Adhyaya 259

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे ऋग्विधानं नामाष्टपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथोनषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः यजुर्विधानं पुष्कर उवाच यजुर्विधानं वक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु ओंकारपूर्विका राम महाव्याहृतयो मताः

এইদৰে অগ্নি-মহাপুৰাণত ‘ঋগ্বিধান’ নামৰ অধ্যায়টো ২৫৮তম। এতিয়া ২৫৯তম অধ্যায় ‘যজুৰ্বিধান’ আৰম্ভ হয়। পুষ্কৰে ক’লে—মই যজুৰ্বিধান ক’ম; শুনা, ই ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো প্ৰদান কৰে। হে ৰাম, মহাব্যাহৃতিসমূহ ‘ওঁ’কাৰপূৰ্বক বুলি মানা হয়।

Verse 2

सर्वकल्मषनाशिन्यः सर्वकामप्रदास् तथा आज्याहुतिसहस्रेण देवानाराधयेद्बुधः

সেইবোৰে সকলো কল্মষ নাশ কৰে আৰু সকলো কামনা প্ৰদান কৰে। সেয়ে জ্ঞানীয়ে ঘৃতৰ সহস্ৰ আহুতিৰে দেৱতাসকলক আৰাধনা কৰিব লাগে।

Verse 3

मनसः काङ्क्षितं राम मनसेप्सितकामदं शान्तिकामो यवैः कुर्यात्तिलैः पापापनुत्तये

হে ৰাম, মনত যি কাংক্ষিত—যি মনোইচ্ছিত ফল দিয়ে—শান্তি কামনাকাৰী সেয়া যৱেৰে কৰিব; আৰু পাপ অপনোদনৰ বাবে তিলেৰে কৰিব।

Verse 4

धान्यैः सिद्धार्थकैश् चैव सर्वकाम करैस् तथा औदुम्बरीभिरिध्माभिः पसुकामस्य शस्यते

পশুসম্পদ কামনাকাৰীৰ বাবে ধান্য আৰু সিদ্ধাৰ্থক (শ্বেত সৰিষা) দ্বাৰা, আৰু সৰ্বকামসাধক দ্ৰব্য দ্বাৰা; লগতে উদুম্বৰ গছৰ সমিধাৰে হোম কৰা প্ৰশস্ত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 5

दध्ना चैवान्नकामस्य पयसा शान्तिमिच्छतः अपामार्गसमिद्धस्तु कामयन् कनकं बहु

অন্ন কামনা কৰা জনে দধিৰে আহুতি দিব; শান্তি ইচ্ছুক জনে দুধেৰে। আৰু যি বহুত সোণ কামনা কৰে, সি অপামাৰ্গ সমিধাৰে জ্বলাই তোলা অগ্নিত বিধিপূৰ্বক হোম কৰিব।

Verse 6

कन्याकामो घृताक्तानि युग्मशो ग्रथितानि तु जातीपुष्पाणि जुहुयाद्ग्रामार्थी तिलतण्डुलान्

কন্যা (পত্নী) কামনা কৰা জনে ঘৃতলিপ্ত, যোৰে যোৰে গাঁথা জাঁইফুল অগ্নিত আহুতি দিব। আৰু যি গ্ৰাম/ভূদান বিচাৰে, সি তিল আৰু চাউলৰ দানা হোমত অৰ্পণ কৰিব।

Verse 7

वश्यकर्मणि शाखोढवासापामार्गमेव च विषासृङ्मिश्रसमिधो व्याधिघातस्य भार्गव

বশ্যকর্মত শাখোঢ, বাসা আৰু অপামাৰ্গৰ সমিধ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। আৰু হে ভার্গৱ, ব্যাধিনাশৰ বাবে বিষ আৰু ৰক্তমিশ্ৰ সমিধেৰে আহুতি দিব।

Verse 8

क्रुद्धस्तु जुहुयात्सम्यक् शत्रूणां बधकाम्यया सर्वव्रीहिमयीं कृत्वा राज्ञः प्रतिकृतिं द्विज

হে দ্বিজ! ক্ৰোধত শত্রুবধৰ কামনাৰে বিধিপূৰ্বক আহুতি দিবা; আৰু ৰজাৰ প্ৰতিমা সম্পূৰ্ণকৈ চাউলৰ দানাৰে গঢ়ি (হোম কৰিবা)।

Verse 9

सहस्रशस्तु जुहुयाद्राजा वशगतो भवेत् वस्त्रकामस्य पुष्पाणि दर्वा व्याधिविनाशिनी

সহস্ৰবাৰ আহুতি দিলে ৰজাও বশীভূত হয়। বস্ত্ৰ কামনা কৰা জনে পুষ্পেৰে (হোম কৰিব); আৰু দৰ্ভা/দূৰ্বা ঘাঁহ ব্যাধিনাশিনী।

Verse 10

ब्रह्मवर्चसकामस्य वासोग्रञ्च विधीयते प्रत्यङ्गिरेषु जुहुयात्तुषकण्टकभस्मभिः

ব্ৰহ্মৱৰ্চস (পবিত্ৰ তেজ) কামনাকাৰীৰ বাবে উত্তৰীয় বস্ত্ৰৰ বিধান আছে; আৰু প্ৰত্যঙ্গিৰস-সম্পৰ্কীয় কৰ্মত তুষ আৰু কাঁটাৰ ভস্মেৰে আহুতি দিব লাগে।

Verse 11

विद्वेषणे च पक्ष्माणि काककौशिकयोस् तथा कापिलञ्च घृतं हुत्वा तथा चन्द्रग्रहे द्विज

বিদ্বেষণ কৰ্মত কাক আৰু পেঁচাৰ পক্ষ্মাণি (চকুৰ পাপণিৰ ৰোম) আহুতি দিব লাগে; লগতে কপিলবৰ্ণ ঘৃতো হোম কৰিব—বিশেষকৈ চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত, হে দ্বিজ।

Verse 12

वचाचूर्णेन सम्पातात्समानीय च तां वचां सहस्रमन्त्रितां भुक्त्वा मेधावी जायते नरः

বচা-চূৰ্ণেৰে লেপ কৰি, তাৰ পিছত সেই বচাক সহস্ৰ মন্ত্রজপে অভিমন্ত্রিত কৰি সাজি, যি নৰে তাক ভক্ষণ কৰে সি মেধাৱী হয়।

Verse 13

एकादशाङ्गुलं शङ्कु लौहं खादिरमेव च द्विषतो बधोसीति जपन्निखनेद्रिपुवेश्मनि

“তুমি শত্রুবধ” বুলি মন্ত্র জপ কৰি, খদিৰ-কাঠে নিৰ্মিত একাদশ অঙ্গুল পৰিমিত লৌহ শঙ্কু শত্রুৰ গৃহত পুঁতিব লাগে।

Verse 14

उच्चाटनमिदं कर्म शत्रूणां कथितं तव चक्षुष्या इति जप्त्वा च विनष्टञ्चक्षुराप्नुयात्

শত্রুৰ বিৰুদ্ধে এই উচ্চাটন কৰ্ম তোমাক কোৱা হ’ল; আৰু “চক্ষুষ্যা” বুলি জপ কৰিলে নষ্ট দৃষ্টিও পুনৰ লাভ হ’ব পাৰে।

Verse 15

उपयुञ्जत इत्य् एदनुवाकन्तथान्नदं तनूनपाग्ने सदिति दूर्वां हुत्वार्तिवर्जितः

“উপযুঞ্জত”ৰে আৰম্ভ হোৱা অনুবাক, লগতে “অন্নদ”, “তনূনপাগ্নে” আৰু “সদিতি” মন্ত্ৰ জপ কৰি অগ্নিত দূৰ্বা ঘাঁহ আহুতি দিব লাগে; তেনে কৰিলে পীড়া আৰু ক্লেশ নাশ হয়।

Verse 16

भेषजमसीति दध्याज्यैर् होमः पशूपसर्गनुत् खादिरमेव वेति ग , घ , ञ च पशूपसर्गहेति क , छ च त्र्यम्वकं यजामहे होमः सौभाग्यवर्धनः

দধি আৰু ঘৃত লৈ “ভেষজমসি” মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি হোম কৰিব লাগে; ই পশুধনৰ ওপৰত হোৱা উপসৰ্গ নাশ কৰে। একে উদ্দেশ্যে “খাদিৰমেব…” (গ, ঘ, ঞ) আৰু “পশূপসৰ্গহে…” (ক, ছ) মন্ত্ৰো বিধেয়। “ত্র্যম্বকং যজামহে” মন্ত্ৰে কৰা হোমে সৌভাগ্য বৃদ্ধি কৰে।

Verse 17

कन्यानाम गृहीत्वा तु कन्यलाभकरः परः भयेषु तु जपन्नित्यं भयेभ्यो विप्रमुच्यते

কন্যাসকলৰ নাম গ্ৰহণ (জপ) কৰিলে ই কন্যালাভৰ পৰম উপায় হয়। আৰু ভয়ৰ সময়ত যি নিত্য জপ কৰে, সি শীঘ্ৰে ভয়ৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 18

धुस्तूरपुष्पं सघृतं हुत्वा स्यात् सर्वकामभाक् हुत्वा तु गुग्गुलं राम स्वप्ने पश्यति शङ्करं

ধূস্তূৰ ফুল ঘৃতসহ অগ্নিত আহুতি দিলে সৰ্বকামসিদ্ধি হয়। কিন্তু, হে ৰাম, গুগ্গুলু আহুতি দিলে স্বপ্নত শংকৰৰ দর্শন লাভ হয়।

Verse 19

युञ्जते मनो ऽनुवाकं जप्त्वा दीर्घायुराप्नुयात् विष्णोरवाटमित्येतत् सर्वबाधाविनाशनं

“যুঞ্জতে মনঃ” অনুবাক জপ কৰিলে দীঘলীয়া আয়ু লাভ হয়। “বিষ্ণোৰ অবাটম্”ৰে আৰম্ভ এই মন্ত্ৰ সৰ্ব বাধা-বিঘ্ন নাশ কৰে।

Verse 20

रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च तथैव विजयप्रदं अयत्नो अग्निरित्येतत् संग्रामे विजयप्रदं

এই মন্ত্ৰ ৰাক্ষসঘ্ন, যশদায়ক আৰু বিজয়প্ৰদ। ‘অযত্নোऽগ্নিঃ’ এই উচ্চাৰণ যুদ্ধত বিজয় দিয়ে।

Verse 21

इदमापः प्रवहत स्नाने पापापनोदनं विश्वकर्मन्नु हविषा सूचीं लौहीन्दशाङ्गुलाम्

‘হে আপঃ, প্ৰবাহত’—স্নানকালত ই পাপনাশক হয়। আৰু বিশ্বকর্মাক হৱিষাসহ আহ্বান কৰি দহ অঙ্গুল দীঘল লোহাৰ সূচি আহুতি দিব লাগে।

Verse 22

कन्याया निखनेद्द्वारि सान्यस्मै न प्रदीयते देव सवितरेतेन जुहुयाद्बलकामो द्विजोत्तम

কন্যাৰ দুৱাৰত ইয়াক পুঁতিব; তেতিয়া তাই অন্যক দিয়া নহয়। হে দ্বিজোত্তম, বলকামী জনে এই মন্ত্ৰ/বিধিৰে দেব সবিতাক আহুতি দিব।

Verse 23

अग्नौ स्वाहेति जुहुयाद्बलकामो द्विजोत्तम तिलैर् यवैश् च धर्मज्ञ तथापामार्गतण्डुलैः

হে দ্বিজোত্তম, বলকামী জনে অগ্নিত ‘স্বাহা’ বুলি আহুতি দিব। হে ধৰ্মজ্ঞ, তিল, যৱ আৰু অপামাৰ্গ তণ্ডুলৰেও আহুতি দিব।

Verse 24

सहस्रमन्त्रितां कृत्वा तथा गोरोचनां द्विज तिलकञ्च तथा कृत्वा जनस्य प्रियतामियात्

হে দ্বিজ, গোৰোচনাক সহস্ৰবাৰ মন্ত্ৰজপে অভিমন্ত্ৰিত কৰি, আৰু সেইদৰে তিলক কৰিলে, লোকৰ প্ৰিয় হয়।

Verse 25

रुद्राणाञ्च तथा जप्यं सर्वाघविनिसूदनं सर्वकर्मकरो होमस् तथा सर्वत्र शन्तिदः

তদ্ৰূপে ৰুদ্ৰ-মন্ত্ৰৰ জপ কৰিব লাগে; ই সকলো পাপ বিনাশ কৰে। হোমে সকলো কৰ্ম সিদ্ধ কৰে আৰু সৰ্বত্ৰ শান্তি দান কৰে।

Verse 26

अजाविकानामश्वानां कुञ्जराणां तथा गवां मनुष्याणान्नरेन्द्राणां बालानां योषितामपि

ছাগলী-ভেড়া, ঘোঁৰা, হাতী আৰু গৰুৰ; মানুহ, ৰজা, শিশু আৰু নাৰীৰ ক্ষেত্ৰতো (তলত দিয়া শকুন/ফল) বুজিব লাগে।

Verse 27

ग्रामाणां नगरानाञ्च देशानामपि भार्गव विष्णोर्विराटमित्येतदिति घ , ञ च विष्टोरराटमित्येतदिति क , ज , ट च उपद्रुतानां धर्मज्ञ व्याधितानां तथैव च

হে ভার্গৱ! গাঁও, নগৰ আৰু দেশৰ ৰক্ষাৰ্থে ‘বিষ্ণোৰ্বিৰাট্’ মন্ত্রটো ঘ আৰু ঞ বৰ্ণসহ প্ৰয়োগ কৰিবা; আৰু ‘বিষ্টোৰৰাট্’ মন্ত্রটো ক, জ আৰু ট বৰ্ণসহ। হে ধৰ্মজ্ঞ! উপদ্ৰৱপীড়িত আৰু ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰতো তদ্ৰূপ।

Verse 28

मरके समनुप्राप्ते रिपुजे च तथा भये रुद्रहोमः परा शान्तिः पायसेन घृतेन च

যেতিয়া মৰণকাৰী উপদ্ৰৱ ওচৰ চাপে আৰু শত্রুজাত ভয় বা বিপদ হয়, তেতিয়া পায়স আৰু ঘৃতৰে সম্পন্ন ৰুদ্ৰ-হোমেই পৰম শান্তিদায়ক।

Verse 29

कुष्माण्डघृतहोमेन सर्वान् पापान् व्यपोहति शक्तुयावकभैक्षाशी नक्तं मनुजसत्तम

কুষ্মাণ্ড (কুম্হৰা) সহ ঘৃত-হোম কৰিলে সকলো পাপ দূৰ হয়। হে মনুষ্যশ্ৰেষ্ঠ! সাধকে শক্তু, ইয়াৱক আৰু ভৈক্ষান্নে নিৰ্বাহ কৰি, কেৱল ৰাতিত আহাৰ কৰিব।

Verse 30

बहिःस्नानरतो मासान्मुच्यते ब्रह्महत्यया मधुवातेति मन्त्रेण होमादितो ऽखिलं लभेत्

যি এক মাহ বাহিঃস্নানত নিষ্ঠাৰে থাকে, সি ব্ৰাহ্মণহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু “মধুবাত…” মন্ত্ৰে হোম আদি কৰ্ম কৰিলে সকলো শুদ্ধিফল সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ হয়।

Verse 31

दधि क्राव्नेति हुत्वा तु पुत्रान् प्राप्नोत्यसंशयं तथा घृतवतीत्येतदायुष्यं स्यात् घृतेन तु

“দধি ক্রাৱ্ণে” মন্ত্ৰে আহুতি দিলে নিঃসন্দেহে পুত্ৰলাভ হয়। তদ্ৰূপ “ঘৃতৱতী” মন্ত্ৰ আয়ুষ্যবর্ধক; ঘিঁউৰে আহুতি দিব লাগে।

Verse 32

स्वस्तिन इन्द्र इत्य् एतत्सर्वबाधाविनाशनं इह गावः प्रज्यायध्वमिति पुष्टिविवर्धनम्

“স্বস্তিন ইন্দ্ৰ…” মন্ত্ৰে সকলো বাধা-উপদ্ৰৱ নাশ হয়। আৰু “ইহ গাৱঃ প্ৰজ্যায়ধ্বম্” এই উক্তি পুষ্টি, সমৃদ্ধি আৰু কল্যাণ বৃদ্ধি কৰে।

Verse 33

घृताहुतिसहस्रेण तथा लक्ष्मीविनाशनं श्रुवेण देवस्य त्वेति हुत्वापामार्गतण्डुलं

তদ্ৰূপ ঘিঁউৰ সহস্ৰ আহুতিত লক্ষ্মীৰ বিনাশ (কৰা হয়)। আৰু “দেৱস্য ত্বা” মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি শ্ৰুৱা দ্বাৰা আপামাৰ্গ তণ্ডুল আহুতি দিলে কৰ্ম সিদ্ধ হয়।

Verse 34

मुच्यते विकृताच्छीघ्रमभिचारान्न संशयः रुद्र पातु पलशस्य समिद्भिः कनकं लभेत्

অভিচাৰজনিত বিকৃতি আৰু পীড়াৰ পৰা মানুহ শীঘ্ৰে মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। “ৰুদ্ৰঃ পাতু” (ৰুদ্ৰে ৰক্ষা কৰক); আৰু পলাশ সমিধেৰে হোম কৰিলে সোণ লাভ হয়।

Verse 35

शिवो भवेत्यग्न्युत्पाते व्रीहिभिर्जुहुयान्नरः याः सेना इति चैतच्च तस्करेभ्यो भयापहम्

অগ্নি-উৎপাত (অশুভ অগ্নি-লক্ষণ) ঘটিলে মানুহে ব্ৰীহি (চাউলৰ দানা) লৈ অগ্নিত আহুতি দিব লাগে আৰু “শিৱো ভবেত্” মন্ত্র জপ কৰিব লাগে। তদ্ৰূপ “যাঃ সেনাঃ” মন্ত্রো প্ৰয়োগ্য; এই বিধিয়ে চোৰৰ ভয় নাশ কৰে।

Verse 36

यो अस्मभ्यमवातीयाद्धुत्वा कृष्णतिलान्नरः सहस्रशो ऽभिचाराच्च मुच्यते विकृताद्द्विज

হে দ্বিজ! যি মানুহে আমাৰ (অগ্নিৰ) প্ৰসন্নতাৰ বাবে কৃষ্ণতিল অগ্নিত আহুতি দিয়ে, সি সহস্ৰগুণে অভিচাৰ (জাদুটোনা) আৰু বিকৃত দোষ/পীড়াৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 37

अन्नेनान्नपतेत्येवं हुत्वा चान्नमवाप्नुयात् हंसः शुचिः सदित्येतज्जप्तन्तोये ऽघनाशनं

“অন্নেন অন্নপতে” মন্ত্র উচ্চাৰণ কৰি আহুতি দিলে অন্ন (সমৃদ্ধি) লাভ হয়। আৰু “হংসঃ শুচিঃ সত্” মন্ত্রটো পানীৰ ওপৰত জপ কৰিলে পাপ নাশ হয়।

Verse 38

चत्वारि भङ्गेत्येतत्तु सर्वपापहरं जले देवा यज्ञेति जप्त्वा तु ब्रह्मलोके महीयते

“চত্বাৰি ভঙ্গে…”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্র পানীত জপ কৰিলে সৰ্বপাপহৰ হয়। আৰু “দেৱা যজ্ঞে…” জপ কৰিলে ব্ৰহ্মলোকে মহিমান্বিত হয়।

Verse 39

वसन्तेति च हुत्वाज्यं आदित्याद्वरमाप्नुयात् सुपर्णोसीति चेत्यस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत्

“বসন্তে…”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্র উচ্চাৰণ কৰি ঘৃত (আজ্য) আহুতি দিলে আদিত্য (সূৰ্য)ৰ পৰা বৰ লাভ হয়। আৰু “সুপৰ্ণোऽসি” মন্ত্রৰ কৰ্মপ্ৰয়োগ কৰ্মব্যাহৃতিৰ দৰে কৰিব লাগে।

Verse 40

नमः स्वाहेति त्रिर्जप्त्वा बन्धनान्मोक्षमाप्नुयात् अन्तर्जले त्रिरावर्त्य द्रुपदा सर्वपापमुक्

“নমঃ স্বাহা” মন্ত্ৰটি তিনিবাৰ জপ কৰিলে বন্ধনৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। পানীৰ ভিতৰত তিনিবাৰ নিমজ্জিত/আৱৰ্তিত হলে সাধক দৃঢ়পদ হৈ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 41

इह गावः प्रजायध्वं मन्त्रोयं बुद्धिवर्धनः हुतन्तु सर्पिषा दध्ना पयसा पायसेन वा

“ইয়াত, হে গাভীসকল, তোমালোক প্ৰজাৱতী হৈ বৃদ্ধি পাওক; এই মন্ত্ৰ বুদ্ধিবৰ্ধক। ঘিউ, দৈ, গাখীৰ অথবা পায়সৰে আহুতি দিব লাগে।”

Verse 42

शतम् य इति चैतेन हुत्वा पर्णफलाणि च आरोग्यं श्रियमाप्नोति जीवितञ्च चिरन्तथा

‘শতং য…’ এই মন্ত্ৰে পাতা আৰু ফল অগ্নিত আহুতি দিলে আৰোগ্য আৰু শ্ৰী (সমৃদ্ধি) লাভ হয়, লগতে দীঘলীয়া আয়ুও পোৱা যায়।

Verse 43

ओषधीः प्रतिमोदग्ध्वं वपने लवने ऽर्थकृत् अश्वावती पायसेन होमाच्छान्तिमवाप्नुयात्

ঔষধিসকল বিধিপূৰ্বক ধূপিত/সামান্য দগ্ধ কৰি বপন আৰু কাটনি (লবন) কাৰ্যত প্ৰয়োগ কৰিলে সমৃদ্ধি হয়। ‘অশ্বাৱতী’ ঔষধি পায়সসহ হোম কৰিলে শান্তি লাভ হয়।

Verse 44

तस्मा इति च मन्त्रेन बन्धनस्थो विमुच्यते युवा सुवासा इत्य् एव वासांस्याप्नोति चोत्तमम्

“তস্মা …”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰে বন্ধনত থকা ব্যক্তি মুক্ত হয়। আৰু “যুবা সুবাসা …” মন্ত্ৰে উত্তম বস্ত্ৰ (শ্ৰেষ্ঠ পৰিধেয়) লাভ হয়।

Verse 45

मुञ्चन्तु मा शपथ्यानि सर्वान्तकविनाशनम् मा माहिंसीस्तिलाज्येन हुतं रिपुविनाशनं

শপথবদ্ধ সকলো অভিশাপ মোক মুক্ত কৰক; এই কৰ্ম/মন্ত্ৰ সকলো প্ৰাণান্তক বিপদৰ বিনাশক। মোক হানি নকৰিবা—তিল আৰু ঘিঁউৰে দিয়া আহুতি শত্রুনাশক।

Verse 46

नमो ऽस्तु सर्वसर्पेभ्यो घृतेन पायसेन तु कृणुधवं राज इत्य् एतदभिचारविनाशनं

সকলো সৰ্পলৈ নমস্কাৰ। ঘিঁউ আৰু পায়স (ক্ষীৰান্ন)ৰে আহুতি দি ‘কৃণুধ্বং ৰাজ’—“হে ৰাজা, এইটো সম্পন্ন কৰা”—বুলি কোৱা; ই অভিচাৰ-বিনাশক কৰ্ম/মন্ত্ৰ।

Verse 47

दूर्वाकाण्डायुतं हुत्वा काण्डात् काण्डेति मानवः ग्रामे जनपदे वापि मरकन्तु शमन्नयेत्

দূৰ্বা ঘাঁহৰ দহ হাজাৰ কাণ্ড অগ্নিত হোম কৰি, ‘কাণ্ডাত্ কাণ্ডে’ এই মন্ত্ৰে আহুতি দিলে, গাঁও বা জনপদত হোৱা মহামাৰী-মৃত্যুৰ শমন সাধন হয়।

Verse 48

रोगार्तो मुच्यते रोगात् तथा दुःखात्तु दुःखितः शतञ्चेति ट शतं वेति क औषधयः प्रतिमोदध्यमिति ज सर्वकिल्विषनाशनमिति घ , ञ च विघ्नविनाशनमिति क , छ च औडुम्बरीश् च समिधो मधुमान्नो वनस्पतिः

ৰোগাক্ৰান্ত ব্যক্তি ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়; তেনেদৰে দুঃখিত ব্যক্তি দুঃখৰ পৰাও মুক্ত হয়। (নিৰ্দিষ্ট অক্ষৰ/শব্দ-ক্রমত) ‘শতম্’—ṭ দ্বাৰা; ‘শতম্’—ক দ্বাৰা; ‘ঔষধয়ঃ’—জ দ্বাৰা; ‘প্ৰতিমোদধ্যম্’—জ দ্বাৰা; ‘সৰ্বকিল্বিষনাশনম্’—ঘ দ্বাৰা (ঞ দ্বাৰাও); ‘বিঘ্নবিনাশনম্’—ক দ্বাৰা (ছ দ্বাৰাও)। সমিধা ঔডুম্বৰী (উদুম্বৰ/গূলৰ)ৰ হওক, আৰু বনস্পতি-আহুতি ‘মধুমান্ন’ (মধুমিশ্ৰিত হব্য) হওক।

Verse 49

हुत्वा सहस्रशो राम धनमाप्नोति मानवः सौभाग्यं महदाप्नोति व्यवहारे तथा त्रयम्

হে ৰাম, যি মানুহে সহস্ৰবাৰ হোম কৰে, সি ধন লাভ কৰে; মহৎ সৌভাগ্য পায়, আৰু লৌকিক ব্যৱহাৰতও ত্ৰিগুণ সফলতা লাভ কৰে।

Verse 50

अपां गर्भमिति हुत्वा देवं वर्षापयेद्ध्रुवम् अपः पिवेति च तथा हुत्वा दधि घृतं मधु

“অপাং গৰ্ভম্” মন্ত্ৰে আহুতি দিলে দেৱতা নিশ্চয় বৰষুণ বৰ্ষায়। তদ্ৰূপ “অপঃ পিবে” মন্ত্ৰে আহুতি দি দধি, ঘৃত আৰু মধু হোম কৰা উচিত।

Verse 51

प्रवर्तयति धर्मज्ञ महावृष्टिमनन्तरं नमस्ते रुद्र इत्य् एतत् सर्वोपद्रवनाशनं

হে ধৰ্মজ্ঞ, তাৰ পাছতেই তৎক্ষণাৎ মহাবৃষ্টি আৰম্ভ হয়। “নমস্তে ৰুদ্ৰ” এই মন্ত্ৰ সকলো উপদ্ৰৱ নাশক।

Verse 52

सर्वशान्तिकरं प्रोक्तं महापातकनाशनं अध्यवोचदित्यनेन रक्षणं व्याधितस्य तु

ইয়াক সৰ্বশান্তিকৰ আৰু মহাপাতকনাশক বুলি কোৱা হৈছে। “অধ্যবোচৎ” এই জপে বিশেষকৈ ব্যাধিগ্ৰস্তৰ ৰক্ষা হয়।

Verse 53

रक्षोघ्नञ्च यशस्यञ्च चिरायुःपुष्टिवर्धनम् सिद्धार्थकानां क्षेपेण पथि चैतज्जपन् सुखी

এই জপ ৰক্ষোঘ্ন আৰু যশদায়ক; ই চিৰায়ু আৰু পুষ্টি বৃদ্ধি কৰে। পথত সিদ্ধার্থক (সৰিষা) ছটিয়াই এই জপ কৰিলে মানুহ সুখী আৰু নিৰাপদ হয়।

Verse 54

असौ यस्ताम्र इत्य् एतत् पठन्नित्यं दिवाकरं उपतिष्ठेत धर्मज्ञ सायं प्रातरतन्द्रितः

হে ধৰ্মজ্ঞ, “অসৌ যস্তাম্ৰ …”ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰ পঢ়ি নিত্য দিৱাকৰ সূৰ্যদেৱক ভক্তিভাৱে উপাসনা কৰিব লাগে; সন্ধ্যা আৰু প্ৰাতে, অলসতা নকৰাকৈ।

Verse 55

अन्नमक्षयमाप्नोति दीर्घमायुश् च विन्दति प्रमुञ्च धन्वन्नित्येतत् षड्भिरायुधमन्त्रणं

সেয়ে অক্ষয় অন্নসম্ভাৰ লাভ কৰে আৰু দীৰ্ঘায়ুও পায়। “হে ধনুৰ্ধৰ, সদায় মুক্ত কৰা!”—ই ছয় অক্ষৰ/পদযুক্ত আয়ুধ-মন্ত্ৰবিধান।

Verse 56

रिपूणां भयदं युद्धेनात्रकार्या विचारणा मानो महान्त इत्य् एवं बालानां शान्तिकारकं

ইয়াত যুদ্ধৰ বিষয়ে বিচাৰ-বিমৰ্শ কৰা উচিত নহয়; ই শত্রুসকলৰ বাবে ভয়ৰ কাৰণ হয়। “মোৰ মান মহান”—এদৰে কোৱা বালবুদ্ধিসকলক শান্ত কৰাৰ উপায়।

Verse 57

नमो हिरण्यवाहवे इत्य् अनुवाकसप्तकम् राजिकां कटुतैलाक्तां जुहुयाच्छत्रुनाशनीं

“নমো হিৰণ্যবাহবে”ৰে আৰম্ভ হোৱা সাত অনুবাক জপ কৰি, কটু তেল লেপা সৰিষা দানা হোমত আহুতি দিব লাগে; এই ক্ৰিয়া শত্রুনাশিনী বুলি কোৱা হয়।

Verse 58

नमो वः किरिकेभ्यश् च पद्मलक्षाहुतैर् नरः राज्यलक्ष्मीमवाप्नोति तथा बिल्वैः सुवर्णकम्

“নমো বঃ কিৰিকেভ্যঃ” জপ কৰি পদ্মৰ লক্ষ আহুতি দিলে মানুহে ৰাজ্যলক্ষ্মী (ৰাজসৌভাগ্য) লাভ কৰে; আৰু বিল্বেৰে আহুতি দিলে সোণ পায়।

Verse 59

इमा रुद्रायेति तिलैर् होमाच्च धनमाप्यते प्रयुञ्जेति ग , घ , ञ च दूर्वाहोमेन चान्येन सर्वव्याधिविवर्जितः

“ইমা ৰুদ্রায়…” মন্ত্ৰে তিল হোম কৰিলে ধন লাভ হয়। আৰু ‘প্ৰয়ুঞ্জে…’ত প্ৰয়োগ হোৱা “গ, ঘ, ঞ” অক্ষৰসহ দূৰ্বা-হোমৰ অন্য বিধানে মানুহ সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 60

आशुः शिशान इत्य् एतदायुधानाञ्च रक्षणे संग्रामे कथितं राम सर्वशत्रुनिवर्हणं

‘আশুঃ শিশান’ মন্ত্রটি যুদ্ধত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ৰক্ষাৰ্থে কোৱা হৈছে, হে ৰাম; ই সৰ্বশত্ৰু নিবাৰক।

Verse 61

राजसामेति जुहुयात् सहस्रं पञ्चभिर्द्विज आज्याहुतीनां धर्मज्ञ चक्षूरोगाद्विमुच्यते

হে দ্বিজ! ‘ৰাজসামেতি’ মন্ত্রে পাঁচ পাঁচকৈ এক সহস্ৰ ঘৃতাহুতি দিয়া উচিত; ধৰ্মজ্ঞ ব্যক্তি তাতে চকুৰ ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 62

शन्नो वनस्पते गेहे होमः स्याद्वास्तुदोषनुत् अग्न आयूंसि हुत्वाज्यं द्वेषं नाप्नोति केनचित्

ঘৰত ‘শন্নো বনস্পতেঃ’ মন্ত্রসহ হোম কৰিলে বাস্তুদোষ নাশ হয়। আৰু ‘অগ্ন আয়ূংসি’ বুলি ঘৃতাহুতি দিলে কোনোজনৰ পৰা বিদ্বেষ নাপায়।

Verse 63

अपां फेनेति लाजाभिर्हुत्वा जयमवाप्नुयात् भद्रा इतीन्द्रियैर् हीनो जपन् स्यात् सकलेन्द्रियः

‘অপাং ফেনেতি’ মন্ত্রে লাজা আহুতি দিলে জয় লাভ হয়। আৰু যি ইন্দ্ৰিয়হীন, সি ‘ভদ্ৰা’ জপ কৰিলে সম্পূৰ্ণ ইন্দ্ৰিয়সম্পন্ন হয়।

Verse 64

अग्निश् च पृथिवी चेति वशीकरणमुत्तमम् अध्वनेति जपन् मन्त्रं व्यवहारे जयी भवेत्

‘অগ্নিশ্চ পৃথিবী চেতি’ বশীকৰণৰ উত্তম উপায়। ‘অধ্বনে’ উচ্চাৰণসহ এই মন্ত্র জপ কৰিলে ব্যৱহাৰ/বিবাদত জয়ী হয়।

Verse 65

ब्रह्म राजन्यमिति च कर्मारम्भे तु सिद्धिकृत् संवत्सरोसीति धृतैर् लक्षहोमादरोगवान्

কৰ্মাৰম্ভত ‘ব্ৰহ্ম ৰাজন্যম্…’ মন্ত্র সিদ্ধিদায়ক। ‘সংবৎসৰোऽসি—তুমি বছৰ’ এই মন্ত্রে স্থিৰচিত্তে লক্ষ হোম কৰিলে সাধক ৰোগমুক্ত হয়।

Verse 66

केतुं कृण्वन्नितीत्येतत् संग्रामे जयवर्धनम् इन्द्रोग्निर्धर्म इत्य् एतद्रणे धर्मनिबन्धनम्

‘কেতুং কৃণ্বন্…’ এই মন্ত্র যুদ্ধত জয় বৃদ্ধি কৰে বুলি কোৱা হয়। আৰু ‘ইন্দ্ৰোऽগ্নিৰ্ধর্মঃ…’ এই মন্ত্র ৰণত ধৰ্মক দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰা আহ্বান।

Verse 67

धन्वा नागेति मन्त्रश् च धनुर्ग्राहनिकः परः यजीतेति तथा मन्त्रो विज्ञेयो ह्य् अभिमन्त्रणे

‘ধন্বা নাগ…’ মন্ত্র ধনুক গ্ৰহণৰ বাবে উৎকৃষ্ট। তদ্ৰূপ ‘যজীত…’ মন্ত্র অভিমন্ত্রণা (সংস্কাৰ) কৰ্মত প্ৰয়োগযোগ্য বুলি জানিব লাগে।

Verse 68

मन्त्रश्चाहिरथेत्येतच्छराणां मन्त्रणे भवेत् वह्नीनां पितरित्येतत्तूर्णमन्त्रः प्रकीर्तितः

‘আহিৰথে…’ মন্ত্র শৰ (বাণ) মন্ত্রণত প্ৰয়োগযোগ্য। ‘বহ্নীনাং পিতৰ্…’ এই মন্ত্রক ‘তূৰ্ণ’ অৰ্থাৎ শীঘ্ৰফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 69

युञ्जन्तीति तथाश्वानां योजने मन्त्र उच्यते आशुः शिशान इत्य् एतद्यत्रारम्भणमुच्यते

‘যুঞ্জন্তি…’ মন্ত্র অশ্ব যোজনাৰ সময়ত উচ্চাৰ্য। আৰু ‘আশুঃ শিশানঃ…’ এই সূত্ৰ কৰ্মপ্ৰৱৰ্তন, অৰ্থাৎ আৰম্ভক্ষণত জপ্য।

Verse 70

धर्मविवर्धनमिति ज मन्त्रश् च हि रथ ह्य् एतच्छराणामिति क , छ ,च विष्णोः क्रमेति मन्त्रश् च रथारोहणिकः परः आजङ्घेतीति चाश्वानां ताडनीयमुदाहृतं

‘ধৰ্মবিৱর্ধন’—ই জ-মন্ত্ৰ। ‘এই ৰথ এই শৰসমূহেৰে যুক্ত’—ই ক-, ছ- আৰু চ-মন্ত্ৰ। ‘বিষ্ণোৰ ক্রমে’—ৰথাৰোহণৰ শ্ৰেষ্ঠ মন্ত্ৰ। ‘আজঙ্ঘেতি’ অশ্বক তাড়না/প্ৰেৰণা দি চলাবলৈ আহ্বান-শব্দ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 71

याः सेना अभित्वरीति परसैन्यमुखे जपेत् दुन्दुभ्य इति चाप्येतद्दुन्दुभीताड्नं भवेत्

শত্ৰুসেনাৰ অগ্ৰমুখলৈ মুখ কৰি ‘যাঃ সেনা অভিত্বৰীতি’ মন্ত্ৰ জপ কৰিব। লগতে ‘দুন্দুভ্য’ মন্ত্ৰো জপ কৰিলে ই যুদ্ধ-ঢোল তাড়নাৰ বিধি হয়।

Verse 72

एतैः पूर्वहुतैर् मन्त्रैः कृत्वैवं विजयी भवेत् यमेन दत्तमित्यस्य कोटिहोमाद्विचक्षणः

এই পূৰ্বে আহুতি দিয়া মন্ত্ৰসমূহেৰে এইদৰে আচৰণ কৰিলে সাধক বিজয়ী হয়। ‘যমেন দত্তম্’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰৰ এক কোটি হোম কৰিলে বিচক্ষণ ব্যক্তিও জয় লাভ কৰে।

Verse 73

रथमुत्पादयेच्छीघ्रं संग्रामे विजयप्रदम् आ कृष्णेति तथैतस्य कर्मव्याहृतिवद्भवेत्

সঙ্গ্ৰামত বিজয় দিয়া ৰথটো শীঘ্ৰে প্রস্তুত/উৎপন্ন কৰিব। এই কৰ্মত ‘আ কৃষ্ণ’ বুলি উচ্চাৰণ কৰিব; ই কৰ্ম-ব্যাহৃতিৰ দৰে সংযুক্ত হয়।

Verse 74

शिवसंकल्पजापेन समाधिं मनसो लभेत् पञ्चनद्यः पञ्चलक्षं हुत्वा लक्ष्मीमवाप्नुयात्

শিৱ-সঙ্কল্পৰ জপে মনৰ সমাধি লাভ হয়। আৰু ‘পঞ্চনদ্যঃ’ বিধিত পাঁচ লক্ষ আহুতি দিলে লক্ষ্মী (সমৃদ্ধি) প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 75

यदा बधून्दक्षायणां मन्त्रेणानेन मन्त्रितम् सहस्रकृत्वः कनकं धारयेद्रिपुवारणं

যেতিয়া দক্ষায়ণী বংশৰ বধূৱে এই মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা সোণক এহাজাৰ বাৰ অভিমন্ত্ৰিত কৰে, তেতিয়া সেই সোণ পৰিধান কৰিলে শত্ৰু বিনাশ হয়।

Verse 76

इमं जीवेभ्य द्रति च शिलां लोष्ट्रञ्चतुर्दिशं क्षिपेद्गृहे तदा तस्य न स्याच्चौरभयं निशि

'ইমং জীৱেভ্যঃ' মন্ত্ৰেৰে শিল আৰু মাটিৰ চপৰা ঘৰৰ চাৰিওফালে নিক্ষেপ কৰিলে ৰাতি চোৰৰ ভয় নাথাকে।

Verse 77

परिमेगामनेनेति वशीकरणमुत्तमं हन्तुमभ्यागतस्तत्र वशीभवति मानवः

'পৰিমেগামনেন' মন্ত্ৰৰ দ্বাৰা উত্তম বশীকৰণ হয়; হত্যা কৰিবলৈ অহা মানুহো ইয়াৰ প্ৰভাৱত বশীভূত হয়।

Verse 78

भक्ष्यताम्वूलपुष्पाद्यं मन्त्रितन्तु प्रयच्छति यस्य धर्मज्ञ वशगः सोम्य शीघ्रं भविष्यति

হে ধৰ্মজ্ঞ! মন্ত্ৰপুত খাদ্য, তামোল বা পুষ্প যাক প্ৰদান কৰা হয়, তেওঁ শীঘ্ৰেই দাতাৰ বশীভূত হয়।

Verse 79

शन्नो मित्र इतीत्येतत् सदा सर्वत्र शान्तिदं गणानां त्वा गणपतिं कृत्वा होमञ्चतुष्पथे

'শন্নো মিত্ৰঃ' মন্ত্ৰই সদায় শান্তি প্ৰদান কৰে। চাৰিআলিত 'গণানাং ত্বা' মন্ত্ৰেৰে গণপতিৰ হোম কৰা উচিত।

Verse 80

वशीकुर्याज्जगत्सर्वम् सर्वधान्यैर् असंशयम् शिवसंकल्प इत्य् एतदिति घ , ज च पराङ्ने गायनेनेतीति क हिरण्यवर्णाः शुचयो मन्त्रोयमभिषेचने

সৰ্বধৰণৰ ধান্যৰে নিঃসন্দেহে সমগ্ৰ জগতক বশ কৰিব পাৰি। ইয়াত ‘শিৱসংকল্প’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰটো (পাঠভেদ অনুসাৰে) প্ৰয়োগ্য; আন পাঠত ‘পৰাঙ্নে গায়নেনে’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰো বিধেয়। ‘হিৰণ্যবৰ্ণাঃ শুচয়ঃ’ মন্ত্ৰটো অভিষেক-কর্মৰ বাবে।

Verse 81

शन्नो देवीरभिष्टये तथा शान्तिकरः परः एकचक्रेति मन्त्रेण हुतेनाज्येन भागशः

‘শন্নো দেবীৰভিষ্টয়ে’ মন্ত্ৰে ইষ্টসিদ্ধিৰ বাবে দেবীসকলৰ মঙ্গল প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু পৰম শান্তিকৰক আহ্বান কৰা হয়। ‘একচক্র’ মন্ত্ৰে ভাগে ভাগে ঘিউ অগ্নিত আহুতি দিব লাগে।

Verse 82

ग्रहेभ्यः शान्तिमाप्नोति प्रसादं न च संशयः गावो भग इति द्वाभ्यां हुत्वाज्यङ्गा अवाप्नुयात्

গ্ৰহসমূহৰ পৰা শান্তি আৰু প্ৰসাদ নিঃসন্দেহে লাভ হয়। ‘গাবো’ আৰু ‘ভগ’ৰে আৰম্ভ হোৱা দুটা মন্ত্ৰে ঘিউ আহুতি দি ইষ্ট শুভফল পাব লাগে।

Verse 83

प्रवादांशः सोपदिति गृहयज्ञे विधीयते देवेभ्यो वनस्पत इति द्रुमयज्ञे विधीयते

‘প্ৰবাদাংশঃ সোপদ্’ নামৰ উক্তি গৃহ্যযজ্ঞত বিধেয়। ‘দেবেভ্যো বনস্পতেঃ’ নামৰ উক্তি দ্ৰুমযজ্ঞত (বৃক্ষ-অৰ্পণত) বিধেয়।

Verse 84

गायत्री वैष्णवी ज्ञेया तद्विष्णोः परमम्पदं सर्वपापप्रशमनं सर्वकामकरन्तथा

গায়ত্ৰীক বৈষ্ণৱী বুলি জানিব লাগে; সেয়াই বিষ্ণুৰ পৰম পদ। তেওঁ সৰ্ব পাপ শমিত কৰে আৰু সৰ্ব কামনা পূৰ্ণ কৰে।