेषामनुमते तदा

যজ্ঞ সমাপ্ত কৰি আৰু অৱভৃথ-স্নান সম্পন্ন কৰি, তেতিয়া তেওঁলোকৰ অনুমতিত তেওঁ দ্ৰব্য ত্যাগ কৰিলে।

Verse 57

दत्त्वा च सर्वभूतानामभयं भृगुनन्दनः / तत्रापि पर्वतवरे तपश्चर्तुं समारभत्

ভৃগুনন্দনে সকলো জীৱক অভয় দান কৰি, তাতেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 58

ततस्तं समनुज्ञाय सदस्या ऋत्विजस्तथा / ययुर्यथागतं सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

তাৰ পিছত তেওঁক বিদায় দি, সভাসদ আৰু ঋত্বিজসকল, আৰু প্ৰশংসিত ব্ৰতধাৰী সকলো মুনি যিদৰে আহিছিল তেনেদৰে উভতি গ’ল।

Verse 59

गतेषु तेषु भगवानकृतव्रणसंयुतः / तपो महत्समास्थाय तत्रैव न्यवसत्सुखी

তেওঁলোক গ’লত, ভগৱান—অকৃতব্ৰণ-সংযুক্ত—মহৎ তপস্যাত স্থিত হৈ তাতেই সুখে বাস কৰিলে।

Verse 60

काश्यपी तु ततो भूमिर्जननाथा ह्यनेकशः / सर्वदुःखप्रशान्त्यर्थं मारीचानुमतेन तु

তাৰ পিছত কাশ্যপী ভূমিত বহু জননাথ উদ্ভৱ হ’ল; আৰু মাৰীচিৰ অনুমতিত সৰ্বদুঃখ-প্ৰশান্তিৰ অৰ্থে (ইয়াৰ ব্যৱস্থা হ’ল)।

Verse 61

तत्र दीपप्रतिष्ठाख्यव्रतं विष्णुमुखोदितम् / चचार धरणी सम्यक् दुखैर्ःमुक्ताभवच्च सा

তাত বিষ্ণুৰ মুখে উপদিষ্ট ‘দীপ-প্ৰতিষ্ঠা’ নামৰ ব্ৰত ধৰণীয়ে বিধিপূৰ্বক পালন কৰিলে, আৰু তেওঁ দুখৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 62

इत्येष जामदग्न्यस्य प्रादुर्भाव उदाहृतः / यस्मिञ्श्रुते नरः सर्वपातकैर्विप्रमुच्यते

এইদৰে জামদগ্ন্য (পৰশুৰাম)-ৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বৰ্ণনা কৰা হ’ল; যি শুনিলে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 63

प्रभावः कार्त्तवीर्यस्य लोके प्रथिततेजसः / प्रसंगात्कथितः सम्यङ्नातिसंक्षेपविस्तरः

লোকত প্ৰথিত তেজস্বী কাৰ্ত্তবীৰ্যৰ প্ৰভাৱ প্ৰসঙ্গবশত কোৱা হ’ল—ন অতিসংক্ষিপ্ত, ন অতিবিস্তৃত।

Verse 64

एवंप्रभावः स नृपः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि / न तादृशः पुमात्कश्चिद्भावी भूताथवा श्रुतः

এনে প্ৰভাৱশালী ৰজা কাৰ্ত্তবীৰ্য ভূৱিত আছিল; তেওঁৰ দৰে পুৰুষ অতীততো নাছিল, ভৱিষ্যততো নহ’ব—এনেদৰে শুনা যায়।

Verse 65

दत्तात्रेयाद्वरं वव्रे मृतिमुत्तमपूरुषात् / यत्पुरा सो ऽगमन्मुक्तिं रणे रामेण घातितः

তেওঁ উত্তম পুৰুষ দত্তাত্ৰেয়ৰ পৰা এই বৰ বিচাৰিলে—যেনেকৈ পূৰ্বে ৰণত ৰামৰ হাতে নিহত হৈ তেওঁ মুক্তি লাভ কৰিছিল, তেনেকৈয়ে তেওঁৰ মৃত্যু হওক।

Verse 66

तस्यासीत्पञ्चमः पुत्रः पख्यातो यो जयध्वजः / पुत्रस्तस्य महाबाहुस्तालजङ्घो ऽभवन्नृप

তেওঁৰ পঞ্চম পুত্ৰ জয়ধ্বজ নামে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল। তেওঁৰ মহাবাহু পুত্ৰ তালজঙ্ঘ নামে ৰজা জন্মিল।

Verse 67

अभूत्तस्यापि पुत्राणां शतमुत्तमधन्विनाम् / तालजङ्घाभिधा येषां वीतिहोत्रो ऽग्रजो ऽभवत्

তেওঁৰো উত্তম ধনুৰ্ধৰ একশ পুত্ৰ হৈছিল। তেওঁলোক ‘তালজঙ্ঘ’ নামে প্ৰসিদ্ধ; তেওঁলোকৰ মাজত বীতিহোত্ৰ জ্যেষ্ঠ আছিল।

Verse 68

पुत्रैः सवीतिहोत्राद्यैर्हैहयाद्यैश्च राजभिः / कालं महान्तमवसद्धिमाद्रिवानगह्वरे

বীতিহোত্ৰ আদি পুত্ৰসকল আৰু হৈহয় আদি ৰজাসকলৰ সৈতে তেওঁ হিমাদ্ৰিৰ বন-গুহাত দীঘলীয়া কাল বাস কৰিলে।

Verse 69

यः पूर्वं राम बाणेन द्रवन्पृष्ठे ऽभिताडितः / तालजङ्घो ऽपतद्भूमौ मूर्छितो गाढवेदनः

যি আগতে ৰামৰ বাণে পলাই থাকোঁতে পিঠিত আঘাত পাইছিল, সেই তালজঙ্ঘ তীব্ৰ বেদনাত মূৰ্ছিত হৈ ভূমিত পৰিল।

Verse 70

ददर्श वीतिहोत्रस्तं द्रवन्दैववशादिव / रथमारोप्य वेगेन पलायनपरो ऽभवत्

বীতিহোত্ৰে তেওঁক যেন দেৱবশত দৌৰি পলাই থকা দেখিলে; তেওঁক ৰথত উঠাই সি বেগেৰে পলায়ন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 71

ते तत्र न्यवसन्सर्वे हिमाद्रौ भयपीडिताः / कृच्छ्रं महान्तमासाद्य शाकमूलफलाशनः

তেওঁলোকে সকলোৱে তাত হিমাদ্ৰিত ভয়পীড়িত হৈ বাস কৰিলে; মহা কষ্ট ভোগ কৰি শাক, মূল আৰু ফল খাই জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 72

ततः शान्तिं गते रामे तपस्यासक्तमानसे / जालजङ्घः स्वकं राज्यं सपुत्रः प्रत्यपद्यत

তাৰ পিছত ৰাম তপস্যাত আসক্ত মন লৈ শান্তি লাভ কৰিলে; জালজঙ্ঘে পুত্ৰসহ নিজৰ ৰাজ্য পুনৰ লাভ কৰিলে।

Verse 73

सन्निवेश्य पुरीं भूयः पूर्ववन्नृपसत्तमः / वसंस्तदा निजं राज्यमापालयदरिन्दमः

নৃপসত্তমে পুনৰ পূৰ্বৰ দৰে নগৰ স্থাপন কৰি, তেতিয়া তাত বাস কৰি নিজৰ ৰাজ্য পালন-ৰক্ষা কৰিলে; সি আছিল শত্রুদমন।

Verse 74

सुपुत्रः सानुगबलः पूर्ववैरमनुस्मरन् / अभ्याययौ महाराज तालजङ्घः पुरं तव

হে মহাৰাজ! সুপুত্ৰ আৰু অনুগবলসহ, পূৰ্ব বৈৰ স্মৰণ কৰি তালজঙ্ঘ তোমাৰ নগৰৰ ফালে আগবাঢ়িল।

Verse 75

चतुरङ्गबलोपेतः कंपयन्निव मेदिनीम् / रुरोदाभ्येत्य नगरीमयोध्यां स महीपतिः

চতুৰঙ্গ সেনাৰে সজ্জিত সেই মহীপতি যেন পৃথিৱী কঁপাই, অযোধ্যা নগৰীৰ ওচৰলৈ আহি গর্জন কৰিলে।

Verse 76

ततो निष्क्रम्य नगरात्फलगुतन्त्रो ऽपि ते पिता / युयुधे तैर्नृपैः सर्वैर्वृद्धो ऽपि तरुणो यथा

তেতিয়া তোমাৰ পিতা নগৰৰ পৰা ওলাই, অলপ সম্বল থাকিলেও, সেই সকলো ৰজাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে—বৃদ্ধ হৈও যেন যুৱক।

Verse 77

निहतानेकमातगतुरङ्गरथसैनिकः / शत्रुभिर्निर्जितो वृद्धः पलायनपरो ऽ भवत्

অসংখ্য হাতী-ঘোঁৰা, ৰথ আৰু সৈন্য নিধন কৰিলেও, শত্ৰুৱে জয় কৰা সেই বৃদ্ধ শেষত পলায়নৰ দিশে ধাৱিত হ’ল।

Verse 78

त्यक्त्वा स नगरं राज्यं सकोशबलवाहनम् / अन्तर्वत्न्या च ते मात्रा सहितो वनमाविशत्

সেই নগৰ, ৰাজ্য, কোষ, সেনা আৰু বাহন ত্যাগ কৰি, তোমাৰ গৰ্ভৱতী মাতাৰ সৈতে বনত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 79

तत्र चौर्वाश्रमोपान्ते निवसन्नचिरादिव / शोकामर्षसमाविष्टो वृद्धभावेन च स्वयम्

সেখানে উৰ্বা-আশ্ৰমৰ ওচৰত বাস কৰি থাকোঁতে, অল্পদিনতে তেওঁ শোক আৰু অমৰ্ষত আচ্ছন্ন হ’ল, আৰু নিজেও বাৰ্ধক্যভাৱে দমি গ’ল।

Verse 80

विलोक्यमानो मात्रा ते बाष्पगद्गदकण्ठया / अनाथ इव राजेन्द्र स्वर्गलोकमितो गतः

হে ৰাজেন্দ্ৰ! তোমাৰ মাতা অশ্ৰুগদ্গদ কণ্ঠে তেওঁক চাই থাকোঁতে, তেওঁ অনাথৰ দৰে ইয়াৰ পৰা স্বৰ্গলোকলৈ গ’ল।

Verse 81

ततस्ते जननी राजन्दुःखशोकसमन्विता / चितामारोपयद्भर्तू रुदती सा कलेवरम्

তেতিয়া, হে ৰাজন, দুখ-শোকে আচ্ছন্ন সেই জননী কান্দি কান্দি স্বামীৰ দেহ চিতাত আৰোপ কৰিলে।

Verse 82

अनशनादिदुःखेन भर्त्तुर्व्यसनकर्शिता / चकाराग्निप्रवेशाय सुदृढां मतिमात्मनः

অনশন আদি দুখে আৰু স্বামীৰ বিপদ-শোকে ক্ষীণ হৈ সি অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ মনত অতি দৃঢ় সংকল্প কৰিলে।

Verse 83

और्वस्तदखिलं श्रुत्वा स्वयमेव महामुनिः / निर्गत्य चाश्रमात्तां च वारयन्निदमब्रवीत्

ঔৰ্ব মহামুনিয়ে সকলো কথা শুনি নিজেই আশ্ৰমৰ পৰা ওলাই আহি তাক বাধা দি এইদৰে ক’লে।

Verse 84

न मर्त्तव्यं त्वया राज्ञि सांप्रतं जठरे तव / पुत्रस्तिष्ठति सर्वेषां प्रवरश्चवर्त्तिनाम्

হে ৰাণী, এতিয়া তোমাৰ মৰিব নালাগে; এই সময়ত তোমাৰ গৰ্ভত সকলো ৰাজবংশীয়ৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰ আছে।

Verse 85

इति तद्वचनं श्रुत्वा माता तव मनस्विनी / विरराम मृतेस्तां तु मुनिः स्वाश्रममानयत् / ततः सा सर्वदुःखानि नियम्य त्वन्मुखांबुजम्

এই কথা শুনি তোমাৰ দৃঢ়চিত্ত মাতৃয়ে মৃত্যুৰ সংকল্প ত্যাগ কৰিলে; তাৰ পাছত মুনিয়ে তাক নিজৰ আশ্ৰমলৈ আনিলে। তাৰপিছত সি সকলো দুখ সংযত কৰি তোমাৰ পদ্মমুখত মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 86

दिदृक्षुराश्रमोपान्ते तस्यैव न्यवसत्सुखम् / सुषाव च ततः काले सा त्वामौर्वाश्रमे तदा

দৰ্শনৰ ইচ্ছাৰে তাই আশ্ৰমৰ ওচৰত তেওঁৰেই সান্নিধ্যত সুখে বাস কৰিলে। পাছত সময় আহোঁতে সেই ঔৰ্ব-আশ্ৰমতেই তাই তোমাক প্ৰসৱ কৰিলে।

Verse 87

जातकर्मादिकं सर्वं भवतः सो ऽकरोन्मुनिः / और्वाश्रमे विवृद्धश्च भवांस्तेनानुकंपितः

সেই মুনিয়ে তোমাৰ বাবে জাতকৰ্ম আদি সকলো সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে। ঔৰ্ব-আশ্ৰমত তুমি ডাঙৰ হ’লা, আৰু তেওঁ দয়াৰে তোমাক লালন-পালন কৰিলে।

Verse 88

त्वयैव विदितं सर्वमतः परमरिन्दम / एवं प्रभावो नृपतिः कार्त्तवीर्यो ऽभवद्भुवि

হে পৰম শত্রুদমন, এই সকলো তোমাৰেই বিদিত। এইদৰে পৃথিৱীত ৰজা কাৰ্ত্তবীৰ্যৰ মহাপ্ৰভাৱ প্ৰকাশ পাইছিল।

Verse 89

व्रतस्यास्य प्रभावेण सर्वलोकेषु विश्रुतः / यद्वंशजैर्जितो युद्धे पिता ते वनमादिशत्

এই ব্ৰতৰ প্ৰভাৱত সি সকলো লোকতে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। তোমাৰ বংশজে যুঁজত তাক জয় কৰাৰ পাছত তোমাৰ পিতাই তাক বনলৈ যাবলৈ আদেশ দিলে।

Verse 90

तद्वृत्तान्तमशेषेण मया ते समुदीरितम् / एतच्च सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं तव

সেই সমগ্ৰ বৃত্তান্ত মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ। আৰু ব্ৰতসমূহৰ মাজত তোমাৰ এই ব্ৰতই উত্তম—এই কথাও মই প্ৰকাশ কৰিলোঁ।

Verse 91

समन्त्रतन्त्रं लोकेषु सर्वलोकफलप्रदम् / न ह्यस्य कर्त्तुर्नृपतेः पुरुषार्थचतुष्टये

মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰসহ এই বিধান লোকসমূহত সৰ্বলোকফল প্ৰদান কৰে; ইয়াক পালন কৰা নৃপতিয়ে চতুৰ্বিধ পুৰুষাৰ্থত কোনো বাধা নাপায়।

Verse 92

भवत्यभीप्सितं किञ्चिद्दर्ल्लभं भुवनत्रये / संक्षेपेण मयाख्यातं व्रतं हैहयभूभुजः / जामदग्न्यस्य च मुने किमन्यत्कथयामि ते

ত্রিভুবনত যি কোনো দুৰ্লভ আৰু অভীষ্ট বস্তু আছে, সেয়া লাভ হয়। মই হৈহয় ভূভুজ আৰু জামদগ্ন্য মুনিৰ ব্ৰত সংক্ষেপে ক’লোঁ; এতিয়া তোমাক আৰু কি ক’ম?

Verse 93

जैमिनिरुवाच ततः स सगरो राजा कृताञ्जलिपुटो मुनिम्

জৈমিনিয়ে ক’লে—তাৰ পাছত সগৰ ৰজাই হাত জোৰ কৰি মুনিক ক’লে।

Verse 94

उवाच भगवन्नेतत्कर्तुमिच्छाम्यहं व्रतम् / सम्यक्तमुपदेशेन तत्रानुज्ञां प्रयच्छ मे

সিয়ে ক’লে—ভগৱন, মই এই ব্ৰত পালন কৰিব বিচাৰোঁ; যথাযথ উপদেশ দি মোক ইয়াৰ অনুমতি দিয়া।

Verse 95

कर्मणानेन विप्रर्षे कृतार्थो ऽस्मि न संशयः / इत्युक्तस्तेन राज्ञातु तथेत्युक्त्वा महामुनिः

সিয়ে ক’লে—হে বিপ্ৰর্ষি, এই কৰ্মেৰে মই নিঃসন্দেহে কৃতাৰ্থ হ’ম। ৰজাই এনেদৰে কোৱাত মহামুনিয়ে ‘তথাস্তু’ বুলি ক’লে।

Verse 96

दीक्षयामास राजानं शस्त्रोक्तेनैव वर्त्मना / स दीक्षितो वसिष्ठेन सगरो राजसत्तमः

ভগৱান বশিষ্ঠে শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে ৰজাক দীক্ষা দিলে। বশিষ্ঠৰ দীক্ষাৰে ৰাজশ্ৰেষ্ঠ সগৰ দীক্ষিত হ’ল।

Verse 97

द्रव्याण्यानीय विधिवत्प्रचचार शुभव्रतम् / पूजयित्वा जगन्नाथं विधिना तेन पार्थिवः

দ্ৰব্য আনি সেই পাৰ্থিৱে বিধিপূৰ্বক শুভ ব্ৰত পালন কৰিলে। সেই বিধিৰে জগন্নাথক পূজা কৰি।

Verse 98

समाप्य च यथायोग्यमनुज्ञाय गुरुं ततः / प्रतिज्ञामकरोद्राजा व्रतमेतदनुत्तमम्

যথাযথভাৱে সমাপ্ত কৰি, তাৰ পিছত গুৰুৰ অনুমতি লৈ ৰজাই এই অনুত্তম ব্ৰতৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে।

Verse 99

आजीवान्तं धरिष्यामि यत्नेनेति महामतिः / अथानुज्ञाप्य राजानं वसिष्ठो भगवानृषिः

মহামতি ৰজাই ক’লে—‘মই ইয়াক জীৱনান্তলৈ যত্নেৰে পালন কৰিম।’ তাৰ পিছত ৰজাক অনুমতি দি ভগৱান ঋষি বশিষ্ঠ…

Verse 100

सन्निवर्त्यानुगच्छन्तं प्रजगाम निजाश्रमम्

পিছত অনুসৰণ কৰোঁতাক ঘূৰাই পঠাই বশিষ্ঠ নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।