Sukta 16
Rishi: Atharvanic/anonymous
Devata: Varuṇa (as satyānṛta-samīkṣaka) and the Viśve Devāḥ as witnesses
Chandas: Anuṣṭubh (didactic-judicial tone)
AV 4.16 এটা এটা ন্যায়-সম্পৰ্কীয় আথৰ্বণিক সূক্ত, য’ত সত্য আৰু অসত্যৰ অব্যৰ্থ পৰীক্ষক হিচাপে বৰুণক, আৰু সাৰ্বজনীন সাক্ষী হিচাপে বিশ্বে দেৱাঃক আহ্বান কৰি চুৰি উন্মোচন আৰু স্বীকাৰোক্তি বাধ্য কৰোৱা হয়। ই দিৱ্য নিৰীক্ষণৰ এক ধৰ্মতত্ত্ব গঢ়ে—পৃথিৱী, দ্যৌ, আনকি অলপ পানীয়েও বৰুণক গোপনে ধৰি ৰাখে—ফলত গোপনীয়তা অসম্ভৱ হৈ পৰে। সূক্তটোৰ অন্তত মিছলীয়া/চোৰক দণ্ডস্বৰূপে বৰুণ-পাশেৰে বাঁধি ধৰা হয়; ই এক উচ্চাৰিত শপথ-অৰ্ডিলৰ দৰে কাম কৰি, সত্য ভাষণ বাধ্য কৰাই সামাজিক শৃঙ্খলা (ঋত) ৰক্ষা কৰে।
Mantras
Mantra 1
सत्यानृतसमीक्षकः। बृ॒हन्ने॑षामधिष्ठा॒ता अ॑न्ति॒कादि॑व पश्यति । य स्ता॑यन्मन्य॑ते॒ चर॒न्त्सर्वं॑ दे॒वा इ॒दं वि॑दुः
সত্য-অসত্য বিচাৰক—মহান, তেওঁলোকৰ অধিষ্ঠাতা—নিকটৰ পৰা যেন দেখি সকলো দেখে। যি জন চলি-ফুৰি নিজকে অদৃশ্যভাৱে চুৰি কৰোঁ বুলি ভাবে, এই সকলো দেৱতাসকলে জানে।
Mantra 2
यस्तिष्ठ॑ति॒ चर॑ति॒ यश्च॒ वञ्च॑ति॒ यो नि॒लायं॒ चर॑ति॒ यः प्र॒तङ्क॑म्। द्वौ सं॑नि॒षद्य॒ यन्म॒न्त्रये॑ते॒ राजा॒ तद् वे॑द॒ वरु॑णस्तृ॒तीयः॑
যি থিয় হৈ থাকে, যি চলে, আৰু যি ছলনা কৰে; যি লুকাই ফুৰে, যি গোপনে সৰি সৰি যায়—দুজন একেলগে বহি যি গোপন মন্ত্ৰণা কৰে, সেয়া ৰজাই জানে; তৃতীয়জন হিচাপে বৰুণে সেয়া জানে।
Mantra 3
उ॒तेयं भूमि॒र्वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ उ॒तासौ द्यौर्बृ॑ह॒ती दू॒रेअ॑न्ता । उ॒तो स॑मु॒द्रौ वरु॑णस्य कु॒क्षी उ॒तास्मिन्नल्प॑ उद॒के निली॑नः
আৰু এই পৃথিৱী বৰুণ ৰজাৰ অধীন; আৰু সেয়া দূৰৰ সীমা-প্ৰসাৰিত মহান দ্যৌলোক (আকাশ)। আৰু দুয়োটা সমুদ্ৰ বৰুণৰ কুক্ষি (উদৰ); আৰু এই অলপ পানীতেও সি গোপনে নিহিত হৈ থাকে।
Mantra 4
उत यो द्याम॑ति॒सर्पा॑त् प॒रस्ता॒न्न स मु॑च्यातै॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञः॑ । दि॒व स्पशः॒ प्र च॑रन्ती॒दम॑स्य सहस्रा॒क्षा अति॑ पश्यन्ति॒ भूमि॑म्
আৰু যি জনে দ্যৌলোকৰো বহু ওপাৰে সৰি-সৰি পাৰ হ’ব খোজে—সিও বৰুণ ৰজাৰ পৰা তেনে মুক্ত নহ’ব। দিৱৰ স্পশ (গুপ্তচৰ) এই জগতত চাৰিওফালে বিচৰণ কৰে; সহস্ৰ-চক্ষু হৈ পৃথিৱীক অতিক্ৰম কৰি চায়, পৰ্যবেক্ষণ কৰে।
Mantra 5
सर्वं॒ तद् राजा॒ वरु॑णो॒ वि च॑ष्टे॒ यद॑न्त॒रा रोद॑सी॒ यत् प॒रस्ता॑त्। संख्या॑ता अस्य नि॒मिषो॒ जना॑नाम॒क्षानि॑व श्व॒घ्नी नि मि॑नोति॒ तानि॑
দুই লোকৰ মাজত যি আছে, আৰু যি তাৰো ওপাৰে—সেই সকলোকে বৰুণ ৰজা স্পষ্ট বিচাৰে চায়। মানুহৰ নিমিষ-পলকো তেওঁৰ বাবে গণনা কৰা; যেন পাশা, নিশ্চিত বিধাতা সিহঁতক শৃঙ্খলাৰে সজাই থয়।
Mantra 6
ये ते॒ पाशा॑ वरुण स॒प्तस॑प्त त्रे॒धा तिष्ठ॑न्ति॒ विषि॑ता॒ रुश॑न्तः । छि॒नन्तु॒ सर्वे॒ अनृ॑तं॒ वद॑न्तं॒ यः स॑त्यवा॒द्यति॒ तं सृ॑जन्तु
হে বৰুণ! তোমাৰ সেই পাষবোৰ—সাত আৰু সাত—ত্ৰিধা ৰূপে থিয় হৈ আছে, প্ৰেৰিত আৰু দীপ্তিমান। সিহঁতে সকলোৱে অনৃত কোৱা লোকক ছেদন কৰক; আৰু যি সত্য ক’য়, তাক মুক্ত কৰক।
Mantra 7
श॒तेन॒ पाशै॑र॒भि धे॑हि वरुणैनं॒ मा ते॑ मोच्यनृत॒वाङ् नृ॑चक्षः । आस्तां जा॒ल्म उ॒दरं॑ श्रंसयि॒त्वा कोश॑ इवाब॒न्धः प॑रिकृ॒त्यमा॑नः
হে বৰুণ! শত পাষেৰে তাক চাৰিওফালে বান্ধা; হে নৃচক্ষঃ (মানৱ-দৰ্শী ঋষি)! অনৃত-বাক লোক যেন তোমাৰ পৰা মুক্ত নহয়। দুষ্ট লোক তেনেকৈয়ে থাকক—তাৰ উদৰ ঢিলা হৈ ঝুলক—এটা অবন্ধ কোষ (থলি) যেন, চাৰিওফালে কাটি-ছাঁটি দিয়া।
Mantra 8
यः स॑मा॒म्यो॒३वरु॑णो॒ यो व्या॒म्यो॒३यः सं॑दे॒श्यो॒३वरु॑णो॒ यो वि॑दे॒श्यः । यो दै॒वो वरु॑णो॒ यश्च॒ मानु॑षः
যি বৰুণ আমাৰ নিজৰ সীমাৰ ভিতৰত, যি বৰুণ বাহিৰৰ সীমাত; যি বৰুণ সংবাদে দেখুওৱা, যি বৰুণ বিদেশ-দেশৰ—যি দেৱীয় বৰুণ, আৰু যি মানৱীয় বৰুণ—
Mantra 9
तैस्त्वा॒ सर्वै॑र॒भि ष्या॑मि॒ पाशै॑रसावामुष्यायणामुष्याः पुत्र । तानु॑ ते॒ सर्वा॑ननु॒संदि॑शामि
সেই সকলো পাশেৰে মই তোমাক আৱৰি বান্ধোঁ—তুমি, অমুক-অমুক বংশৰ অমুকজনৰ পুত্ৰ। সেই সকলো পাশ তোমাৰ বাবে মই এতিয়া একে একে নিৰ্দেশ কৰি স্থিৰ কৰিলোঁ।
Frequently Asked Questions
It is used in situations of suspected theft or disputed truth, to invoke Varuṇa and the Gods as witnesses so that hidden wrongdoing is exposed and truthful speech is compelled.
Water is Varuṇa’s domain and a symbol of his omnipresence; the hymn says he is present even in a small amount of water, making it a powerful oath-token in truth-testing.
It targets the anṛta-vāk—the one who speaks falsehood. The binding language (Varuṇa-pāśa) is meant to restrain and punish deliberate lying, while protecting the truthful by restoring ṛta (right order).
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.