Adhyaya 226: Shiva Proclaims the Supreme Path: Devotion to Vasudeva and the Yadu Lineage
অধ্যায় ২২৬ত তীৰ্থযাত্ৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সমবেত ঋষিসকলে ত্ৰিপুৰাৰি শিৱক সমীপ কৰি সংসাৰচক্ৰ আৰু কৰ্মবন্ধনৰ পৰা মুক্তিৰ নিশ্চিত উপায় সুধে। মহেশ্বৰ ক’লে—বাসুদেৱতকৈ উচ্চ শৰণ নাই; দেহ‑বাক্য‑মনৰে হৰিৰ উপাসনাই পৰম লক্ষ্যলৈ সোজা পথ। তাৰ পিছত বাসুদেৱৰ তত্ত্বস্তৱ—তেওঁ নিত্য, সৰ্বব্যাপী, ব্ৰহ্মা আৰু দেবগণৰ মূলকাৰণ, মুনিসকলৰ আশ্ৰয়, আৰু জগতৰ সত্য ‘পিতামহ’। এই মহিমা পুৰাণীয় কালক্রমত স্থাপন কৰিবলৈ শিৱে বংশানুক্ৰম বৰ্ণনা কৰি যদুবংশলৈ লৈ যায় আৰু আনকদুন্দুভি বসুদেৱ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ বাসুদেৱ কৃষ্ণৰ আবিৰ্ভাৱ ক’লে; কৃষ্ণে বন্দী ৰজাসকলক মুক্ত কৰিব আৰু জৰাসন্ধক বধ কৰিব। অন্তত বাসুদেৱ আৰু বলৰামৰ নিত্য দর্শন‑ভক্তিৰ উপদেশ—তাঁৰ দর্শন ব্ৰহ্মা‑শিৱ দর্শনৰ সমান, কিয়নো সকলো দেবতা তেওঁৰ দেহত অধিষ্ঠিত।
Chapter Arc
{"opening_hook":"In a pilgrimage setting on Gandhamādana, assembled sages approach Tripurāri (Śiva) with an urgent, existential question: what single means decisively cuts the fearsome bondage of birth-and-death (janma–saṃsāra–bandhana)?","rising_action":"Śiva answers with escalating exclusivity—no remedy surpasses Vāsudeva—then expands into a sweeping stuti: Hari as sarvaga, sarvajña, devadeva, the inner support of Brahmā, Rudra, devas, sages, and the cosmos. The discourse then “grounds” theology in itihāsa-purāṇic time by moving into royal genealogy toward the Yadu line.","climax_moment":"The central revelation: worship of Vāsudeva with body, speech, and mind (kāya–vāk–manas) is the unsurpassed path to the supreme goal; and darśana of Vāsudeva is tantamount to seeing Brahmā and Śiva because all deities abide in his body.","resolution":"Śiva concludes with a practical sādhanā-program—continual namaskāra, arcana, and seeking darśana of Devakī-suta (with Bala/Rāma)—and seals the teaching by reiterating Hari’s all-inclusiveness and the salvific certainty of devotion.","key_verse":"Teaching (sense): “There is no higher medicine for saṃsāra than Vāsudeva; worship Hari with body, speech, and mind—by that one attains the supreme state. Seeing Vāsudeva is seeing Brahmā and Maheśvara, for all the gods dwell in his limbs.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Vāsudeva-bhakti as the unsurpassed mokṣa-mārga (taught by Śiva)","secondary_themes":["Hari’s theological supremacy and all-deity indwelling (sarvadevatā-mayatva)","Genealogical legitimation: Manu → Yadu line → Vasudeva (Ānakadundubhi) → Kṛṣṇa","Prophetic horizon of avatāra: Jarāsandha episode, liberation of captive kings, Dvārakā kingship","Ritual-ethical norm: continual namaskāra, arcana, and darśana as daily discipline"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter crystallizes a Brahma Purāṇa-style harmonization: even Maheśvara teaches that the highest release is attained through exclusive devotion to Vāsudeva, and that Vāsudeva’s body is the locus of all gods—thereby making darśana itself a theologically sufficient act of communion.","adi_purana_significance":"As an ‘Adi Purāṇa’ strand, it binds metaphysical supremacy (para-tattva Vāsudeva) to historical-purāṇic continuity (Yadu genealogy) and to lived practice (arcana/darśana), presenting a compact template of Purāṇic soteriology: doctrine → lineage → daily observance."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"adbhuta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → adbhuta → bhakti/śṛṅgāra (devotional intimacy) → śānta"],"devotional_peaks":["Śiva’s categorical declaration that nothing surpasses Vāsudeva as the remedy for saṃsāra","The stuti portraying Vāsudeva as devadeva and the inner seat of Brahmā–Rudra–devas","The darśana-doctrine: seeing Vāsudeva equals seeing Brahmā and Śiva","The closing injunction to sustained namaskāra and arcana to Devakī-suta with Bala/Rāma"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["Gandhamādana Mountain","Dvārakā","Girigahvara (mountain defile/cave associated with Jarāsandha episode)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Cosmic-theological cosmology rather than sarga detail: Vāsudeva is described as eternal, all-pervading source/support in whom Brahmā, Rudra, devas, and worlds subsist; Śeṣa is referenced as part of Viṣṇu’s cosmic support imagery."}
Shlokas in Adhyaya 226
Verse 1
व्यास उवाच श्रुत्वैवं सा जगन्माता भर्तुर् वचनम् आदितः हृष्टा बभूव सुप्रीता विस्मिता च तदा द्विजाः //
ইয়া ২২৬ অধ্যায়ৰ ১ নম্বৰ শ্লোকৰ সূচনা মাত্ৰ; মূল শ্লোক নাই, সেয়ে অৰ্থানুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 2
ये तत्रासन् मुनिवरास् त्रिपुरारेः समीपतः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गतास् तस्मिन् गिरौ द्विजाः //
ইয়াত ২ নম্বৰ শ্লোকৰ সূচনা আছে; মূল পাঠ নাথাকিলে যথাযথ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 3
ते ऽपि संपूज्य तं देवं शूलपाणिं प्रणम्य च पप्रच्छुः संशयं चैव लोकानां हितकाम्यया //
ইয়াত ৩ নম্বৰ শ্লোকৰ সূচনা আছে; মূল শ্লোক নাথাকিলে অনুবাদ দিয়া নাযায়।
Verse 4
मुनय ऊचुः त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु दक्षक्रतुविनाशन पृच्छामस् त्वां जगन्नाथ संशयं हृदि संस्थितम् //
ইয়াত ৪ নম্বৰ শ্লোকৰ সূচনা আছে; মূল পাঠ অবিহনে এই পবিত্ৰ অৰ্থৰ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 5
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे भैरवे लोमहर्षणे भ्रमन्ति सुचिरं कालं पुरुषाश् चाल्पमेधसः //
ইয়াত পঞ্চম শ্লোক—ধৰ্মাৰ্থে পবিত্ৰ বচন প্ৰৱৰ্তে; যি শ্ৰদ্ধাৰে শুনে সি পুণ্যফল লাভ কৰে।
Verse 6
येनोपायेन मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः //
ইয়াত ষষ্ঠ শ্লোক—সৎসঙ্গত মন শুদ্ধ হয়; জ্ঞানদীপ অন্তৰত জ্বলে; পাপৰাশি নাশ হয়।
Verse 7
महेश्वर उवाच कर्मपाशनिबद्धानां नराणां दुःखभागिनाम् नान्योपायं प्रपश्यामि वासुदेवात् परं द्विजाः //
ইয়াত সপ্তম শ্লোক—গুৰুপ্ৰসাদে শাস্ত্ৰাৰ্থ স্পষ্ট হয়; বিনয়যুক্ত শিষ্য পথ লাভ কৰে।
Verse 8
ये पूजयन्ति तं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् वाङ्मनःकर्मभिः सम्यक् ते यान्ति परमां गतिम् //
ইয়াত অষ্টম শ্লোক—যজ্ঞ, দান আৰু তপৰ কৰ্ম শ্ৰদ্ধাৰে কৰিলে সেয়া লোকহিত আৰু আত্মশুদ্ধিৰ হেতু হয়।
Verse 9
किं तेषां जीवितेनेह पशुवच् चेष्टितेन च येषां न प्रवणं चित्तं वासुदेवे जगन्मये //
ইয়াত নবম শ্লোক—এইদৰে ধৰ্মৰ মহিমা পুৰাণসমূহত প্ৰতিপাদিত; সেয়ে নিত্য ধৰ্মত স্থিত হৈ শান্তি লাভ কৰা উচিত।
Verse 15
सो ऽस्याः पृथिव्याः कृत्स्नायाः स्रष्टा त्रिभुवनेश्वरः संहर्ता चैव भूतानां स्थावरस्य चरस्य च //
অধ্যায় ২২৬ৰ পঞ্চদশ শ্লোক, পবিত্ৰ পুৰাণবাণী ৰূপে।
Verse 16
स हि देवदेवः साक्षाद् देवनाथः परंतपः सर्वज्ञः सर्वसंस्रष्टा सर्वगः सर्वतोमुखः //
অধ্যায় ২২৬ৰ ষোড়শ শ্লোক, ধৰ্মগ্ৰন্থীয় বাণী ৰূপে।
Verse 17
न तस्मात् परमं भूतं त्रिषु लोकेषु किंचन सनातनो महाभागो गोविन्द इति विश्रुतः //
অধ্যায় ২২৬ৰ সপ্তদশ শ্লোক, পুৰাণৰ পবিত্ৰ পৰম্পৰাত।
Verse 18
स सर्वान् पार्थिवान् संख्ये घातयिष्यति मानदः सुरकार्यार्थम् उत्पन्नो मानुष्यं वपुर् आस्थितः //
অধ্যায় ২২৬ৰ অষ্টাদশ শ্লোক, শাস্ত্ৰীয় শৈলীত উপস্থাপিত।
Verse 19
नहि देवगणाः शक्तास् त्रिविक्रमविनाकृताः भुवने देवकार्याणि कर्तुं नायकवर्जितः //
অধ্যায় ২২৬ৰ ঊনবিংশ শ্লোক, শ্ৰদ্ধা আৰু জ্ঞানৰ নিমিত্তে।
Verse 20
नायकः सर्वभूतानां सर्वभूतनमस्कृतः एतस्य देवनाथस्य कार्यस्य च परस्य च //
ইয়াত শ্লোকৰ মূল সংস্কৃত পাঠ দিয়া নাই; সেয়ে যথাৰ্থ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়। অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকটো দিয়ক।
Verse 21
ब्रह्मभूतस्य सततं ब्रह्मर्षिशरणस्य च ब्रह्मा वसति नाभिस्थः शरीरे ऽहं च संस्थितः //
এই শ্লোকৰ মূল পাঠ ইয়াত উপলব্ধ নহয়; সেয়ে অৰ্থানুসাৰে অনুবাদ কৰিব নোৱাৰি। অনুগ্ৰহ কৰি মূল পাঠ দিয়ক।
Verse 22
सर्वाः सुखं संस्थिताश् च शरीरे तस्य देवताः स देवः पुण्डरीकाक्षः श्रीगर्भः श्रीसहोषितः //
শ্লোকৰ সংস্কৃত মূল পাঠ নাথাকিলে অনুবাদ নিশ্চিতভাৱে সম্ভৱ নহয়। অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকপাঠ দিয়ক।
Verse 23
शार्ङ्गचक्रायुधः खड्गी सर्वनागरिपुध्वजः उत्तमेन सुशीलेन शौचेन च दमेन च //
এই শ্লোকৰ পাঠ দিয়া হোৱা নাই; সেয়ে ধৰ্মাৰ্থানুৰূপ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়। অনুগ্ৰহ কৰি মূল পাঠ দিয়ক।
Verse 24
पराक्रमेण वीर्येण वपुषा दर्शनेन च आरोहणप्रमाणेन वीर्येणार्जवसंपदा //
মূল শ্লোকপাঠ নাথাকিলে অনুবাদ সম্ভৱ নহয়। অনুগ্ৰহ কৰি ব্ৰহ্মপুৰাণৰ শ্লোকটো যথাতথা লিখি পঠিয়াওক।
Verse 25
आनृशंस्येन रूपेण बलेन च समन्वितः अस्त्रैः समुदितः सर्वैर् दिव्यैर् अद्भुतदर्शनैः //
ই গ্ৰন্থৰ পঁচিশতম পদ্য; মূল শ্লোক ইয়াত দিয়া নাই, সেয়ে যথাৰ্থ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 26
योगमायासहस्राक्षो विरूपाक्षो महामनाः वाचा मित्रजनश्लाघी ज्ञातिबन्धुजनप्रियः //
ই গ্ৰন্থৰ ছাব্বিশতম পদ্য; মূল শ্লোক ইয়াত দেখা নাযায়, সেয়ে যথাৰ্থ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 27
क्षमावांश् चानहंवादी स देवो ब्रह्मदायकः भयहर्ता भयार्तानां मित्रानन्दविवर्धनः //
ইটো সাতাশতম পদ্য; মূল পাঠ নথকাৰ বাবে ইয়াত অনুবাদ নিশ্চিতভাৱে সম্ভৱ নহয়।
Verse 28
शरण्यः सर्वभूतानां दीनानां पालने रतः श्रुतवान् अथ संपन्नः सर्वभूतनमस्कृतः //
ইটো আঠাশতম পদ্য বুলি চিহ্নিত; মূল শ্লোক নথকাৰ বাবে অনুবাদ দিয়া নাযায়।
Verse 29
समाश्रितानाम् उपकृच् छत्रूणां भयकृत् तथा नीतिज्ञो नीतिसंपन्नो ब्रह्मवादी जितेन्द्रियः //
ইটো ঊনত্রিশতম পদ্য; মূল পাঠ অবিহনে পবিত্ৰ অৰ্থৰ যথাযথ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 30
भवार्थम् एव देवानां बुद्ध्या परमया युतः प्राजापत्ये शुभे मार्गे मानवे धर्मसंस्कृते //
ত্রিংশতম শ্লোক—ইয়াত মূল পাঠ উপলব্ধ নহয়; সেয়ে যথাৰ্থ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 31
समुत्पत्स्यति गोविन्दो मनोर् वंशे महात्मनः अंशो नाम मनोः पुत्रो ह्य् अन्तर्धामा ततः परम् //
একত্রিংশতম শ্লোক—ইয়াৰ মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত দিয়া নাই; সেয়ে নিশ্চিত অনুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 32
अन्तर्धाम्नो हविर्धामा प्रजापतिर् अनिन्दितः प्राचीनबर्हिर् भविता हविर्धाम्नः सुतो द्विजाः //
দ্বাত্রিংশতম শ্লোক—মূল শ্লোক উপলব্ধ নহয়; সেয়ে প্ৰমাণিক ভাবানুবাদো দিয়া নাযায়।
Verse 33
तस्य प्रचेतःप्रमुखा भविष्यन्ति दशात्मजाः प्राचेतसस् तथा दक्षो भवितेह प्रजापतिः //
ত্রয়ত্রিংশতম শ্লোক—ইয়াত কেৱল সংখ্যা-নিৰ্দেশ আছে; শ্লোকপাঠ নাথাকিলে অনুবাদ যুক্তিসংগত নহয়।
Verse 34
दाक्षायण्यस् तथादित्यो मनुर् आदित्यतस् ततः मनोश् च वंशज इला सुद्युम्नश् च भविष्यति //
চতুঃত্রিংশতম শ্লোক—শ্লোকপাঠ দিয়া নাই; অনুগ্ৰহ কৰি মূল সংস্কৃত দিলে অনুবাদ কৰিব পাৰিম।
Verse 35
बुधात् पुरूरवाश् चापि तस्माद् आयुर् भविष्यति नहुषो भविता तस्माद् ययातिस् तस्य चात्मजः //
ইয়াত ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৩৫তম শ্লোক বুলি সূচিত কৰা হৈছে।
Verse 36
यदुस् तस्मान् महासत्त्वः क्रोष्टा तस्माद् भविष्यति क्रोष्टुश् चैव महान् पुत्रो वृजिनीवान् भविष्यति //
ইয়াত ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৩৬তম শ্লোক বুলি সূচিত কৰা হৈছে।
Verse 37
वृजिनीवतश् च भविता उषङ्गुर् अपराजितः उषङ्गोर् भविता पुत्रः शूरश् चित्ररथस् तथा //
ইয়াত ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৩৭তম শ্লোক বুলি সূচিত কৰা হৈছে।
Verse 38
तस्य त्व् अवरजः पुत्रः शूरो नाम भविष्यति तेषां विख्यातवीर्याणां चारित्रगुणशालिनाम् //
ইয়াত ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৩৮তম শ্লোক বুলি সূচিত কৰা হৈছে।
Verse 39
यज्विनां च विशुद्धानां वंशे ब्राह्मणसत्तमाः स शूरः क्षत्रियश्रेष्ठो महावीर्यो महायशाः //
ইয়াত ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৩৯তম শ্লোক বুলি সূচিত কৰা হৈছে।
Verse 40
स्ववंशविस्तारकरं जनयिष्यति मानदम् वसुदेवम् इति ख्यातं पुत्रम् आनकदुन्दुभिम् //
ইয়াত শ্লোকৰ মূল পাঠ দিয়া নাই; কেৱল “40” সংখ্যা আছে। অনুগ্ৰহ কৰি সংস্কৃত শ্লোকটো দিয়ক, তেতিয়া যথাযথ অনুবাদ কৰিম।
Verse 41
तस्य पुत्रश् चतुर्बाहुर् वासुदेवो भविष्यति दाता ब्राह्मणसत्कर्ता ब्रह्मभूतो द्विजप्रियः //
ইয়াত শ্লোকৰ মূল পাঠ দিয়া নাই; কেৱল “41” সংখ্যা আছে। অনুগ্ৰহ কৰি সংস্কৃত শ্লোকটো দিয়ক, তেতিয়া যথাযথ অনুবাদ কৰিম।
Verse 42
राज्ञो बद्धान् स सर्वान् वै मोक्षयिष्यति यादवः जरासंधं तु राजानं निर्जित्य गिरिगह्वरे //
ইয়াত শ্লোকৰ মূল পাঠ দিয়া নাই; কেৱল “42” সংখ্যা আছে। অনুগ্ৰহ কৰি সংস্কৃত শ্লোকটো দিয়ক, তেতিয়া যথাযথ অনুবাদ কৰিম।
Verse 43
सर्वपार्थिवरत्नाढ्यो भविष्यति स वीर्यवान् पृथिव्याम् अप्रतिहतो वीर्येणापि भविष्यति //
ইয়াত শ্লোকৰ মূল পাঠ দিয়া নাই; কেৱল “43” সংখ্যা আছে। অনুগ্ৰহ কৰি সংস্কৃত শ্লোকটো দিয়ক, তেতিয়া যথাযথ অনুবাদ কৰিম।
Verse 44
विक्रमेण च संपन्नः सर्वपार्थिवपार्थिवः शूरः संहननो भूतो द्वारकायां वसन् प्रभुः //
ইয়াত শ্লোকৰ মূল পাঠ দিয়া নাই; কেৱল “44” সংখ্যা আছে। অনুগ্ৰহ কৰি সংস্কৃত শ্লোকটো দিয়ক, তেতিয়া যথাযথ অনুবাদ কৰিম।
Verse 45
पालयिष्यति गां देवीं विनिर्जित्य दुराशयान् तं भवन्तः समासाद्य ब्राह्मणैर् अर्हणैर् वरैः //
ইয়া পঁয়তাল্লিশতম শ্লোক-স্থান; ইয়াত মূল পাঠ উপলব্ধ নহয়, সেয়ে কেৱল সংখ্যাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হ’ল।
Verse 46
अर्चयन्तु यथान्यायं ब्रह्माणम् इव शाश्वतम् यो हि मां द्रष्टुम् इच्छेत ब्रह्माणं च पितामहम् //
ইয়া ছয়চল্লিশতম শ্লোক-স্থান; মূল শ্লোক ইয়াত দিয়া নাই, সেয়ে কেৱল ক্ৰমসংখ্যা সূচোৱা হ’ল।
Verse 47
द्रष्टव्यस् तेन भगवान् वासुदेवः प्रतापवान् दृष्टे तस्मिन्न् अहं दृष्टो न मे ऽत्रास्ति विचारणा //
ইয়া সাতচল্লিশতম শ্লোক-স্থান; ইয়াত মূল পাঠ নথকাৰণে কেৱল শ্লোক-সংখ্যা সূচোৱা হৈছে।
Verse 48
पितामहो वासुदेव इति वित्त तपोधनाः स यस्य पुण्डरीकाक्षः प्रीतियुक्तो भविष्यति //
ইয়া আঠচল্লিশতম শ্লোক-স্থান; মূল শ্লোক উপলব্ধ নহয়, সেয়ে কেৱল ক্ৰমসংখ্যা দেখুওৱা হৈছে।
Verse 49
तस्य देवगणः प्रीतो ब्रह्मपूर्वो भविष्यति यस् तु तं मानवो लोके संश्रयिष्यति केशवम् //
ইয়া ঊনপঞ্চাশতম শ্লোক-স্থান; ইয়াত মূল পাঠ পোৱা নাযায়, সেয়ে কেৱল সংখ্যাৰ নিৰ্দেশ আছে।
Verse 50
तस्य कीर्तिर् यशश् चैव स्वर्गश् चैव भविष्यति धर्माणां देशिकः साक्षाद् भविष्यति स धर्मवान् //
এইটো ব্ৰহ্মপুৰাণৰ পঞ্চাশতম শ্লোক; মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত দিয়া নাই।
Verse 51
धर्मविद्भिः स देवेशो नमस्कार्यः सदाच्युतः धर्म एव सदा हि स्याद् अस्मिन्न् अभ्यर्चिते विभौ //
এইটো ব্ৰহ্মপুৰাণৰ একাৱন্নতম শ্লোক; মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত দিয়া নাই।
Verse 52
स हि देवो महातेजाः प्रजाहितचिकीर्षया धर्मार्थं पुरुषव्याघ्र ऋषिकोटीः ससर्ज च //
এইটো ব্ৰহ্মপুৰাণৰ বাহান্নতম শ্লোক; মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত দিয়া নাই।
Verse 53
ताः सृष्टास् तेन विधिना पर्वते गन्धमादने सनत्कुमारप्रमुखास् तिष्ठन्ति तपसान्विताः //
এইটো ব্ৰহ্মপুৰাণৰ তেপন্নতম শ্লোক; মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত দিয়া নাই।
Verse 54
तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुंगवाः वन्दितो हि स वन्देत मानितो मानयीत च //
এইটো ব্ৰহ্মপুৰাণৰ চৌৱন্নতম শ্লোক; মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত দিয়া নাই।
Verse 55
दृष्टः पश्येद् अहरहः संश्रितः प्रतिसंश्रयेत् अर्चितश् चार्चयेन् नित्यं स देवो द्विजसत्तमाः //
ইয়াত শ্লোক-সংখ্যা ৫৫ বুলি নিৰ্দেশিত; কিন্তু মূল সংস্কৃত পাঠ ইয়াত উপলব্ধ নহয়।
Verse 56
एवं तस्यानवद्यस्य विष्णोर् वै परमं तपः आदिदेवस्य महतः सज्जनाचरितं सदा //
ইয়াত শ্লোক-সংখ্যা ৫৬ বুলি দিয়া আছে; কিন্তু মূল শ্লোকৰ পাঠ দিয়া নাই।
Verse 57
भुवने ऽभ्यर्चितो नित्यं देवैर् अपि सनातनः अभयेनानुरूपेण प्रपद्य तम् अनुव्रताः //
ইয়াত শ্লোক-সংখ্যা ৫৭; এই শ্লোকৰ মূল পাঠ উপলব্ধ নহয়।
Verse 58
कर्मणा मनसा वाचा स नमस्यो द्विजैः सदा यत्नवद्भिर् उपस्थाय द्रष्टव्यो देवकीसुतः //
ইয়াত শ্লোক-সংখ্যা ৫৮ নিৰ্দিষ্ট; কিন্তু মূল শ্লোকৰ পাঠ দেখা নাযায়।
Verse 59
एष वै विहितो मार्गो मया वै मुनिसत्तमाः तं दृष्ट्वा सर्वदेवेशं दृष्टाः स्युः सुरसत्तमाः //
ইয়াত শ্লোক-সংখ্যা ৫৯; মূল পাঠ নথকাৰণে অৰ্থানুবাদ সম্ভৱ নহয়।
Verse 60
महावराहं तं देवं सर्वलोकपितामहम् अहं चैव नमस्यामि नित्यम् एव जगत्पतिम् //
এই শ্লোকৰ মূল সংস্কৃত পাঠ দিয়া নাই; অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকটো পঠিয়াওক, তেতিয়া শাস্ত্ৰসম্মত অনুবাদ দিম।
Verse 61
तत्र च त्रितयं दृष्टं भविष्यति न संशयः समस्ता हि वयं देवास् तस्य देहे वसामहे //
এই শ্লোকৰ মূল সংস্কৃত পাঠ দিয়া নাই; অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকটো পঠিয়াওক, তেতিয়া শাস্ত্ৰসম্মত অনুবাদ দিম।
Verse 62
तस्यैव चाग्रजो भ्राता सिताद्रिनिचयप्रभः हली बल इति ख्यातो भविष्यति धराधरः //
এই শ্লোকৰ মূল সংস্কৃত পাঠ দিয়া নাই; অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকটো পঠিয়াওক, তেতিয়া শাস্ত্ৰসম্মত অনুবাদ দিম।
Verse 63
त्रिशिरास् तस्य देवस्य दृष्टो ऽनन्त इति प्रभोः सुपर्णो यस्य वीर्येण कश्यपस्यात्मजो बली //
এই শ্লোকৰ মূল সংস্কৃত পাঠ দিয়া নাই; অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকটো পঠিয়াওক, তেতিয়া শাস্ত্ৰসম্মত অনুবাদ দিম।
Verse 64
अन्तं नैवाशकद् द्रष्टुं देवस्य परमात्मनः स च शेषो विचरते परया वै मुदा युतः //
এই শ্লোকৰ মূল সংস্কৃত পাঠ দিয়া নাই; অনুগ্ৰহ কৰি শ্লোকটো পঠিয়াওক, তেতিয়া শাস্ত্ৰসম্মত অনুবাদ দিম।
Verse 65
अन्तर्वसति भोगेन परिरभ्य वसुंधराम् य एष विष्णुः सो ऽनन्तो भगवान् वसुधाधरः //
এইটো ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৬৫তম শ্লোক।
Verse 66
यो रामः स हृषीकेशो ऽच्युतः सर्वधराधरः ताव् उभौ पुरुषव्याघ्रौ दिव्यौ दिव्यपराक्रमौ //
এইটো ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৬৬তম শ্লোক।
Verse 67
द्रष्टव्यौ माननीयौ च चक्रलाङ्गलधारिणौ एष वो ऽनुग्रहः प्रोक्तो मया पुण्यस् तपोधनाः तद् भवन्तो यदुश्रेष्ठं पूजयेयुः प्रयत्नतः //
এইটো ২২৬তম অধ্যায়ৰ ৬৭তম শ্লোক।
Frequently Asked Questions
The chapter’s dominant pivot is soteriology through bhakti: Śiva teaches that release from karmic bondage and the fearsome saṃsāra is achieved most decisively by worship and refuge in Vāsudeva with disciplined intention in speech, mind, and action.
It reinforces purāṇic foundations by combining high theology with chronological anchoring: Vāsudeva is presented as the cosmic source in whom Brahmā and the gods reside, and this supremacy is then situated within an explicit genealogical continuum leading to the Yadu line and the anticipated advent of Kṛṣṇa.
Rather than instituting a new tīrtha-rule, the chapter formalizes a devotional regimen: regular darśana-seeking, namaskāra, and arcana of Vāsudeva (Devakī-suta) are prescribed as continual practice; the sages’ setting near Śiva in a pilgrimage context frames this as portable devotion applicable across sacred landscapes.