Adhyaya 258

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे वाक्पारुष्यादिप्रकरणं नाम सप्तपञ्चाशदधिकद्विशतत्मो ऽध्यायः अथाष्टपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः ऋग्विधानं अग्निर् उवाच ऋग्यजुःसामाथर्वविधानं पुष्करोदितम् भुक्तिमुक्तिकरं जप्याद्धोमाद्रामाय तद्वदे

এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত “বাক্পাৰুষ্যাদি” নামৰ প্ৰকৰণ ২৫৭তম অধ্যায়। এতিয়া ২৫৮তম অধ্যায় “ঋগ্বিধান” আৰম্ভ হয়। অগ্নিয়ে ক’লে—পুষ্কৰে উপদেশ কৰা ঋক্, যজুঃ, সাম আৰু অথৰ্ববিধান ভোগ আৰু মোক্ষ দানকাৰী; ৰামৰ উদ্দেশ্যে জপ আৰু হোমৰ দ্বাৰা, আৰু তদ্ৰূপভাৱে অন্য বিধানসমূহো নিয়মানুসাৰে অনুষ্ঠান কৰিব লাগে।

Verse 2

पुष्कर उवाच प्रतिवेदन्तु कर्माणि कार्याणि प्रवदामि ते प्रथमं ऋग्विधानं वै शृणु त्वं भुक्तिमुक्तिदम्

পুষ্কৰে ক’লে—প্ৰত্যেক বেদ অনুসাৰে কৰিবলগীয়া কৰ্মসমূহ মই তোমাক ক’ম। প্ৰথমে ঋগ্বিধান শুনা; ই নিশ্চিতভাৱে ভোগ আৰু মোক্ষ দান কৰে।

Verse 3

अन्तर्जले तथा होमे जपती मनसेप्सितम् कामं करोति गायत्री प्राणायामाद्विशेषतः

জলৰ ভিতৰত থিয় হৈ বা হোমৰ সময়ত যি গায়ত্ৰী জপ কৰে, সি মনত অভীষ্ট কামনা সিদ্ধ কৰে—বিশেষকৈ প্ৰাণায়ামৰ সৈতে।

Verse 4

गायत्र्या दशसाहस्रो जपो नक्ताशनो द्विज बहुस्नातस्य तत्रैव सर्वकल्मषनाशनः

হে দ্বিজ! ৰাতিতেহে আহাৰ গ্ৰহণৰ ব্ৰত পালন কৰি আৰু বাৰে বাৰে স্নান কৰি গায়ত্ৰীৰ দশ সহস্ৰ জপ কৰিলে, সেই নিয়মাচৰণতেই সকলো কল্মষ (পাপ) নাশ হয়।

Verse 5

दशायुतानि जप्त्वाथ हविष्याशी स मुक्तिभाक् प्रणवो हि परं ब्रह्म तज्जपः सर्वपापहा

তাৰপিছত এক লক্ষ জপ কৰি আৰু হবিশ্য (যজ্ঞীয় আহাৰ) গ্ৰহণ কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰিলে সি মুক্তিভাগী হয়। কিয়নো প্ৰণৱ ‘ওঁ’ই পৰম ব্ৰহ্ম; তাৰ জপে সকলো পাপ নাশ কৰে।

Verse 6

ओंकारशतजप्तन्तु नाभिमात्रोदके स्थितः जलं पिवेत् स सर्वैस्तु पापैर् वै विप्रमुच्यते

ওঁকাৰ শতবাৰ জপ কৰি, নাভিলৈকে পানীত থিয় হৈ জল পান কৰিব লাগে; তাতে সি নিশ্চয়েই সকলো পাপৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হয়।

Verse 7

मात्रात्रयं त्रयो वेदास्त्रयो देवास्त्रयो ऽग्नयः महाव्याहृतयः सप्त लोका होमो ऽखिलाघहा

গায়ত্ৰীৰ তিন মাত্রা, তিন বেদ, তিন দেবতা আৰু তিন অগ্নি; সাত মহাব্যাহৃতি আৰু সাত লোক—(এইদৰে) হোম সকলো পাপ নাশক।

Verse 8

गायत्री परमा जाप्या महाव्याहृतयस् तथा अन्तर्जले तथा राम प्रोक्तश् चैवाघमर्षणः

গায়ত্ৰী পৰম জপযোগ্য মন্ত্ৰ; তদ্ৰূপ মহাব্যাহৃতিসমূহো। জলমধ্যত থাকিও জপ কৰা উচিত; আৰু ৰামপ্ৰোক্ত অঘমর্ষণ (সূক্ত)ো পাপনিবাৰণৰ বাবে।

Verse 9

अग्निमीले पुरोहितं सूत्को ऽयं वह्निदैवतः पापैर् हि विप्रमुच्यत इति ग , घ , ञ च शिरसा धारयन् वह्निं यो जपेत्परिवत्सरम्

যি ব্যক্তি মূৰত ধ্যানপূৰ্বক অগ্নি ধাৰণ কৰি পূৰ্ণ এক বছৰ ‘অগ্নিমীলে পুরোহিতম্’ এই সূত্ক-মন্ত্ৰ—বহ্নি দেৱতাসম্বন্ধীয় আৰু ‘ইয়াৰ দ্বাৰা পাপৰ পৰা নিশ্চয় মুক্তি’—গ, ঘ আৰু ঞ বৰ্ণসহ জপ কৰে, সি পাপমলৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 10

होमं त्रिषवणं भैक्ष्यमनग्निज्वलनञ्चरेत् अतः परमृचः सप्त वाय्वाद्या याः प्रकीर्तिताः

তেওঁ ত্ৰিষৱণ সময়ত হোম কৰিব, ভিক্ষাৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব আৰু দৃশ্যমান অগ্নি নথকাৰ সত্ত্বেও অগ্নি-প্ৰজ্বালনৰ সাধনা কৰিব। তাৰ পাছত বায়ু আদি দেৱতাৰে আৰম্ভ হোৱা, উপদেশিত সাতটা ঋক্‌ মন্ত্ৰ জপ কৰিব।

Verse 11

ता जपन् प्रयतो नित्यमिष्टान् कामान् समश्नुते मेधाकामो जपेन्नित्यं सदसन्यमिति त्यचम्

সেই ঋক্‌ মন্ত্ৰসমূহ সংযমসহ নিত্য জপ কৰিলে ইষ্ট কামনা লাভ হয়। যি মেধা (বুদ্ধি) কামনা কৰে, সি ‘সদসন্যম্’ নামৰ ত্যচ-মন্ত্ৰ সদায় জপ কৰিব।

Verse 12

अन्वयो यन्निमाः प्रोक्ताः नवर्चो मृत्युनाशनाः शुनःशेफमृषिं बद्धः सन्निरुद्धो ऽथ वा जपेत्

যথাযথ অন্বয় অনুসাৰে উপদেশিত এই নটা ঋক্‌ মন্ত্ৰ মৃত্যুনাশক। যি বাঁধা বা কাৰাগাৰত নিৰুদ্ধ, সি বাঁধা-নিয়ন্ত্রিত শুনঃশেফ ঋষিৰ দৃষ্টান্ত লৈ এইবোৰ জপ কৰিব।

Verse 13

मुच्यते सर्वपापेभ्यो गदी वाप्यगदो भवेत् य इच्छेच्छाश्वतं कामं मित्रं प्राज्ञं पुरन्दरं

সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু সি গদাধাৰী (পরাক্ৰমী) হয় বা ৰোগমুক্ত হয়। যি চিৰস্থায়ী কামসিদ্ধি বিচাৰে, সি মিত্ৰভাবসহ প্ৰাজ্ঞ পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)ক আশ্ৰয় কৰক।

Verse 14

ऋग्भिः षोड्शभिः कुर्यादिन्द्रियस्येति दिने दिने हिरण्यस्तूपमित्येतज्जपन् शत्रून् प्रबाधते

ষোলোটা ঋগ্বৈদিক ঋচাৰে ‘ইন্দ্ৰিয়স্য’ এই বিধান অনুসৰি দিনে দিনে জপ/কৰ্ম কৰা উচিত। ‘হিৰণ্যস্তূপম্…’ মন্ত্রটো পুনঃপুনঃ জপ কৰিলে শত্ৰু দমন হয়।

Verse 15

क्षेमी भवति चाध्वानो ये ते पन्था जपन् नरः रौद्रीभिःषड्भिरीशानं स्तूयाद्यो वै दिने दिने

যাত্ৰাপথ সুৰক্ষিত হয়; পথে চলোঁতে ‘য়ে তে পন্থাঃ’ আদি মন্ত্র জপ কৰা মানুহ নিৰ্ভয় হয়। যি প্ৰতিদিন ছয়টা ৰৌদ্ৰী মন্ত্রে ঈশানক স্তৱ কৰে, সি ক্ষেম আৰু মঙ্গল লাভ কৰে।

Verse 16

चरुं वा कल्पयेद्रौद्रं तस्य शान्तिः परा भवेत् उदित्युदन्तमादित्यमुपतिष्ठन् दिने दिने

অথবা উগ্ৰ বাধা শান্তিৰ বাবে ৰৌদ্ৰ-চৰু প্ৰস্তুত কৰা উচিত; তাতে পৰম শান্তি লাভ হয়। আৰু প্ৰতিদিন সূৰ্যোদয়ত উদয়দিশলৈ মুখ কৰি আদিত্যক উপাসনা কৰা উচিত।

Verse 17

क्षिपेज्जलाञ्जलीन् सप्त मनोदुःखविनाशनं द्विषन्तमित्यथार्धर्चं यद्विप्रान्तं जपन् स्मरेत्

সাত অঞ্জলি জল অৰ্পণ কৰা উচিত; ই মনোদুঃখ নাশ কৰে। তাৰপিছত ‘দ্বিষন্তম্…’ৰে আৰম্ভ হোৱা অৰ্ধঋচা জপ কৰি, বিদ্বান ব্ৰাহ্মণসকলে উপদেশ দিয়া অৰ্থ/ভাব স্মৰণ কৰিব।

Verse 18

आगस्कृत् सप्तरात्रेण विद्वेषमधिगच्छति आरोग्यकामी रोगी वा प्रस्कन्नस्योत्तमं जपेत्

অপৰাধ কৰা মানুহে সাত ৰাতিৰ ভিতৰত বৈৰ/দ্বেষ লাভ কৰে। আৰোগ্যকামী—অথবা ৰোগীয়েও—ব্যাধিগ্ৰস্তৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট উত্তম মন্ত্র জপ কৰিব।

Verse 19

उत्तमस्तस्य चार्धर्चो जपेद्वै विविधासने उदयत्यायुरक्ष्यय्यं तेजो मध्यन्दिने जपेत्

ইয়াৰ মাজত উত্তম সাধকে অর্ধঋচাসহ সেই মন্ত্ৰ বিভিন্ন আসনত বহি জপ কৰিব। সূৰ্যোদয়ত জপ কৰিলে অক্ষয় আয়ু লাভ হয়; মধ্যাহ্নত জপ কৰিলে তেজ আৰু বল প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 20

सन्निबद्धो ऽथेति क , ख , ज च अस्तं प्रतिगते सूर्ये द्विषन्तं प्रतिबाधते न वयश्चेति सूक्तानि जपन् शत्रून्नियच्छति

সূৰ্য অস্ত যোৱাৰ পিছত বিধিপূৰ্বক সন্নদ্ধ হৈ ‘ক, খ, জ’ এই অক্ষৰসমূহ জপ কৰিব; তাতে দ্বেষীজনক প্ৰতিবাধা দিয়ে। ‘ন বয়ঃ…’ আদি সূক্ত জপ কৰিলে শত্রুসকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Verse 21

एकादश सुपर्णस्य सर्वकामान्विनिर्दिशेत् आध्यात्मिकीः क इत्य् एता जपन्मोक्षमवाप्नुयात्

সৰ্বকামসিদ্ধিৰ বাবে সুপৰ্ণৰ একাদশবিধ মন্ত্ৰপ্ৰয়োগ নিৰ্দিষ্ট কৰিব লাগে। আধ্যাত্মিক স্বভাৱৰ ‘ক’ আদি এই অক্ষৰসমূহ জপ কৰিলে মোক্ষ লাভ হয়।

Verse 22

आ नो भद्रा इत्य् अनेन दीर्घमायुरवाप्नुयात् त्वं सोमेति च सूक्तेन नवं पश्येन्निशाकरं

‘আ নো ভদ্ৰাঃ…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰ জপ কৰিলে দীঘলীয়া আয়ু লাভ হয়। ‘ত্বং সোম…’ৰে আৰম্ভ হোৱা সূক্ত জপ কৰিলে নবোদিত নিশাকৰ (চন্দ্ৰ) দৰ্শন হয়।

Verse 23

उपतिष्ठेत् समित्पाणिर्वासांस्याप्नोत्यसंशयं आयुरीप्सन्निममिति कौत्स सूक्तं सदा जपेत्

সমিধ হাতত লৈ তেওঁ উপস্থিত হ’ব; তাতে নিঃসন্দেহে বস্ত্ৰ লাভ কৰে। আয়ু কামনা কৰা জনে ‘ইমম ইতি’ৰে আৰম্ভ হোৱা কৌৎস সূক্ত সদায় জপ কৰিব।

Verse 24

आपनः शोशुचदिति स्तुत्वा मध्ये दिवाकरं यथा मुञ्चति चेषोकां तथा पापं प्रमुञ्चति

“আপনঃ শোশুচদ্…” এই বাক্যৰে দেৱতাক স্তৱ কৰি, যেনেকৈ মধ্যাহ্নত সূৰ্য নিজৰ ৰশ্মি মুকলি কৰে, তেনেকৈ সাধকে পাপ ত্যাগ কৰে।

Verse 25

जातवेदस इत्य् एतज्जपेत् स्वस्त्ययनं पथि भयैर् विमुच्यते सर्वैः स्वस्तिमानाप्नुयात् गृहान्

পথত “জাতবেদস…”ৰে আৰম্ভ এই মন্ত্ৰ স্বস্ত্যয়ন ৰূপে জপ কৰিলে, সকলো ভয়ৰ পৰা মুক্ত হৈ কুশল-মঙ্গলসহ গৃহত উপনীত হয়।

Verse 26

व्युष्टायाञ्च तथा रात्र्यामेतद्दुःस्वप्ननाशनं प्रमन्दिनेति सूयन्त्या जपेद्गर्भविमोचनं

প্ৰভাত আৰু ৰাত্ৰিত ইয়াৰ জপ দুঃস্বপ্ননাশক। আৰু প্ৰসৱকালত নাৰীয়ে “প্ৰমন্দিনে…”ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰ জপ কৰিব, গৰ্ভবিমোচন তথা সহজ প্ৰসৱৰ বাবে।

Verse 27

जपन्निन्द्रमिति स्नातो वैश्यदेवन्तु सप्तकं मुञ्चत्याज्यं तथा जुह्वत् सकलं किल्विषं नरः

“ইন্দ্ৰম…”ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰ জপ কৰি স্নান কৰি, তাৰ পিছত বৈশ্যদেৱ সপ্তক সম্পন্ন কৰি, অগ্নিত ঘৃত আহুতি দিলে মানুহে সকলো পাপ ত্যাগ কৰে।

Verse 28

इमामिति जपन् शश्वत् कामानाप्नोत्यभीप्सितान् मानस्तोक इति द्वाभ्यां त्रिरात्रोपोषितः शुचिः

“ইমাম্…”ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰ সদায় জপ কৰিলে অভীষ্ট কামনা লাভ হয়। আৰু তিনিৰাতি উপবাস কৰি শুচি হৈ “মান…” আৰু “স্তোক…”ৰে আৰম্ভ দুটা মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে।

Verse 29

औडुम्बरीश् च जुहुयात्समिधश्चाज्यसंस्कृताः छित्त्वा सर्वान्मृत्युपाशान् जीवेद्रोगविवर्जितः

ঘৃতসংস্কৃত ঔডুম্বৰী (উদুম্বৰ) সমিধা অগ্নিত হোম কৰিব লাগে। এইদৰে মৃত্যুৰ সকলো পাশ ছিন্ন কৰি সি ৰোগমুক্ত জীৱন লাভ কৰে।

Verse 30

ऊर्ध्वबाहुरनेनैव स्तुत्वा सम्भुं तथैव च मानस्तोकेति च ऋचा शिखाबन्धे कृते नरः

বাহু ঊৰ্ধ্বলৈ তুলি এইদৰে শম্ভু (শিৱ)ক স্তৱ কৰিব লাগে। আৰু শিখাবন্ধন কৰোঁতে ‘মা নঃ স্তোকে…’ আৰম্ভ ঋক্‌টো জপ কৰিব লাগে।

Verse 31

अघृष्यः सर्वभूतानां जायते संशयं विना चित्रमित्युपतिष्ठेत त्रिसन्ध्यं भास्करं तथा

সি নিঃসন্দেহে সকলো ভূতৰ বাবে অঘৃষ্য (অজেয়/অস্পৰ্শ্য) হয়। লগতে ‘চিত্ৰম্’ মন্ত্রে ত্ৰিসন্ধ্যাত ভাস্কৰ (সূৰ্য)ক উপাসনা কৰিব লাগে।

Verse 32

समित्पाणिर्नरो नित्यमीप्सितं धनमाप्नुयात् अथ स्वप्नेति च जपन् प्रातर्मध्यन्दिने दिने

সমিধ হাতত ধৰা পুৰুষে নিত্য ইপ্সিত ধন লাভ কৰে। ‘অথ স্বপ্নে’ বুলি জপ কৰি প্ৰতিদিন পুৱা আৰু মধ্যাহ্নত এই কৰ্ম কৰিব লাগে।

Verse 33

दुःस्वप्नञ्चार्हते कृत्स्नं भोजनञ्चाप्नुयाच्छुभम् उभे पुमानिति तथा रक्षोघ्नः परिकीर्तितः

সি সকলো দুঃস্বপ্ন নিবারণ কৰে আৰু শুভ আহাৰ লাভ কৰে। লগতে ‘উভে পুমান্’ এই পদটোও ৰক্ষোঘ্ন (ৰাক্ষসনাশক) বুলি পৰিকীৰ্তিত।

Verse 34

उभे वासा इति ऋचो जपन् कामानवाप्नुयात् न सागन्निति च जपन् मुच्यते चाततायिनः

“উভে বাসা”ৰে আৰম্ভ হোৱা ঋক্‌ মন্ত্র জপ কৰিলে ইষ্ট ভোগ আৰু কাম্য ফল লাভ হয়; আৰু “ন সাগন্ন্”ৰে আৰম্ভ ঋক্‌ জপ কৰিলে আততায়ী হোৱাৰ পাপৰ পৰাও মুক্তি মেলে।

Verse 35

कया शुभेति च जपन् जातिश्रैष्ठमवाप्नुयात् इमन्नृसोममित्येतत् सर्वान् कामानवाप्नुयात्

“কয়া শুভেতি” মন্ত্ৰ জপ কৰিলে জন্ম-শ্ৰেষ্ঠতা আৰু প্ৰতিষ্ঠা লাভ হয়; আৰু “ইমন্নৃসোমম্” মন্ত্ৰজপে সকলো কামনা সিদ্ধ হয়।

Verse 36

पितरित्युपतिष्ठेत नित्यमर्थमुपस्थितं अग्ने नयेति सूक्तेन घृतहोमश् च मार्गगः

‘পিতৰঃ’ বুলি কৈ নিত্য ভক্তিভাৱে উপস্থিত থাকিব, ক্ৰিয়াৰ অৰ্থত সদা মনোনিবেশ ৰাখি; আৰু ‘অগ্নে নয়…’ৰে আৰম্ভ সূক্তে ঘৃত-হোম কৰিব—তাতে (পিতৃ/প্ৰেত) সৎপথৰ যাত্ৰী হয়।

Verse 37

वीरान्नयमवाप्नोति सुश्लोकं यो जपेत् सदा कङ्कतो नेति सूक्तेन विषान् सर्वान् व्यपोहति

যি নিত্য এই সু-শ্লোক জপ কৰে, সি বীৰগতি/বীৰপথ লাভ কৰে; আৰু “কঙ্কতো নেতি”ৰে আৰম্ভ সূক্ত জপ কৰিলে সকলো বিষ দূৰ হয়।

Verse 38

यो जात इति सूक्तेन सर्वान् कामानवाप्नुयात् गणानामिति सूक्तेन श्निग्धमाप्नोत्यनुत्तमं

“যো জাতঃ…”ৰে আৰম্ভ সূক্ত জপ কৰিলে সকলো কামনা লাভ হয়; আৰু “গণানাম্…”ৰে আৰম্ভ সূক্ত জপ কৰিলে অতুল সমৃদ্ধি আৰু অনুগ্রহ/স্নেহ প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 39

यो मे राजन्नितीमान्तु दुःस्वप्नशमनीमृचं अध्वनि प्रस्थितो यस्तु पश्येच्छत्रूं समुत्थितं

হে ৰাজন! যি যাত্ৰী মোৰ এই দুঃস্বপ্ন-শমনী ঋচা পাঠ কৰি পথত ওলাই যায়, সি যদি শত্রু উঠি অহা দেখে, তেন্তে ৰক্ষাৰ্থে সেই মন্ত্রটোৱেই জপ কৰক।

Verse 40

अप्रशस्तं प्रशस्तं वा कुविदङ्ग इमं जपेत् द्वाविंशकं जपन् सूक्तमाध्यात्मिकमनुत्तमं

অশুভ হওক বা শুভ—বেদাঙ্গত অদক্ষ লোকেও ইয়াক জপ কৰক। বাইশ মন্ত্রবিশিষ্ট এই অনুত্তম আধ্যাত্মিক সূক্ত জপ কৰিলে অভীষ্ট ফল লাভ হয়।

Verse 41

पर्वसु प्रयतो नित्यमिष्टान् कामान् समश्नुते कृणुष्वेति जपन् सूक्तं जुह्वदाज्यं समाहितः

পৰ্বদিনত যি নিত্য সংযমী থাকে, সি ইষ্ট কামনা লাভ কৰে। ‘কৃণুষ্ব’ বুলি জপ কৰি, একাগ্ৰচিত্তে সূক্ত পাঠ কৰি ঘৃত আহুতি দিব।

Verse 42

भोजनञ्चाप्नुयाच्छतमिति ख , ग , घ , ज च नित्यमन्नमुपस्थितमिति क , छ च आरातीनां हरेत् प्राणान् रक्षांस्यपि विनाशयेत् उपतिष्ठेत् स्वयं वह्निं परित्यृचा दिने दिने

‘ভোজন শতগুণ লাভ হয়’—খ, গ, ঘ আৰু জ পাঠত এনেকৈ; আৰু ‘অন্ন নিত্য উপস্থিত’—ক আৰু ছ পাঠত এনেকৈ। (দৈনিক উপাসনাৰে) সি শত্রুৰ প্ৰাণ হৰণ কৰে আৰু ৰাক্ষসী বাধাও বিনাশ কৰে; সেয়ে একোদিন নছাড়ি প্ৰতিদিন নিজে অগ্নিৰ উপাসনা কৰিব।

Verse 43

तं रक्षति स्वयं वह्निर्विश्वतो विश्वतोमुखः हंसः शुचिः सदित्येतच्छुचिरीक्षेद्दिवाकरं

তাক স্বয়ং অগ্নিয়ে ৰক্ষা কৰে—যি সৰ্বব্যাপী আৰু সৰ্বদিশামুখ। ‘হংস শুচি; সূৰ্য সদা শুচি’ এই ধ্যান কৰি, শুদ্ধ হৈ দিবাকৰক দৰ্শন কৰক।

Verse 44

कृषिं प्रपद्यमानस्तु स्थालीपाकं यथाविधि जुहुयात् क्षेत्रमध्ये तु स्वनीस्वाहास्तु पञ्चभिः

কৃষিকাৰ্য আৰম্ভ কৰিব খোজা ব্যক্তিয়ে বিধিমতে স্থালীপাক হোম কৰিব। তাৰ পাছত ক্ষেত্ৰৰ মাজত ‘স্বনী স্বাহা’ উচ্চাৰণ কৰি পাঁচটা আহুতি দিব।

Verse 45

इन्द्राय च मरुद्भ्यस्तु पर्जन्याय भगाय च यथालिङ्गन्तु विहरेल्लाङ्गलन्तु कृषीबलः

চাষীয়ে ইন্দ্ৰ, মৰুতগণ, পৰ্জন্য আৰু ভাগলৈ আহুতি দিব। তাৰ পাছত নিৰ্দিষ্ট লিংগ (চিহ্ন/সংকেত) অনুসাৰে বিধি আচৰি আগবাঢ়িব; কৃষিৰ বল সত্যই লাঙল।

Verse 46

युक्तो धान्याय सीतायै सुनासीरमथोत्तरं गन्धमाल्यैर् नमस्कारैर् यजेदेताश् च देवताः

যথাযথ প্ৰস্তুতি লৈ ধান্য, সীতা (হালৰ ৰেখা/চাল) আৰু তাৰ পাছত সুনাসীৰক গন্ধ, মালা আৰু নমস্কাৰে পূজা কৰিব—এই দেবতাসকলক আৰাধনা কৰিব।

Verse 47

प्रवापने प्रलवने खलसीतापहारयोः अमोघङ्कर्म भवति वर्धते सर्वदा कृषिः

বীজ বোৱা, নিড়ানি/পৰিষ্কাৰ, খলিহানত মাড়াই, হাল বোৱা আৰু কীট অপসাৰণ—এই সকলোত কৰ্ম অমোঘ ফলদায়ক হয়; কৃষি সদায় বৃদ্ধি পায়।

Verse 48

समुद्रादिति सूक्तेन कामानाप्नोति पावकात् विश्वानर इति द्वाभ्यां य ऋग्भ्यां वह्निमर्हति

‘সমুদ্রাত্…’ৰে আৰম্ভ হোৱা সূক্ত পাঠ কৰিলে পাবক (অগ্নি)ৰ পৰা ইষ্ট কামনা লাভ হয়। আৰু ‘বিশ্বানৰ…’ৰে আৰম্ভ হোৱা দুটা ঋক্‌ৰ দ্বাৰা সি অগ্নিপূজা আৰু অগ্নিযজ্ঞৰ যোগ্য/অধিকারী হয়।

Verse 49

स तरत्यापदः सर्वा यशः प्राप्नोति चाक्षयं विपुलां श्रियमाप्नोति जयं प्राप्नोत्यनुत्तमं

সেই সকলো আপদা অতিক্ৰম কৰে; অক্ষয় যশ লাভ কৰে, বিপুল সমৃদ্ধি পায় আৰু অনুত্তম বিজয়ো প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 50

अग्ने त्वमिति च स्तुत्वा धनमाप्नोति वाञ्छितं प्रजाकामो जपेन्नित्यं वरुणदैवतत्रयं

“অগ্নে ত্বম…”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্রে স্তুতি কৰিলে ইচ্ছিত ধন লাভ হয়। সন্তানকামী ব্যক্তিয়ে বৰুণ-দৈৱত ত্ৰয় নিত্য জপ কৰিব।

Verse 51

स्वस्त्या त्रयं जपेत् प्रातः सदा स्वस्त्ययनं महत् स्वस्ति पन्था इति प्रोच्य स्वस्तिमान् व्रजते ऽध्वनि

প্ৰভাতে ‘স্বস্ত্যা’ৰ ত্ৰয় মন্ত্র—এই মহৎ স্বস্ত্যয়ন—সদা জপ কৰিব। “স্বস্তি পন্থাঃ” বুলি কৈ মঙ্গলযুক্ত হৈ যাত্ৰাপথত আগবাঢ়িব।

Verse 52

विजिगीषुर्वनस्पते शत्रूणां व्याधितं भवेत् स्त्रिया गर्भप्रमूढाया गर्भमोक्षणमुत्तमं

“বিজিগীষুৰ্বনস্পতেঃ” মন্ত্র—বিজয়কামীজনৰ বাবে শত্ৰুসকল ব্যাধিগ্ৰস্ত হয়; গৰ্ভবাধাত পীড়িত নাৰীৰ বাবে ই উৎকৃষ্ট গৰ্ভমোচনৰ উপায়।

Verse 53

व्याधिकम्भवदिति ट अच्छावदेति सूक्तञ्च वृष्टिकामः प्रयिओजयेत् निराहारः क्लिन्नवासा न चिरेण प्रवर्षति

বৃষ্টি কামনা কৰা ব্যক্তিয়ে “ব্যাধিকম্ভবদ্…” মন্ত্র আৰু “অচ্ছাবদ্…” সূক্ত বিধিপূৰ্বক প্ৰয়োগ কৰিব। নিৰাহাৰ হৈ ভিজা বস্ত্ৰ পিন্ধিলে অচিৰেই বৰষুণ হয়।

Verse 54

मनसः काम इत्य् एतां पशुकामो नरो जपेत् कर्दमेन इति स्नायात्प्रजाकामः शुचिव्रतः

পশুধন কামনা কৰা ব্যক্তি “মনসঃ কাম…” মন্ত্র জপ কৰিব। সন্তানপ্ৰাপ্তি ইচ্ছুক, শুচিব্ৰতধাৰী, “কর্দমেন…” মন্ত্র উচ্চাৰণ কৰি স্নান কৰিব।

Verse 55

अश्वपूर्वा इति स्नायाद्राज्यकामस्तु मानवः राहिते चर्मणि स्नायात् ब्राह्मणस्तु यथाविधि

ৰাজ্য কামনা কৰা মানুহে “অশ্বপূৰ্বা…” উচ্চাৰণ কৰি স্নান কৰিব। ব্ৰাহ্মণে ‘ৰাহিত’ (বিধিসিদ্ধ শুদ্ধ) চর্মৰ ওপৰত অৱস্থান কৰি বিধিমতে স্নান কৰিব।

Verse 56

राजा चर्मणि वैयाघ्रे छागे वैश्यस्तथैव च दशसाहस्रिको होमः प्रत्येकं परिकीर्तितः

ৰাজাই ব্যাঘ্ৰচর্মৰ ওপৰত অৱস্থান কৰি কৰ্ম কৰিব; বৈশ্যেও তেনেদৰে ছাগচর্মৰ ওপৰত। উভয়ৰ বাবে পৃথক পৃথক দহ হাজাৰ আহুতি-সহ হোম বিধান কৰা হৈছে।

Verse 57

आगार इति सूक्तेन गोष्ठे गां लोकमातरं उपतिष्ठेद्व्रजेच्चैव यदिच्छेत्ताः सदाक्षयाः

“আগাৰ…” সূক্তেৰে গোশালাত ‘লোকমাতা’ গাইক উপাসনা কৰিব আৰু ব্ৰজলৈও যাব। যি কামনা কৰে, সেই ফল সদায় অক্ষয় হয়।

Verse 58

उपेतितिसृभीराज्ञो दुन्दुभिमभिमन्त्रयेत् तेजो बकञ्च प्राप्नोति शत्रुञ्चैव नियच्छति

ৰাজা যাত্ৰা কৰিবলৈ ওলোৱাৰ সময় যুদ্ধ-দুন্দুভিক মন্ত্রেৰে অভিমন্ত্রিত কৰিব। তাতে তেওঁ তেজ আৰু বল লাভ কৰে আৰু শত্রুকো নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Verse 59

तृणपाणिर्जपेत्सूक्तुं रक्षोघ्नं दस्युन्भिर्वृतः ये के च उमेत्यृचं जप्त्वा दीर्घमायुराप्नुयात्

হাতত তৃণ (ঘাঁহ) লৈ, দস্যুৰে ঘেৰাও কৰা হলেও, ৰক্ষোঘ্ন সূক্ত জপ কৰা উচিত; আৰু “য়ে কে চ …”ৰে আৰম্ভ হোৱা ঋগ্বেদীয় ঋচা জপ কৰিলে দীঘলীয়া আয়ু লাভ হয়।

Verse 60

जीमूतसूक्तेन तथा सेनाङ्गान्यभिमन्त्रयेत् यधा लिङ्गं ततो राजा विनिहन्ति रणे रिपून्

একেদৰে জীমূত-সূক্তেৰে সেনাৰ বিভিন্ন অংগক অভিমন্ত্রিত কৰিব লাগে; আৰু তাত পোৱা লিংগ (শকুন-চিহ্ন) অনুসৰি ৰজাই ৰণত শত্রুক বিনাশ কৰে।

Verse 61

आग्नेयेति त्रिभिःसूक्तैर् धनमाप्नोति चाक्षयं अमीवहेति सूक्तेन भूतानि स्थापयेन्निशि

“আগ্নেয়ী…”ৰে আৰম্ভ হোৱা তিনিটা সূক্ত জপ কৰিলে অক্ষয় ধন লাভ হয়; আৰু “অমীৱহে…”ৰে আৰম্ভ সূক্তেৰে ৰাতি ভূতক স্তম্ভিত/নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব পাৰি।

Verse 62

सबाधे विषमे दुर्गे बन्धा वा निर्गतः क्वचित् पलायन् वा गृहीतो वा सूक्तमेतत्तथा जपेत्

বাধাত পৰিলে, বিষম বা দুৰ্গম ঠাইত, কঠিন সংকটত—বন্ধা হওক বা কোনোদৰে মুক্ত হওক, পলাই থাকক বা ধৰা পৰক—তেতিয়া এই সূক্ত যথাবিধি জপ কৰা উচিত।

Verse 63

त्रिरात्रं नियतोपोष्य श्रापयेत् पायसञ्चरुं तेनाहुतिशतं पूर्णं जुहुयात् त्र्यम्बकेत्यृचा

তিনিৰাতি নিয়মে উপবাস কৰি, পায়স-চৰু (দুধ-চাউলৰ হৱি) বিধিপূৰ্বক সংস্কাৰ কৰাব লাগে; আৰু সেই হৱিৰে “ত্র্যম্বক—”ৰে আৰম্ভ ঋচা (মহামৃত্যুঞ্জয় মন্ত্র) উচ্চাৰণ কৰি অগ্নিত পূৰ্ণ একশ আহুতি দিব লাগে।

Verse 64

अवाप्तवानिति ट समुद्दिश्य महादेवं जीवेदब्दशतं सुखं तच्चक्षुरित्यृचा स्नात उपतिष्ठेद्दिवाकरं

“অৱাপ্তবান্ …” মন্ত্ৰ জপ কৰি মহাদেৱক উদ্দেশ কৰি সাধনা কৰিলে মানুহে সুখে শতবছৰ জীয়াই থাকে। স্নান কৰি পাছত “তচ্চক্ষুঃ …” ঋচাৰে দিবাকৰ সূৰ্যক উপাসনা কৰি থিয় হ’ব লাগে।

Verse 65

उद्यन्तं मध्यगञ्चैव दीर्घमायुर्जिजीविषुः इन्द्रा सोमेति सूक्तन्तु कथितं शत्रुनाशनं

দীর্ঘায়ু কামনা কৰা ব্যক্তিয়ে উদীয়মান সূৰ্য আৰু মধ্যাহ্ন সূৰ্যৰ স্তোত্ৰ প্ৰয়োগ কৰিব। “ইন্দ্ৰা সোমা …”ৰে আৰম্ভ হোৱা সূক্ত শত্রুনাশক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 66

यस्य लुप्तं व्रतं मोहाद्व्रात्यैर् वा संसृजेत्सह उपोष्याज्यं स जुहुयात्त्वमग्ने व्रतपा इति

যাৰ ব্ৰত মোহৰ বাবে লোপ পাইছে, বা যিয়ে ব্ৰাত্য/অনিয়মিত লোকৰ সৈতে সংস্পৰ্শ কৰিছে, সি উপবাস কৰি ঘৃতৰ আহুতি দিব আৰু জপ কৰিব—“ত্বমগ্নে ব্ৰতপা”।

Verse 67

आदित्येत्यृक् च सम्राजं जप्त्वा वादे जयी भवेत् महीति च चतुष्केण मुच्यते महतो भयात्

“আদিত্য …”ৰে আৰম্ভ হোৱা ঋচা আৰু “সম্ৰাজ” মন্ত্ৰ জপ কৰিলে বিতৰ্কত জয়ী হয়। আৰু “মহী …” চাৰিবাৰ পাঠ কৰিলে মহাভয়ৰ পৰা মুক্তি পায়।

Verse 68

ऋचं महीति जप्त्वा यदि ह्य् एतत् सर्वकामानवाप्नुयात् द्वाचत्वारिंशतिं चैन्द्रं जप्त्वा नाशयते रिपून्

“মহী …”ৰে আৰম্ভ হোৱা ঋচা জপ কৰিলে নিশ্চয়েই সকলো কামনা লাভ হয়। আৰু ইন্দ্ৰ-মন্ত্ৰ বেয়াল্লিশবাৰ জপ কৰিলে শত্রু নাশ হয়।

Verse 69

वाचं महीति जप्त्वा च प्राप्नोत्यारोग्यमेव च शन्नो भवेति द्वाभ्यान्तु भुक्त्वान्नं प्रयतः शुचिः

“বাচং মহী” মন্ত্ৰ জপ কৰিলে মানুহে নিশ্চয়েই আৰোগ্য লাভ কৰে। আহাৰ গ্ৰহণৰ পিছত সংযমী আৰু শুচি হৈ ‘শন্নো ভব’ৰে আৰম্ভ হোৱা দুটা ঋক কল্যাণাৰ্থে জপ কৰিব লাগে।

Verse 70

हृदयं पाणिना स्पृष्ट्वा व्याधिभिर् नाभिभूयते उत्तमेदमिति स्नातो हुत्त्वा शत्रुं प्रमापयेत्

হাতে হৃদয় স্পৰ্শ কৰিলে ব্যাধিয়ে অভিভূত কৰিব নোৱাৰে। ‘উত্তমেদম্’ মন্ত্ৰ জপ কৰি স্নান কৰি, তাৰ পিছত হোম কৰি শত্রুৰ বিনাশ সাধন কৰিব লাগে।

Verse 71

शन्नोग्न इति सूक्तेन हुतेनान्नमवाप्नुयात् कन्या वारर्षिसूक्तेन दिग्दोषाद्विप्रमुच्यते

‘শন্নো অগ্নে…’ৰে আৰম্ভ হোৱা সূক্তসহ আহুতি দিলে অন্ন (পোষণ) লাভ হয়। আৰু কন্যাই ‘ৱাৰর্ষি-সূক্ত’ৰ দ্বাৰা আহুতি দি দিগ্দোষৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হয়।

Verse 72

यदत्य कव्येत्युदिते जप्ते ऽवश्यं जगद्भवेत् यद्वागिति च जप्तेन वाणी भवति संस्कृता

সূৰ্যোদয়ত ‘যদত্যকাব্য…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰ জপ কৰিলে নিশ্চয়েই কাব্য ৰচনাৰ সামৰ্থ্য জন্মে। আৰু ‘যদ্বাক্…’ মন্ত্ৰজপে বাক্ সংস্কৃত আৰু পৰিশীলিত হয়।

Verse 73

वाचो विदितमिति त्वेतां जपन् वाचं समश्नुते पवित्राणां पवित्रन्तु पावमान्येत्यृचो मताः

‘বাচো বিদিতম্’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰঋক জপ কৰিলে বাক্-সামৰ্থ্য আৰু উৎকৰ্ষ লাভ হয়। পাৱমানী ঋকসমূহ ‘পবিত্ৰৰ মাজত পবিত্ৰ’ বুলি গণ্য, অতি শুদ্ধিকাৰক।

Verse 74

वैखानसा ऋचस्त्रिंशत्पवित्राः परमा मताः आदित्येति प्रसंम्राजमिति ग , घ , ञ संस्थितेति क , छ , च ऋचो द्विषष्टिः प्रोक्ताश् च परस्वेत्यृषिसत्तम

বৈখানস ঋগ্বেদৰ ত্ৰিশটা ‘পবিত্ৰ’ ঋচা পৰম বুলি গণ্য। কিছুমান পাঠত ‘আদিত্যেতি’ আৰু ‘প্ৰসংম্ৰাজম্ ইতি’ (গ, ঘ, ঞ) আছে, আন কিছুমানত ‘সংস্থিতেতি’ (ক, ছ, চ) পোৱা যায়। হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠ, ‘পরস্বেতি’ পাঠসহ ঋচাৰ সংখ্যা বাষট্টিও বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 75

सर्वकल्मषनाशाय पावनाय शिवाय च स्वादिष्टयेतिसूक्तानां सप्तषष्टिरुदाहृता

সকলো কল্মষ নাশ, পাৱনতা আৰু শিৱ-মঙ্গলৰ বাবে ‘স্বাদিষ্ট…’ৰে আৰম্ভ হোৱা সূক্তৰ সংখ্যা সাতষট্টি বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 76

दशोत्तराण्यृचाञ्चैताः पावमान्यः शतानि षट् एतज्जपंश् च जुह्वच्च घोरं मृत्युभयं जयेत्

এইবোৰ পৱমান ঋচা—মুঠ ছয়শ দহ। ইয়াক জপ কৰি আৰু অগ্নিত আহুতি দিলে ভয়ংকৰ মৃত্যুভয় জয় হয়।

Verse 77

आपोहिष्टेति वारिस्थो जपेत्पापभयार्दने प्रदेवन्नेति नियतो जपेच्च मरुधन्वसु

পানীত থিয় হৈ ‘আপো হি ষ্ঠা…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰ জপ কৰিব পাপ আৰু ভয় নাশৰ বাবে। নিয়ম-সংযমে ‘প্ৰদেৱন্ন…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰও জপ কৰিব, আৰু মৰুধন্ব অঞ্চলতো তদ্ৰূপ জপ কৰিব।

Verse 78

प्राणान्तिके भये प्राप्ते क्षिप्रमायुस्तु विन्दति प्रावेयामित्यृचमेकां जपेच्च मनसा निशि

প্ৰাণান্তিক ভয় আহিলে শীঘ্ৰে আয়ু লাভ হয়; ৰাতি ‘প্ৰাৱেয়াম্…’ৰে আৰম্ভ হোৱা এটা ঋচা মনতে জপ কৰিব লাগে।

Verse 79

व्युष्टायामुदिते सूर्ये द्यूते जयमवाप्नुयात् मा प्रगामेति मूढश् च पन्थानं पथि विन्दति

যেতিয়া প্ৰভাত সম্পূৰ্ণকৈ উদিত হয় আৰু সূৰ্য উঠি আহে, তেতিয়া জুৱাত জয় লাভ হয়। আৰু “নাযাবা” বুলি কোৱা মূৰ্খেও পথত চলি চলি পথেই বিচাৰি পায়; যাত্ৰা সফল হয়।

Verse 80

क्षीणायुरिति मन्येत यङ्कञ्चित् सुहृदं प्रियं यत्तेयमिति तु स्नातस्तस्य मूर्धानमालभेत्

যদি কোনোবাই ভাবে—“মোৰ আয়ু ক্ষীণ হৈছে”—তেন্তে স্নান কৰি যিকোনো প্ৰিয় সুহৃদৰ মূৰত হাত থৈ “এইটো তোমাৰ” বুলি ক’ব লাগে।

Verse 81

सहस्रकृत्वः पञ्चाहं तेनायुर्विन्दते महत् इदं मेध्येति जुहुयात् घृतं प्राज्ञः सहस्रशः

পাঁচ দিন ধৰি হাজাৰবাৰ এই অনুশীলন কৰিলে মহান দীঘলীয়া আয়ু লাভ হয়। জ্ঞানী ব্যক্তি “ই মেধ্য (শুদ্ধিকাৰক)” বুলি কৈ অগ্নিত হাজাৰবাৰ ঘৃত আহুতি দিব লাগে।

Verse 82

पशुकामो गवां गोष्ठे अर्थकामश् चतुष्पथे वयः सुपर्ण इत्य् एतां जपन् वै विन्दते श्रियं

পশু কামনা কৰা জনে গোশালাত, আৰু ধন কামনা কৰা জনে চৌমুখত এই জপ কৰিব। “বয়ঃ সুপৰ্ণ …”ৰে আৰম্ভ এই মন্ত্ৰ জপ কৰিলে নিশ্চিতভাৱে শ্ৰী—সমৃদ্ধি আৰু সৌভাগ্য—লাভ হয়।

Verse 83

हविष्यन्तीयमभ्यस्य सर्वपापैः प्रमुच्यते तस्य रोगा विनश्यन्ति कायाग्निर्वर्धते तथा

হবিষ্যন্তী ব্ৰত অনুশীলন কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। তাৰ ৰোগ নাশ হয় আৰু দেহাগ্নি—পাচনাগ্নি—তদ্ৰূপ বৃদ্ধি পায়।

Verse 84

या ओषधयः स्वस्त्ययनं सर्वव्याधिविनाशनं वृहस्पते अतीत्येतद्वृष्टिकामः प्रयोजयेत्

যি ঔষধিসমূহ কল্যাণৰ উপায়, মঙ্গল-ৰক্ষা আৰু সকলো ব্যাধি নাশকাৰী—হে বৃহস্পতী—এই মন্ত্ৰ বিধিপূৰ্বক উচ্চাৰণ কৰি বৃষ্টিকামী জনে সেই প্ৰয়োগ কৰিব।

Verse 85

सर्वत्रेति परा शान्तिर्ज्ञेया प्रतिरथस् तथा सूत सांकाश्यपन्नित्यं प्रजाकामस्य कीर्तितं

‘সৰ্বত্ৰা’ শব্দটোক পৰম শান্তিদায়িনী বুলি জানিব লাগে; তদ্ৰূপ ‘প্ৰতিরথ’ও প্ৰসিদ্ধ। হে সূত, ‘সাঙ্কাশ্যপ’ প্ৰজাকামীৰ বাবে নিত্য সিদ্ধিদায়ক বুলি কীৰ্তিত।

Verse 86

अहं रुद्रेति एतद्वाग्मी भवति मानवः न योनौ जायते विद्वान् जपन्रात्रीति रात्रिषु

‘অহং ৰুদ্ৰ’ মন্ত্ৰ জপ কৰিলে মানুহ বাক্পটু হয়। আৰু বিদ্বান জনে ৰাতিবোৰত ‘ৰাত্ৰি’ মন্ত্ৰ জপ কৰিলে সি পুনৰ যোনিজন্ম লাভ নকৰে।

Verse 87

रात्रिसूक्तं जपन्न्रात्री रात्रिं क्षेमी जयेन्नरः कल्पयन्तीति च जपन्नित्यं कृत्त्वारिनाशनं

যি নৰে ৰাতিত, ৰাতিৰ পিছত ৰাতি ‘ৰাত্ৰি-সূক্ত’ জপ কৰে, সি ক্ষেমী আৰু জয়ী হয়। আৰু ‘কল্পয়ন্তী…’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰ নিত্য জপ কৰিলে শত্ৰুনাশ সাধিত হয়।

Verse 88

आयुष्यञ्चैव वर्चस्यं सूक्तं दाक्षायणं महत् उत देवा इति जपेदामयघ्नं धृतव्रतः

দীৰ্ঘায়ু আৰু তেজ/বৰ্চস বৃদ্ধিৰ বাবে মহান দাক্ষায়ণ-সূক্ত জপ কৰিব লাগে। আৰু ব্ৰতধাৰী ‘উত দেৱা…’ৰে আৰম্ভ ৰোগনাশক মন্ত্ৰটোও জপ কৰিব।

Verse 89

अयमग्ने जनित्येतज्जपेदग्निभये सति अरण्यानीत्यरण्येषु जपेत्तद्भयनाशनं

অগ্নিভয় থাকিলে ‘অয়ম্ অগ্নে জনিতা’ মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে। আৰু অৰণ্যত ‘অৰণ্যানী’ মন্ত্ৰ জপ কৰিব লাগে; ই সেই ভয় নাশ কৰে।

Verse 90

ब्राह्म्नीमासाद्य सूक्ते द्वे ऋचं ब्राह्मीं शतावरीं पृथगद्भिर्घृतैर् वाथ मेधां लक्ष्मीञ्च विन्दति

ব্ৰাহ্মীক আশ্ৰয় কৰি দুটা সূক্ত আৰু ব্ৰাহ্মী-ঋচা জপ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মী আৰু শতাবৰী পৃথককৈ পানীৰ সৈতে বা ঘৃতৰ সৈতে সেৱন কৰিলে মেধা আৰু লক্ষ্মী লাভ হয়।

Verse 91

मास इत्य् असपत्नघ्नं संग्रामं विजिगीषतः ब्रह्मणो ऽग्निः संविदानं गर्भमृत्युनिवारणं

‘মাস…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰ ‘অসপত্নঘ্ন’—প্ৰতিদ্বন্দ্বী-নাশক; যুদ্ধত বিজয় কামনা কৰা ব্যক্তিয়ে ইয়াক প্ৰয়োগ কৰিব লাগে। ‘ব্ৰহ্মণোऽগ্নিঃ’ মন্ত্ৰ সংবিদান (সমঝোতা/নিষ্পত্তি)ৰ বাবে। ‘গৰ্ভমৃত্যুনিবাৰণ’ মন্ত্ৰ গৰ্ভস্থ মৃত্যু ৰোধৰ বাবে।

Verse 92

अपहीति जपेत्सूक्तं शुचिर्दुस्वप्ननाशनं येनेदमिति वैजप्त्वा समाधिं विन्दते परं

শুচি হৈ ‘অপহীতি’ সূক্ত জপ কৰিব লাগে; ই দুঃস্বপ্ন নাশ কৰে। আৰু ‘যেনেদম্’ মন্ত্ৰ জপ কৰিলে পৰম সমাধি লাভ হয়।

Verse 93

मयो भूर्वात इत्य् एतत् गवां स्वस्त्ययनं परं शाम्बरीमिन्द्रजालं वा मायामेतेन वारयेत्

‘ময়ো ভূৰ্ বাত…’—ই গৰুৰ বাবে পৰম স্বস্ত্যয়ন (মঙ্গল-ৰক্ষা) বিধি। ইয়াৰ দ্বাৰা শাম্বৰী জাদু, ইন্দ্ৰজাল বা যিকোনো মায়া-প্ৰয়োগ নিবাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 94

महीत्रीणामवरोस्त्विति पथि स्वस्त्ययनं जपेत् अग्नये विद्विषन्नेवं जपेच्च रिपुनाशनं

যাত্ৰাপথত ‘মহীত্ৰীণামৱৰোऽস্ত্ব…’ৰে আৰম্ভ হোৱা স্বস্ত্যয়ন জপ কৰিব লাগে। তদ্ৰূপ অগ্নিৰ উদ্দেশ্যে শত্রু-দমনকাৰী ৰিপুনাশক মন্ত্রও এইদৰে জপ কৰিলে বৈৰী নাশ হয়।

Verse 95

वास्तोष्पतेन मन्त्रेण यजेत गृहदेवताः जपस्यैष विधिः प्रोक्तो हुते ज्ञेयो विशेषतः

বাস্তোষ্পতি মন্ত্রে গৃহদেৱতাসকলক যজন (পূজা আৰু আহুতি) কৰিব লাগে। এই বিধি জপৰ বাবে কোৱা হৈছে; আৰু হোমত আহুতি দিয়া হ’লে ই বিশেষভাৱে প্ৰযোজ্য বুলি বুজিব লাগে।

Verse 96

होमान्ते दक्षिणा देया पापशान्तिर्हुतेन तु हुतं शाम्यति चान्नेन अन्नहेमप्रदानतः

হোমৰ অন্তত দক্ষিণা দিব লাগে। অগ্নিত আহুতি দিলে পাপশান্তি হয়। আৰু অন্নৰ দ্বাৰা—অন্নদান আৰু হেমদান কৰিলে—ক্ৰিয়াৰ অৱশিষ্ট ফলও শমি সম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 97

विप्राशिषस्त्वमोघाः स्युर्बहिःस्नानन्तु सर्वतः सिद्धार्थका यवा धान्यं पयो घृतं तथा

বিপ্ৰসকলৰ আশীৰ্বাদ অমোঘ হয়। সকলোভাবে বাহ্যস্নান কৰিব লাগে। আৰু সিদ্ধার্থক (বগা সৰিষা), যৱ, ধান্য, গাখীৰ আৰু ঘিউও (উপযোগ/অৰ্পণ) কৰিব লাগে।

Verse 98

क्षीरवृक्षास्तथेध्मन्तु होमा वै सर्वकामदाः समिधः कण्ठकिन्यश् च राजिका रुधिरं विषं

ক্ষীৰবৃক্ষৰ সমিধাও ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে; এনে হোম সৰ্বকামদায়ক বুলি কোৱা হৈছে। (দ্ৰব্যসমূহত) সমিধ, কণ্ঠকিনী, ৰাজিকা (সৰিষা), ৰুধিৰ আৰু বিষো উল্লেখিত।

Verse 99

अभिचारे तथा शैलं अशनं शक्तवः पयः दधि भैक्ष्यं फलं मूलमृग्विधानमुदाहृतं

অভিচাৰ-কর্মত নিৰ্দিষ্ট আহাৰবিধি এইদৰে কোৱা হৈছে—শৈললৱণ, অন্ন, সত্তু, দুধ, দই, ভিক্ষালব্ধ ভোজন, ফল, মূল আৰু মৃগমাংস-সংক্রান্ত বিধান।