Adhyaya 316
Derivation (Uddhāra) of the Sakalādi Mantra (सकलादिमन्त्रोद्धारः)
এই অধ্যায়ৰ উদ্ধৃত আৰম্ভণিত ঈশ্বৰ-ৰূপে ভগৱান অগ্নিয়ে ‘সকলাদি/প্ৰাসাদ-মন্ত্ৰ’ ব্যৱস্থাৰ উদ্ধাৰ আৰু প্ৰয়োগৰ তান্ত্ৰিক নক্সা বৰ্ণনা কৰিছে। অ পৰা ক্ষলৈ বৰ্ণক্রম (ক-বৰ্গাদি) দেৱৰূপ আৰু কৰ্ম-প্ৰয়োজনৰ সৈতে সংযোগ কৰি প্ৰথমে সকল, নিষ্কল, শূন্য—এই তত্ত্বগত অৱস্থাসমূহ ব্যাখ্যা কৰা হয়। তাৰ পাছত দেৱতানাম-গণনা, ‘ক্ষ’ বৰ্ণৰ নৰসিংহ-স্বৰূপ, বিশ্বৰূপৰ প্ৰমাণ-সামঞ্জস্য আদি দেখুৱাই ঈশান, তৎপুৰুষ, অঘোৰ/দক্ষিণ, বামদেৱ, সদ্যোজাত—পঞ্চবক্ত্ৰ অনুসাৰে ন্যাস-স্থান নিৰ্দিষ্ট কৰা হয়। হৃদয়, শিৰ, শিখা, নেত্ৰ, অস্ত্ৰ—অঙ্গমন্ত্ৰ আৰু সিহঁতৰ অন্ত্যোচ্চাৰ ‘নমঃ, স্বাহা, বৌষট্, হুঁ, ফট্’ বিধিবদ্ধ। শেষত ‘সৰ্বকৰ্মকৰ’ প্ৰাসাদ-মন্ত্ৰক সকলো কৰ্ম সিদ্ধিদায়ক বুলি কোৱা হৈছে; লগতে সকল প্ৰাসাদ আৰু নিষ্কল সদাশিৱ-বিন্যাসৰ ভেদ, শূন্য-ছায়াযুক্ত আৱৰণ, আৰু বিদ্যেশ্বৰ অষ্টকৰ শ্ৰেণীবিভাগত এই মন্ত্ৰসমূহৰ স্থান স্থাপন কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे नानामन्त्रा नाम पञ्चदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः सकलादिमन्त्रोद्धारः ईश्वर उवाच सकलं निष्कलं शून्यं कलाढ्यं स्वमलङ्कृतम् क्षपणं क्षयमन्तस्थं कण्ठोष्ठं चाष्टमंशिवम्
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত “নানামন্ত্ৰ” নামৰ তিনিশ পঞ্চদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া তিনিশ ষোড়শ অধ্যায়—“সকলাদি মন্ত্ৰোদ্ধাৰ” আৰম্ভ। ঈশ্বৰে ক’লে—ই সাকল আৰু নিষ্কল, শূন্য, কলাৰে সমৃদ্ধ, স্বশক্তিৰে অলংকৃত; ক্ষপণকাৰী, ক্ষয়ান্তকাৰী, অন্তঃস্থ; কণ্ঠ-ওষ্ঠস্বৰূপ, অষ্টম—শিৱ।
Verse 2
प्रासादस्य पराख्यस्य स्मृतं रूपं गुहाष्टधा रिपुदुष्टादि वारयेदिति क , ट च प्रसादस्येति ख स्मृतिरूपमिति ख सदाशिवस्य शब्दस्य रूपस्याखिलसिद्धये
‘পৰা’ নামে জনা প্ৰাসাদৰ ৰূপ ‘গুহ্য অষ্টধা’—আঠবিধ গোপন ৰূপে স্মৃত। ক আৰু ট পাঠত আছে—ই শত্রু, দুষ্ট আদি নিবাৰে; খ পাঠত ‘প্ৰাসাদস্য’ আৰু ‘স্মৃতিৰূপম্’ বুলিও পাঠভেদ পোৱা যায়। ‘সদাশিৱ’ শব্দৰ মন্ত্ৰৰূপে অখিল সিদ্ধি লাভৰ বাবে এই উপদেশ।
Verse 3
अमृतश्चांशुभांश्चेन्दुश्चेश्वरश्चोग्र ऊहकः एकपादेन ओजाख्य औषधश्चांशुमान् वशी
অমৃত, অংশুভান, ইন্দু, ঈশ্বৰ, উগ্ৰ, ঊহক; একপাদ, ওজ নামে খ্যাত, ঔষধ (ঔষধিৰ অধিপতি), অংশুমান আৰু বশী—এই নামসমূহ।
Verse 4
अकारादेः क्षकारश् च ककारादेः क्रमादिमे कामदेवः शिखण्डी च गणेशः कालशङ्करौ
‘অ’ৰ পৰা ‘ক্ষ’লৈ, আৰু ‘ক’ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা বৰ্ণশ্ৰেণীতও ক্ৰমে—এই অক্ষৰসমূহ দেৱতাৰূপে নিৰ্দেশিত: কামদেৱ, শিখণ্ডী, গণেশ আৰু কাল-শংকৰ।
Verse 5
एकनेत्रो द्विनेत्रश् च त्रिशिखो दीर्घबाहुकः एकपादर्धचन्द्रश् च बलपो योगिनीप्रियः
সেয়া একনেত্ৰ আৰু দ্বিনেত্ৰো; ত্ৰিশিখ (তিন শিখাযুক্ত), দীৰ্ঘবাহু; একপাদ, অৰ্ধচন্দ্ৰধাৰী; বলৱান আৰু যোগিনীপ্ৰিয়।
Verse 6
शक्तीश्वरो महाग्रन्थिस्तर्पकः स्थाणुदन्तुरौ निधीशो नन्दी पद्मश् च तथान्यः शाकिनीप्रियः
তেওঁ শক্তীৰ ঈশ্বৰ; মহাগ্ৰন্থি (মহাগাঁঠযুক্ত); তৰ্পক (তৃপ্তিদাতা); স্থাণু (অচল); দন্তুৰ (দন্তযুক্ত); নিধীশ (নিধিৰ অধিপতি); নন্দী; পদ্ম; তথা অন্য (সৰ্বাতীত); আৰু শাকিনীপ্ৰিয়।
Verse 7
सुखविम्बो भीषनश् च कृतान्तः प्राणसंज्ञकः तेजस्वी शक्र उदधिः श्रीकण्ठः सिंह एव च
তেওঁ সুখবিম্ব (আনন্দময় দীপ্তিৰ স্বৰূপ), ভীষণ, কৃতান্ত (মৃত্যু/অন্তকাৰী), প্ৰাণসঞ্জ্ঞক (প্ৰাণ নামে খ্যাত), তেজস্বী, শক্র (ইন্দ্ৰসম পৰাক্ৰমী), উদধি (সমুদ্ৰ), শ্ৰীকণ্ঠ (মঙ্গলকণ্ঠ), আৰু সিংহ।
Verse 8
शशाङ्को विश्वरूपश् च क्षश् च स्यान्नरसिंहकः सूर्यमात्रासमाक्रान्तं विश्वरूपन्तु कारयेत्
শশাঙ্ক আৰু বিশ্বৰূপ—এই দুয়োটা নিৰ্ধাৰিত ৰূপ; আৰু ‘ক্ষ’ বৰ্ণটো নৰসিংহৰূপে অংকিত কৰিব লাগে। বিশ্বৰূপ প্ৰতিমা সূৰ্য-মাত্ৰা (সৌৰ পৰিমাপ) অনুসাৰে গঢ়িব লাগে।
Verse 9
अंशुमत्संयुतं कृत्वा शशिवीजं विनायुतम् ईशानमोजसाक्रान्तं प्रथमन्तु समुद्धरेत्
‘অংশুমৎ’ (দীপ্ত তত্ত্ব)ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি, শশি-বীজ (চন্দ্ৰ বীজাক্ষৰ)ক বিনায়কৰ সৈতে যুত কৰি, ওজসদ্বাৰা শক্তিসঞ্চাৰিত ঈশান-ভাগ (মন্ত্ৰ/অংশ) প্ৰথমে উচ্চাৰণ/উদ্ধাৰ কৰিব লাগে।
Verse 10
तृतीयं पुरुषं विद्धि दक्षिणं पञ्चमं तथा सप्तमं वामदेवन्तु सद्योजातन्ततःपरं
তৃতীয় স্থাপনাক তৎপুৰুষ বুলি জানিবা; পঞ্চমক দক্ষিণ (অঘোৰ, দক্ষিণমুখ) বুলিও; সপ্তমক বামদেৱ; আৰু তাৰ পাছৰ স্থাপনাক সদ্যোজাত বুলি জানিবা।
Verse 11
रसयुक्तन्तु नवमं ब्रह्मपञ्चपञ्चकमीरितम् ओंकाराद्याश् चतुर्थ्यन्ता नमोन्ताः सर्वमन्त्रकाः
নৱম (সমষ্টি) ‘ৰসযুক্ত’ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে আৰু ই ব্ৰহ্মৰ পাঁচ-পাঁচ পঞ্চকৰূপে উপদেশিত। সকলো মন্ত্ৰ ওঁকাৰৰে পৰা আৰম্ভ, চতুৰ্থী বিভক্তিত শেষ, আৰু অন্তত ‘নমঃ’ যুক্ত হৈ সমাপ্ত হয়।
Verse 12
सद्योदेवा द्वितीयन्तु हृदयञ्चाङ्गसंयुतम् चतुर्थन्तु शिरो विद्धि ईश्वरन्नामनामतः
দ্বিতীয় (মন্ত্ৰ/ৰূপ) ‘সদ্যোদেৱা’ বুলি জানিবা; ই হৃদয় আৰু অঙ্গ-ন্যাস (অঙ্গসমূহ)ৰ সৈতে যুক্ত। চতুৰ্থটো ‘শিৰঃ’ (মূৰ) বুলি বুজিবা; ই ঈশ্বৰৰ নাম-নিৰ্দেশ অনুসাৰে।
Verse 13
ऊहकन्तु शिखा ज्ञेया विश्वरूपसमन्विता त्रिशिखी चोर्ध्ववाहुक इति ख , छ च तन्मन्त्रमष्टमं ख्यातं नेत्रन्तु दशमं मतम्
শিখা-ন্যাসক ‘ঊহকা’ বুলি বুজিবা; ই বিশ্বৰূপসমন্বিত—‘ত্রিশিখী’ আৰু ‘ঊর্ধ্ববাহুক’ (উপৰলৈ উঠা বাহুযুক্ত) ৰূপে; ‘খ’ আৰু ‘ছ’ অক্ষৰে সূচিত। ই অষ্টম মন্ত্ৰ বুলি খ্যাত; নেত্ৰ (ৰক্ষা) মন্ত্ৰ দশম বুলি মত।
Verse 14
अस्त्रं शशी समाख्यातं शिवसंज्ञं शिखिध्यजः नमः स्वाहा तथा वौषत् हूं च फत्कक्रमेण तु
‘শশী’ নামৰ অস্ত্ৰ (ৰক্ষা-মন্ত্ৰ) এইদৰে ঘোষণা কৰা হৈছে। হে শিখিধ্বজ, ইয়াৰ সংজ্ঞা ‘শিৱ’। ক্ৰমে ‘নমঃ’, ‘স্বাহা’, ‘বৌষট্’, ‘হূঁ’, আৰু ‘ফট্’—এই মন্ত্ৰ-পদসমূহে প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।
Verse 15
जातिफट्कं हृदादीनां प्रासादं मन्त्रमावदे ईशानाद्रुद्रसंख्यातं प्रोद्धरेच्चांशुरञ्जितम्
হৃদয় আদি (ন্যাস-অঙ্গ)ৰ বাবে ‘জাতি-ফট্ক’ জপ কৰিব লাগে আৰু ‘প্ৰাসাদ’ মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব লাগে। ঈশানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰুদ্ৰ-সংখ্যা অনুসাৰে তাক উদ্ধাৰ/বিন্যাস কৰিব লাগে; ই অংশু (কিৰণ)ৰে দীপ্ত।
Verse 16
औषधाक्रान्तशिरसमूहकस्योपरिस्थितं अर्धचन्द्रोर्धनादश् च विन्दुद्वितयमध्यगं
ঔষধ-আদি শিৰো-অক্ষৰসমূহৰ ওপৰত অৰ্ধচন্দ্ৰ আৰু অৰ্ধনাদ স্থাপন কৰা হয়; ই দুটা বিন্দুৰ মাজত অৱস্থিত।
Verse 17
तदन्ते विश्वरूपन्तु कुटिलन्तु त्रिधा ततः एवं प्रासादमन्त्रश् च सर्वकर्मकरो मनुः
ইয়াৰ অন্তত ‘বিশ্বৰূপ’ বিন্যাস কৰিব লাগে; তাৰ পাছত ‘কুটিল’ ৰূপ ত্ৰিধা কৰি গঢ়িব লাগে। এইদৰে সৰ্বকৰ্মসিদ্ধিকৰ প্ৰাসাদ-মন্ত্ৰ মনু বৰ্ণিত।
Verse 18
शिखावीजं समुद्धृत्य फट्कारान्तन्तु चैव फट् अर्धचन्द्रासनं ज्ञेयं कामदेवं ससर्पकम्
শিখা-বীজ উদ্ধৃত কৰি শেষত ‘ফট্’ ফটকাৰ যোগ কৰিব লাগে—অর্থাৎ ‘ফট্’। ইয়াক কামদেৱ-সম্পৰ্কিত, সৰ্পসহ ‘অৰ্ধচন্দ্ৰাসন’ বুলি জানিব লাগে।
Verse 19
महापाशुपतास्त्रन्तु सर्वदुष्टप्रमर्दनम् प्रासादः सकलः प्रोक्तो निष्कलः प्रोच्यते ऽधुना
মহাপাশুপত অস্ত্ৰক সৰ্ব দুষ্টৰ প্ৰমৰ্দনকাৰী বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। সাকল (সাকার) প্ৰাসাদ বৰ্ণিত; এতিয়া নিষ্কল (নিৰাকাৰ) ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।
Verse 20
औषधं विश्वरूपन्तु रुद्राख्यं सूर्यमण्डलम् चन्द्रार्धं नादसंयोगं विसंज्ञं कुटिलन्ततः
ঔষধ দ্ৰব্য বিশ্বৰূপ; তাক ‘ৰুদ্ৰ’ বুলি কোৱা হয় আৰু ই সূৰ্যমণ্ডল সদৃশ। ই অৰ্ধচন্দ্ৰ ধাৰণ কৰি নাদৰ সৈতে সংযুক্ত হয়, (যেন) বিসঞ্জ্ঞ হৈ, তাৰ পাছত কুটিল (কুণ্ডলিত) ৰূপ লয়।
Verse 21
निष्कलो भुक्तिमुक्तौ स्यात्पञ्चाङ्गो ऽयं सदाशिवः अंशुमान् विश्वरूपञ्च आवृतं शून्यरञ्जितम्
নিজৰ নিষ্কল স্বৰূপত তেওঁ ভোগ আৰু মোক্ষ—দুয়োটাই দান কৰে। এই সদাশিৱ পঞ্চাঙ্গ ৰূপে প্ৰকাশিত; কিৰণময়, বিশ্বৰূপ, আৰু শূন্যে আৱৃত যেন, শূন্যতাৰে ৰঞ্জিত যেন প্ৰতীয়মান।
Verse 22
ब्रह्माङ्गरहितः शून्यस्तस्य मूर्तिरसस्तरुः विघ्ननाशाय भवति पूजितो बालबालिशैः
ব্ৰহ্মৰ অংগ/লক্ষণহীন হোৱাৰ বাবে সেয়া শূন্য; তাৰ মূর্তি যেন অসৎ ‘গছ’ৰ দৰে। তথাপি বালসদৃশ অজ্ঞ লোকে পূজা কৰিলে, সেয়া বিঘ্ননাশৰ উপায় বুলি গণ্য হয়।
Verse 23
अंशुमान् विश्वरूपाख्यमूहकस्योपरि स्थितम् कलाढ्यं सकलस्यैव पूजाङ्गादि च सर्वतः
‘অংশুমান’ক ‘বিশ্বৰূপ’ নামে মূহকৰ ওপৰত স্থাপন কৰিব লাগে। তেওঁ সকলো কলাৰে সমৃদ্ধ, সম্পূৰ্ণ, আৰু চাৰিওফালে পূজাৰ অংগ-উপাংগ আদি উপকৰণেৰে সুসজ্জিত।
Verse 24
नरसिंहं कृतान्तस्थं तेजस्विप्राणमूर्धगम् मन्त्रमादरेदिति ञ चन्द्रार्धनादसंयुक्तमिति ख अंशुमानूहकाक्रान्तमधोर्धं स्वसलङ्घृतम्
‘ঞ’ অক্ষৰক নৰসিংহ-মন্ত্ৰৰূপে আদৰে মান্য কৰিব লাগে—ই কৃতান্ত-ক্ষেত্ৰত স্থিত, তেজস্বী, আৰু প্ৰাণৰ সৈতে ঊৰ্ধ্বগামী হৈ শিৰোমূর্ধ্নিলৈ উঠে। ‘খ’ অক্ষৰ চন্দ্ৰাৰ্ধ-চিহ্ন আৰু নাদ-সহ যুক্ত বুলি কোৱা হয়। ই ৰশ্মিৰে ব্যাপ্ত, ঊহকে আক্রান্ত, আৰু নিজৰ চিহ্ন/ৰেখাৰে তাৰ অধোভাগ ক্রান্ত।
Verse 25
चन्द्रार्धनादनादान्तं ब्रह्मविष्णुविभूशित उदधिं नरसिंहञ्च सूर्यमात्राविभेदितम्
মই সেই স্বৰূপৰ ধ্যান কৰোঁ, যি চন্দ্ৰাৰ্ধ-নাদেৰে আৰম্ভ হৈ অনাদি-অনন্ত; যি ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰে বিভূষিত; যি সাগৰসদৃশ বিশাল; আৰু যি নৰসিংহ—সূৰ্যৰ মাত্রা/প্ৰভাৰে বিশেষিত।
Verse 26
यदा कृतं तदा तस्य ब्रह्माण्यङ्गानि पूर्ववत् ओजाख्यमंशुमद्युक्तं प्रथमं वर्णमुद्धरेत्
যেতিয়া সেই কৰ্ম সম্পন্ন হয়, তেতিয়া পূৰ্বৱৎ ব্ৰহ্মাঙ্গসমূহ পুনঃ স্থাপন কৰি, অংশুমৎ-যুক্ত ‘ওজঃ’ নামৰ প্ৰথম বৰ্ণটো উচ্চাৰণ/উদ্ধাৰ কৰিব।
Verse 27
अशुमच्चांशुनाक्रान्तं द्वितीयं वर्णनायकम् अंशुमानीश्वरन्तद्वत् तृतीयं मुक्तिदायकम्
দ্বিতীয় (নাম) ‘অশুমৎ’ আৰু ‘অংশুনাক্ৰান্ত’—বৰ্ণসমূহৰ নায়ক। তদ্ৰূপ তৃতীয় ‘অংশুমান ঈশ্বৰ’—মুক্তিদায়ক।
Verse 28
ऊहकञ्चांशुनाक्रान्तं वरुणप्रानतैजसम् पञ्चमन्तु समाख्यातं कृतान्तन्तु ततः परम्
‘ঊহক’ ‘অংশুনাক্ৰান্ত’ আৰু ‘বৰুণ’ ‘প্ৰানত-তৈজস’—এইবোৰ পঞ্চম (সমূহ) বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; তাৰ পাছত ‘কৃতান্ত’ আদি আহে।
Verse 29
अंशुमानुदकप्राणः सप्तमं वर्णमुद्धृतम् पद्ममिन्दुसमाक्रान्तं नन्दीशमेकपादधृक्
সপ্তম বৰ্ণটো অংশুমান, উদক-প্ৰাণ আৰু স্বয়ং প্ৰাণস্বৰূপ বুলি গ্ৰহণ কৰি উদ্ধাৰ কৰিব; ধ্যানত তাক চন্দ্ৰাক্ৰান্ত পদ্মৰূপ আৰু একপাদধাৰী নন্দীশ ৰূপে ভাবিব।
Verse 30
प्रथमञ्चान्ततो योज्यं क्षपणं दशवीजकम् अस्यार्धं तृतीयञ्चैव पञ्चमं सप्तमं तथा
প্ৰথম বৰ্ণটো শেষত যোজনা কৰিব; তাৰ পাছত ‘ক্ষপণ’ নামৰ দশ-বীজক যোগ কৰিব। এই সূত্ৰৰ অর্ধাংশ তৃতীয়, পঞ্চম আৰু সপ্তম ক্ষেত্ৰতো তদ্ৰূপে বিনিয়োগ কৰিব।
Verse 31
सद्योजातन्तु नवमं द्वितीयाद्धृदयादिकम् दशार्णप्रणवं यत्तु फडन्तञ्चास्त्रमुद्धरेत्
নৱম মন্ত্ৰ ‘সদ্যোজাত’। দ্বিতীয়ৰ পৰা হৃদয়-মন্ত্ৰ আদি অঙ্গ-মন্ত্ৰসমূহ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। ‘ফট্’ অন্তযুক্ত দশাক্ষৰ প্ৰণৱক অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰৰূপে উচ্চাৰণ/উদ্ধাৰ কৰিব।
Verse 32
नमस्कारयुतान्यत्र ब्रह्माङ्गानि तु नान्यथा द्वितीयादष्टौ यावदष्टौ विद्येश्वरा मताः
ইয়াত ব্ৰহ্মাৰ অঙ্গসমূহ নমস্কাৰসহিতেই (মানসে) ন্যাস কৰিব লাগে; অন্যথা নহয়। দ্বিতীয়ৰ পৰা অষ্টমলৈ তেওঁলোক ‘বিদ্যেশ্বৰ’ বুলি মত।
Verse 33
अनन्तेशश् च सूक्ष्मश् च तृतीयश् च शिवोक्तमः एकमूर्च्येकरूपस्तु त्रिमूर्तिरपरस् तथा
‘অনন্তেশ’ আৰু ‘সূক্ষ্ম’—এই (দুটা) ৰূপ; তৃতীয়টো শৈৱোক্ত পৰম শিৱ। এটা একমূর্তি-একৰূপ; আনটো তদ্ৰূপ ত্ৰিমূর্তি—তিন ৰূপধাৰী।
Verse 34
श्रीकण्ठश् च शिखण्डी च अष्टौविद्येश्वराःस्मृताः शिखण्डिनो ऽप्यनन्तान्तं मन्त्रान्तं मूर्तिरीरिता
শ্ৰীকণ্ঠ আৰু শিখণ্ডী—এওঁলোক অষ্ট বিদ্যেশ্বৰ হিচাপে স্মৃত। শিখণ্ডিনৰ ক্ষেত্ৰতো বিধান এই যে, নিৰ্দিষ্ট মূর্তিৰ অন্ত ‘অনন্ত’ৰে হ’ব আৰু মন্ত্ৰও ‘অনন্ত’তে শেষ হ’ব।
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes mantra-uddhāra as a rule-based system: phoneme-series (a–kṣa; ka-series) mapped to deities and ritual roles, structured into pañcabrahma placements and completed through nyāsa aṅgas (hṛdaya, śiras, śikhā, netra, astra) with specified terminal utterances (namaḥ, svāhā, vauṣaṭ, hūṃ, phaṭ).
By presenting sakala (operative, rite-accomplishing) and niṣkala (liberation-linked) configurations of Sadāśiva within one mantra-system, it frames ritual efficacy (sarva-karman) as disciplined sādhana that can yield both worldly attainments and liberation when aligned with correct nyāsa, visualization, and theological orientation.
Key forms include Sadāśiva and the pañcabrahma faces, Viśvarūpa as a prescribed all-formed configuration, Narasiṃha associated with the syllable kṣa, and weaponized forms such as the Mahāpāśupata-astra and Śaśī-astra.